౫. సేయ్యోహమస్మిసుత్తం

౧౦౮. ‘‘కిస్మిం ను ఖో, భిక్ఖవే, సతి కిం ఉపాదాయ కిం అభినివిస్స సేయ్యోహమస్మీతి వా హోతి, సదిసోహమస్మీతి వా హోతి, హీనోహమస్మీతి వా హోతీ’’తి?

‘‘భగవంమూలకా నో, భన్తే, ధమ్మా.

‘‘చక్ఖుస్మిం ఖో, భిక్ఖవే, సతి చక్ఖుం ఉపాదాయ చక్ఖుం అభినివిస్స సేయ్యోహమస్మీతి వా హోతి, సదిసోహమస్మీతి వా హోతి, హీనోహమస్మీతి వా హోతి…పే… జివ్హాయ సతి…పే… మనస్మిం సతి మనం ఉపాదాయ మనం అభినివిస్స సేయ్యోహమస్మీతి వా హోతి, సదిసోహమస్మీతి వా హోతి, హీనోహమస్మీతి వా హోతి. తం కిం మఞ్ఞథ, భిక్ఖవే, చక్ఖు నిచ్చం వా అనిచ్చం వా’’తి?

‘‘అనిచ్చం, భన్తే’’.

‘‘యం పనానిచ్చం దుక్ఖం వా తం సుఖం వా’’తి?

‘‘దుక్ఖం, భన్తే’’.

‘‘యం పనానిచ్చం దుక్ఖం విపరిణామధమ్మం, అపి ను తం అనుపాదాయ సేయ్యోహమస్మీతి వా అస్స, సదిసోహమస్మీతి వా అస్స, హీనోహమస్మీతి వా అస్సా’’తి?

‘‘నో హేతం, భన్తే’’…పే… జివ్హా… కాయో నిచ్చో వా అనిచ్చో వా’’తి?

‘‘అనిచ్చో, భన్తే’’…పే….

‘‘మనో నిచ్చో వా అనిచ్చో వా’’తి?

‘‘అనిచ్చో, భన్తే’’.

‘‘యం పనానిచ్చం దుక్ఖం వా తం సుఖం వా’’తి?

‘‘దుక్ఖం, భన్తే’’.

‘‘యం పనానిచ్చం దుక్ఖం విపరిణామధమ్మం, అపి ను తం అనుపాదాయ సేయ్యోహమస్మీతి వా అస్స, సదిసోహమస్మీతి వా అస్స, హీనోహమస్మీతి వా అస్సా’’తి?

‘‘నో హేతం, భన్తే’’.

‘‘ఏవం పస్సం, భిక్ఖవే, సుతవా అరియసావకో చక్ఖుస్మిమ్పి నిబ్బిన్దతి…పే… మనస్మిమ్పి నిబ్బిన్దతి. నిబ్బిన్దం విరజ్జతి; విరాగా విముచ్చతి; విముత్తస్మిం విముత్తమితి ఞాణం హోతి. ‘ఖీణా జాతి, వుసితం బ్రహ్మచరియం, కతం కరణీయం, నాపరం ఇత్థత్తాయా’తి పజానాతీ’’తి. పఞ్చమం.