౯. వనసంయుత్తం

౧. వివేకసుత్తం

౨౨౧. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం అఞ్ఞతరో భిక్ఖు కోసలేసు విహరతి అఞ్ఞతరస్మిం వనసణ్డే. తేన ఖో పన సమయేన సో భిక్ఖు దివావిహారగతో పాపకే అకుసలే వితక్కే వితక్కేతి గేహనిస్సితే. అథ ఖో యా తస్మిం వనసణ్డే అధివత్థా దేవతా తస్స భిక్ఖునో అనుకమ్పికా అత్థకామా తం భిక్ఖుం సంవేజేతుకామా యేన సో భిక్ఖు తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా తం భిక్ఖుం గాథాహి అజ్ఝభాసి –

‘‘వివేకకామోసి వనం పవిట్ఠో,

అథ తే మనో నిచ్ఛరతీ బహిద్ధా;

జనో జనస్మిం వినయస్సు ఛన్దం,

తతో సుఖీ హోహిసి వీతరాగో.

‘‘అరతిం పజహాసి సతో, భవాసి సతం తం సారయామసే;

పాతాలరజో హి దుత్తరో, మా తం కామరజో అవాహరి.

‘‘సకుణో యథా పంసుకున్థితో [పంసుకుణ్ఠితో (క.), పంసుకుణ్డితో (సీ. స్యా. కం. పీ.)], విధునం పాతయతి సితం రజం;

ఏవం భిక్ఖు పధానవా సతిమా, విధునం పాతయతి సితం రజ’’న్తి.

అథ ఖో సో భిక్ఖు తాయ దేవతాయ సంవేజితో సంవేగమాపాదీతి.

౨. ఉపట్ఠానసుత్తం

౨౨౨. ఏకం సమయం అఞ్ఞతరో భిక్ఖు కోసలేసు విహరతి అఞ్ఞతరస్మిం వనసణ్డే. తేన ఖో పన సమయేన సో భిక్ఖు దివావిహారగతో సుపతి. అథ ఖో యా తస్మిం వనసణ్డే అధివత్థా దేవతా తస్స భిక్ఖునో అనుకమ్పికా అత్థకామా తం భిక్ఖుం సంవేజేతుకామా యేన సో భిక్ఖు తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా తం భిక్ఖుం గాథాహి అజ్ఝభాసి –

‘‘ఉట్ఠేహి భిక్ఖు కిం సేసి, కో అత్థో సుపితేన [సుపినేన (సీ.)] తే;

ఆతురస్స హి కా నిద్దా, సల్లవిద్ధస్స రుప్పతో.

‘‘యాయ సద్ధాయ పబ్బజితో [యాయ సద్ధాపబ్బజితో (సీ. స్యా. కం.)], అగారస్మానగారియం;

తమేవ సద్ధం బ్రూహేహి, మా నిద్దాయ వసం గమీ’’తి.

‘‘అనిచ్చా అద్ధువా కామా, యేసు మన్దోవ ముచ్ఛితో;

బద్ధేసు [ఖన్ధేసు (సీ.)] ముత్తం అసితం, కస్మా పబ్బజితం తపే.

‘‘ఛన్దరాగస్స వినయా, అవిజ్జాసమతిక్కమా;

తం ఞాణం పరమోదానం [పరియోదాతం (సీ. పీ.), పరమోదాతం (స్యా. కం.), పరమవోదానం (సీ. అట్ఠ.)], కస్మా పబ్బజితం తపే.

‘‘ఛేత్వా [భేత్వా (సీ. స్యా. కం. పీ.)] అవిజ్జం విజ్జాయ, ఆసవానం పరిక్ఖయా;

అసోకం అనుపాయాసం, కస్మా పబ్బజితం తపే.

‘‘ఆరద్ధవీరియం పహితత్తం, నిచ్చం దళ్హపరక్కమం;

నిబ్బానం అభికఙ్ఖన్తం, కస్మా పబ్బజితం తపే’’తి.

౩. కస్సపగోత్తసుత్తం

౨౨౩. ఏకం సమయం ఆయస్మా కస్సపగోత్తో కోసలేసు విహరతి అఞ్ఞతరస్మిం వనసణ్డే. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా కస్సపగోత్తో దివావిహారగతో అఞ్ఞతరం ఛేతం ఓవదతి. అథ ఖో యా తస్మిం వనసణ్డే అధివత్థా దేవతా ఆయస్మన్తం కస్సపగోత్తం సంవేజేతుకామా యేనాయస్మా కస్సపగోత్తో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం కస్సపగోత్తం గాథాహి అజ్ఝభాసి –

‘‘గిరిదుగ్గచరం ఛేతం, అప్పపఞ్ఞం అచేతసం;

అకాలే ఓవదం భిక్ఖు, మన్దోవ పటిభాతి మం.

