౭. మిగజాలవగ్గో
౧. పఠమమిగజాలసుత్తం
౬౩. సావత్థినిదానం. అథ ఖో ఆయస్మా మిగజాలో యేన భగవా…పే… ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా మిగజాలో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘‘ఏకవిహారీ, ఏకవిహారీ’తి, భన్తే, వుచ్చతి. కిత్తావతా ను ఖో, భన్తే, ఏకవిహారీ హోతి, కిత్తావతా చ పన సదుతియవిహారీ హోతీ’’తి?
‘‘సన్తి ఖో, మిగజాల, చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యా రూపా ఇట్ఠా కన్తా మనాపా పియరూపా కామూపసంహితా రజనీయా. తఞ్చే భిక్ఖు అభినన్దతి అభివదతి అజ్ఝోసాయ తిట్ఠతి. తస్స తం అభినన్దతో అభివదతో అజ్ఝోసాయ తిట్ఠతో ఉప్పజ్జతి నన్దీ [నన్ది (సీ. స్యా. కం. పీ.)]. నన్దియా సతి సారాగో హోతి; సారాగే సతి సంయోగో హోతి. నన్దిసంయోజనసంయుత్తో ఖో, మిగజాల, భిక్ఖు సదుతియవిహారీతి వుచ్చతి. సన్తి…పే… సన్తి ఖో, మిగజాల, జివ్హావిఞ్ఞేయ్యా రసా ఇట్ఠా కన్తా మనాపా పియరూపా కామూపసంహితా రజనీయా. తఞ్చే భిక్ఖు అభినన్దతి అభివదతి అజ్ఝోసాయ తిట్ఠతి. తస్స తం అభినన్దతో అభివదతో అజ్ఝోసాయ తిట్ఠతో ఉప్పజ్జతి నన్దీ. నన్దియా సతి సారాగో హోతి; సారాగే సతి సంయోగో హోతి. నన్దిసంయోజనసంయుత్తో ఖో, మిగజాల, భిక్ఖు సదుతియవిహారీతి వుచ్చతి. ఏవంవిహారీ చ, మిగజాల, భిక్ఖు కిఞ్చాపి అరఞ్ఞవనపత్థాని పన్తాని సేనాసనాని పటిసేవతి అప్పసద్దాని అప్పనిగ్ఘోసాని విజనవాతాని మనుస్సరాహస్సేయ్యకాని [మనుస్సరాహసేయ్యకాని (సీ. స్యా. కం. పీ.)] పటిసల్లానసారుప్పాని; అథ ఖో సదుతియవిహారీతి వుచ్చతి. తం కిస్స హేతు? తణ్హా హిస్స దుతియా, సాస్స అప్పహీనా. తస్మా సదుతియవిహారీ’’తి వుచ్చతి.
‘‘సన్తి చ ఖో, మిగజాల, చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యా రూపా ఇట్ఠా కన్తా మనాపా పియరూపా కామూపసంహితా రజనీయా. తఞ్చే భిక్ఖు నాభినన్దతి నాభివదతి నాజ్ఝోసాయ తిట్ఠతి. తస్స తం అనభినన్దతో అనభివదతో అనజ్ఝోసాయ తిట్ఠతో నన్దీ నిరుజ్ఝతి. నన్దియా అసతి సారాగో న హోతి; సారాగే అసతి సంయోగో న హోతి. నన్దిసంయోజనవిసంయుత్తో ఖో, మిగజాల, భిక్ఖు ఏకవిహారీతి వుచ్చతి…పే… సన్తి చ ఖో, మిగజాల, జివ్హావిఞ్ఞేయ్యా రసా…పే… సన్తి చ ఖో, మిగజాల, మనోవిఞ్ఞేయ్యా ధమ్మా ఇట్ఠా కన్తా మనాపా పియరూపా కామూపసంహితా రజనీయా. తఞ్చే భిక్ఖు నాభినన్దతి నాభివదతి నాజ్ఝోసాయ తిట్ఠతి. తస్స తం అనభినన్దతో అనభివదతో అనజ్ఝోసాయ తిట్ఠతో నన్దీ నిరుజ్ఝతి. నన్దియా అసతి సారాగో న హోతి; సారాగే అసతి సంయోగో న హోతి. నన్దిసంయోజనవిప్పయుత్తో ఖో, మిగజాల, భిక్ఖు ఏకవిహారీతి వుచ్చతి. ఏవంవిహారీ చ, మిగజాల, భిక్ఖు కిఞ్చాపి గామన్తే విహరతి ఆకిణ్ణో భిక్ఖూహి భిక్ఖునీహి ఉపాసకేహి ఉపాసికాహి రాజూహి రాజమహామత్తేహి తిత్థియేహి తిత్థియసావకేహి. అథ ఖో ఏకవిహారీతి వుచ్చతి. తం కిస్స హేతు? తణ్హా హిస్స దుతియా, సాస్స పహీనా. తస్మా ఏకవిహారీతి వుచ్చతీ’’తి. పఠమం.
