౩. పుత్తమంసూపమసుత్తం

౬౩. సావత్థియం …పే… ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, ఆహారా భూతానం వా సత్తానం ఠితియా సమ్భవేసీనం వా అనుగ్గహాయ. కతమే చత్తారో? కబళీకారో ఆహారో ఓళారికో వా సుఖుమో వా, ఫస్సో దుతియో, మనోసఞ్చేతనా తతియా, విఞ్ఞాణం చతుత్థం. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో ఆహారా భూతానం వా సత్తానం ఠితియా సమ్భవేసీనం వా అనుగ్గహాయ’’.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, కబళీకారో ఆహారో దట్ఠబ్బో? సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, ద్వే జాయమ్పతికా [జయమ్పతికా (సీ. పీ.) టీకా ఓలోకేతబ్బా] పరిత్తం సమ్బలం ఆదాయ కన్తారమగ్గం పటిపజ్జేయ్యుం. తేసమస్స ఏకపుత్తకో పియో మనాపో. అథ ఖో తేసం, భిక్ఖవే, ద్విన్నం జాయమ్పతికానం కన్తారగతానం యా పరిత్తా సమ్బలమత్తా, సా పరిక్ఖయం పరియాదానం గచ్ఛేయ్య. సియా చ నేసం కన్తారావసేసో అనతిణ్ణో. అథ ఖో తేసం, భిక్ఖవే, ద్విన్నం జాయమ్పతికానం ఏవమస్స – ‘అమ్హాకం ఖో యా పరిత్తా సమ్బలమత్తా సా పరిక్ఖీణా పరియాదిణ్ణా [పరియాదిన్నా (స్యా. కం.)]. అత్థి చాయం కన్తారావసేసో అనిత్తిణ్ణో [అనిత్థిణ్ణో (స్యా. కం.), అనతిణ్ణో (క.)]. యంనూన మయం ఇమం ఏకపుత్తకం పియం మనాపం వధిత్వా వల్లూరఞ్చ సోణ్డికఞ్చ కరిత్వా పుత్తమంసాని ఖాదన్తా ఏవం తం కన్తారావసేసం నిత్థరేయ్యామ, మా సబ్బేవ తయో వినస్సిమ్హా’తి. అథ ఖో తే, భిక్ఖవే, ద్వే జాయమ్పతికా తం ఏకపుత్తకం పియం మనాపం వధిత్వా వల్లూరఞ్చ సోణ్డికఞ్చ కరిత్వా పుత్తమంసాని ఖాదన్తా ఏవం తం కన్తారావసేసం నిత్థరేయ్యుం. తే పుత్తమంసాని చేవ ఖాదేయ్యుం, ఉరే చ పటిపిసేయ్యుం – ‘కహం, ఏకపుత్తక, కహం, ఏకపుత్తకా’తి.

‘‘తం కిం మఞ్ఞథ, భిక్ఖవే, అపి ను తే దవాయ వా ఆహారం ఆహారేయ్యుం, మదాయ వా ఆహారం ఆహారేయ్యుం, మణ్డనాయ వా ఆహారం ఆహారేయ్యుం, విభూసనాయ వా ఆహారం ఆహారేయ్యు’’న్తి? ‘‘నో హేతం, భన్తే’’. ‘‘నను తే, భిక్ఖవే, యావదేవ కన్తారస్స నిత్థరణత్థాయ ఆహారం ఆహారేయ్యు’’న్తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘ఏవమేవ ఖ్వాహం, భిక్ఖవే, కబళీకారో ఆహారో దట్ఠబ్బో’’తి వదామి. కబళీకారే, భిక్ఖవే, ఆహారే పరిఞ్ఞాతే పఞ్చకామగుణికో రాగో పరిఞ్ఞాతో హోతి. పఞ్చకామగుణికే రాగే పరిఞ్ఞాతే నత్థి తం సంయోజనం యేన సంయోజనేన సంయుత్తో అరియసావకో పున ఇమం లోకం ఆగచ్ఛేయ్య.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, ఫస్సాహారో దట్ఠబ్బో? సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, గావీ నిచ్చమ్మా కుట్టం చే [కుడ్డఞ్చే (సీ. స్యా. కం. పీ.)] నిస్సాయ తిట్ఠేయ్య. యే కుట్టనిస్సితా పాణా తే నం ఖాదేయ్యుం. రుక్ఖం చే నిస్సాయ తిట్ఠేయ్య, యే రుక్ఖనిస్సితా పాణా తే నం ఖాదేయ్యుం. ఉదకం చే నిస్సాయ తిట్ఠేయ్య, యే ఉదకనిస్సితా పాణా తే నం ఖాదేయ్యుం. ఆకాసం చే నిస్సాయ తిట్ఠేయ్య, యే ఆకాసనిస్సితా పాణా తే నం ఖాదేయ్యుం. యం