౩. ఉదానసుత్తం

౫౫. సావత్థినిదానం. తత్ర ఖో భగవా ఉదానం ఉదానేసి – ‘‘‘నో చస్సం, నో చ మే సియా, నాభవిస్స, న మే భవిస్సతీ’తి – ఏవం అధిముచ్చమానో భిక్ఖు ఛిన్దేయ్య ఓరమ్భాగియాని సంయోజనానీ’’తి. ఏవం వుత్తే, అఞ్ఞతరో భిక్ఖు భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘యథా కథం పన, భన్తే, ‘నో చస్సం, నో చ మే సియా, నాభవిస్స, న మే భవిస్సతీ’తి – ఏవం అధిముచ్చమానో భిక్ఖు ఛిన్దేయ్య ఓరమ్భాగియాని సంయోజనానీ’’తి?

‘‘ఇధ, భిక్ఖు, అస్సుతవా పుథుజ్జనో అరియానం అదస్సావీ…పే… సప్పురిసధమ్మే అవినీతో రూపం అత్తతో సమనుపస్సతి, రూపవన్తం వా అత్తానం; అత్తని వా రూపం, రూపస్మిం వా అత్తానం. వేదనం… సఞ్ఞం… సఙ్ఖారే… విఞ్ఞాణం అత్తతో సమనుపస్సతి, విఞ్ఞాణవన్తం వా అత్తానం; అత్తని వా విఞ్ఞాణం, విఞ్ఞాణస్మిం వా అత్తానం.

‘‘సో అనిచ్చం రూపం ‘అనిచ్చం రూప’న్తి యథాభూతం నప్పజానాతి, అనిచ్చం వేదనం ‘అనిచ్చా వేదనా’తి యథాభూతం నప్పజానాతి, అనిచ్చం సఞ్ఞం ‘అనిచ్చా సఞ్ఞా’తి యథాభూతం నప్పజానాతి, అనిచ్చే సఙ్ఖారే ‘అనిచ్చా సఙ్ఖారా’తి యథాభూతం నప్పజానాతి, అనిచ్చం విఞ్ఞాణం ‘అనిచ్చం విఞ్ఞాణ’న్తి యథాభూతం నప్పజానాతి.

‘‘దుక్ఖం రూపం ‘దుక్ఖం రూప’న్తి యథాభూతం నప్పజానాతి, దుక్ఖం వేదనం… దుక్ఖం సఞ్ఞం… దుక్ఖే సఙ్ఖారే… దుక్ఖం విఞ్ఞాణం ‘దుక్ఖం విఞ్ఞాణ’న్తి యథాభూతం నప్పజానాతి.

‘‘అనత్తం రూపం ‘అనత్తా రూప’న్తి యథాభూతం నప్పజానాతి, అనత్తం వేదనం ‘అనత్తా వేదనా’తి యథాభూతం నప్పజానాతి, అనత్తం సఞ్ఞం ‘అనత్తా సఞ్ఞా’తి యథాభూతం నప్పజానాతి, అనత్తే సఙ్ఖారే ‘అనత్తా సఙ్ఖారా’తి యథాభూతం నప్పజానాతి, అనత్తం విఞ్ఞాణం ‘అనత్తా విఞ్ఞాణ’న్తి యథాభూతం నప్పజానాతి.

‘‘సఙ్ఖతం రూపం ‘సఙ్ఖతం రూప’న్తి యథాభూతం నప్పజానాతి, సఙ్ఖతం వేదనం… సఙ్ఖతం సఞ్ఞం… సఙ్ఖతే సఙ్ఖారే… సఙ్ఖతం విఞ్ఞాణం ‘సఙ్ఖతం విఞ్ఞాణ’న్తి యథాభూతం నప్పజానాతి. రూపం విభవిస్సతీతి యథాభూతం నప్పజానాతి. వేదనా విభవిస్సతి… సఞ్ఞా విభవిస్సతి… సఙ్ఖారా విభవిస్సన్తి… విఞ్ఞాణం విభవిస్సతీతి యథాభూతం నప్పజానాతి.

‘‘సుతవా చ ఖో, భిక్ఖు, అరియసావకో అరియానం దస్సావీ అరియధమ్మస్స కోవిదో అరియధమ్మే సువినీతో సప్పురిసానం దస్సావీ సప్పురిసధమ్మస్స కోవిదో సప్పురిసధమ్మే సువినీతో న రూపం అత్తతో సమనుపస్సతి…పే… న వేదనం… న సఞ్ఞం… న సఙ్ఖారే… న విఞ్ఞాణం అత్తతో సమనుపస్సతి.

