౮. పిణ్డోల్యసుత్తం

౮౦. ఏకం సమయం భగవా సక్కేసు విహరతి కపిలవత్థుస్మిం నిగ్రోధారామే. అథ ఖో భగవా కిస్మిఞ్చిదేవ పకరణే భిక్ఖుసఙ్ఘం పణామేత్వా పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ కపిలవత్థుం పిణ్డాయ పావిసి. కపిలవత్థుస్మిం పిణ్డాయ చరిత్వా పచ్ఛాభత్తం పిణ్డపాతపటిక్కన్తో యేన మహావనం తేనుపసఙ్కమి దివావిహారాయ. మహావనం అజ్ఝోగాహేత్వా బేలువలట్ఠికాయ మూలే దివావిహారం నిసీది.

అథ ఖో భగవతో రహోగతస్స పటిసల్లీనస్స ఏవం చేతసో పరివితక్కో ఉదపాది – ‘‘మయా ఖో భిక్ఖుసఙ్ఘో పబాళ్హో. సన్తేత్థ భిక్ఖూ నవా అచిరపబ్బజితా అధునాగతా ఇమం ధమ్మవినయం. తేసం మమం అపస్సన్తానం సియా అఞ్ఞథత్తం సియా విపరిణామో. సేయ్యథాపి నామ వచ్ఛస్స తరుణస్స మాతరం అపస్సన్తస్స సియా అఞ్ఞథత్తం సియా విపరిణామో, ఏవమేవ సన్తేత్థ భిక్ఖూ నవా అచిరపబ్బజితా అధునాగతా ఇమం ధమ్మవినయం తేసం మమం అపస్సన్తానం సియా అఞ్ఞథత్తం సియా విపరిణామో. సేయ్యథాపి నామ బీజానం తరుణానం ఉదకం అలభన్తానం సియా అఞ్ఞథత్తం సియా విపరిణామో, ఏవమేవ సన్తేత్థ…పే… తేసం మమం అలభన్తానం దస్సనాయ సియా అఞ్ఞథత్తం సియా విపరిణామో. యంనూనాహం యథేవ మయా పుబ్బే భిక్ఖుసఙ్ఘో అనుగ్గహితో, ఏవమేవ ఏతరహి అనుగ్గణ్హేయ్యం భిక్ఖుసఙ్ఘ’’న్తి.

అథ ఖో బ్రహ్మా సహమ్పతి భగవతో చేతసా చేతోపరివితక్కమఞ్ఞాయ – సేయ్యథాపి నామ బలవా పురిసో సమిఞ్జితం [సమ్మిఞ్జితం (సీ. స్యా. కం. పీ.)] వా బాహం పసారేయ్య పసారితం వా బాహం సమిఞ్జేయ్య ఏవమేవ – బ్రహ్మలోకే అన్తరహితో భగవతో పురతో పాతురహోసి. అథ ఖో బ్రహ్మా సహమ్పతి ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా యేన భగవా తేనఞ్జలిం పణామేత్వా భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘ఏవమేతం, భగవా; ఏవమేతం, సుగత! భగవతో, భన్తే, భిక్ఖుసఙ్ఘో పబాళ్హో. సన్తేత్థ భిక్ఖూ నవా అచిరపబ్బజితా అధునాగతా ఇమం ధమ్మవినయం. తేసం భగవన్తం అపస్సన్తానం సియా అఞ్ఞథత్తం సియా విపరిణామో. సేయ్యథాపి నామ వచ్ఛస్స తరుణస్స మాతరం అపస్సన్తస్స సియా అఞ్ఞథత్తం సియా విపరిణామో, ఏవమేవ సన్తేత్థ భిక్ఖూ నవా అచిరపబ్బజితా అధునాగతా ఇమం ధమ్మవినయం తేసం భగవన్తం అపస్సన్తానం సియా అఞ్ఞథత్తం సియా విపరిణామో. సేయ్యథాపి నామ బీజానం తరుణానం ఉదకం అలభన్తానం సియా అఞ్ఞథత్తం సియా విపరిణామో, ఏవమేవ సన్తేత్థ భిక్ఖూ నవా అచిరపబ్బజితా అధునాగతా ఇమం ధమ్మవినయం, తేసం భగవన్తం అలభన్తానం దస్సనాయ సియా అఞ్ఞథత్తం సియా విపరిణామో. అభినన్దతు, భన్తే, భగవా భిక్ఖుసఙ్ఘం; అభివదతు, భన్తే, భగవా భిక్ఖుసఙ్ఘం. యథేవ భగవతా పుబ్బే భిక్ఖుసఙ్ఘో అనుగ్గహితో, ఏవమేవ ఏతరహి అనుగ్గణ్హాతు భిక్ఖుసఙ్ఘ’’న్తి.

అధివాసేసి భగవా తుణ్హీభావేన. అథ ఖో బ్రహ్మా సహమ్పతి భగవతో అధివాసనం విదిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా తత్థేవన్తరధాయి.