౨. దుతియమిగజాలసుత్తం
౬౪. అథ ఖో ఆయస్మా మిగజాలో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి…పే… ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా మిగజాలో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘సాధు మే, భన్తే, భగవా సంఖిత్తేన ధమ్మం దేసేతు, యమహం భగవతో ధమ్మం సుత్వా ఏకో వూపకట్ఠో అప్పమత్తో ఆతాపీ పహితత్తో విహరేయ్య’’న్తి.
‘‘సన్తి ఖో, మిగజాల, చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యా రూపా ఇట్ఠా కన్తా మనాపా పియరూపా కామూపసంహితా రజనీయా. తఞ్చే భిక్ఖు అభినన్దతి అభివదతి అజ్ఝోసాయ తిట్ఠతి. తస్స తం అభినన్దతో అభివదతో అజ్ఝోసాయ తిట్ఠతో ఉప్పజ్జతి నన్దీ. నన్దిసముదయా దుక్ఖసముదయో, మిగజాలాతి వదామి…పే… సన్తి చ ఖో, మిగజాల, జివ్హావిఞ్ఞేయ్యా రసా…పే… సన్తి చ ఖో, మిగజాల, మనోవిఞ్ఞేయ్యా ధమ్మా ఇట్ఠా కన్తా మనాపా పియరూపా కామూపసంహితా రజనీయా. తఞ్చే భిక్ఖు అభినన్దతి అభివదతి అజ్ఝోసాయ తిట్ఠతి. తస్స తం అభినన్దతో అభివదతో అజ్ఝోసాయ తిట్ఠతో ఉప్పజ్జతి నన్దీ. నన్దిసముదయా దుక్ఖసముదయో, మిగజాలాతి వదామి.
‘‘సన్తి చ ఖో, మిగజాల, చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యా రూపా ఇట్ఠా కన్తా మనాపా పియరూపా కామూపసంహితా రజనీయా. తఞ్చే భిక్ఖు నాభినన్దతి నాభివదతి నాజ్ఝోసాయ తిట్ఠతి. తస్స తం అనభినన్దతో అనభివదతో అనజ్ఝోసాయ తిట్ఠతో నన్దీ నిరుజ్ఝతి. నన్దినిరోధా దుక్ఖనిరోధో, మిగజాలాతి వదామి…పే… సన్తి చ ఖో, మిగజాల, జివ్హావిఞ్ఞేయ్యా రసా ఇట్ఠా కన్తా…పే… సన్తి చ ఖో, మిగజాల, మనోవిఞ్ఞేయ్యా ధమ్మా ఇట్ఠా కన్తా మనాపా పియరూపా కామూపసంహితా రజనీయా. తఞ్చే భిక్ఖు నాభినన్దతి నాభివదతి నాజ్ఝోసాయ తిట్ఠతి. తస్స తం అనభినన్దతో అనభివదతో అనజ్ఝోసాయ తిట్ఠతో నన్దీ నిరుజ్ఝతి. నన్దినిరోధా దుక్ఖనిరోధో, మిగజాలాతి వదామీ’’తి.
