౬. అవస్సుతపరియాయసుత్తం

౨౪౩. ఏకం సమయం భగవా సక్కేసు విహరతి కపిలవత్థుస్మిం నిగ్రోధారామే. తేన ఖో పన సమయేన కాపిలవత్థవానం సక్యానం నవం సన్థాగారం [సన్ధాగారం (క.)] అచిరకారితం హోతి అనజ్ఝావుట్ఠం [అనజ్ఝావుత్థం (సీ. స్యా. కం. పీ.)] సమణేన వా బ్రాహ్మణేన వా కేనచి వా మనుస్సభూతేన. అథ ఖో కాపిలవత్థవా సక్యా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. ఏకమన్తం నిసిన్నా ఖో కాపిలవత్థవా సక్యా భగవన్తం ఏతదవోచుం – ‘‘ఇధ, భన్తే, కాపిలవత్థవానం సక్యానం నవం సన్థాగారం అచిరకారితం [అచిరకారితం హోతి (క.)] అనజ్ఝావుట్ఠం సమణేన వా బ్రాహ్మణేన వా కేనచి వా మనుస్సభూతేన. తం, భన్తే, భగవా పఠమం పరిభుఞ్జతు. భగవతా పఠమం పరిభుత్తం పచ్ఛా కాపిలవత్థవా సక్యా పరిభుఞ్జిస్సన్తి. తదస్స కాపిలవత్థవానం సక్యానం దీఘరత్తం హితాయ సుఖాయా’’తి. అధివాసేసి భగవా తుణ్హీభావేన.

అథ ఖో కాపిలవత్థవా సక్యా భగవతో అధివాసనం విదిత్వా ఉట్ఠాయాసనా భగవన్తం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా యేన నవం సన్థాగారం తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా సబ్బసన్థరిం [సబ్బసన్థరిం సన్థతం (క.)] సన్థాగారం సన్థరిత్వా ఆసనాని పఞ్ఞాపేత్వా ఉదకమణికం పతిట్ఠాపేత్వా తేలప్పదీపం ఆరోపేత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం ఏతదవోచుం – ‘‘సబ్బసన్థరిసన్థతం [సబ్బసన్థరిం సన్థతం (సీ. పీ. క.)], భన్తే, సన్థాగారం, ఆసనాని పఞ్ఞత్తాని, ఉదకమణికో పతిట్ఠాపితో, తేలప్పదీపో ఆరోపితో. యస్స దాని, భన్తే, భగవా కాలం మఞ్ఞతీ’’తి. అథ ఖో భగవా నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ సద్ధిం భిక్ఖుసఙ్ఘేన యేన నవం సన్థాగారం తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా పాదే పక్ఖాలేత్వా సన్థాగారం పవిసిత్వా మజ్ఝిమం థమ్భం నిస్సాయ పురత్థాభిముఖో నిసీది. భిక్ఖుసఙ్ఘోపి ఖో పాదే పక్ఖాలేత్వా సన్థాగారం పవిసిత్వా పచ్ఛిమం భిత్తిం నిస్సాయ పురత్థాభిముఖో నిసీది భగవన్తంయేవ పురక్ఖత్వా. కాపిలవత్థవా సక్యా పాదే పక్ఖాలేత్వా సన్థాగారం పవిసిత్వా పురత్థిమం భిత్తిం నిస్సాయ పచ్ఛిమాభిముఖా నిసీదింసు భగవన్తంయేవ పురక్ఖత్వా. అథ ఖో భగవా కాపిలవత్థవే సక్యే బహుదేవ రత్తిం ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సేత్వా సమాదపేత్వా సముత్తేజేత్వా సమ్పహంసేత్వా ఉయ్యోజేసి – ‘‘అభిక్కన్తా ఖో, గోతమా, రత్తి. యస్స దాని కాలం మఞ్ఞథా’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో కాపిలవత్థవా సక్యా భగవతో పటిస్సుత్వా ఉట్ఠాయాసనా భగవన్తం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా పక్కమింసు.