అథ ఖో భగవా సాయన్హసమయం పటిసల్లానా వుట్ఠితో యేన నిగ్రోధారామో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీది. నిసజ్జ ఖో భగవా తథారూపం ఇద్ధాభిసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖాసి [అభిసఙ్ఖారేసి (స్యా. కం.), అభిసఙ్ఖాయి (పీ.), అభిసఙ్ఖరోతి (క.)] యథా తే భిక్ఖూ (ఏకద్వీహికాయ సారజ్జమానరూపా యేనాహం [యేన భగవా (?)] తేనుపసఙ్కమేయ్యుం. తేపి భిక్ఖూ ) [( ) సీ. స్యా. కం. పోత్థకేసు నత్థి] ఏకద్వీహికాయ సారజ్జమానరూపా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. ఏకమన్తం నిసిన్నే ఖో తే భిక్ఖూ భగవా ఏతదవోచ –

‘‘అన్తమిదం, భిక్ఖవే, జీవికానం యదిదం పిణ్డోల్యం. అభిసాపోయం, భిక్ఖవే, లోకస్మిం పిణ్డోలో విచరసి పత్తపాణీతి. తఞ్చ ఖో ఏతం, భిక్ఖవే, కులపుత్తా ఉపేన్తి అత్థవసికా, అత్థవసం పటిచ్చ; నేవ రాజాభినీతా, న చోరాభినీతా, న ఇణట్టా, న భయట్టా, న ఆజీవికాపకతా; అపి చ ఖో ఓతిణ్ణామ్హ జాతియా జరాయ మరణేన సోకేహి పరిదేవేహి దుక్ఖేహి దోమనస్సేహి ఉపాయాసేహి దుక్ఖోతిణ్ణా దుక్ఖపరేతా అప్పేవ నామ ఇమస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స అన్తకిరియా పఞ్ఞాయేథాతి.

‘‘ఏవం పబ్బజితో చాయం, భిక్ఖవే, కులపుత్తో. సో చ హోతి అభిజ్ఝాలు కామేసు తిబ్బసారాగో బ్యాపన్నచిత్తో పదుట్ఠమనసఙ్కప్పో ముట్ఠస్సతి అసమ్పజానో అసమాహితో విబ్భన్తచిత్తో పాకతిన్ద్రియో. సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, ఛవాలాతం ఉభతోపదిత్తం మజ్ఝే గూథగతం, నేవ గామే కట్ఠత్థం ఫరతి, నారఞ్ఞే కట్ఠత్థం ఫరతి. తథూపమాహం, భిక్ఖవే, ఇమం పుగ్గలం వదామి గిహిభోగా చ పరిహీనో, సామఞ్ఞత్థఞ్చ న పరిపూరేతి.

‘‘తయోమే, భిక్ఖవే, అకుసలవితక్కా – కామవితక్కో, బ్యాపాదవితక్కో, విహింసావితక్కో. ఇమే చ భిక్ఖవే, తయో అకుసలవితక్కా క్వ అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి? చతూసు వా సతిపట్ఠానేసు సుప్పతిట్ఠితచిత్తస్స విహరతో అనిమిత్తం వా సమాధిం భావయతో. యావఞ్చిదం, భిక్ఖవే, అలమేవ అనిమిత్తో సమాధి భావేతుం. అనిమిత్తో, భిక్ఖవే, సమాధి భావితో బహులీకతో మహప్ఫలో హోతి మహానిసంసో.

‘‘ద్వేమా, భిక్ఖవే, దిట్ఠియో – భవదిట్ఠి చ విభవదిట్ఠి చ. తత్ర ఖో, భిక్ఖవే, సుతవా అరియసావకో ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘అత్థి ను ఖో తం కిఞ్చి లోకస్మిం యమహం ఉపాదియమానో న వజ్జవా అస్స’న్తి? సో ఏవం పజానాతి – ‘నత్థి ను ఖో తం కిఞ్చి లోకస్మిం యమహం ఉపాదియమానో న వజ్జవా అస్సం. అహఞ్హి రూపఞ్ఞేవ ఉపాదియమానో ఉపాదియేయ్యం వేదనఞ్ఞేవ… సఞ్ఞఞ్ఞేవ… సఙ్ఖారేయేవ విఞ్ఞాణఞ్ఞేవ ఉపాదియమానో ఉపాదియేయ్యం. తస్స మే అస్స [అయం (క.)] ఉపాదానపచ్చయా భవో; భవపచ్చయా జాతి; జాతిపచ్చయా జరామరణం సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసా సమ్భవేయ్యుం. ఏవమేతస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స సముదయో అస్సా’’’తి.

‘‘తం కిం మఞ్ఞథ, భిక్ఖవే, రూపం నిచ్చం వా అనిచ్చం వా’’తి? ‘‘అనిచ్చం, భన్తే’’. ‘‘యం పనానిచ్చం దుక్ఖం వా తం సుఖం వా’’తి? ‘‘దుక్ఖం, భన్తే’’. ‘‘యం పనానిచ్చం దుక్ఖం విపరిణామధమ్మం కల్లం ను తం సమనుపస్సితుం – ‘ఏతం మమ, ఏసోహమస్మి, ఏసో మే అత్తా’’’తి? ‘‘నో హేతం, భన్తే’’. ‘‘వేదనా… సఞ్ఞా… సఙ్ఖారా… విఞ్ఞాణం…పే… తస్మాతిహ, భిక్ఖవే, ఏవం పస్సం… నాపరం ఇత్థత్తాయాతి పజానాతీ’’తి. అట్ఠమం.