అథ ఖో ఆయస్మా మిగజాలో భగవతో భాసితం అభినన్దిత్వా అనుమోదిత్వా ఉట్ఠాయాసనా భగవన్తం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా పక్కామి. అథ ఖో ఆయస్మా మిగజాలో ఏకో వూపకట్ఠో అప్పమత్తో ఆతాపీ పహితత్తో విహరతో నచిరస్సేవ – యస్సత్థాయ కులపుత్తా సమ్మదేవ అగారస్మా అనగారియం పబ్బజన్తి తదనుత్తరం – బ్రహ్మచరియపరియోసానం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహాసి. ‘ఖీణా జాతి, వుసితం బ్రహ్మచరియం, కతం కరణీయం, నాపరం ఇత్థత్తాయా’తి అబ్భఞ్ఞాసి. అఞ్ఞతరో చ పనాయస్మా మిగజాలో అరహతం అహోసీతి. దుతియం.
౩. పఠమసమిద్ధిమారపఞ్హాసుత్తం
౬౫. ఏకం సమయం భగవా రాజగహే విహరతి వేళువనే కలన్దకనివాపే. అథ ఖో ఆయస్మా సమిద్ధి యేన భగవా…పే… భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘‘మారో, మారో’తి, భన్తే, వుచ్చతి. కిత్తావతా ను ఖో, భన్తే, మారో వా అస్స మారపఞ్ఞత్తి వా’’తి?
‘‘యత్థ ఖో, సమిద్ధి, అత్థి చక్ఖు, అత్థి రూపా, అత్థి చక్ఖువిఞ్ఞాణం, అత్థి చక్ఖువిఞ్ఞాణవిఞ్ఞాతబ్బా ధమ్మా, అత్థి తత్థ మారో వా మారపఞ్ఞత్తి వా. అత్థి సోతం, అత్థి సద్దా, అత్థి సోతవిఞ్ఞాణం, అత్థి సోతవిఞ్ఞాణవిఞ్ఞాతబ్బా ధమ్మా, అత్థి తత్థ మారో వా మారపఞ్ఞత్తి వా. అత్థి ఘానం, అత్థి గన్ధా, అత్థి ఘానవిఞ్ఞాణం, అత్థి ఘానవిఞ్ఞాణవిఞ్ఞాతబ్బా ధమ్మా, అత్థి తత్థ మారో వా మారపఞ్ఞత్తి వా. అత్థి జివ్హా, అత్థి రసా, అత్థి జివ్హావిఞ్ఞాణం, అత్థి జివ్హావిఞ్ఞాణవిఞ్ఞాతబ్బా ధమ్మా, అత్థి తత్థ మారో వా మారపఞ్ఞత్తి వా. అత్థి కాయో, అత్థి ఫోట్ఠబ్బా, అత్థి కాయవిఞ్ఞాణం, అత్థి కాయవిఞ్ఞాణవిఞ్ఞాతబ్బా ధమ్మా, అత్థి తత్థ మారో వా మారపఞ్ఞత్తి వా. అత్థి మనో, అత్థి ధమ్మా, అత్థి మనోవిఞ్ఞాణం, అత్థి మనోవిఞ్ఞాణవిఞ్ఞాతబ్బా ధమ్మా, అత్థి తత్థ మారో వా మారపఞ్ఞత్తి వా.
‘‘యత్థ చ ఖో, సమిద్ధి, నత్థి చక్ఖు, నత్థి రూపా, నత్థి చక్ఖువిఞ్ఞాణం, నత్థి చక్ఖువిఞ్ఞాణవిఞ్ఞాతబ్బా ధమ్మా, నత్థి తత్థ మారో వా మారపఞ్ఞత్తి వా. నత్థి సోతం…పే… నత్థి ఘానం…పే… నత్థి జివ్హా, నత్థి రసా, నత్థి జివ్హావిఞ్ఞాణం, నత్థి జివ్హావిఞ్ఞాణవిఞ్ఞాతబ్బా ధమ్మా, నత్థి తత్థ మారో వా మారపఞ్ఞత్తి వా. నత్థి కాయో…పే…. నత్థి మనో, నత్థి ధమ్మా, నత్థి మనోవిఞ్ఞాణం, నత్థి మనోవిఞ్ఞాణవిఞ్ఞాతబ్బా ధమ్మా, నత్థి తత్థ మారో వా మారపఞ్ఞత్తి వా’’తి. తతియం.