‘‘సుణాతి న విజానాతి, ఆలోకేతి న పస్సతి;

ధమ్మస్మిం భఞ్ఞమానస్మిం, అత్థం బాలో న బుజ్ఝతి.

‘‘సచేపి దస పజ్జోతే, ధారయిస్ససి కస్సప;

నేవ దక్ఖతి రూపాని, చక్ఖు హిస్స న విజ్జతీ’’తి.

అథ ఖో ఆయస్మా కస్సపగోత్తో తాయ దేవతాయ సంవేజితో సంవేగమాపాదీతి.

౪. సమ్బహులసుత్తం

౨౨౪. ఏకం సమయం సమ్బహులా భిక్ఖూ కోసలేసు విహరన్తి అఞ్ఞతరస్మిం వనసణ్డే. అథ ఖో తే భిక్ఖూ వస్సంవుట్ఠా [వస్సంవుత్థా (సీ. స్యా. కం. పీ.)] తేమాసచ్చయేన చారికం పక్కమింసు. అథ ఖో యా తస్మిం వనసణ్డే అధివత్థా దేవతా తే భిక్ఖూ అపస్సన్తీ పరిదేవమానా తాయం వేలాయం ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘అరతి వియ మేజ్జ ఖాయతి,

బహుకే దిస్వాన వివిత్తే ఆసనే;

తే చిత్తకథా బహుస్సుతా,

కోమే గోతమసావకా గతా’’తి.

ఏవం వుత్తే, అఞ్ఞతరా దేవతా తం దేవతం గాథాయ పచ్చభాసి –

‘‘మాగధం గతా కోసలం గతా, ఏకచ్చియా పన వజ్జిభూమియా;

మగా వియ అసఙ్గచారినో, అనికేతా విహరన్తి భిక్ఖవో’’తి.

౫. ఆనన్దసుత్తం

౨౨౫. ఏకం సమయం ఆయస్మా ఆనన్దో కోసలేసు విహరతి అఞ్ఞతరస్మిం వనసణ్డే. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా ఆనన్దో అతివేలం గిహిసఞ్ఞత్తిబహులో విహరతి. అథ ఖో యా తస్మిం వనసణ్డే అధివత్థా దేవతా ఆయస్మతో ఆనన్దస్స అనుకమ్పికా అత్థకామా ఆయస్మన్తం ఆనన్దం సంవేజేతుకామా యేనాయస్మా ఆనన్దో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం ఆనన్దం గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘రుక్ఖమూలగహనం పసక్కియ, నిబ్బానం హదయస్మిం ఓపియ;

ఝా గోతమ మా పమాదో [మా చ పమాదో (సీ. పీ.)], కిం తే బిళిబిళికా కరిస్సతీ’’తి.

అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో తాయ దేవతాయ సంవేజితో సంవేగమాపాదీతి.

౬. అనురుద్ధసుత్తం

౨౨౬. ఏకం సమయం ఆయస్మా అనురుద్ధో కోసలేసు విహరతి అఞ్ఞతరస్మిం వనసణ్డే. అథ ఖో అఞ్ఞతరా తావతింసకాయికా దేవతా జాలినీ నామ ఆయస్మతో అనురుద్ధస్స పురాణదుతియికా యేనాయస్మా అనురుద్ధో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం అనురుద్ధం గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘తత్థ చిత్తం పణిధేహి, యత్థ తే వుసితం పురే;

తావతింసేసు దేవేసు, సబ్బకామసమిద్ధిసు;

పురక్ఖతో పరివుతో, దేవకఞ్ఞాహి సోభసీ’’తి.

‘‘దుగ్గతా దేవకఞ్ఞాయో, సక్కాయస్మిం పతిట్ఠితా;

తే చాపి దుగ్గతా సత్తా, దేవకఞ్ఞాహి పత్థితా’’తి.

‘‘న తే సుఖం పజానన్తి, యే న పస్సన్తి నన్దనం;

ఆవాసం నరదేవానం, తిదసానం యసస్సిన’’న్తి.

