౧. అనిచ్చవగ్గో

౧. అజ్ఝత్తానిచ్చసుత్తం

౧. ఏవం మే సుతం. ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తత్ర ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘భిక్ఖవో’’తి. ‘‘భదన్తే’’తి తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ –

‘‘చక్ఖుం, భిక్ఖవే, అనిచ్చం. యదనిచ్చం తం దుక్ఖం; యం దుక్ఖం తదనత్తా. యదనత్తా తం ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దట్ఠబ్బం. సోతం అనిచ్చం. యదనిచ్చం…పే… ఘానం అనిచ్చం. యదనిచ్చం…పే… జివ్హా అనిచ్చా. యదనిచ్చం తం దుక్ఖం; యం దుక్ఖం తదనత్తా. యదనత్తా తం ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దట్ఠబ్బం. కాయో అనిచ్చో. యదనిచ్చం…పే… మనో అనిచ్చో. యదనిచ్చం తం దుక్ఖం; యం దుక్ఖం తదనత్తా. యదనత్తా తం ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దట్ఠబ్బం. ఏవం పస్సం, భిక్ఖవే, సుతవా అరియసావకో చక్ఖుస్మిమ్పి నిబ్బిన్దతి, సోతస్మిమ్పి నిబ్బిన్దతి, ఘానస్మిమ్పి నిబ్బిన్దతి, జివ్హాయపి నిబ్బిన్దతి, కాయస్మిమ్పి నిబ్బిన్దతి, మనస్మిమ్పి నిబ్బిన్దతి. నిబ్బిన్దం విరజ్జతి; విరాగా విముచ్చతి; విముత్తస్మిం విముత్తమితి ఞాణం హోతి. ‘ఖీణా జాతి, వుసితం బ్రహ్మచరియం, కతం కరణీయం, నాపరం ఇత్థత్తాయా’తి పజానాతీ’’తి. పఠమం.

౨. అజ్ఝత్తదుక్ఖసుత్తం

౨. ‘‘చక్ఖుం, భిక్ఖవే, దుక్ఖం. యం దుక్ఖం తదనత్తా; యదనత్తా తం ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దట్ఠబ్బం. సోతం దుక్ఖం…పే… ఘానం దుక్ఖం… జివ్హా దుక్ఖా… కాయో దుక్ఖో… మనో దుక్ఖో. యం దుక్ఖం తదనత్తా; యదనత్తా తం ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దట్ఠబ్బం. ఏవం పస్సం…పే… నాపరం ఇత్థత్తాయాతి పజానాతీ’’తి. దుతియం.

౩. అజ్ఝత్తానత్తసుత్తం

౩. ‘‘చక్ఖుం, భిక్ఖవే, అనత్తా. యదనత్తా తం ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దట్ఠబ్బం. సోతం అనత్తా…పే… ఘానం అనత్తా… జివ్హా అనత్తా… కాయో అనత్తా… మనో అనత్తా. యదనత్తా తం ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దట్ఠబ్బం. ఏవం పస్సం…పే… నాపరం ఇత్థత్తాయాతి పజానాతీ’’తి. తతియం.

౪. బాహిరానిచ్చసుత్తం

౪. ‘‘రూపా, భిక్ఖవే, అనిచ్చా. యదనిచ్చం తం దుక్ఖం; యం దుక్ఖం తదనత్తా. యదనత్తా తం ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దట్ఠబ్బం. సద్దా… గన్ధా… రసా… ఫోట్ఠబ్బా… ధమ్మా అనిచ్చా. యదనిచ్చం తం దుక్ఖం; యం దుక్ఖం తదనత్తా. యదనత్తా తం ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దట్ఠబ్బం. ఏవం పస్సం, భిక్ఖవే, సుతవా అరియసావకో రూపేసుపి నిబ్బిన్దతి, సద్దేసుపి నిబ్బిన్దతి, గన్ధేసుపి నిబ్బిన్దతి, రసేసుపి నిబ్బిన్దతి, ఫోట్ఠబ్బేసుపి నిబ్బిన్దతి, ధమ్మేసుపి నిబ్బిన్దతి. నిబ్బిన్దం విరజ్జతి; విరాగా విముచ్చతి; విముత్తస్మిం విముత్తమితి ఞాణం హోతి. ‘ఖీణా జాతి, వుసితం బ్రహ్మచరియం, కతం కరణీయం, నాపరం ఇత్థత్తాయా’తి పజానాతీ’’తి. చతుత్థం.