౪. సమిద్ధిసత్తపఞ్హాసుత్తం
౬౬. ‘‘‘సత్తో, సత్తో’తి, భన్తే, వుచ్చతి. కిత్తావతా ను ఖో, భన్తే, సత్తో వా అస్స సత్తపఞ్ఞత్తి వా’’తి…పే…. చతుత్థం.
౫. సమిద్ధిదుక్ఖపఞ్హాసుత్తం
౬౭. ‘‘‘దుక్ఖం, దుక్ఖ’న్తి, భన్తే, వుచ్చతి. కిత్తావతా ను ఖో, భన్తే, దుక్ఖం వా అస్స దుక్ఖపఞ్ఞత్తి వా’’తి…పే…. పఞ్చమం.
౬. సమిద్ధిలోకపఞ్హాసుత్తం
౬౮. ‘‘‘లోకో, లోకో’తి, భన్తే, వుచ్చతి. కిత్తావతా ను ఖో, భన్తే, లోకో వా అస్స లోకపఞ్ఞత్తి వా’’తి? యత్థ ఖో, సమిద్ధి, అత్థి చక్ఖు, అత్థి రూపా, అత్థి చక్ఖువిఞ్ఞాణం, అత్థి చక్ఖువిఞ్ఞాణవిఞ్ఞాతబ్బా ధమ్మా, అత్థి తత్థ లోకో వా లోకపఞ్ఞత్తి వాతి…పే… అత్థి జివ్హా…పే… అత్థి మనో, అత్థి ధమ్మా, అత్థి మనోవిఞ్ఞాణం, అత్థి మనోవిఞ్ఞాణవిఞ్ఞాతబ్బా ధమ్మా, అత్థి తత్థ లోకో వా లోకపఞ్ఞత్తి వా.
‘‘యత్థ చ ఖో, సమిద్ధి, నత్థి చక్ఖు, నత్థి రూపా, నత్థి చక్ఖువిఞ్ఞాణం, నత్థి చక్ఖువిఞ్ఞాణవిఞ్ఞాతబ్బా ధమ్మా, నత్థి తత్థ లోకో వా లోకపఞ్ఞత్తి వా…పే… నత్థి జివ్హా…పే… నత్థి మనో, నత్థి ధమ్మా, నత్థి మనోవిఞ్ఞాణం, నత్థి మనోవిఞ్ఞాణవిఞ్ఞాతబ్బా ధమ్మా, నత్థి తత్థ లోకో వా లోకపఞ్ఞత్తి వా’’తి. ఛట్ఠం.
౭. ఉపసేనఆసీవిససుత్తం
౬౯. ఏకం సమయం ఆయస్మా చ సారిపుత్తో ఆయస్మా చ ఉపసేనో రాజగహే విహరన్తి సీతవనే సప్పసోణ్డికపబ్భారే. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మతో ఉపసేనస్స కాయే ఆసీవిసో పతితో హోతి. అథ ఖో ఆయస్మా ఉపసేనో భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘ఏథ మే, ఆవుసో, ఇమం కాయం మఞ్చకం ఆరోపేత్వా బహిద్ధా నీహరథ. పురాయం కాయో ఇధేవ వికిరతి; సేయ్యథాపి భుసముట్ఠీ’’తి.
ఏవం వుత్తే, ఆయస్మా సారిపుత్తో ఆయస్మన్తం ఉపసేనం ఏతదవోచ – ‘‘న ఖో పన మయం పస్సామ ఆయస్మతో ఉపసేనస్స కాయస్స వా అఞ్ఞథత్తం ఇన్ద్రియానం వా విపరిణామం. అథ చ పనాయస్మా ఉపసేనో ఏవమాహ – ‘ఏథ మే, ఆవుసో, ఇమం కాయం మఞ్చకం ఆరోపేత్వా బహిద్ధా నీహరథ. పురాయం కాయో ఇధేవ వికిరతి; సేయ్యథాపి భుసముట్ఠీ’’’తి. ‘‘యస్స నూన, ఆవుసో సారిపుత్త, ఏవమస్స – ‘అహం చక్ఖూతి వా మమ చక్ఖూతి వా…పే… అహం జివ్హాతి వా మమ జివ్హాతి వా… అహం మనోతి వా మమ మనోతి వా’. తస్స, ఆవుసో సారిపుత్త, సియా కాయస్స వా అఞ్ఞథత్తం ఇన్ద్రియానం వా విపరిణామో. మయ్హఞ్చ ఖో, ఆవుసో సారిపుత్త, న ఏవం హోతి – ‘అహం చక్ఖూతి వా మమ చక్ఖూతి వా…పే… అహం జివ్హాతి వా మమ జివ్హాతి వా…పే… అహం మనోతి వా మమ మనోతి వా’. తస్స మయ్హఞ్చ ఖో, ఆవుసో సారిపుత్త, కిం కాయస్స వా అఞ్ఞథత్తం భవిస్సతి, ఇన్ద్రియానం వా విపరిణామో’’తి!