‘‘న త్వం బాలే విజానాసి, యథా అరహతం వచో;

అనిచ్చా సబ్బసఙ్ఖారా, ఉప్పాదవయధమ్మినో;

ఉప్పజ్జిత్వా నిరుజ్ఝన్తి, తేసం వూపసమో సుఖో.

‘‘నత్థి దాని పునావాసో, దేవకాయస్మి జాలిని;

విక్ఖీణో జాతిసంసారో, నత్థి దాని పునబ్భవో’’తి.

౭. నాగదత్తసుత్తం

౨౨౭. ఏకం సమయం ఆయస్మా నాగదత్తో కోసలేసు విహరతి అఞ్ఞతరస్మిం వనసణ్డే. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా నాగదత్తో అతికాలేన గామం పవిసతి, అతిదివా పటిక్కమతి. అథ ఖో యా తస్మిం వనసణ్డే అధివత్థా దేవతా ఆయస్మతో నాగదత్తస్స అనుకమ్పికా అత్థకామా ఆయస్మన్తం నాగదత్తం సంవేజేతుకామా యేనాయస్మా నాగదత్తో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం నాగదత్తం గాథాహి అజ్ఝభాసి –

‘‘కాలే పవిస నాగదత్త, దివా చ ఆగన్త్వా అతివేలచారీ;

సంసట్ఠో గహట్ఠేహి, సమానసుఖదుక్ఖో.

‘‘భాయామి నాగదత్తం సుప్పగబ్భం, కులేసు వినిబద్ధం;

మా హేవ మచ్చురఞ్ఞో బలవతో, అన్తకస్స వసం ఉపేసీ’’తి [వసమేయ్యాతి (సీ. పీ.), వసమేసీతి (స్యా. కం.)].

అథ ఖో ఆయస్మా నాగదత్తో తాయ దేవతాయ సంవేజితో సంవేగమాపాదీతి.

౮. కులఘరణీసుత్తం

౨౨౮. ఏకం సమయం అఞ్ఞతరో భిక్ఖు కోసలేసు విహరతి అఞ్ఞతరస్మిం వనసణ్డే. తేన ఖో పన సమయేన సో భిక్ఖు అఞ్ఞతరస్మిం కులే అతివేలం అజ్ఝోగాళ్హప్పత్తో విహరతి. అథ ఖో యా తస్మిం వనసణ్డే అధివత్థా దేవతా తస్స భిక్ఖునో అనుకమ్పికా అత్థకామా తం భిక్ఖుం సంవేజేతుకామా యా తస్మిం కులే కులఘరణీ, తస్సా వణ్ణం అభినిమ్మినిత్వా యేన సో భిక్ఖు తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా తం భిక్ఖుం గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘నదీతీరేసు సణ్ఠానే, సభాసు రథియాసు చ;

జనా సఙ్గమ్మ మన్తేన్తి, మఞ్చ తఞ్చ [త్వఞ్చ (క.)] కిమన్తర’’న్తి.

‘‘బహూహి సద్దా పచ్చూహా, ఖమితబ్బా తపస్సినా;

న తేన మఙ్కు హోతబ్బం, న హి తేన కిలిస్సతి.

‘‘యో చ సద్దపరిత్తాసీ, వనే వాతమిగో యథా;

లహుచిత్తోతి తం ఆహు, నాస్స సమ్పజ్జతే వత’’న్తి.

౯. వజ్జిపుత్తసుత్తం

౨౨౯. ఏకం సమయం అఞ్ఞతరో వజ్జిపుత్తకో భిక్ఖు వేసాలియం విహరతి అఞ్ఞతరస్మిం వనసణ్డే. తేన ఖో పన సమయేన వేసాలియం వజ్జిపుత్తకో సబ్బరత్తిచారో హోతి. అథ ఖో సో భిక్ఖు వేసాలియా తూరియ-తాళిత-వాదిత-నిగ్ఘోససద్దం సుత్వా పరిదేవమానో తాయం వేలాయం ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘ఏకకా మయం అరఞ్ఞే విహరామ,

అపవిద్ధంవ [అపవిట్ఠంవ (స్యా. కం.)] వనస్మిం దారుకం;

ఏతాదిసికాయ రత్తియా,

కో సు నామమ్హేహి [నామ అమ్హేహి (సీ. పీ.)] పాపియో’’తి.