‘‘సో అనిచ్చం రూపం ‘అనిచ్చం రూప’న్తి యథాభూతం పజానాతి. అనిచ్చం వేదనం… అనిచ్చం సఞ్ఞం… అనిచ్చే సఙ్ఖారే… అనిచ్చం విఞ్ఞాణం ‘అనిచ్చం విఞ్ఞాణ’న్తి యథాభూతం పజానాతి. దుక్ఖం రూపం…పే… దుక్ఖం విఞ్ఞాణం… అనత్తం రూపం…పే… అనత్తం విఞ్ఞాణం… సఙ్ఖతం రూపం…పే… సఙ్ఖతం విఞ్ఞాణం ‘సఙ్ఖతం విఞ్ఞాణ’న్తి యథాభూతం పజానాతి. రూపం విభవిస్సతీతి యథాభూతం పజానాతి. వేదనా… సఞ్ఞా… సఙ్ఖారా… విఞ్ఞాణం విభవిస్సతీతి యథాభూతం పజానాతి.

‘‘సో రూపస్స విభవా, వేదనాయ విభవా, సఞ్ఞా విభవా, సఙ్ఖారానం విభవా, విఞ్ఞాణస్స విభవా, ఏవం ఖో, భిక్ఖు, ‘నో చస్సం, నో చ మే సియా, నాభవిస్స, న మే భవిస్సతీ’తి – ఏవం అధిముచ్చమానో భిక్ఖు ఛిన్దేయ్య ఓరమ్భాగియాని సంయోజనానీ’’తి. ‘‘ఏవం అధిముచ్చమానో, భన్తే, భిక్ఖు ఛిన్దేయ్య ఓరమ్భాగియాని సంయోజనానీ’’తి.

‘‘కథం పన, భన్తే, జానతో కథం పస్సతో అనన్తరా ఆసవానం ఖయో హోతీ’’తి? ‘‘ఇధ, భిక్ఖు, అస్సుతవా పుథుజ్జనో అతసితాయే ఠానే తాసం ఆపజ్జతి. తాసో హేసో [హేసా (క.)] భిక్ఖు అస్సుతవతో పుథుజ్జనస్స – ‘నో చస్సం, నో చ మే సియా, నాభవిస్స, న మే భవిస్సతీ’’’తి.

‘‘సుతవా చ ఖో, భిక్ఖు, అరియసావకో అతసితాయే ఠానే న తాసం ఆపజ్జతి. న హేసో [న హేసా (క.)], భిక్ఖు, తాసో సుతవతో అరియసావకస్స – ‘నో చస్సం, నో చ మే సియా, నాభవిస్స, న మే భవిస్సతీ’తి. రూపుపయం వా, భిక్ఖు, విఞ్ఞాణం తిట్ఠమానం తిట్ఠేయ్య, రూపారమ్మణం రూపప్పతిట్ఠం నన్దూపసేచనం వుద్ధిం విరూళ్హిం వేపుల్లం ఆపజ్జేయ్య. వేదనుపయం వా, భిక్ఖు… సఞ్ఞుపయం వా, భిక్ఖు… సఙ్ఖారుపయం వా, భిక్ఖు, విఞ్ఞాణం తిట్ఠమానం తిట్ఠేయ్య, సఙ్ఖారారమ్మణం సఙ్ఖారప్పతిట్ఠం నన్దూపసేచనం వుద్ధిం విరూళ్హిం వేపుల్లం ఆపజ్జేయ్య.

‘‘యో [సో (సబ్బత్థ)] భిక్ఖు ఏవం వదేయ్య – ‘అహమఞ్ఞత్ర రూపా, అఞ్ఞత్ర వేదనాయ, అఞ్ఞత్ర సఞ్ఞాయ, అఞ్ఞత్ర సఙ్ఖారేహి విఞ్ఞాణస్స ఆగతిం వా గతిం వా చుతిం వా ఉపపత్తిం వా వుద్ధిం వా విరూళ్హిం వా వేపుల్లం వా పఞ్ఞాపేస్సామీ’తి, నేతం ఠానం విజ్జతి.

‘‘రూపధాతుయా చే, భిక్ఖు, భిక్ఖునో రాగో పహీనో హోతి. రాగస్స పహానా వోచ్ఛిజ్జతారమ్మణం పతిట్ఠా విఞ్ఞాణస్స న హోతి. వేదనాధాతుయా చే, భిక్ఖు, భిక్ఖునో… సఞ్ఞాధాతుయా చే, భిక్ఖు, భిక్ఖునో… సఙ్ఖారధాతుయా చే, భిక్ఖు, భిక్ఖునో… విఞ్ఞాణధాతుయా చే, భిక్ఖు, భిక్ఖునో రాగో పహీనో హోతి. రాగస్స పహానా వోచ్ఛిజ్జతారమ్మణం పతిట్ఠా విఞ్ఞాణస్స న హోతి. తదప్పతిట్ఠితం విఞ్ఞాణం అవిరూళ్హం అనభిసఙ్ఖారఞ్చ విముత్తం. విముత్తత్తా ఠితం. ఠితత్తా సన్తుసితం. సన్తుసితత్తా న పరితస్సతి. అపరితస్సం పచ్చత్తఞ్ఞేవ పరినిబ్బాయతి. ‘ఖీణా జాతి…పే… నాపరం ఇత్థత్తాయా’తి పజానాతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖు, జానతో ఏవం పస్సతో అనన్తరా ఆసవానం ఖయో హోతీ’’తి. తతియం.