౪. లోకసుత్తం

౪౪. సావత్థియం విహరతి…పే… ‘‘లోకస్స, భిక్ఖవే, సముదయఞ్చ అత్థఙ్గమఞ్చ దేసేస్సామి. తం సుణాథ, సాధుకం మనసి కరోథ; భాసిస్సామీ’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ –

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, లోకస్స సముదయో? చక్ఖుఞ్చ పటిచ్చ రూపే చ ఉప్పజ్జతి చక్ఖువిఞ్ఞాణం. తిణ్ణం సఙ్గతి ఫస్సో. ఫస్సపచ్చయా వేదనా; వేదనాపచ్చయా తణ్హా; తణ్హాపచ్చయా ఉపాదానం; ఉపాదానపచ్చయా భవో; భవపచ్చయా జాతి; జాతిపచ్చయా జరామరణం సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసా సమ్భవన్తి. అయం ఖో, భిక్ఖవే, లోకస్స సముదయో.

‘‘సోతఞ్చ పటిచ్చ సద్దే చ…పే… ఘానఞ్చ పటిచ్చ గన్ధే చ… జివ్హఞ్చ పటిచ్చ రసే చ… కాయఞ్చ పటిచ్చ ఫోట్ఠబ్బే చ… మనఞ్చ పటిచ్చ ధమ్మే చ ఉప్పజ్జతి మనోవిఞ్ఞాణం. తిణ్ణం సఙ్గతి ఫస్సో. ఫస్సపచ్చయా వేదనా…పే… జాతిపచ్చయా జరామరణం సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసా సమ్భవన్తి. అయం ఖో, భిక్ఖవే, లోకస్స సముదయో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, లోకస్స అత్థఙ్గమో? చక్ఖుఞ్చ పటిచ్చ రూపే చ ఉప్పజ్జతి చక్ఖువిఞ్ఞాణం. తిణ్ణం సఙ్గతి ఫస్సో. ఫస్సపచ్చయా వేదనా; వేదనాపచ్చయా తణ్హా. తస్సాయేవ తణ్హాయ అసేసవిరాగనిరోధా ఉపాదాననిరోధో; ఉపాదాననిరోధా భవనిరోధో…పే… ఏవమేతస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స నిరోధో హోతి. అయం ఖో, భిక్ఖవే, లోకస్స అత్థఙ్గమో.

‘‘సోతఞ్చ పటిచ్చ సద్దే చ…పే… ఘానఞ్చ పటిచ్చ గన్ధే చ… జివ్హఞ్చ పటిచ్చ రసే చ… కాయఞ్చ పటిచ్చ ఫోట్ఠబ్బే చ… మనఞ్చ పటిచ్చ ధమ్మే చ ఉప్పజ్జతి మనోవిఞ్ఞాణం. తిణ్ణం సఙ్గతి ఫస్సో. ఫస్సపచ్చయా వేదనా; వేదనాపచ్చయా తణ్హా. తస్సాయేవ తణ్హాయ అసేసవిరాగనిరోధా ఉపాదాననిరోధో; ఉపాదాననిరోధా భవనిరోధో…పే… ఏవమేతస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స నిరోధో హోతి. అయం ఖో, భిక్ఖవే, లోకస్స అత్థఙ్గమో’’తి. చతుత్థం.