అథ ఖో భగవా అచిరపక్కన్తేసు కాపిలవత్థవేసు సక్యేసు ఆయస్మన్తం మహామోగ్గల్లానం ఆమన్తేసి – ‘‘విగతథినమిద్ధో ఖో, మోగ్గల్లాన, భిక్ఖుసఙ్ఘో. పటిభాతు తం, మోగ్గల్లాన, భిక్ఖూనం ధమ్మీ కథా. పిట్ఠి మే ఆగిలాయతి; తమహం ఆయమిస్సామీ’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో భగవతో పచ్చస్సోసి. అథ ఖో భగవా చతుగ్గుణం సఙ్ఘాటిం పఞ్ఞపేత్వా దక్ఖిణేన పస్సేన సీహసేయ్యం కప్పేసి, పాదే పాదం అచ్చాధాయ, సతో సమ్పజానో ఉట్ఠానసఞ్ఞం మనసి కరిత్వా. తత్ర ఖో ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘ఆవుసో భిక్ఖవే’’తి. ‘‘ఆవుసో’’తి ఖో తే భిక్ఖూ ఆయస్మతో మహామోగ్గల్లానస్స పచ్చస్సోసుం. ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో ఏతదవోచ – ‘‘అవస్సుతపరియాయఞ్చ వో, ఆవుసో, దేసేస్సామి, అనవస్సుతపరియాయఞ్చ. తం సుణాథ, సాధుకం మనసి కరోథ; భాసిస్సామీ’’తి. ‘‘ఏవమావుసో’’తి ఖో తే భిక్ఖూ ఆయస్మతో మహామోగ్గల్లానస్స పచ్చస్సోసుం. ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో ఏతదవోచ –

‘‘కథం, ఆవుసో, అవస్సుతో హోతి? ఇధావుసో, భిక్ఖు చక్ఖునా రూపం దిస్వా పియరూపే రూపే అధిముచ్చతి, అప్పియరూపే రూపే బ్యాపజ్జతి, అనుపట్ఠితకాయస్సతి విహరతి పరిత్తచేతసో, తఞ్చ చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం యథాభూతం నప్పజానాతి యత్థస్స తే ఉప్పన్నా పాపకా అకుసలా ధమ్మా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి …పే… జివ్హాయ రసం సాయిత్వా…పే… మనసా ధమ్మం విఞ్ఞాయ పియరూపే ధమ్మే అధిముచ్చతి, అప్పియరూపే ధమ్మే బ్యాపజ్జతి, అనుపట్ఠితకాయస్సతి చ విహరతి పరిత్తచేతసో, తఞ్చ చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం యథాభూతం నప్పజానాతి యత్థస్స తే ఉప్పన్నా పాపకా అకుసలా ధమ్మా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి. అయం వుచ్చతి, ఆవుసో, భిక్ఖు అవస్సుతో చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యేసు రూపేసు…పే… అవస్సుతో జివ్హావిఞ్ఞేయ్యేసు రసేసు…పే… అవస్సుతో మనోవిఞ్ఞేయ్యేసు ధమ్మేసు. ఏవంవిహారిఞ్చావుసో, భిక్ఖుం చక్ఖుతో చేపి నం మారో ఉపసఙ్కమతి లభతేవ మారో ఓతారం, లభతి మారో ఆరమ్మణం…పే… జివ్హాతో చేపి నం మారో ఉపసఙ్కమతి, లభతేవ [లభేథ (క.)] మారో ఓతారం, లభతి [లభేథ (క.)] మారో ఆరమ్మణం…పే… మనతో చేపి నం మారో ఉపసఙ్కమతి, లభతేవ మారో ఓతారం, లభతి మారో ఆరమ్మణం.

