౧౦. నిరుత్తిపథసుత్తం

౬౨. సావత్థినిదానం. ‘‘తయోమే, భిక్ఖవే, నిరుత్తిపథా అధివచనపథా పఞ్ఞత్తిపథా అసఙ్కిణ్ణా అసఙ్కిణ్ణపుబ్బా, న సఙ్కీయన్తి, న సఙ్కీయిస్సన్తి, అప్పటికుట్ఠా సమణేహి బ్రాహ్మణేహి విఞ్ఞూహి. కతమే తయో? యం, భిక్ఖవే, రూపం అతీతం నిరుద్ధం విపరిణతం ‘అహోసీ’తి తస్స సఙ్ఖా, ‘అహోసీ’తి తస్స సమఞ్ఞా, ‘అహోసీ’తి తస్స పఞ్ఞత్తి; న తస్స సఙ్ఖా ‘అత్థీ’తి, న తస్స సఙ్ఖా ‘భవిస్సతీ’’’తి.

‘‘యా వేదనా అతీతా నిరుద్ధా విపరిణతా ‘అహోసీ’తి తస్సా సఙ్ఖా, ‘అహోసీ’తి తస్సా సమఞ్ఞా, ‘అహోసీ’తి తస్సా పఞ్ఞత్తి; న తస్సా సఙ్ఖా ‘అత్థీ’తి, న తస్సా సఙ్ఖా ‘భవిస్సతీ’’’తి.

‘‘యా సఞ్ఞా… యే సఙ్ఖారా అతీతా నిరుద్ధా విపరిణతా ‘అహేసు’న్తి తేసం సఙ్ఖా, ‘అహేసు’న్తి తేసం సమఞ్ఞా, ‘అహేసు’న్తి తేసం పఞ్ఞత్తి; న తేసం సఙ్ఖా ‘అత్థీ’తి, న తేసం సఙ్ఖా ‘భవిస్సన్తీ’’’తి.

‘‘యం విఞ్ఞాణం అతీతం నిరుద్ధం విపరిణతం, ‘అహోసీ’తి తస్స సఙ్ఖా, ‘అహోసీ’తి తస్స సమఞ్ఞా, ‘అహోసీ’తి తస్స పఞ్ఞత్తి; న తస్స సఙ్ఖా ‘అత్థీ’తి, న తస్స సఙ్ఖా ‘భవిస్సతీ’’’తి.

‘‘యం, భిక్ఖవే, రూపం అజాతం అపాతుభూతం, ‘భవిస్సతీ’తి తస్స సఙ్ఖా, ‘భవిస్సతీ’తి తస్స సమఞ్ఞా, ‘భవిస్సతీ’తి తస్స పఞ్ఞత్తి; న తస్స సఙ్ఖా ‘అత్థీ’తి, న తస్స సఙ్ఖా ‘అహోసీ’’’తి.

‘‘యా వేదనా అజాతా అపాతుభూతా, ‘భవిస్సతీ’తి తస్సా సఙ్ఖా, ‘భవిస్సతీ’తి తస్సా సమఞ్ఞా, ‘భవిస్సతీ’తి తస్సా పఞ్ఞత్తి; న తస్సా సఙ్ఖా ‘అత్థీ’తి, న తస్సా సఙ్ఖా ‘అహోసీ’’’తి.

‘‘యా సఞ్ఞా… యే సఙ్ఖారా అజాతా అపాతుభూతా, ‘భవిస్సన్తీ’తి తేసం సఙ్ఖా, ‘భవిస్సన్తీ’తి తేసం సమఞ్ఞా, ‘భవిస్సన్తీ’తి తేసం పఞ్ఞత్తి; న తేసం సఙ్ఖా ‘అత్థీ’తి, న తేసం సఙ్ఖా ‘అహేసు’’’న్తి.

‘‘యం విఞ్ఞాణం అజాతం అపాతుభూతం, ‘భవిస్సతీ’తి తస్స సఙ్ఖా, ‘భవిస్సతీ’తి తస్స సమఞ్ఞా, ‘భవిస్సతీ’తి తస్స పఞ్ఞత్తి; న తస్స సఙ్ఖా ‘అత్థీ’తి, న తస్స సఙ్ఖా ‘అహోసీ’’’తి.

‘‘యం, భిక్ఖవే, రూపం జాతం పాతుభూతం, ‘అత్థీ’తి తస్స సఙ్ఖా, ‘అత్థీ’తి తస్స సమఞ్ఞా, ‘అత్థీ’తి తస్స పఞ్ఞత్తి; న తస్స సఙ్ఖా ‘అహోసీ’తి, న తస్స సఙ్ఖా ‘భవిస్సతీ’’’తి.

‘‘యా వేదనా జాతా పాతుభూతా, ‘అత్థీ’తి తస్సా సఙ్ఖా, ‘అత్థీ’తి తస్సా సమఞ్ఞా, ‘అత్థీ’తి తస్సా పఞ్ఞత్తి; న తస్సా సఙ్ఖా ‘అహోసీ’తి, న తస్సా సఙ్ఖా ‘భవిస్సతీ’’’తి.

‘‘యా సఞ్ఞా… యే సఙ్ఖారా జాతా పాతుభూతా, ‘అత్థీ’తి తేసం సఙ్ఖా, ‘అత్థీ’తి తేసం సమఞ్ఞా, ‘అత్థీ’తి తేసం పఞ్ఞత్తి; న తేసం సఙ్ఖా ‘అహేసు’న్తి, న తేసం సఙ్ఖా, ‘భవిస్సన్తీ’’’తి.

‘‘యం విఞ్ఞాణం జాతం పాతుభూతం, ‘అత్థీ’తి తస్స సఙ్ఖా, ‘అత్థీ’తి తస్స సమఞ్ఞా, ‘అత్థీ’తి తస్స పఞ్ఞత్తి; న తస్స సఙ్ఖా ‘అహోసీ’తి, న తస్స సఙ్ఖా ‘భవిస్సతీ’’’తి.

‘‘ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, తయో నిరుత్తిపథా అధివచనపథా పఞ్ఞత్తిపథా అసఙ్కిణ్ణా అసఙ్కిణ్ణపుబ్బా, న సఙ్కీయన్తి, న సఙ్కీయిస్సన్తి, అప్పటికుట్ఠా సమణేహి బ్రాహ్మణేహి విఞ్ఞూహి. యేపి తే, భిక్ఖవే, అహేసుం ఉక్కలా వస్సభఞ్ఞా [ఓక్కలా వయభిఞ్ఞా (మ. ని. ౩.౩౪౩)] అహేతుకవాదా అకిరియవాదా నత్థికవాదా, తేపిమే తయో నిరుత్తిపథే అధివచనపథే పఞ్ఞత్తిపథే న గరహితబ్బం నప్పటిక్కోసితబ్బం అమఞ్ఞింసు. తం కిస్స హేతు? నిన్దాఘట్టనబ్యారోసఉపారమ్భభయా’’తి [నిన్దాబ్యారోసఉపారమ్భభయాతి (సీ. స్యా. కం. పీ.) మ. ని. ౩.౩౪౩].

ఉపయవగ్గో ఛట్ఠో.

తస్సుద్దానం –

ఉపయో బీజం ఉదానం, ఉపాదానపరివత్తం;

సత్తట్ఠానఞ్చ సమ్బుద్ధో, పఞ్చమహాలి ఆదిత్తా.

వగ్గో నిరుత్తిపథేన చాతి.