‘‘తథా హి పనాయస్మతో ఉపసేనస్స దీఘరత్తం అహఙ్కారమమఙ్కారమానానుసయో సుసమూహతో. తస్మా ఆయస్మతో ఉపసేనస్స న ఏవం హోతి – ‘అహం చక్ఖూతి వా మమ చక్ఖూతి వా…పే… అహం జివ్హాతి వా మమ జివ్హాతి వా…పే… అహం మనోతి వా మమ మనోతి వా’’’తి. అథ ఖో తే భిక్ఖూ ఆయస్మతో ఉపసేనస్స కాయం మఞ్చకం ఆరోపేత్వా బహిద్ధా నీహరింసు. అథ ఖో ఆయస్మతో ఉపసేనస్స కాయో తత్థేవ వికిరి; సేయ్యథాపి భుసముట్ఠీతి. సత్తమం.
౮. ఉపవాణసన్దిట్ఠికసుత్తం
౭౦. అథ ఖో ఆయస్మా ఉపవాణో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి…పే… ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా ఉపవాణో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘‘సన్దిట్ఠికో ధమ్మో, సన్దిట్ఠికో ధమ్మో’తి, భన్తే, వుచ్చతి. కిత్తావతా ను ఖో, భన్తే, సన్దిట్ఠికో ధమ్మో హోతి, అకాలికో ఏహిపస్సికో ఓపనేయ్యికో పచ్చత్తం వేదితబ్బో విఞ్ఞూహీ’’తి?
‘‘ఇధ పన, ఉపవాణ, భిక్ఖు చక్ఖునా రూపం దిస్వా రూపప్పటిసంవేదీ చ హోతి రూపరాగప్పటిసంవేదీ చ. సన్తఞ్చ అజ్ఝత్తం రూపేసు రాగం ‘అత్థి మే అజ్ఝత్తం రూపేసు రాగో’తి పజానాతి. యం తం, ఉపవాణ, భిక్ఖు చక్ఖునా రూపం దిస్వా రూపప్పటిసంవేదీ చ హోతి రూపరాగప్పటిసంవేదీ చ. సన్తఞ్చ అజ్ఝత్తం రూపేసు రాగం ‘అత్థి మే అజ్ఝత్తం రూపేసు రాగో’తి పజానాతి. ఏవమ్పి ఖో, ఉపవాణ, సన్దిట్ఠికో ధమ్మో హోతి అకాలికో ఏహిపస్సికో ఓపనేయ్యికో పచ్చత్తం వేదితబ్బో విఞ్ఞూహీ’’తి…పే….
‘‘పున చపరం, ఉపవాణ, భిక్ఖు జివ్హాయ రసం సాయిత్వా రసప్పటిసంవేదీ చ హోతి రసరాగప్పటిసంవేదీ చ. సన్తఞ్చ అజ్ఝత్తం రసేసు రాగం ‘అత్థి మే అజ్ఝత్తం రసేసు రాగో’తి పజానాతి. యం తం, ఉపవాణ, భిక్ఖు జివ్హాయ రసం సాయిత్వా రసప్పటిసంవేదీ చ హోతి రసరాగప్పటిసంవేదీ చ. సన్తఞ్చ అజ్ఝత్తం రసేసు రాగం ‘అత్థి మే అజ్ఝత్తం రసేసు రాగో’తి పజానాతి. ఏవమ్పి ఖో, ఉపవాణ, సన్దిట్ఠికో ధమ్మో హోతి అకాలికో ఏహిపస్సికో ఓపనేయ్యికో పచ్చత్తం వేదితబ్బో విఞ్ఞూహీ’’తి…పే….