‘‘సేయ్యథాపి, ఆవుసో, నళాగారం వా తిణాగారం వా సుక్ఖం కోలాపం తేరోవస్సికం. పురత్థిమాయ చేపి నం దిసాయ పురిసో ఆదిత్తాయ తిణుక్కాయ ఉపసఙ్కమేయ్య, లభేథేవ [లభేథ (క.)] అగ్గి ఓతారం, లభేథ అగ్గి ఆరమ్మణం; పచ్ఛిమాయ చేపి నం దిసాయ పురిసో ఆదిత్తాయ తిణుక్కాయ ఉపసఙ్కమేయ్య…పే… ఉత్తరాయ చేపి నం దిసాయ…పే… దక్ఖిణాయ చేపి నం దిసాయ…పే… హేట్ఠిమతో చేపి నం…పే… ఉపరిమతో చేపి నం… యతో కుతోచి చేపి నం పురిసో ఆదిత్తాయ తిణుక్కాయ ఉపసఙ్కమేయ్య, లభేథేవ అగ్గి ఓతారం లభేథ అగ్గి ఆరమ్మణం. ఏవమేవ ఖో, ఆవుసో, ఏవంవిహారిం భిక్ఖుం చక్ఖుతో చేపి నం మారో ఉపసఙ్కమతి, లభతేవ మారో ఓతారం, లభతి మారో ఆరమ్మణం…పే… జివ్హాతో చేపి నం మారో ఉపసఙ్కమతి…పే… మనతో చేపి నం మారో ఉపసఙ్కమతి, లభతేవ మారో ఓతారం, లభతి మారో ఆరమ్మణం. ఏవంవిహారిఞ్చావుసో, భిక్ఖుం రూపా అధిభంసు, న భిక్ఖు రూపే అధిభోసి; సద్దా భిక్ఖుం అధిభంసు, న భిక్ఖు సద్దే అధిభోసి; గన్ధా భిక్ఖుం అధిభంసు, న భిక్ఖు గన్ధే అధిభోసి; రసా భిక్ఖుం అధిభంసు, న భిక్ఖు రసే అధిభోసి; ఫోట్ఠబ్బా భిక్ఖుం అధిభంసు, న భిక్ఖు ఫోట్ఠబ్బే అధిభోసి; ధమ్మా భిక్ఖుం అధిభంసు, న భిక్ఖు ధమ్మే అధిభోసి. అయం వుచ్చతావుసో, భిక్ఖు రూపాధిభూతో, సద్దాధిభూతో, గన్ధాధిభూతో, రసాధిభూతో, ఫోట్ఠబ్బాధిభూతో, ధమ్మాధిభూతో, అధిభూతో, అనధిభూ, [అనధిభూతో (సీ. స్యా. కం. క.)] అధిభంసు నం పాపకా అకుసలా ధమ్మా సంకిలేసికా పోనోబ్భవికా సదరా దుక్ఖవిపాకా ఆయతిం జాతిజరామరణియా. ఏవం ఖో, ఆవుసో, అవస్సుతో హోతి.

‘‘కథఞ్చావుసో, అనవస్సుతో హోతి? ఇధావుసో, భిక్ఖు చక్ఖునా రూపం దిస్వా పియరూపే రూపే నాధిముచ్చతి, అప్పియరూపే రూపే న బ్యాపజ్జతి, ఉపట్ఠితకాయస్సతి చ విహరతి అప్పమాణచేతసో, తఞ్చ చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం యథాభూతం పజానాతి యత్థస్స తే ఉప్పన్నా పాపకా అకుసలా ధమ్మా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి…పే… జివ్హాయ రసం సాయిత్వా…పే… మనసా ధమ్మం విఞ్ఞాయ పియరూపే ధమ్మే నాధిముచ్చతి, అప్పియరూపే ధమ్మే న బ్యాపజ్జతి, ఉపట్ఠితకాయస్సతి చ విహరతి అప్పమాణచేతసో, తఞ్చ చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం యథాభూతం పజానాతి యత్థస్స తే ఉప్పన్నా పాపకా అకుసలా ధమ్మా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి. అయం వుచ్చతావుసో, భిక్ఖు అనవస్సుతో చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యేసు రూపేసు…పే… అనవస్సుతో మనోవిఞ్ఞేయ్యేసు ధమ్మేసు. ఏవంవిహారిఞ్చావుసో, భిక్ఖుం చక్ఖుతో చేపి నం మారో ఉపసఙ్కమతి, నేవ లభతి మారో ఓతారం, న లభతి మారో ఆరమ్మణం…పే… జివ్హాతో చేపి నం మారో ఉపసఙ్కమతి…పే… మనతో చేపి నం మారో ఉపసఙ్కమతి, నేవ లభతి మారో ఓతారం, న లభతి మారో ఆరమ్మణం.

