౧. అస్సుతవాసుత్తం

౬౧. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే…పే… ‘‘అస్సుతవా, భిక్ఖవే, పుథుజ్జనో ఇమస్మిం చాతుమహాభూతికస్మిం కాయస్మిం నిబ్బిన్దేయ్యపి విరజ్జేయ్యపి విముచ్చేయ్యపి. తం కిస్స హేతు? [చాతుమ్మహాభూతికస్మిం (సీ. స్యా. కం.)] దిస్సతి, భిక్ఖవే [దిస్సతి హి భిక్ఖవే (సీ. స్యా. కం.)], ఇమస్స చాతుమహాభూతికస్స కాయస్స ఆచయోపి అపచయోపి ఆదానమ్పి నిక్ఖేపనమ్పి. తస్మా తత్రాస్సుతవా పుథుజ్జనో నిబ్బిన్దేయ్యపి విరజ్జేయ్యపి విముచ్చేయ్యపి’’.

‘‘యఞ్చ ఖో ఏతం, భిక్ఖవే, వుచ్చతి చిత్తం ఇతిపి, మనో ఇతిపి, విఞ్ఞాణం ఇతిపి, తత్రాస్సుతవా పుథుజ్జనో నాలం నిబ్బిన్దితుం నాలం విరజ్జితుం నాలం విముచ్చితుం. తం కిస్స హేతు? దీఘరత్తఞ్హేతం, భిక్ఖవే, అస్సుతవతో పుథుజ్జనస్స అజ్ఝోసితం మమాయితం పరామట్ఠం – ‘ఏతం మమ, ఏసోహమస్మి, ఏసో మే అత్తా’తి. తస్మా తత్రాస్సుతవా పుథుజ్జనో నాలం నిబ్బిన్దితుం నాలం విరజ్జితుం నాలం విముచ్చితుం.

‘‘వరం, భిక్ఖవే, అస్సుతవా పుథుజ్జనో ఇమం చాతుమహాభూతికం కాయం అత్తతో ఉపగచ్ఛేయ్య, న త్వేవ చిత్తం. తం కిస్స హేతు? దిస్సతాయం, భిక్ఖవే, చాతుమహాభూతికో కాయో ఏకమ్పి వస్సం తిట్ఠమానో ద్వేపి వస్సాని తిట్ఠమానో తీణిపి వస్సాని తిట్ఠమానో చత్తారిపి వస్సాని తిట్ఠమానో పఞ్చపి వస్సాని తిట్ఠమానో దసపి వస్సాని తిట్ఠమానో వీసతిపి వస్సాని తిట్ఠమానో తింసమ్పి వస్సాని తిట్ఠమానో చత్తారీసమ్పి వస్సాని తిట్ఠమానో పఞ్ఞాసమ్పి వస్సాని తిట్ఠమానో వస్ససతమ్పి తిట్ఠమానో, భియ్యోపి తిట్ఠమానో.

‘‘యఞ్చ ఖో ఏతం, భిక్ఖవే, వుచ్చతి చిత్తం ఇతిపి, మనో ఇతిపి, విఞ్ఞాణం ఇతిపి, తం రత్తియా చ దివసస్స చ అఞ్ఞదేవ ఉప్పజ్జతి అఞ్ఞం నిరుజ్ఝతి. సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, మక్కటో అరఞ్ఞే పవనే చరమానో సాఖం గణ్హతి, తం ముఞ్చిత్వా అఞ్ఞం గణ్హతి, తం ముఞ్చిత్వా అఞ్ఞం గణ్హతి; ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, యమిదం వుచ్చతి చిత్తం ఇతిపి, మనో ఇతిపి, విఞ్ఞాణం ఇతిపి, తం రత్తియా చ దివసస్స చ అఞ్ఞదేవ ఉప్పజ్జతి అఞ్ఞం నిరుజ్ఝతి.

‘‘తత్ర, భిక్ఖవే, సుతవా అరియసావకో పటిచ్చసముప్పాదంయేవ సాధుకం యోనిసో మనసి కరోతి – ‘ఇతి ఇమస్మిం సతి ఇదం హోతి, ఇమస్సుప్పాదా ఇదం ఉప్పజ్జతి; ఇమస్మిం అసతి ఇదం న హోతి, ఇమస్స నిరోధా ఇదం నిరుజ్ఝతి – యదిదం అవిజ్జాపచ్చయా సఙ్ఖారా; సఙ్ఖారపచ్చయా విఞ్ఞాణం…పే… ఏవమేతస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స సముదయో హోతి. అవిజ్జాయ త్వేవ అసేసవిరాగనిరోధా సఙ్ఖారనిరోధో; సఙ్ఖారనిరోధా విఞ్ఞాణనిరోధో…పే… ఏవమేతస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స నిరోధో హోతీ’’’తి.

‘‘ఏవం పస్సం, భిక్ఖవే, సుతవా అరియసావకో రూపస్మిమ్పి నిబ్బిన్దతి, వేదనాయపి నిబ్బిన్దతి, సఞ్ఞాయపి నిబ్బిన్దతి, సఙ్ఖారేసుపి నిబ్బిన్దతి, విఞ్ఞాణస్మిమ్పి నిబ్బిన్దతి; నిబ్బిన్దం విరజ్జతి, విరాగా విముచ్చతి, విముత్తస్మిం విముత్తమితి ఞాణం హోతి. ‘ఖీణా జాతి, వుసితం బ్రహ్మచరియం, కతం కరణీయం, నాపరం ఇత్థత్తాయా’తి పజానాతీ’’తి. పఠమం.