‘‘పున చపరం, ఉపవాణ, భిక్ఖు మనసా ధమ్మం విఞ్ఞాయ ధమ్మప్పటిసంవేదీ చ హోతి ధమ్మరాగప్పటిసంవేదీ చ. సన్తఞ్చ అజ్ఝత్తం ధమ్మేసు రాగం ‘అత్థి మే అజ్ఝత్తం ధమ్మేసు రాగో’తి పజానాతి. యం తం, ఉపవాణ, భిక్ఖు మనసా ధమ్మం విఞ్ఞాయ ధమ్మప్పటిసంవేదీ చ హోతి ధమ్మరాగప్పటిసంవేదీ చ. సన్తఞ్చ అజ్ఝత్తం ధమ్మేసు రాగం ‘అత్థి మే అజ్ఝత్తం ధమ్మేసు రాగో’తి పజానాతి. ఏవమ్పి ఖో, ఉపవాణ, సన్దిట్ఠికో ధమ్మో హోతి…పే… పచ్చత్తం వేదితబ్బో విఞ్ఞూహీ’’తి…పే….
‘‘ఇధ పన, ఉపవాణ, భిక్ఖు చక్ఖునా రూపం దిస్వా రూపప్పటిసంవేదీ చ హోతి, నో చ రూపరాగప్పటిసంవేదీ. అసన్తఞ్చ అజ్ఝత్తం రూపేసు రాగం ‘నత్థి మే అజ్ఝత్తం రూపేసు రాగో’తి పజానాతి. యం తం, ఉపవాణ, భిక్ఖు చక్ఖునా రూపం దిస్వా రూపప్పటిసంవేదీహి ఖో హోతి, నో చ రూపరాగప్పటిసంవేదీ. అసన్తఞ్చ అజ్ఝత్తం రూపేసు రాగం ‘నత్థి మే అజ్ఝత్తం రూపేసు రాగో’తి పజానాతి. ఏవమ్పి ఖో, ఉపవాణ, సన్దిట్ఠికో ధమ్మో హోతి, అకాలికో ఏహిపస్సికో ఓపనేయ్యికో పచ్చత్తం వేదితబ్బో విఞ్ఞూహీ’’తి…పే….
‘‘పున చపరం, ఉపవాణ, భిక్ఖు జివ్హాయ రసం సాయిత్వా రసప్పటిసంవేదీహి ఖో హోతి, నో చ రసరాగప్పటిసంవేదీ. అసన్తఞ్చ అజ్ఝత్తం రసేసు రాగం ‘నత్థి మే అజ్ఝత్తం రసేసు రాగో’తి పజానాతి…పే….
‘‘పున చపరం, ఉపవాణ, భిక్ఖు మనసా ధమ్మం విఞ్ఞాయ ధమ్మప్పటిసంవేదీహి ఖో హోతి, నో చ ధమ్మరాగప్పటిసంవేదీ. అసన్తఞ్చ అజ్ఝత్తం ధమ్మేసు రాగం ‘నత్థి మే అజ్ఝత్తం ధమ్మేసు రాగో’తి పజానాతి. యం తం, ఉపవాణ, భిక్ఖు మనసా ధమ్మం విఞ్ఞాయ ధమ్మప్పటిసంవేదీహి ఖో హోతి, నో చ ధమ్మరాగప్పటిసంవేదీ. అసన్తఞ్చ అజ్ఝత్తం ధమ్మేసు రాగం ‘నత్థి మే అజ్ఝత్తం ధమ్మేసు రాగో’తి పజానాతి. ఏవమ్పి ఖో, ఉపవాణ, సన్దిట్ఠికో ధమ్మో హోతి, అకాలికో ఏహిపస్సికో ఓపనేయ్యికో పచ్చత్తం వేదితబ్బో విఞ్ఞూహీ’’తి. అట్ఠమం.
