౧౮. నేవహోతిననహోతితథాగతోసుత్తం

౨౨౩. సావత్థినిదానం. ‘‘కిస్మిం ను ఖో, భిక్ఖవే, సతి, కిం ఉపాదాయ, కిం అభినివిస్స ఏవం దిట్ఠి ఉప్పజ్జతి – ‘నేవ హోతి, న న హోతి తథాగతో పరం మరణా’’’తి? భగవంమూలకా నో, భన్తే, ధమ్మా…పే… ‘‘రూపే ఖో, భిక్ఖవే, సతి, రూపం ఉపాదాయ, రూపం అభినివిస్స ఏవం దిట్ఠి ఉప్పజ్జతి – ‘నేవ హోతి, న న హోతి తథాగతో పరం మరణా’తి…పే….

‘‘తం కిం మఞ్ఞథ, భిక్ఖవే, రూపం నిచ్చం వా అనిచ్చం వా’’తి? ‘‘అనిచ్చం, భన్తే’’…పే… విపరిణామధమ్మం, అపి ను తం అనుపాదాయ ఏవం దిట్ఠి ఉప్పజ్జేయ్య – ‘నేవ హోతి, న న హోతి తథాగతో పరం మరణా’’తి? ‘‘నో హేతం, భన్తే’’. ‘‘యమ్పిదం దిట్ఠం సుతం ముతం విఞ్ఞాతం పత్తం పరియేసితం అనువిచరితం మనసా తమ్పి నిచ్చం వా అనిచ్చం వా’’తి? ‘‘అనిచ్చం, భన్తే’’. ‘‘యం పనానిచ్చం దుక్ఖం వా తం సుఖం వా’’తి? ‘‘దుక్ఖం, భన్తే’’. ‘‘యం పనానిచ్చం దుక్ఖం విపరిణామధమ్మం, అపి ను తం అనుపాదాయ ఏవం దిట్ఠి ఉప్పజ్జేయ్య – ‘నేవ హోతి, న న హోతి తథాగతో పరం మరణా’’’తి? ‘‘నో హేతం, భన్తే’’.

‘‘యతో ఖో, భిక్ఖవే, అరియసావకస్స ఇమేసు చ ఠానేసు కఙ్ఖా పహీనా హోతి, దుక్ఖేపిస్స కఙ్ఖా పహీనా హోతి, దుక్ఖసముదయేపిస్స కఙ్ఖా పహీనా హోతి, దుక్ఖనిరోధేపిస్స కఙ్ఖా పహీనా హోతి, దుక్ఖనిరోధగామినియా పటిపదాయపిస్స కఙ్ఖా పహీనా హోతి – అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, అరియసావకో సోతాపన్నో అవినిపాతధమ్మో నియతో సమ్బోధిపరాయనో’’తి. అట్ఠారసమం.

సోతాపత్తివగ్గో.

అట్ఠారసవేయ్యాకరణం నిట్ఠితం.

తస్సుద్దానం –

వాతం ఏతం మమ, సో అత్తా నో చ మే సియా;

నత్థి కరోతో హేతు చ, మహాదిట్ఠేన అట్ఠమం.

సస్సతో లోకో చ, అసస్సతో చ అన్తవా చ;

అనన్తవా చ తం జీవం తం సరీరన్తి;

అఞ్ఞం జీవం అఞ్ఞం సరీరన్తి చ.

హోతి తథాగతో పరం మరణాతి;

న హోతి తథాగతో పరం మరణాతి;

నేవ హోతి న న హోతి తథాగతో పరం మరణాతి.