అథ ఖో యా తస్మిం వనసణ్డే అధివత్థా దేవతా తస్స భిక్ఖునో అనుకమ్పికా అత్థకామా తం భిక్ఖుం సంవేజేతుకామా యేన సో భిక్ఖు తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా తం భిక్ఖుం గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘ఏకకోవ త్వం అరఞ్ఞే విహరసి, అపవిద్ధంవ వనస్మిం దారుకం;

తస్స తే బహుకా పిహయన్తి, నేరయికా వియ సగ్గగామిన’’న్తి.

అథ ఖో సో భిక్ఖు తాయ దేవతాయ సంవేజితో సంవేగమాపాదీతి.

౧౦. సజ్ఝాయసుత్తం

౨౩౦. ఏకం సమయం అఞ్ఞతరో భిక్ఖు కోసలేసు విహరతి అఞ్ఞతరస్మిం వనసణ్డే. తేన ఖో పన సమయేన సో భిక్ఖు యం సుదం పుబ్బే అతివేలం సజ్ఝాయబహులో విహరతి సో అపరేన సమయేన అప్పోస్సుక్కో తుణ్హీభూతో సఙ్కసాయతి. అథ ఖో యా తస్మిం వనసణ్డే అధివత్థా దేవతా తస్స భిక్ఖునో ధమ్మం అసుణన్తీ యేన సో భిక్ఖు తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా తం భిక్ఖుం గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘కస్మా తువం ధమ్మపదాని భిక్ఖు, నాధీయసి భిక్ఖూహి సంవసన్తో;

సుత్వాన ధమ్మం లభతిప్పసాదం, దిట్ఠేవ ధమ్మే లభతిప్పసంస’’న్తి.

‘‘అహు పురే ధమ్మపదేసు ఛన్దో, యావ విరాగేన సమాగమిమ్హ;

యతో విరాగేన సమాగమిమ్హ, యం కిఞ్చి దిట్ఠంవ సుతం ముతం వా;

అఞ్ఞాయ నిక్ఖేపనమాహు సన్తో’’తి.

౧౧. అకుసలవితక్కసుత్తం

౨౩౧. ఏకం సమయం అఞ్ఞతరో భిక్ఖు కోసలేసు విహరతి అఞ్ఞతరస్మిం వనసణ్డే. తేన ఖో పన సమయేన సో భిక్ఖు దివావిహారగతో పాపకే అకుసలే వితక్కే వితక్కేతి, సేయ్యథిదం – కామవితక్కం, బ్యాపాదవితక్కం, విహింసావితక్కం. అథ ఖో యా తస్మిం వనసణ్డే అధివత్థా దేవతా తస్స భిక్ఖునో అనుకమ్పికా అత్థకామా తం భిక్ఖుం సంవేజేతుకామా యేన సో భిక్ఖు తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా తం భిక్ఖుం గాథాహి అజ్ఝభాసి –

‘‘అయోనిసో మనసికారా, సో వితక్కేహి ఖజ్జసి;

అయోనిసో [అయోనిం (పీ. క.)] పటినిస్సజ్జ, యోనిసో అనుచిన్తయ.

‘‘సత్థారం ధమ్మమారబ్భ, సఙ్ఘం సీలాని అత్తనో;

అధిగచ్ఛసి పామోజ్జం, పీతిసుఖమసంసయం;

తతో పామోజ్జబహులో, దుక్ఖస్సన్తం కరిస్ససీ’’తి.

అథ ఖో సో భిక్ఖు తాయ దేవతాయ సంవేజితో సంవేగమాపాదీతి.

౧౨. మజ్ఝన్హికసుత్తం

౨౩౨. ఏకం సమయం అఞ్ఞతరో భిక్ఖు కోసలేసు విహరతి అఞ్ఞతరస్మిం వనసణ్డే. అథ ఖో తస్మిం వనసణ్డే అధివత్థా దేవతా యేన సో భిక్ఖు తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా తస్స భిక్ఖునో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘ఠితే మజ్ఝన్హికే కాలే, సన్నిసీవేసు [సన్నిసిన్నేసు (స్యా. కం. పీ.)] పక్ఖిసు;

సణతేవ బ్రహారఞ్ఞం, తం భయం పటిభాతి మం.

‘‘ఠితే మజ్ఝన్హికే కాలే, సన్నిసీవేసు పక్ఖిసు;

సణతేవ బ్రహారఞ్ఞం, సా రతి పటిభాతి మ’’న్తి.