౯. పఠమఛఫస్సాయతనసుత్తం
౭౧. ‘‘యో హి కోచి, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఛన్నం ఫస్సాయతనానం సముదయఞ్చ అత్థఙ్గమఞ్చ అస్సాదఞ్చ ఆదీనవఞ్చ నిస్సరణఞ్చ యథాభూతం నప్పజానాతి. అవుసితం తేన బ్రహ్మచరియం, ఆరకా సో ఇమస్మా ధమ్మవినయా’’తి.
ఏవం వుత్తే, అఞ్ఞతరో భిక్ఖు భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘ఏత్థాహం, భన్తే, అనస్ససం [అనస్ససిం (సీ.), అనస్సాసం (స్యా. కం.), అనస్సాసిం (పీ.)]. అహఞ్హి, భన్తే, ఛన్నం ఫస్సాయతనానం సముదయఞ్చ అత్థఙ్గమఞ్చ అస్సాదఞ్చ ఆదీనవఞ్చ నిస్సరణఞ్చ యథాభూతం నప్పజానామీ’’తి.
‘‘తం కిం మఞ్ఞసి, భిక్ఖు, చక్ఖుం ‘ఏతం మమ, ఏసోహమస్మి, ఏసో మే అత్తా’తి సమనుపస్ససీ’’తి?
‘‘నో హేతం, భన్తే’’.
‘‘సాధు, భిక్ఖు, ఏత్థ చ తే, భిక్ఖు, చక్ఖు ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ సుదిట్ఠం భవిస్సతి. ఏసేవన్తో దుక్ఖస్స…పే… జివ్హం ‘ఏతం మమ, ఏసోహమస్మి, ఏసో మే అత్తా’తి సమనుపస్ససీ’’తి?
‘‘నో హేతం, భన్తే’’.
‘‘సాధు, భిక్ఖు, ఏత్థ చ తే, భిక్ఖు, జివ్హా ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ సుదిట్ఠం భవిస్సతి. ఏసేవన్తో దుక్ఖస్స…పే… మనం ‘ఏతం మమ, ఏసోహమస్మి, ఏసో మే అత్తా’తి సమనుపస్ససీ’’తి?
‘‘నో హేతం, భన్తే’’.
‘‘సాధు, భిక్ఖు, ఏత్థ చ తే, భిక్ఖు, మనో ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ సుదిట్ఠం భవిస్సతి. ఏసేవన్తో దుక్ఖస్సా’’తి. నవమం.
౧౦. దుతియఛఫస్సాయతనసుత్తం
౭౨. ‘‘యో హి కోచి, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఛన్నం ఫస్సాయతనానం సముదయఞ్చ అత్థఙ్గమఞ్చ అస్సాదఞ్చ ఆదీనవఞ్చ నిస్సరణఞ్చ యథాభూతం నప్పజానాతి. అవుసితం తేన బ్రహ్మచరియం, ఆరకా సో ఇమస్మా ధమ్మవినయా’’తి.
ఏవం వుత్తే, అఞ్ఞతరో భిక్ఖు భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘ఏత్థాహం, భన్తే, అనస్ససం పనస్ససం. అహఞ్హి, భన్తే, ఛన్నం ఫస్సాయతనానం సముదయఞ్చ అత్థఙ్గమఞ్చ అస్సాదఞ్చ ఆదీనవఞ్చ నిస్సరణఞ్చ యథాభూతం నప్పజానామీ’’తి.
‘‘తం కిం మఞ్ఞసి, భిక్ఖు, చక్ఖుం ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి సమనుపస్ససీ’’తి?
‘‘ఏవం, భన్తే’’.
‘‘సాధు, భిక్ఖు, ఏత్థ చ తే, భిక్ఖు, చక్ఖు ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి న మేసో అత్తా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ సుదిట్ఠం భవిస్సతి. ఏవం తే ఏతం పఠమం ఫస్సాయతనం పహీనం భవిస్సతి ఆయతిం అపునబ్భవాయ…పే….
‘‘జివ్హం ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి సమనుపస్ససీ’’తి?
‘‘ఏవం, భన్తే’’.
