౭. సారిపుత్తసద్ధివిహారికసుత్తం

౧౨౦. ఏకం సమయం ఆయస్మా సారిపుత్తో సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. అథ ఖో అఞ్ఞతరో భిక్ఖు యేనాయస్మా సారిపుత్తో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మతా సారిపుత్తేన సద్ధిం సమ్మోది. సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో సో భిక్ఖు ఆయస్మన్తం సారిపుత్తం ఏతదవోచ – ‘‘సద్ధివిహారికో, ఆవుసో సారిపుత్త, భిక్ఖు సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తో’’తి.

‘‘ఏవమేతం, ఆవుసో, హోతి ఇన్ద్రియేసు అగుత్తద్వారస్స, భోజనే అమత్తఞ్ఞునో, జాగరియం అననుయుత్తస్స. ‘సో వతావుసో, భిక్ఖు ఇన్ద్రియేసు అగుత్తద్వారో భోజనే అమత్తఞ్ఞూ జాగరియం అననుయుత్తో యావజీవం పరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం సన్తానేస్సతీ’తి నేతం ఠానం విజ్జతి. ‘సో వతావుసో, భిక్ఖు ఇన్ద్రియేసు గుత్తద్వారో, భోజనే మత్తఞ్ఞూ, జాగరియం అనుయుత్తో యావజీవం పరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం సన్తానేస్సతీ’తి ఠానమేతం విజ్జతి.

‘‘కథఞ్చావుసో, ఇన్ద్రియేసు గుత్తద్వారో హోతి? ఇధావుసో, భిక్ఖు చక్ఖునా రూపం దిస్వా న నిమిత్తగ్గాహీ హోతి నానుబ్యఞ్జనగ్గాహీ. యత్వాధికరణమేనం చక్ఖున్ద్రియం అసంవుతం విహరన్తం అభిజ్ఝాదోమనస్సా పాపకా అకుసలా ధమ్మా అన్వాస్సవేయ్యుం తస్స సంవరాయ పటిపజ్జతి, రక్ఖతి చక్ఖున్ద్రియం, చక్ఖున్ద్రియే సంవరం ఆపజ్జతి. సోతేన సద్దం సుత్వా… ఘానేన గన్ధం ఘాయిత్వా… జివ్హాయ రసం సాయిత్వా… కాయేన ఫోట్ఠబ్బం ఫుసిత్వా… మనసా ధమ్మం విఞ్ఞాయ న నిమిత్తగ్గాహీ హోతి నానుబ్యఞ్జనగ్గాహీ. యత్వాధికరణమేనం మనిన్ద్రియం అసంవుతం విహరన్తం అభిజ్ఝాదోమనస్సా పాపకా అకుసలా ధమ్మా అన్వాస్సవేయ్యుం, తస్స సంవరాయ పటిపజ్జతి, రక్ఖతి మనిన్ద్రియం, మనిన్ద్రియే సంవరం ఆపజ్జతి. ఏవం ఖో, ఆవుసో, ఇన్ద్రియేసు గుత్తద్వారో హోతి.

‘‘కథఞ్చావుసో, భోజనే మత్తఞ్ఞూ హోతి? ఇధావుసో, భిక్ఖు పటిసఙ్ఖా యోనిసో ఆహారం ఆహారేతి – ‘నేవ దవాయ, న మదాయ, న మణ్డనాయ, న విభూసనాయ, యావదేవ ఇమస్స కాయస్స ఠితియా యాపనాయ, విహింసూపరతియా, బ్రహ్మచరియానుగ్గహాయ. ఇతి పురాణఞ్చ వేదనం పటిహఙ్ఖామి, నవఞ్చ వేదనం న ఉప్పాదేస్సామి, యాత్రా చ మే భవిస్సతి, అనవజ్జతా చ ఫాసువిహారో చా’తి. ఏవం ఖో, ఆవుసో, భోజనే మత్తఞ్ఞూ హోతి.

‘‘కథఞ్చావుసో, జాగరియం అనుయుత్తో హోతి? ఇధావుసో, భిక్ఖు దివసం చఙ్కమేన నిసజ్జాయ ఆవరణీయేహి ధమ్మేహి చిత్తం పరిసోధేతి. రత్తియా పఠమం యామం చఙ్కమేన నిసజ్జాయ ఆవరణీయేహి ధమ్మేహి చిత్తం పరిసోధేతి. రత్తియా మజ్ఝిమం యామం దక్ఖిణేన పస్సేన సీహసేయ్యం కప్పేతి పాదే పాదం అచ్చాధాయ సతో సమ్పజానో, ఉట్ఠానసఞ్ఞం మనసి కరిత్వా. రత్తియా పచ్ఛిమం యామం పచ్చుట్ఠాయ చఙ్కమేన నిసజ్జాయ ఆవరణీయేహి ధమ్మేహి చిత్తం పరిసోధేతి. ఏవం ఖో, ఆవుసో, జాగరియం అనుయుత్తో హోతి. తస్మాతిహావుసో, ఏవం సిక్ఖితబ్బం – ‘ఇన్ద్రియేసు గుత్తద్వారా భవిస్సామ, భోజనే మత్తఞ్ఞునో, జాగరియం అనుయుత్తా’తి. ఏవఞ్హి వో, ఆవుసో, సిక్ఖితబ్బ’’న్తి. సత్తమం.