౪. కామగుణసుత్తం

౧౧౭. ‘‘పుబ్బేవ మే, భిక్ఖవే, సమ్బోధా అనభిసమ్బుద్ధస్స బోధిసత్తస్సేవ సతో ఏతదహోసి – ‘యేమే పఞ్చ కామగుణా చేతసో సమ్ఫుట్ఠపుబ్బా అతీతా నిరుద్ధా విపరిణతా, తత్ర మే చిత్తం బహులం గచ్ఛమానం గచ్ఛేయ్య పచ్చుప్పన్నేసు వా అప్పం వా అనాగతేసు’. తస్స మయ్హం, భిక్ఖవే, ఏతదహోసి – ‘యేమే పఞ్చ కామగుణా చేతసో సమ్ఫుట్ఠపుబ్బా అతీతా నిరుద్ధా విపరిణతా, తత్ర మే అత్తరూపేన అప్పమాదో సతి చేతసో ఆరక్ఖో కరణీయో’. తస్మాతిహ, భిక్ఖవే, తుమ్హాకమ్పి యే తే పఞ్చ కామగుణా చేతసో సమ్ఫుట్ఠపుబ్బా అతీతా నిరుద్ధా విపరిణతా, తత్ర వో చిత్తం బహులం గచ్ఛమానం గచ్ఛేయ్య పచ్చుప్పన్నేసు వా అప్పం వా అనాగతేసు. తస్మాతిహ, భిక్ఖవే, తుమ్హాకమ్పి యే తే పఞ్చ కామగుణా చేతసో సమ్ఫుట్ఠపుబ్బా అతీతా నిరుద్ధా విపరిణతా, తత్ర వో అత్తరూపేహి అప్పమాదో సతి చేతసో ఆరక్ఖో కరణీయో. తస్మాతిహ, భిక్ఖవే, సే ఆయతనే వేదితబ్బే యత్థ చక్ఖు చ నిరుజ్ఝతి, రూపసఞ్ఞా చ నిరుజ్ఝతి, సే ఆయతనే వేదితబ్బే…పే… యత్థ జివ్హా చ నిరుజ్ఝతి, రససఞ్ఞా చ నిరుజ్ఝతి, సే ఆయతనే వేదితబ్బే…పే… యత్థ మనో చ నిరుజ్ఝతి, ధమ్మసఞ్ఞా చ నిరుజ్ఝతి, సే ఆయతనే వేదితబ్బే’’తి. ఇదం వత్వా భగవా ఉట్ఠాయాసనా విహారం పావిసి.

అథ ఖో తేసం భిక్ఖూనం అచిరపక్కన్తస్స భగవతో ఏతదహోసి – ‘‘ఇదం ఖో నో, ఆవుసో, భగవా సంఖిత్తేన ఉద్దేసం ఉద్దిసిత్వా విత్థారేన అత్థం అవిభజిత్వా ఉట్ఠాయాసనా విహారం పవిట్ఠో – ‘తస్మాతిహ, భిక్ఖవే, సే ఆయతనే వేదితబ్బే యత్థ చక్ఖు చ నిరుజ్ఝతి, రూపసఞ్ఞా చ నిరుజ్ఝతి, సే ఆయతనే వేదితబ్బే…పే… యత్థ జివ్హా చ నిరుజ్ఝతి, రససఞ్ఞా చ నిరుజ్ఝతి, సే ఆయతనే వేదితబ్బే…పే… యత్థ మనో చ నిరుజ్ఝతి, ధమ్మసఞ్ఞా చ నిరుజ్ఝతి, సే ఆయతనే వేదితబ్బే’తి. కో ను ఖో ఇమస్స భగవతా సంఖిత్తేన ఉద్దేసస్స ఉద్దిట్ఠస్స విత్థారేన అత్థం అవిభత్తస్స విత్థారేన అత్థం విభజేయ్యా’’తి?