౫. బాహిరదుక్ఖసుత్తం

౫. ‘‘రూపా, భిక్ఖవే, దుక్ఖా. యం దుక్ఖం తదనత్తా; యదనత్తా తం ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దట్ఠబ్బం. సద్దా… గన్ధా… రసా… ఫోట్ఠబ్బా… ధమ్మా దుక్ఖా. యం దుక్ఖం తదనత్తా. యదనత్తా తం ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దట్ఠబ్బం. ఏవం పస్సం…పే… నాపరం ఇత్థత్తాయాతి పజానాతీ’’తి. పఞ్చమం.

౬. బాహిరానత్తసుత్తం

౬. ‘‘రూపా, భిక్ఖవే, అనత్తా. యదనత్తా తం ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దట్ఠబ్బం. సద్దా… గన్ధా… రసా… ఫోట్ఠబ్బా… ధమ్మా అనత్తా. యదనత్తా తం ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దట్ఠబ్బం. ఏవం పస్సం…పే… నాపరం ఇత్థత్తాయాతి పజానాతీ’’తి. ఛట్ఠం.

౭. అజ్ఝత్తానిచ్చాతీతానాగతసుత్తం

౭. ‘‘చక్ఖుం, భిక్ఖవే, అనిచ్చం అతీతానాగతం; కో పన వాదో పచ్చుప్పన్నస్స! ఏవం పస్సం, భిక్ఖవే, సుతవా అరియసావకో అతీతస్మిం చక్ఖుస్మిం అనపేక్ఖో హోతి; అనాగతం చక్ఖుం నాభినన్దతి; పచ్చుప్పన్నస్స చక్ఖుస్స నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ పటిపన్నో హోతి. సోతం అనిచ్చం… ఘానం అనిచ్చం… జివ్హా అనిచ్చా అతీతానాగతా; కో పన వాదో పచ్చుప్పన్నాయ! ఏవం పస్సం, భిక్ఖవే, సుతవా అరియసావకో అతీతాయ జివ్హాయ అనపేక్ఖో హోతి; అనాగతం జివ్హం నాభినన్దతి; పచ్చుప్పన్నాయ జివ్హాయ నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ పటిపన్నో హోతి. కాయో అనిచ్చో…పే… మనో అనిచ్చో అతీతానాగతో; కో పన వాదో పచ్చుప్పన్నస్స! ఏవం పస్సం, భిక్ఖవే, సుతవా అరియసావకో అతీతస్మిం మనస్మిం అనపేక్ఖో హోతి; అనాగతం మనం నాభినన్దతి; పచ్చుప్పన్నస్స మనస్స నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ పటిపన్నో హోతీ’’తి. సత్తమం.

౮. అజ్ఝత్తదుక్ఖాతీతానాగతసుత్తం

౮. ‘‘చక్ఖుం, భిక్ఖవే, దుక్ఖం అతీతానాగతం; కో పన వాదో పచ్చుప్పన్నస్స! ఏవం పస్సం, భిక్ఖవే, సుతవా అరియసావకో అతీతస్మిం చక్ఖుస్మిం అనపేక్ఖో హోతి; అనాగతం చక్ఖుం నాభినన్దతి; పచ్చుప్పన్నస్స చక్ఖుస్స నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ పటిపన్నో హోతి. సోతం దుక్ఖం…పే… ఘానం దుక్ఖం…పే… జివ్హా దుక్ఖా అతీతానాగతా; కో పన వాదో పచ్చుప్పన్నాయ! ఏవం పస్సం, భిక్ఖవే, సుతవా అరియసావకో అతీతాయ జివ్హాయ అనపేక్ఖో హోతి; అనాగతం జివ్హం నాభినన్దతి; పచ్చుప్పన్నాయ జివ్హాయ నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ పటిపన్నో హోతి. కాయో దుక్ఖో…పే… మనో దుక్ఖో అతీతానాగతో; కో పన వాదో పచ్చుప్పన్నస్స! ఏవం పస్సం, భిక్ఖవే, సుతవా అరియసావకో అతీతస్మిం మనస్మిం అనపేక్ఖో హోతి; అనాగతం మనం నాభినన్దతి; పచ్చుప్పన్నస్స మనస్స నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ పటిపన్నో హోతీ’’తి. అట్ఠమం.