‘‘సాధు, భిక్ఖు, ఏత్థ చ తే, భిక్ఖు, జివ్హా ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి న మేసో అత్తా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ సుదిట్ఠం భవిస్సతి. ఏవం తే ఏతం చతుత్థం ఫస్సాయతనం పహీనం భవిస్సతి ఆయతిం అపునబ్భవాయ…పే….
‘‘మనం ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి సమనుపస్ససీ’’తి?
‘‘ఏవం, భన్తే’’.
‘‘సాధు, భిక్ఖు, ఏత్థ చ తే, భిక్ఖు, మనో ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ సుదిట్ఠం భవిస్సతి. ఏవం తే ఏతం ఛట్ఠం ఫస్సాయతనం పహీనం భవిస్సతి ఆయతిం అపునబ్భవాయా’’తి. దసమం.
౧౧. తతియఛఫస్సాయతనసుత్తం
౭౩. ‘‘యో హి కోచి, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఛన్నం ఫస్సాయతనానం సముదయఞ్చ అత్థఙ్గమఞ్చ అస్సాదఞ్చ ఆదీనవఞ్చ నిస్సరణఞ్చ యథాభూతం నప్పజానాతి. అవుసితం తేన బ్రహ్మచరియం, ఆరకా సో ఇమస్మా ధమ్మవినయా’’తి.
ఏవం వుత్తే, అఞ్ఞతరో భిక్ఖు భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘ఏత్థాహం, భన్తే, అనస్ససం పనస్ససం. అహఞ్హి, భన్తే, ఛన్నం ఫస్సాయతనానం సముదయఞ్చ అత్థఙ్గమఞ్చ అస్సాదఞ్చ ఆదీనవఞ్చ నిస్సరణఞ్చ యథాభూతం నప్పజానామీ’’తి.
‘‘తం కిం మఞ్ఞసి, భిక్ఖు, చక్ఖు నిచ్చం వా అనిచ్చం వా’’తి?
‘‘అనిచ్చం, భన్తే’’.
‘‘యం పనానిచ్చం దుక్ఖం వా తం సుఖం వా’’తి?
‘‘దుక్ఖం, భన్తే’’.
‘‘యం పనానిచ్చం దుక్ఖం విపరిణామధమ్మం, కల్లం ను తం సమనుపస్సితుం – ‘ఏతం మమ, ఏసోహమస్మి, ఏసో మే అత్తా’’’తి?
‘‘నో హేతం, భన్తే’’.
‘‘సోతం… ఘానం… జివ్హా… కాయో… మనో నిచ్చో వా అనిచ్చో వా’’తి?
‘‘అనిచ్చో, భన్తే’’.
‘‘యం పనానిచ్చం దుక్ఖం వా తం సుఖం వా’’తి?
‘‘దుక్ఖం, భన్తే’’.
‘‘యం పనానిచ్చం దుక్ఖం విపరిణామధమ్మం, కల్లం ను తం సమనుపస్సితుం – ‘ఏతం మమ, ఏసోహమస్మి, ఏసో మే అత్తా’’’తి?
‘‘నో హేతం, భన్తే’’.
‘‘ఏవం పస్సం, భిక్ఖు, సుతవా అరియసావకో చక్ఖుస్మిమ్పి నిబ్బిన్దతి, సోతస్మిమ్పి నిబ్బిన్దతి, ఘానస్మిమ్పి నిబ్బిన్దతి, జివ్హాయపి నిబ్బిన్దతి, కాయస్మిమ్పి నిబ్బిన్దతి, మనస్మిమ్పి నిబ్బిన్దతి. నిబ్బిన్దం విరజ్జతి; విరాగా విముచ్చతి; విముత్తస్మిం విముత్తమితి ఞాణం హోతి. ‘ఖీణా జాతి, వుసితం బ్రహ్మచరియం, కతం కరణీయం, నాపరం ఇత్థత్తాయా’తి పజానాతీ’’తి. ఏకాదసమం.
మిగజాలవగ్గో సత్తమో.
తస్సుద్దానం –
మిగజాలేన ద్వే వుత్తా, చత్తారో చ సమిద్ధినా;
ఉపసేనో ఉపవాణో, ఛఫస్సాయతనికా తయోతి.