౧౦. ఉపస్సట్ఠసుత్తం

౫౨. ‘‘సబ్బం, భిక్ఖవే, ఉపస్సట్ఠం [ఉపసట్ఠం (క.)]. కిఞ్చ, భిక్ఖవే, సబ్బం ఉపస్సట్ఠం? చక్ఖు, భిక్ఖవే, ఉపస్సట్ఠం, రూపా ఉపస్సట్ఠా, చక్ఖువిఞ్ఞాణం ఉపస్సట్ఠం, చక్ఖుసమ్ఫస్సో ఉపస్సట్ఠో. యమ్పిదం చక్ఖుసమ్ఫస్సపచ్చయా ఉప్పజ్జతి వేదయితం సుఖం వా దుక్ఖం వా అదుక్ఖమసుఖం వా తమ్పి ఉపస్సట్ఠం…పే… జివ్హా ఉపస్సట్ఠా, రసా ఉపస్సట్ఠా, జివ్హావిఞ్ఞాణం ఉపస్సట్ఠం, జివ్హాసమ్ఫస్సో ఉపస్సట్ఠో. యమ్పిదం జివ్హాసమ్ఫస్సపచ్చయా ఉప్పజ్జతి వేదయితం సుఖం వా దుక్ఖం వా అదుక్ఖమసుఖం వా తమ్పి ఉపస్సట్ఠం. కాయో ఉపస్సట్ఠో… మనో ఉపస్సట్ఠో, ధమ్మా ఉపస్సట్ఠా, మనోవిఞ్ఞాణం ఉపస్సట్ఠం, మనోసమ్ఫస్సో ఉపస్సట్ఠో. యమ్పిదం మనోసమ్ఫస్సపచ్చయా ఉప్పజ్జతి వేదయితం సుఖం వా దుక్ఖం వా అదుక్ఖమసుఖం వా తమ్పి ఉపస్సట్ఠం. ఏవం పస్సం, భిక్ఖవే, సుతవా అరియసావకో చక్ఖుస్మిమ్పి నిబ్బిన్దతి, రూపేసుపి నిబ్బిన్దతి, చక్ఖువిఞ్ఞాణేపి నిబ్బిన్దతి, చక్ఖుసమ్ఫస్సేపి నిబ్బిన్దతి. యమ్పిదం చక్ఖుసమ్ఫస్సపచ్చయా ఉప్పజ్జతి వేదయితం సుఖం వా దుక్ఖం వా అదుక్ఖమసుఖం వా తస్మిమ్పి నిబ్బిన్దతి…పే… మనస్మిమ్పి నిబ్బిన్దతి, ధమ్మేసుపి నిబ్బిన్దతి, మనోవిఞ్ఞాణేపి నిబ్బిన్దతి, మనోసమ్ఫస్సేపి నిబ్బిన్దతి. యమ్పిదం మనోసమ్ఫస్సపచ్చయా ఉప్పజ్జతి వేదయితం సుఖం వా దుక్ఖం వా అదుక్ఖమసుఖం వా తస్మిమ్పి నిబ్బిన్దతి. నిబ్బిన్దం విరజ్జతి; విరాగా విముచ్చతి; విముత్తస్మిం విముత్తమితి ఞాణం హోతి. ‘ఖీణా జాతి, వుసితం బ్రహ్మచరియం, కతం కరణీయం, నాపరం ఇత్థత్తాయా’తి పజానాతీ’’తి. దసమం.

సబ్బఅనిచ్చవగ్గో పఞ్చమో.

తస్సుద్దానం –

అనిచ్చం దుక్ఖం అనత్తా, అభిఞ్ఞేయ్యం పరిఞ్ఞేయ్యం;

పహాతబ్బం సచ్ఛికాతబ్బం, అభిఞ్ఞేయ్యపరిఞ్ఞేయ్యం [అభిఞ్ఞేయ్యం పరిఞ్ఞేయ్యం (సీ. స్యా. కం.), అభిఞ్ఞాతం పరిఞ్ఞేయ్యం (పీ. క.)];

ఉపద్దుతం ఉపస్సట్ఠం, వగ్గో తేన పవుచ్చతీతి.

సళాయతనవగ్గే పఠమపణ్ణాసకో సమత్తో.

తస్స వగ్గుద్దానం –

అనిచ్చవగ్గం యమకం, సబ్బం వగ్గం జాతిధమ్మం;

అనిచ్చవగ్గేన పఞ్ఞాసం, పఞ్చమో తేన పవుచ్చతీతి.