అథ ఖో తేసం భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘అయం ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో సత్థు చేవ సంవణ్ణితో, సమ్భావితో చ విఞ్ఞూనం సబ్రహ్మచారీనం. పహోతి చాయస్మా ఆనన్దో ఇమస్స భగవతా సంఖిత్తేన ఉద్దేసస్స ఉద్దిట్ఠస్స విత్థారేన అత్థం అవిభత్తస్స విత్థారేన అత్థం విభజితుం. యంనూన మయం యేనాయస్మా ఆనన్దో తేనుపసఙ్కమేయ్యామ; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం ఆనన్దం ఏతమత్థం పటిపుచ్ఛేయ్యామా’’తి.

అథ ఖో తే భిక్ఖూ యేనాయస్మా ఆనన్దో తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మతా ఆనన్దేన సద్ధిం సమ్మోదింసు. సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. ఏకమన్తం నిసిన్నా ఖో తే భిక్ఖూ ఆయస్మన్తం ఆనన్దం ఏతదవోచుం –

‘‘ఇదం ఖో నో, ఆవుసో ఆనన్ద, భగవా సంఖిత్తేన ఉద్దేసం ఉద్దిసిత్వా విత్థారేన అత్థం అవిభజిత్వా ఉట్ఠాయాసనా విహారం పవిట్ఠో – ‘తస్మాతిహ, భిక్ఖవే, సే ఆయతనే వేదితబ్బే యత్థ చక్ఖు చ నిరుజ్ఝతి, రూపసఞ్ఞా చ నిరుజ్ఝతి, సే ఆయతనే వేదితబ్బే…పే… యత్థ జివ్హా చ నిరుజ్ఝతి, రససఞ్ఞా చ నిరుజ్ఝతి, సే ఆయతనే వేదితబ్బే…పే… యత్థ మనో చ నిరుజ్ఝతి, ధమ్మసఞ్ఞా చ నిరుజ్ఝతి, సే ఆయతనే వేదితబ్బే’తి. తేసం నో, ఆవుసో, అమ్హాకం అచిరపక్కన్తస్స భగవతో ఏతదహోసి – ‘ఇదం ఖో నో, ఆవుసో, భగవా సంఖిత్తేన ఉద్దేసం ఉద్దిసిత్వా విత్థారేన అత్థం అవిభజిత్వా ఉట్ఠాయాసనా విహారం పవిట్ఠో – తస్మాతిహ, భిక్ఖవే, సే ఆయతనే వేదితబ్బే యత్థ చక్ఖు చ నిరుజ్ఝతి, రూపసఞ్ఞా చ నిరుజ్ఝతి, సే ఆయతనే వేదితబ్బే…పే… యత్థ జివ్హా చ నిరుజ్ఝతి, రససఞ్ఞా చ నిరుజ్ఝతి సే ఆయతనే వేదితబ్బే…పే… యత్థ మనో చ నిరుజ్ఝతి, ధమ్మసఞ్ఞా చ నిరుజ్ఝతి, సే ఆయతనే వేదితబ్బే’తి. కో ను ఖో ఇమస్స భగవతా సంఖిత్తేన ఉద్దేసస్స ఉద్దిట్ఠస్స విత్థారేన అత్థం అవిభత్తస్స విత్థారేన అత్థం విభజేయ్యాతి? తేసం నో, ఆవుసో, అమ్హాకం ఏతదహోసి – ‘అయం ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో సత్థు చేవ సంవణ్ణితో, సమ్భావితో చ విఞ్ఞూనం సబ్రహ్మచారీనం. పహోతి చాయస్మా ఆనన్దో ఇమస్స భగవతా సంఖిత్తేన ఉద్దేసస్స ఉద్దిట్ఠస్స విత్థారేన అత్థం అవిభత్తస్స విత్థారేన అత్థం విభజితుం. యంనూన మయం యేనాయస్మా ఆనన్దో తేనుపసఙ్కమేయ్యామ; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం ఆనన్దం ఏతమత్థం పటిపుచ్ఛేయ్యామా’తి. విభజతాయస్మా ఆనన్దో’’తి.