‘‘సేయ్యథాపి, ఆవుసో, కూటాగారం వా సాలా వా బహలమత్తికా అద్దావలేపనా. పురత్థిమాయ చేపి నం దిసాయ పురిసో ఆదిత్తాయ తిణుక్కాయ ఉపసఙ్కమేయ్య, నేవ లభేథ అగ్గి ఓతారం, న లభేథ అగ్గి ఆరమ్మణం…పే… పచ్ఛిమాయ చేపి నం… ఉత్తరాయ చేపి నం… దక్ఖిణాయ చేపి నం… హేట్ఠిమతో చేపి నం… ఉపరిమతో చేపి నం… యతో కుతోచి చేపి నం పురిసో ఆదిత్తాయ తిణుక్కాయ ఉపసఙ్కమేయ్య, నేవ లభేథ అగ్గి ఓతారం, న లభేథ అగ్గి ఆరమ్మణం. ఏవమేవ ఖో, ఆవుసో, ఏవంవిహారిం భిక్ఖుం చక్ఖుతో చేపి నం మారో ఉపసఙ్కమతి, నేవ లభతి మారో ఓతారం, న లభతి మారో ఆరమ్మణం…పే… మనతో చేపి నం మారో ఉపసఙ్కమతి, నేవ లభతి మారో ఓతారం, న లభతి మారో ఆరమ్మణం. ఏవంవిహారీ చావుసో, భిక్ఖు రూపే అధిభోసి, న రూపా భిక్ఖుం అధిభంసు; సద్దే భిక్ఖు అధిభోసి, న సద్దా భిక్ఖుం అధిభంసు; గన్ధే భిక్ఖు అధిభోసి, న గన్ధా భిక్ఖుం అధిభంసు; రసే భిక్ఖు అధిభోసి, న రసా భిక్ఖుం అధిభంసు; ఫోట్ఠబ్బే భిక్ఖు అధిభోసి, న ఫోట్ఠబ్బా భిక్ఖుం అధిభంసు; ధమ్మే భిక్ఖు అధిభోసి, న ధమ్మా భిక్ఖుం అధిభంసు. అయం వుచ్చతావుసో, భిక్ఖు రూపాధిభూ, సద్దాధిభూ, గన్ధాధిభూ, రసాధిభూ, ఫోట్ఠబ్బాధిభూ, ధమ్మాధిభూ, అధిభూ, అనధిభూతో [అనధిభూతో కేహిచి కిలేసేహి (క.)], అధిభోసి తే పాపకే అకుసలే ధమ్మే సంకిలేసికే పోనోబ్భవికే సదరే దుక్ఖవిపాకే ఆయతిం జాతిజరామరణియే. ఏవం ఖో, ఆవుసో, అనవస్సుతో హోతీ’’తి.

అథ ఖో భగవా వుట్ఠహిత్వా ఆయస్మన్తం మహామోగ్గల్లానం ఆమన్తేసి – ‘‘సాధు సాధు, మోగ్గల్లాన! సాధు ఖో త్వం, మోగ్గల్లాన, భిక్ఖూనం అవస్సుతపరియాయఞ్చ అనవస్సుతపరియాయఞ్చ అభాసీ’’తి.

ఇదమవోచ ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో. సమనుఞ్ఞో సత్థా అహోసి. అత్తమనా తే భిక్ఖూ ఆయస్మతో మహామోగ్గల్లానస్స భాసితం అభినన్దున్తి. ఛట్ఠం.