౯. అజ్ఝత్తానత్తాతీతానాగతసుత్తం

౯. ‘‘చక్ఖుం, భిక్ఖవే, అనత్తా అతీతానాగతం; కో పన వాదో పచ్చుప్పన్నస్స! ఏవం పస్సం, భిక్ఖవే, సుతవా అరియసావకో అతీతస్మిం చక్ఖుస్మిం అనపేక్ఖో హోతి; అనాగతం చక్ఖుం నాభినన్దతి; పచ్చుప్పన్నస్స చక్ఖుస్స నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ పటిపన్నో హోతి. సోతం అనత్తా…పే… ఘానం అనత్తా…పే… జివ్హా అనత్తా అతీతానాగతా; కో పన వాదో పచ్చుప్పన్నాయ! ఏవం పస్సం, భిక్ఖవే, సుతవా అరియసావకో అతీతాయ జివ్హాయ అనపేక్ఖో హోతి; అనాగతం జివ్హం నాభినన్దతి; పచ్చుప్పన్నాయ జివ్హాయ నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ పటిపన్నో హోతి. కాయో అనత్తా…పే… మనో అనత్తా అతీతానాగతో; కో పన వాదో పచ్చుప్పన్నస్స! ఏవం పస్సం, భిక్ఖవే, సుతవా అరియసావకో అతీతస్మిం మనస్మిం అనపేక్ఖో హోతి; అనాగతం మనం నాభినన్దతి; పచ్చుప్పన్నస్స మనస్స నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ పటిపన్నో హోతీ’’తి. నవమం.

౧౦. బాహిరానిచ్చాతీతానాగతసుత్తం

౧౦. ‘‘రూపా, భిక్ఖవే, అనిచ్చా అతీతానాగతా; కో పన వాదో పచ్చుప్పన్నానం! ఏవం పస్సం, భిక్ఖవే, సుతవా అరియసావకో అతీతేసు రూపేసు అనపేక్ఖో హోతి; అనాగతే రూపే నాభినన్దతి; పచ్చుప్పన్నానం రూపానం నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ పటిపన్నో హోతి. సద్దా… గన్ధా… రసా… ఫోట్ఠబ్బా… ధమ్మా అనిచ్చా అతీతానాగతా; కో పన వాదో పచ్చుప్పన్నానం! ఏవం పస్సం, భిక్ఖవే, సుతవా అరియసావకో అతీతేసు ధమ్మేసు అనపేక్ఖో హోతి; అనాగతే ధమ్మే నాభినన్దతి; పచ్చుప్పన్నానం ధమ్మానం నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ పటిపన్నో హోతీ’’తి. దసమం.

౧౧. బాహిరదుక్ఖాతీతానాగతసుత్తం

౧౧. ‘‘రూపా, భిక్ఖవే, దుక్ఖా అతీతానాగతా; కో పన వాదో పచ్చుప్పన్నానం! ఏవం పస్సం, భిక్ఖవే, సుతవా అరియసావకో అతీతేసు రూపేసు అనపేక్ఖో హోతి; అనాగతే రూపే నాభినన్దతి; పచ్చుప్పన్నానం రూపానం నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ పటిపన్నో హోతీ’’తి…పే. …. ఏకాదసమం.

౧౨. బాహిరానత్తాతీతానాగతసుత్తం

౧౨. ‘‘రూపా, భిక్ఖవే, అనత్తా అతీతానాగతా; కో పన వాదో పచ్చుప్పన్నానం! ఏవం పస్సం, భిక్ఖవే, సుతవా అరియసావకో అతీతేసు రూపేసు అనపేక్ఖో హోతి; అనాగతే రూపే నాభినన్దతి; పచ్చుప్పన్నానం రూపానం నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ పటిపన్నో హోతి. సద్దా… గన్ధా… రసా… ఫోట్ఠబ్బా… ధమ్మా అనత్తా అతీతానాగతా; కో పన వాదో పచ్చుప్పన్నానం! ఏవం పస్సం, భిక్ఖవే, సుతవా అరియసావకో అతీతేసు ధమ్మేసు అనపేక్ఖో హోతి; అనాగతే ధమ్మే నాభినన్దతి; పచ్చుప్పన్నానం ధమ్మానం నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ పటిపన్నో హోతీ’’తి. ద్వాదసమం.

అనిచ్చవగ్గో పఠమో.

తస్సుద్దానం –

అనిచ్చం దుక్ఖం అనత్తా చ, తయో అజ్ఝత్తబాహిరా;

యదనిచ్చేన తయో వుత్తా, తే తే అజ్ఝత్తబాహిరాతి.