‘‘సేయ్యథాపి, ఆవుసో, పురిసో సారత్థికో సారగవేసీ సారపరియేసనం చరమానో మహతో రుక్ఖస్స…పే… విభజతాయస్మా ఆనన్దో అగరుం కరిత్వాతి.

‘‘తేనహావుసో, సుణాథ, సాధుకం మనసి కరోథ; భాసిస్సామీ’’తి. ‘‘ఏవమావుసో’’తి ఖో తే భిక్ఖూ ఆయస్మతో ఆనన్దస్స పచ్చస్సోసుం. ఆయస్మా ఆనన్దో ఏతదవోచ –

‘‘యం ఖో వో, ఆవుసో, భగవా సంఖిత్తేన ఉద్దేసం ఉద్దిసిత్వా విత్థారేన అత్థం అవిభజిత్వా ఉట్ఠాయాసనా విహారం పవిట్ఠో – ‘తస్మాతిహ, భిక్ఖవే, సే ఆయతనే వేదితబ్బే యత్థ చక్ఖు చ నిరుజ్ఝతి, రూపసఞ్ఞా చ నిరుజ్ఝతి, సే ఆయతనే వేదితబ్బే…పే… యత్థ మనో చ నిరుజ్ఝతి, ధమ్మసఞ్ఞా చ నిరుజ్ఝతి, సే ఆయతనే వేదితబ్బే’తి. ఇమస్స ఖ్వాహం, ఆవుసో, భగవతా సంఖిత్తేన ఉద్దేసస్స ఉద్దిట్ఠస్స విత్థారేన అత్థం అవిభత్తస్స విత్థారేన అత్థం ఆజానామి. సళాయతననిరోధం నో ఏతం, ఆవుసో, భగవతా సన్ధాయ భాసితం – ‘తస్మాతిహ, భిక్ఖవే, సే ఆయతనే వేదితబ్బే, యత్థ చక్ఖు చ నిరుజ్ఝతి, రూపసఞ్ఞా చ నిరుజ్ఝతి, సే ఆయతనే వేదితబ్బే…పే… యత్థ మనో చ నిరుజ్ఝతి, ధమ్మసఞ్ఞా చ నిరుజ్ఝతి, సే ఆయతనే వేదితబ్బే’తి. అయం ఖో, ఆవుసో, భగవా సంఖిత్తేన ఉద్దేసం ఉద్దిసిత్వా విత్థారేన అత్థం అవిభజిత్వా ఉట్ఠాయాసనా విహారం పవిట్ఠో – ‘తస్మాతిహ, భిక్ఖవే, సే ఆయతనే వేదితబ్బే యత్థ చక్ఖు చ నిరుజ్ఝతి, రూపసఞ్ఞా చ నిరుజ్ఝతి, సే ఆయతనే వేదితబ్బే…పే… యత్థ మనో చ నిరుజ్ఝతి, ధమ్మసఞ్ఞా చ నిరుజ్ఝతి, సే ఆయతనే వేదితబ్బే’తి. ఇమస్స ఖ్వాహం, ఆవుసో, భగవతా సంఖిత్తేన ఉద్దేసస్స ఉద్దిట్ఠస్స విత్థారేన అత్థం అవిభత్తస్స ఏవం విత్థారేన అత్థం ఆజానామి. ఆకఙ్ఖమానా చ పన తుమ్హే ఆయస్మన్తో భగవన్తంయేవ ఉపసఙ్కమథ; ఉపసఙ్కమిత్వా ఏతమత్థం పుచ్ఛేయ్యాథ. యథా వో భగవా బ్యాకరోతి తథా నం ధారేయ్యాథా’’తి.

