౩. ఫేణపిణ్డూపమసుత్తం

౯౫. ఏకం సమయం భగవా అయుజ్ఝాయం [అయోజ్ఝాయం (సీ. పీ.)] విహరతి గఙ్గాయ నదియా తీరే. తత్ర ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి –

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, అయం గఙ్గా నదీ మహన్తం ఫేణపిణ్డం ఆవహేయ్య. తమేనం చక్ఖుమా పురిసో పస్సేయ్య నిజ్ఝాయేయ్య యోనిసో ఉపపరిక్ఖేయ్య. తస్స తం పస్సతో నిజ్ఝాయతో యోనిసో ఉపపరిక్ఖతో రిత్తకఞ్ఞేవ ఖాయేయ్య, తుచ్ఛకఞ్ఞేవ ఖాయేయ్య, అసారకఞ్ఞేవ ఖాయేయ్య. కిఞ్హి సియా, భిక్ఖవే, ఫేణపిణ్డే సారో? ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, యం కిఞ్చి రూపం అతీతానాగతపచ్చుప్పన్నం…పే… యం దూరే సన్తికే వా తం భిక్ఖు పస్సతి నిజ్ఝాయతి యోనిసో ఉపపరిక్ఖతి. తస్స తం పస్సతో నిజ్ఝాయతో యోనిసో ఉపపరిక్ఖతో రిత్తకఞ్ఞేవ ఖాయతి, తుచ్ఛకఞ్ఞేవ ఖాయతి, అసారకఞ్ఞేవ ఖాయతి. కిఞ్హి సియా, భిక్ఖవే, రూపే సారో?

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, సరదసమయే థుల్లఫుసితకే దేవే వస్సన్తే ఉదకే ఉదకపుబ్బుళం [ఉదకబుబ్బుళం (సీ. పీ.)] ఉప్పజ్జతి చేవ నిరుజ్ఝతి చ. తమేనం చక్ఖుమా పురిసో పస్సేయ్య నిజ్ఝాయేయ్య యోనిసో ఉపపరిక్ఖేయ్య. తస్స తం పస్సతో నిజ్ఝాయతో యోనిసో ఉపపరిక్ఖతో రిత్తకఞ్ఞేవ ఖాయేయ్య, తుచ్ఛకఞ్ఞేవ ఖాయేయ్య, అసారకఞ్ఞేవ ఖాయేయ్య. కిఞ్హి సియా, భిక్ఖవే, ఉదకపుబ్బుళే సారో? ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, యా కాచి వేదనా అతీతానాగతపచ్చుప్పన్నా…పే… యా దూరే సన్తికే వా తం భిక్ఖు పస్సతి నిజ్ఝాయతి యోనిసో ఉపపరిక్ఖతి. తస్స తం పస్సతో నిజ్ఝాయతో యోనిసో ఉపపరిక్ఖతో రిత్తకఞ్ఞేవ ఖాయతి, తుచ్ఛకఞ్ఞేవ ఖాయతి, అసారకఞ్ఞేవ ఖాయతి. కిఞ్హి సియా, భిక్ఖవే, వేదనాయ సారో?

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, గిమ్హానం పచ్ఛిమే మాసే ఠితే మజ్ఝన్హికే కాలే మరీచికా ఫన్దతి. తమేనం చక్ఖుమా పురిసో పస్సేయ్య నిజ్ఝాయేయ్య యోనిసో ఉపపరిక్ఖేయ్య. తస్స తం పస్సతో నిజ్ఝాయతో యోనిసో ఉపపరిక్ఖతో రిత్తకఞ్ఞేవ ఖాయేయ్య, తుచ్ఛకఞ్ఞేవ ఖాయేయ్య…పే… కిఞ్హి సియా, భిక్ఖవే, మరీచికాయ సారో? ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, యా కాచి సఞ్ఞా…పే….

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, పురిసో సారత్థికో సారగవేసీ సారపరియేసనం చరమానో తిణ్హం కుఠారిం [కుధారిం (స్యా. కం. క.)] ఆదాయ వనం పవిసేయ్య. సో తత్థ పస్సేయ్య మహన్తం కదలిక్ఖన్ధం ఉజుం నవం అకుక్కుకజాతం [అకుక్కజాతం (క. సీ. పీ.), అకుసజాతం (క. సీ.), అకుక్కుజకజాతం (క.)]. తమేనం మూలే ఛిన్దేయ్య; మూలే ఛేత్వా అగ్గే ఛిన్దేయ్య, అగ్గే ఛేత్వా పత్తవట్టిం వినిబ్భుజేయ్య. సో తస్స పత్తవట్టిం వినిబ్భుజన్తో ఫేగ్గుమ్పి నాధిగచ్ఛేయ్య, కుతో సారం! తమేనం చక్ఖుమా పురిసో పస్సేయ్య నిజ్ఝాయేయ్య యోనిసో ఉపపరిక్ఖేయ్య. తస్స తం పస్సతో నిజ్ఝాయతో యోనిసో ఉపపరిక్ఖతో రిత్తకఞ్ఞేవ ఖాయేయ్య, తుచ్ఛకఞ్ఞేవ ఖాయేయ్య, అసారకఞ్ఞేవ ఖాయేయ్య. కిఞ్హి సియా, భిక్ఖవే, కదలిక్ఖన్ధే సారో? ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, యే కేచి సఙ్ఖారా అతీతానాగతపచ్చుప్పన్నా…పే… యే దూరే సన్తికే వా తం భిక్ఖు పస్సతి నిజ్ఝాయతి యోనిసో ఉపపరిక్ఖతి. తస్స తం పస్సతో నిజ్ఝాయతో యోనిసో ఉపపరిక్ఖతో రిత్తకఞ్ఞేవ ఖాయతి, తుచ్ఛకఞ్ఞేవ ఖాయతి, అసారకఞ్ఞేవ ఖాయతి. కిఞ్హి సియా, భిక్ఖవే, సఙ్ఖారేసు సారో?

