౫. కచ్చానగోత్తసుత్తం

౧౫. సావత్థియం విహరతి. అథ ఖో ఆయస్మా కచ్చానగోత్తో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా కచ్చానగోత్తో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘‘సమ్మాదిట్ఠి సమ్మాదిట్ఠీ’తి, భన్తే, వుచ్చతి. కిత్తావతా ను ఖో, భన్తే, సమ్మాదిట్ఠి హోతీ’’తి?

‘‘ద్వయనిస్సితో ఖ్వాయం, కచ్చాన, లోకో యేభుయ్యేన – అత్థితఞ్చేవ నత్థితఞ్చ. లోకసముదయం ఖో, కచ్చాన, యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ పస్సతో యా లోకే నత్థితా సా న హోతి. లోకనిరోధం ఖో, కచ్చాన, యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ పస్సతో యా లోకే అత్థితా సా న హోతి. ఉపయుపాదానాభినివేసవినిబన్ధో [ఉపాయుపాదానాభినివేసవినిబన్ధో (సీ. స్యా. కం. పీ.)] ఖ్వాయం, కచ్చాన, లోకో యేభుయ్యేన. తఞ్చాయం ఉపయుపాదానం చేతసో అధిట్ఠానం అభినివేసానుసయం న ఉపేతి న ఉపాదియతి నాధిట్ఠాతి – ‘అత్తా మే’తి. ‘దుక్ఖమేవ ఉప్పజ్జమానం ఉప్పజ్జతి, దుక్ఖం నిరుజ్ఝమానం నిరుజ్ఝతీ’తి న కఙ్ఖతి న విచికిచ్ఛతి అపరపచ్చయా ఞాణమేవస్స ఏత్థ హోతి. ఏత్తావతా ఖో, కచ్చాన, సమ్మాదిట్ఠి హోతి.

‘‘‘సబ్బం అత్థీ’తి ఖో, కచ్చాన, అయమేకో అన్తో. ‘సబ్బం నత్థీ’తి అయం దుతియో అన్తో. ఏతే తే, కచ్చాన, ఉభో అన్తే అనుపగమ్మ మజ్ఝేన తథాగతో ధమ్మం దేసేతి – ‘అవిజ్జాపచ్చయా సఙ్ఖారా; సఙ్ఖారపచ్చయా విఞ్ఞాణం…పే… ఏవమేతస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స సముదయో హోతి. అవిజ్జాయ త్వేవ అసేసవిరాగనిరోధా సఙ్ఖారనిరోధో; సఙ్ఖారనిరోధా విఞ్ఞాణనిరోధో…పే… ఏవమేతస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స నిరోధో హోతీ’’’తి. పఞ్చమం.