౨. బీజసుత్తం

౫౪. సావత్థినిదానం. ‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, బీజజాతాని. కతమాని పఞ్చ? మూలబీజం, ఖన్ధబీజం, అగ్గబీజం, ఫలుబీజం, బీజబీజఞ్ఞేవ పఞ్చమం. ఇమాని చస్సు, భిక్ఖవే, పఞ్చ బీజజాతాని అఖణ్డాని అపూతికాని అవాతాతపహతాని సారాదాని [సారాదాయీని (కత్థచి)] సుఖసయితాని, పథవీ [పఠవీ (సీ. స్యా. కం. పీ.)] చ నాస్స, ఆపో చ నాస్స; అపి నుమాని [అపి ను ఇమాని (సీ. పీ.)], భిక్ఖవే, పఞ్చ బీజజాతాని వుద్ధిం విరూళ్హిం వేపుల్లం ఆపజ్జేయ్యు’’న్తి? ‘‘నో హేతం, భన్తే’’. ‘‘ఇమాని చస్సు, భిక్ఖవే, పఞ్చ బీజజాతాని అఖణ్డాని…పే… సుఖసయితాని, పథవీ చ అస్స, ఆపో చ అస్స; అపి నుమాని, భిక్ఖవే, పఞ్చ బీజజాతాని వుద్ధిం విరూళ్హిం వేపుల్లం ఆపజ్జేయ్యు’’న్తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, పథవీధాతు, ఏవం చతస్సో విఞ్ఞాణట్ఠితియో దట్ఠబ్బా. సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, ఆపోధాతు, ఏవం నన్దిరాగో దట్ఠబ్బో. సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, పఞ్చ బీజజాతాని, ఏవం విఞ్ఞాణం సాహారం దట్ఠబ్బం’’.

‘‘రూపుపయం, భిక్ఖవే, విఞ్ఞాణం తిట్ఠమానం తిట్ఠేయ్య, రూపారమ్మణం రూపప్పతిట్ఠం నన్దూపసేచనం వుద్ధిం విరూళ్హిం వేపుల్లం ఆపజ్జేయ్య. వేదనుపయం వా, భిక్ఖవే, విఞ్ఞాణం తిట్ఠమానం తిట్ఠేయ్య…పే… సఞ్ఞుపయం వా, భిక్ఖవే, విఞ్ఞాణం తిట్ఠమానం తిట్ఠేయ్య…పే… సఙ్ఖారుపయం వా, భిక్ఖవే, విఞ్ఞాణం తిట్ఠమానం తిట్ఠేయ్య, సఙ్ఖారారమ్మణం సఙ్ఖారప్పతిట్ఠం నన్దూపసేచనం వుద్ధిం విరూళ్హిం వేపుల్లం ఆపజ్జేయ్య.

‘‘యో, భిక్ఖవే, ఏవం వదేయ్య – ‘అహమఞ్ఞత్ర రూపా అఞ్ఞత్ర వేదనాయ అఞ్ఞత్ర సఞ్ఞాయ అఞ్ఞత్ర సఙ్ఖారేహి విఞ్ఞాణస్స ఆగతిం వా గతిం వా చుతిం వా ఉపపత్తిం వా వుద్ధిం వా విరూళ్హిం వా వేపుల్లం వా పఞ్ఞాపేస్సామీ’తి, నేతం ఠానం విజ్జతి.

‘‘రూపధాతుయా చేవ, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో రాగో పహీనో హోతి. రాగస్స పహానా వోచ్ఛిజ్జతారమ్మణం పతిట్ఠా విఞ్ఞాణస్స న హోతి. వేదనాధాతుయా చే… సఞ్ఞాధాతుయా చే… సఙ్ఖారధాతుయా చే… విఞ్ఞాణధాతుయా చే, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో రాగో పహీనో హోతి. రాగస్స పహానా వోచ్ఛిజ్జతారమ్మణం పతిట్ఠా విఞ్ఞాణస్స న హోతి. తదప్పతిట్ఠితం విఞ్ఞాణం అవిరూళ్హం అనభిసఙ్ఖచ్చవిముత్తం. విముత్తత్తా ఠితం. ఠితత్తా సన్తుసితం. సన్తుసితత్తా న పరితస్సతి. అపరితస్సం పచ్చత్తఞ్ఞేవ పరినిబ్బాయతి. ‘ఖీణా జాతి, వుసితం బ్రహ్మచరియం, కతం కరణీయం, నాపరం ఇత్థత్తాయా’తి పజానాతీ’’తి. దుతియం.