యదేవ హి సా, భిక్ఖవే, గావీ నిచ్చమ్మా నిస్సాయ తిట్ఠేయ్య, యే తన్నిస్సితా [యే తన్నిస్సితా తన్నిస్సితా (సీ. స్యా. కం. పీ.)] పాణా తే నం ఖాదేయ్యుం. ఏవమేవ ఖ్వాహం, భిక్ఖవే, ‘‘ఫస్సాహారో దట్ఠబ్బో’’తి వదామి. ఫస్సే, భిక్ఖవే, ఆహారే పరిఞ్ఞాతే తిస్సో వేదనా పరిఞ్ఞాతా హోన్తి. తీసు వేదనాసు పరిఞ్ఞాతాసు అరియసావకస్స నత్థి కిఞ్చి ఉత్తరికరణీయన్తి [ఉత్తరింకరణీయన్తి (సీ. పీ.)] వదామి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, మనోసఞ్చేతనాహారో దట్ఠబ్బో? సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, అఙ్గారకాసు సాధికపోరిసా పుణ్ణా అఙ్గారానం వీతచ్చికానం వీతధూమానం. అథ పురిసో ఆగచ్ఛేయ్య జీవితుకామో అమరితుకామో సుఖకామో దుక్ఖప్పటికూలో. తమేనం ద్వే బలవన్తో పురిసా నానాబాహాసు గహేత్వా తం అఙ్గారకాసుం ఉపకడ్ఢేయ్యుం. అథ ఖో, భిక్ఖవే, తస్స పురిసస్స ఆరకావస్స చేతనా ఆరకా పత్థనా ఆరకా పణిధి. తం కిస్స హేతు? ఏవఞ్హి, భిక్ఖవే, తస్స పురిసస్స హోతి – ‘ఇమం చాహం అఙ్గారకాసుం పపతిస్సామి, తతోనిదానం మరణం వా నిగచ్ఛామి మరణమత్తం వా దుక్ఖ’న్తి. ఏవమేవ ఖ్వాహం, భిక్ఖవే, ‘మనోసఞ్చేతనాహారో దట్ఠబ్బో’తి వదామి. మనోసఞ్చేతనాయ, భిక్ఖవే, ఆహారే పరిఞ్ఞాతే తిస్సో తణ్హా పరిఞ్ఞాతా హోన్తి. తీసు తణ్హాసు పరిఞ్ఞాతాసు అరియసావకస్స నత్థి కిఞ్చి ఉత్తరికరణీయన్తి వదామి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, విఞ్ఞాణాహారో దట్ఠబ్బో? సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, చోరం ఆగుచారిం గహేత్వా రఞ్ఞో దస్సేయ్యుం – ‘అయం తే, దేవ, చోరో ఆగుచారీ, ఇమస్స యం ఇచ్ఛసి తం దణ్డం పణేహీ’తి. తమేనం రాజా ఏవం వదేయ్య – ‘గచ్ఛథ, భో, ఇమం పురిసం పుబ్బణ్హసమయం సత్తిసతేన హనథా’తి. తమేనం పుబ్బణ్హసమయం సత్తిసతేన హనేయ్యుం. అథ రాజా మజ్ఝన్హికసమయం ఏవం వదేయ్య – ‘అమ్భో, కథం సో పురిసో’తి? ‘తథేవ, దేవ, జీవతీ’తి. తమేనం రాజా ఏవం వదేయ్య – ‘గచ్ఛథ, భో, తం పురిసం మజ్ఝన్హికసమయం సత్తిసతేన హనథా’తి. తమేనం మజ్ఝన్హికసమయం సత్తిసతేన హనేయ్యుం. అథ రాజా సాయన్హసమయం ఏవం వదేయ్య – ‘అమ్భో, కథం సో పురిసో’తి? ‘తథేవ, దేవ, జీవతీ’తి. తమేనం రాజా ఏవం వదేయ్య – ‘గచ్ఛథ, భో, తం పురిసం సాయన్హసమయం సత్తిసతేన హనథా’తి. తమేనం సాయన్హసమయం సత్తిసతేన హనేయ్యుం. తం కిం మఞ్ఞథ, భిక్ఖవే, అపి ను సో పురిసో దివసం తీహి సత్తిసతేహి హఞ్ఞమానో తతోనిదానం దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదియేథా’’తి? ‘‘ఏకిస్సాపి, భన్తే, సత్తియా హఞ్ఞమానో తతోనిదానం దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదియేథ; కో పన వాదో తీహి సత్తిసతేహి హఞ్ఞమానో’’తి! ‘‘ఏవమేవ ఖ్వాహం, భిక్ఖవే, విఞ్ఞాణాహారో దట్ఠబ్బోతి వదామి. విఞ్ఞాణే, భిక్ఖవే, ఆహారే పరిఞ్ఞాతే నామరూపం పరిఞ్ఞాతం హోతి, నామరూపే పరిఞ్ఞాతే అరియసావకస్స నత్థి కిఞ్చి ఉత్తరికరణీయన్తి వదామీ’’తి. తతియం.