‘‘ఏవమావుసో’’తి ఖో తే భిక్ఖూ ఆయస్మతో ఆనన్దస్స పటిస్సుత్వా ఉట్ఠాయాసనా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. ఏకమన్తం నిసిన్నా ఖో తే భిక్ఖూ భగవన్తం ఏతదవోచుం –

‘‘యం ఖో నో, భన్తే, భగవా సంఖిత్తేన ఉద్దేసం ఉద్దిసిత్వా విత్థారేన అత్థం అవిభజిత్వా ఉట్ఠాయాసనా విహారం పవిట్ఠో – ‘తస్మాతిహ, భిక్ఖవే, సే ఆయతనే వేదితబ్బే యత్థ చక్ఖు చ నిరుజ్ఝతి, రూపసఞ్ఞా చ నిరుజ్ఝతి, సే ఆయతనే వేదితబ్బే…పే… యత్థ జివ్హా చ నిరుజ్ఝతి, రససఞ్ఞా చ నిరుజ్ఝతి, సే ఆయతనే వేదితబ్బే…పే… యత్థ మనో చ నిరుజ్ఝతి, ధమ్మసఞ్ఞా చ నిరుజ్ఝతి, సే ఆయతనే వేదితబ్బే’తి, తేసం నో, భన్తే, అమ్హాకం అచిరపక్కన్తస్స భగవతో ఏతదహోసి – ‘ఇదం ఖో నో, ఆవుసో, భగవా సంఖిత్తేన ఉద్దేసం ఉద్దిసిత్వా విత్థారేన అత్థం అవిభజిత్వా ఉట్ఠాయాసనా విహారం పవిట్ఠో – తస్మాతిహ, భిక్ఖవే, సే ఆయతనే వేదితబ్బే యత్థ చక్ఖు చ నిరుజ్ఝతి, రూపసఞ్ఞా చ నిరుజ్ఝతి, సే ఆయతనే వేదితబ్బే…పే… యత్థ మనో చ నిరుజ్ఝతి, ధమ్మసఞ్ఞా చ నిరుజ్ఝతి, సే ఆయతనే వేదితబ్బే’తి. ‘కో ను ఖో ఇమస్స భగవతా సంఖిత్తేన ఉద్దేసస్స ఉద్దిట్ఠస్స విత్థారేన అత్థం అవిభత్తస్స విత్థారేన అత్థం విభజేయ్యా’తి? తేసం నో, భన్తే, అమ్హాకం ఏతదహోసి – ‘అయం ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో సత్థు చేవ సంవణ్ణితో, సమ్భావితో చ విఞ్ఞూనం సబ్రహ్మచారీనం. పహోతి చాయస్మా ఆనన్దో ఇమస్స భగవతా సంఖిత్తేన ఉద్దేసస్స ఉద్దిట్ఠస్స విత్థారేన అత్థం అవిభత్తస్స విత్థారేన అత్థం విభజితుం. యంనూన మయం యేనాయస్మా ఆనన్దో తేనుపసఙ్కమేయ్యామ; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం ఆనన్దం ఏతమత్థం పటిపుచ్ఛేయ్యామా’తి. అథ ఖో మయం, భన్తే, యేనాయస్మా ఆనన్దో తేనుపసఙ్కమిమ్హ; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం ఆనన్దం ఏతమత్థం పటిపుచ్ఛిమ్హ. తేసం నో, భన్తే, ఆయస్మతా ఆనన్దేన ఇమేహి ఆకారేహి, ఇమేహి పదేహి, ఇమేహి బ్యఞ్జనేహి అత్థో విభత్తో’’తి.

‘‘పణ్డితో, భిక్ఖవే, ఆనన్దో; మహాపఞ్ఞో, భిక్ఖవే, ఆనన్దో! మం చేపి తుమ్హే, భిక్ఖవే, ఏతమత్థం పటిపుచ్ఛేయ్యాథ, అహమ్పి తం ఏవమేవం బ్యాకరేయ్యం యథా తం ఆనన్దేన బ్యాకతం. ఏసో చేవేతస్స అత్థో. ఏవఞ్చ నం ధారేయ్యాథా’’తి. చతుత్థం.