౭. అచేలకస్సపసుత్తం

౧౭. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా రాజగహే విహరతి వేళువనే కలన్దకనివాపే. అథ ఖో భగవా పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ రాజగహం పిణ్డాయ పావిసి. అద్దసా ఖో అచేలో కస్సపో భగవన్తం దూరతోవ ఆగచ్ఛన్తం. దిస్వాన యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవతా సద్ధిం సమ్మోది. సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితో ఖో అచేలో కస్సపో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘పుచ్ఛేయ్యామ మయం భవన్తం గోతమం కఞ్చిదేవ [కిఞ్చిదేవ (క.)] దేసం, సచే నో భవం గోతమో ఓకాసం కరోతి పఞ్హస్స వేయ్యాకరణాయా’’తి.

‘‘అకాలో ఖో తావ, కస్సప, పఞ్హస్స; అన్తరఘరం పవిట్ఠమ్హా’’తి. దుతియమ్పి ఖో అచేలో కస్సపో భగవన్తం ఏతదవోచ ‘‘పుచ్ఛేయ్యామ మయం భవన్తం గోతమం కఞ్చిదేవ దేసం, సచే నో భవం గోతమో ఓకాసం కరోతి పఞ్హస్స వేయ్యాకరణాయా’’తి. ‘‘అకాలో ఖో తావ, కస్సప, పఞ్హస్స; అన్తరఘరం పవిట్ఠమ్హా’’తి. తతియమ్పి ఖో అచేలో కస్సపో…పే… అన్తరఘరం పవిట్ఠమ్హాతి. ఏవం వుత్తే, అచేలో కస్సపో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘న ఖో పన మయం భవన్తం గోతమం బహుదేవ పుచ్ఛితుకామా’’తి. ‘‘పుచ్ఛ, కస్సప, యదాకఙ్ఖసీ’’తి.

‘‘కిం ను ఖో, భో గోతమ, ‘సయంకతం దుక్ఖ’న్తి? ‘మా హేవం, కస్సపా’తి భగవా అవోచ. ‘కిం పన, భో గోతమ, పరంకతం దుక్ఖ’న్తి? ‘మా హేవం, కస్సపా’తి భగవా అవోచ. ‘కిం ను ఖో, భో గోతమ, సయంకతఞ్చ పరంకతఞ్చ దుక్ఖ’న్తి? ‘మా హేవం, కస్సపా’తి భగవా అవోచ. ‘కిం పన భో గోతమ, అసయంకారం అపరంకారం అధిచ్చసముప్పన్నం దుక్ఖ’న్తి? ‘మా హేవం, కస్సపా’తి భగవా అవోచ. ‘కిం ను ఖో, భో గోతమ, నత్థి దుక్ఖ’న్తి? ‘న ఖో, కస్సప, నత్థి దుక్ఖం. అత్థి ఖో, కస్సప, దుక్ఖ’న్తి. ‘తేన హి భవం గోతమో దుక్ఖం న జానాతి, న పస్సతీ’తి. ‘న ఖ్వాహం, కస్సప, దుక్ఖం న జానామి, న పస్సామి. జానామి ఖ్వాహం, కస్సప, దుక్ఖం; పస్సామి ఖ్వాహం, కస్సప, దుక్ఖ’’’న్తి.

‘‘కి ను ఖో, భో గోతమ, ‘సయంకతం దుక్ఖ’న్తి ఇతి పుట్ఠో సమానో ‘మా హేవం, కస్సపా’తి వదేసి. ‘కిం పన, భో గోతమ, పరంకతం దుక్ఖ’న్తి ఇతి పుట్ఠో సమానో ‘మా హేవం, కస్సపా’తి వదేసి. ‘కిం ను ఖో, భో గోతమ, సయంకతఞ్చ పరంకతఞ్చ దుక్ఖ’న్తి ఇతి పుట్ఠో సమానో ‘మా హేవం, కస్సపా’తి వదేసి. ‘కిం పన, భో గోతమ, అసయంకారం అపరంకారం అధిచ్చసముప్పన్నం దుక్ఖ’న్తి ఇతి పుట్ఠో సమానో ‘మా హేవం, కస్సపా’తి వదేసి. ‘కిం ను ఖో, భో గోతమ, నత్థి దుక్ఖ’న్తి ఇతి పుట్ఠో సమానో ‘న ఖో, కస్సప, నత్థి దుక్ఖం, అత్థి ఖో, కస్సప, దుక్ఖ’న్తి వదేసి. ‘తేన హి భవం గోతమో దుక్ఖం న జానాతి న పస్సతీ’తి ఇతి పుట్ఠో సమానో ‘న ఖ్వాహం, కస్సప, దుక్ఖం న జానామి న పస్సామి. జానామి ఖ్వాహం, కస్సప, దుక్ఖం; పస్సామి ఖ్వాహం, కస్సప, దుక్ఖ’న్తి వదేసి. ఆచిక్ఖతు చ [అయం చకారో సీ. పోత్థకే నత్థి] మే, భన్తే, భగవా దుక్ఖం. దేసేతు చ [అయం చకారో సీ. పోత్థకే నత్థి] మే, భన్తే, భగవా దుక్ఖ’’న్తి.