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, మాయాకారో వా మాయాకారన్తేవాసీ వా చతుమహాపథే [చాతుమ్మహాపథే (సీ. స్యా. కం. పీ.)] మాయం విదంసేయ్య. తమేనం చక్ఖుమా పురిసో పస్సేయ్య నిజ్ఝాయేయ్య యోనిసో ఉపపరిక్ఖేయ్య. తస్స తం పస్సతో నిజ్ఝాయతో యోనిసో ఉపపరిక్ఖతో రిత్తకఞ్ఞేవ ఖాయేయ్య, తుచ్ఛకఞ్ఞేవ ఖాయేయ్య, అసారకఞ్ఞేవ ఖాయేయ్య. కిఞ్హి సియా, భిక్ఖవే, మాయాయ సారో? ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, యం కిఞ్చి విఞ్ఞాణం అతీతానాగతపచ్చుప్పన్నం…పే… యం దూరే సన్తికే వా, తం భిక్ఖు పస్సతి నిజ్ఝాయతి యోనిసో ఉపపరిక్ఖతి. తస్స తం పస్సతో నిజ్ఝాయతో యోనిసో ఉపపరిక్ఖతో రిత్తకఞ్ఞేవ ఖాయతి, తుచ్ఛకఞ్ఞేవ ఖాయతి, అసారకఞ్ఞేవ ఖాయతి. కిఞ్హి సియా, భిక్ఖవే, విఞ్ఞాణే సారో?

‘‘ఏవం పస్సం, భిక్ఖవే, సుతవా అరియసావకో రూపస్మిమ్పి నిబ్బిన్దతి, వేదనాయపి… సఞ్ఞాయపి… సఙ్ఖారేసుపి … విఞ్ఞాణస్మిమ్పి నిబ్బిన్దతి. నిబ్బిన్దం విరజ్జతి; విరాగా విముచ్చతి. విముత్తస్మిం విముత్తమితి ఞాణం హోతి…పే… నాపరం ఇత్థత్తాయాతి పజానాతి’’.

ఇదమవోచ భగవా. ఇదం వత్వాన సుగతో అథాపరం ఏతదవోచ సత్థా –

‘‘ఫేణపిణ్డూపమం రూపం, వేదనా బుబ్బుళూపమా [బుబ్బులూపమా (సీ.), పుబ్బుళోపమా (క.)];

మరీచికూపమా సఞ్ఞా, సఙ్ఖారా కదలూపమా;

మాయూపమఞ్చ విఞ్ఞాణం, దేసితాదిచ్చబన్ధునా.

‘‘యథా యథా నిజ్ఝాయతి, యోనిసో ఉపపరిక్ఖతి;

రిత్తకం తుచ్ఛకం హోతి, యో నం పస్సతి యోనిసో.

‘‘ఇమఞ్చ కాయం ఆరబ్భ, భూరిపఞ్ఞేన దేసితం;

పహానం తిణ్ణం ధమ్మానం, రూపం పస్సథ [పస్సేథ (సీ.)] ఛడ్డితం.

‘‘ఆయు ఉస్మా చ విఞ్ఞాణం, యదా కాయం జహన్తిమం;

అపవిద్ధో [అపవిట్ఠో (స్యా. కం.)] తదా సేతి, పరభత్తం అచేతనం.

‘‘ఏతాదిసాయం సన్తానో, మాయాయం బాలలాపినీ;

వధకో ఏస అక్ఖాతో, సారో ఏత్థ న విజ్జతి.

‘‘ఏవం ఖన్ధే అవేక్ఖేయ్య, భిక్ఖు ఆరద్ధవీరియో;

దివా వా యది వా రత్తిం, సమ్పజానో పటిస్సతో.

‘‘జహేయ్య సబ్బసంయోగం, కరేయ్య సరణత్తనో;

చరేయ్యాదిత్తసీసోవ, పత్థయం అచ్చుతం పద’’న్తి. తతియం;