౩. పఠమరూపారామసుత్తం

౧౩౬. ‘‘రూపారామా, భిక్ఖవే, దేవమనుస్సా రూపరతా రూపసమ్ముదితా. రూపవిపరిణామవిరాగనిరోధా దుక్ఖా, భిక్ఖవే, దేవమనుస్సా విహరన్తి. సద్దారామా, భిక్ఖవే, దేవమనుస్సా సద్దరతా సద్దసమ్ముదితా. సద్దవిపరిణామవిరాగనిరోధా దుక్ఖా, భిక్ఖవే, దేవమనుస్సా విహరన్తి. గన్ధారామా… రసారామా… ఫోట్ఠబ్బారామా… ధమ్మారామా, భిక్ఖవే, దేవమనుస్సా ధమ్మరతా ధమ్మసమ్ముదితా. ధమ్మవిపరిణామవిరాగనిరోధా దుక్ఖా, భిక్ఖవే, దేవమనుస్సా విహరన్తి. తథాగతో చ ఖో, భిక్ఖవే, అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో రూపానం సముదయఞ్చ అత్థఙ్గమఞ్చ అస్సాదఞ్చ ఆదీనవం చ నిస్సరణఞ్చ యథాభూతం విదిత్వా న రూపారామో న రూపరతో న రూపసమ్ముదితో. రూపవిపరిణామవిరాగనిరోధా సుఖో, భిక్ఖవే, తథాగతో విహరతి. సద్దానం… గన్ధానం… రసానం… ఫోట్ఠబ్బానం… ధమ్మానం సముదయఞ్చ అత్థఙ్గమఞ్చ అస్సాదఞ్చ ఆదీనవఞ్చ నిస్సరణఞ్చ యథాభూతం విదిత్వా న ధమ్మారామో, న ధమ్మరతో, న ధమ్మసమ్ముదితో. ధమ్మవిపరిణామవిరాగనిరోధా సుఖో, భిక్ఖవే, తథాగతో విహరతి’’. ఇదమవోచ భగవా. ఇదం వత్వాన సుగతో అథాపరం ఏతదవోచ సత్థా –

‘‘రూపా సద్దా రసా గన్ధా, ఫస్సా ధమ్మా చ కేవలా;

ఇట్ఠా కన్తా మనాపా చ, యావతత్థీతి వుచ్చతి.

‘‘సదేవకస్స లోకస్స, ఏతే వో సుఖసమ్మతా;

యత్థ చేతే నిరుజ్ఝన్తి, తం తేసం దుక్ఖసమ్మతం.

‘‘సుఖం [సుఖన్తి (సీ.)] దిట్ఠమరియేభి, సక్కాయస్స నిరోధనం;

పచ్చనీకమిదం హోతి, సబ్బలోకేన పస్సతం.

‘‘యం పరే సుఖతో ఆహు, తదరియా ఆహు దుక్ఖతో;

యం పరే దుక్ఖతో ఆహు, తదరియా సుఖతో విదూ.

‘‘పస్స ధమ్మం దురాజానం, సమ్మూళ్హేత్థ అవిద్దసు;

నివుతానం తమో హోతి, అన్ధకారో అపస్సతం.

‘‘సతఞ్చ వివటం హోతి, ఆలోకో పస్సతామి;

సన్తికే న విజానన్తి, మగ్గా [మగా (సీ.)] ధమ్మస్స అకోవిదా.

‘‘భవరాగపరేతేభి, భవరాగానుసారీభి [భవసోతానుసారిభి (స్యా. కం. పీ.), భవసోతానుసారిహి (సీ.)];

మారధేయ్యానుపన్నేహి, నాయం ధమ్మో సుసమ్బుధో.

‘‘కో ను అఞ్ఞత్ర మరియేభి, పదం సమ్బుద్ధుమరహతి;

యం పదం సమ్మదఞ్ఞాయ, పరినిబ్బన్తి అనాసవా’’తి. తతియం;