‘‘‘సో కరోతి సో పటిసంవేదయతీ’తి [పటిసంవేదియతీతి (సీ. పీ. క.)] ఖో, కస్సప, ఆదితో సతో ‘సయంకతం దుక్ఖ’న్తి ఇతి వదం సస్సతం ఏతం పరేతి. ‘అఞ్ఞో కరోతి అఞ్ఞో పటిసంవేదయతీ’తి ఖో, కస్సప, వేదనాభితున్నస్స సతో ‘పరంకతం దుక్ఖ’న్తి ఇతి వదం ఉచ్ఛేదం ఏతం పరేతి. ఏతే తే, కస్సప, ఉభో అన్తే అనుపగమ్మ మజ్ఝేన తథాగతో ధమ్మం దేసేతి – ‘అవిజ్జాపచ్చయా సఙ్ఖారా; సఙ్ఖారపచ్చయా విఞ్ఞాణం…పే… ఏవమేతస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స సముదయో హోతి. అవిజ్జాయ త్వేవ అసేసవిరాగనిరోధా సఙ్ఖారనిరోధో; సఙ్ఖారనిరోధా విఞ్ఞాణనిరోధో…పే… ఏవమేతస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స నిరోధో హోతీ’’’తి.

ఏవం వుత్తే, అచేలో కస్సపో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అభిక్కన్తం, భన్తే, అభిక్కన్తం, భన్తే! సేయ్యథాపి, భన్తే, నిక్కుజ్జితం వా ఉక్కుజ్జేయ్య…పే… చక్ఖుమన్తో రూపాని దక్ఖన్తీతి; ఏవమేవం భగవతా అనేకపరియాయేన ధమ్మో పకాసితో. ఏసాహం, భన్తే, భగవన్తం సరణం గచ్ఛామి ధమ్మఞ్చ భిక్ఖుసఙ్ఘఞ్చ. లభేయ్యాహం, భన్తే, భగవతో సన్తికే పబ్బజ్జం, లభేయ్యం ఉపసమ్పద’’న్తి.

‘‘యో ఖో, కస్సప, అఞ్ఞతిత్థియపుబ్బో ఇమస్మిం ధమ్మవినయే ఆకఙ్ఖతి పబ్బజ్జం, ఆకఙ్ఖతి ఉపసమ్పదం, సో చత్తారో మాసే పరివసతి. చతున్నం మాసానం అచ్చయేన [అచ్చయేన పరివుట్ఠపరివాసం (స్యా. కం. పీ. క.)] (పరివుత్థపరివాసం) ఆరద్ధచిత్తా భిక్ఖూ [భిక్ఖూ ఆకఙ్ఖమానా (స్యా. కం. పీ. క.)] పబ్బాజేన్తి ఉపసమ్పాదేన్తి భిక్ఖుభావాయ. అపి చ మయా పుగ్గలవేమత్తతా విదితా’’తి.

‘‘సచే, భన్తే, అఞ్ఞతిత్థియపుబ్బో ఇమస్మిం ధమ్మవినయే ఆకఙ్ఖతి పబ్బజ్జం, ఆకఙ్ఖతి ఉపసమ్పదం, చత్తారో మాసే పరివసతి. చతున్నం మాసానం అచ్చయేన [అచ్చయేన పరివుట్ఠపరివాసం (స్యా. కం. పీ. క.)] (పరివుత్థపరివాసం) ఆరద్ధచిత్తా భిక్ఖూ [భిక్ఖూ ఆకఙ్ఖమానా (స్యా. కం. పీ. క.)] పబ్బాజేన్తి ఉపసమ్పాదేన్తి భిక్ఖుభావాయ. అహం చత్తారి వస్సాని పరివసిస్సామి, చతున్నం వస్సానం అచ్చయేన [అచ్చయేన పరివుట్ఠపరివాసం (స్యా. కం. పీ. క.)] (పరివుత్థపరివాసం) ఆరద్ధచిత్తా భిక్ఖూ పబ్బాజేన్తు ఉపసమ్పాదేన్తు భిక్ఖుభావాయా’’తి.

అలత్థ ఖో అచేలో కస్సపో భగవతో సన్తికే పబ్బజ్జం, అలత్థ ఉపసమ్పదం. అచిరూపసమ్పన్నో చ పనాయస్మా కస్సపో ఏకో వూపకట్ఠో అప్పమత్తో ఆతాపీ పహితత్తో విహరన్తో నచిరస్సేవ – యస్సత్థాయ కులపుత్తా సమ్మదేవ అగారస్మా అనగారియం పబ్బజన్తి తదనుత్తరం – బ్రహ్మచరియపరియోసానం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహాసి. ‘‘ఖీణా జాతి వుసితం బ్రహ్మచరియం, కతం కరణీయం, నాపరం ఇత్థత్తాయా’’తి అబ్భఞ్ఞాసి. అఞ్ఞతరో చ పనాయస్మా కస్సపో అరహతం అహోసీతి. సత్తమం.