౧౩. పాకతిన్ద్రియసుత్తం

౨౩౩. ఏకం సమయం సమ్బహులా భిక్ఖూ కోసలేసు విహరన్తి అఞ్ఞతరస్మిం వనసణ్డే ఉద్ధతా ఉన్నళా చపలా ముఖరా వికిణ్ణవాచా ముట్ఠస్సతినో అసమ్పజానా అసమాహితా విబ్భన్తచిత్తా పాకతిన్ద్రియా. అథ ఖో యా తస్మిం వనసణ్డే అధివత్థా దేవతా తేసం భిక్ఖూనం అనుకమ్పికా అత్థకామా తే భిక్ఖూ సంవేజేతుకామా యేన తే భిక్ఖూ తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా తే భిక్ఖూ గాథాహి అజ్ఝభాసి –

‘‘సుఖజీవినో పురే ఆసుం, భిక్ఖూ గోతమసావకా;

అనిచ్ఛా పిణ్డమేసనా, అనిచ్ఛా సయనాసనం;

లోకే అనిచ్చతం ఞత్వా, దుక్ఖస్సన్తం అకంసు తే.

‘‘దుప్పోసం కత్వా అత్తానం, గామే గామణికా వియ;

భుత్వా భుత్వా నిపజ్జన్తి, పరాగారేసు ముచ్ఛితా.

‘‘సఙ్ఘస్స అఞ్జలిం కత్వా, ఇధేకచ్చే వదామహం;

అపవిద్ధా [అపవిట్ఠా (స్యా. కం.)] అనాథా తే, యథా పేతా తథేవ తే.

‘‘యే ఖో పమత్తా విహరన్తి, తే మే సన్ధాయ భాసితం;

యే అప్పమత్తా విహరన్తి, నమో తేసం కరోమహ’’న్తి.

అథ ఖో తే భిక్ఖూ తాయ దేవతాయ సంవేజితా సంవేగమాపాదున్తి.

౧౪. గన్ధత్థేనసుత్తం

౨౩౪. ఏకం సమయం అఞ్ఞతరో భిక్ఖు కోసలేసు విహరతి అఞ్ఞతరస్మిం వనసణ్డే. తేన ఖో పన సమయేన సో భిక్ఖు పచ్ఛాభత్తం పిణ్డపాతపటిక్కన్తో పోక్ఖరణిం ఓగాహేత్వా పదుమం ఉపసిఙ్ఘతి. అథ ఖో యా తస్మిం వనసణ్డే అధివత్థా దేవతా తస్స భిక్ఖునో అనుకమ్పికా అత్థకామా తం భిక్ఖుం సంవేజేతుకామా యేన సో భిక్ఖు తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా తం భిక్ఖుం గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘యమేతం వారిజం పుప్ఫం, అదిన్నం ఉపసిఙ్ఘసి;

ఏకఙ్గమేతం థేయ్యానం, గన్ధత్థేనోసి మారిసా’’తి.

‘‘న హరామి న భఞ్జామి, ఆరా సిఙ్ఘామి వారిజం;

అథ కేన ను వణ్ణేన, గన్ధత్థేనోతి వుచ్చతి.

‘‘య్వాయం భిసాని ఖనతి, పుణ్డరీకాని భఞ్జతి;

ఏవం ఆకిణ్ణకమ్మన్తో, కస్మా ఏసో న వుచ్చతీ’’తి.

‘‘ఆకిణ్ణలుద్దో పురిసో, ధాతిచేలంవ మక్ఖితో;

తస్మిం మే వచనం నత్థి, త్వఞ్చారహామి వత్తవే.

‘‘అనఙ్గణస్స పోసస్స, నిచ్చం సుచిగవేసినో;

వాలగ్గమత్తం పాపస్స, అబ్భామత్తంవ ఖాయతీ’’తి.

‘‘అద్ధా మం యక్ఖ జానాసి, అథో మే అనుకమ్పసి;

పునపి యక్ఖ వజ్జాసి, యదా పస్ససి ఏదిస’’న్తి.

‘‘నేవ తం ఉపజీవామ, నపి తే భతకామ్హసే;

త్వమేవ భిక్ఖు జానేయ్య, యేన గచ్ఛేయ్య సుగ్గతి’’న్తి.

అథ ఖో సో భిక్ఖు తాయ దేవతాయ సంవేజితో సంవేగమాపాదీతి.

వనసంయుత్తం సమత్తం.