౧. కసిభారద్వాజసుత్తం

౧౯౭. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా మగధేసు విహరతి దక్ఖిణాగిరిస్మిం ఏకనాళాయం బ్రాహ్మణగామే. తేన ఖో పన సమయేన కసిభారద్వాజస్స [కసికభారద్వాజస్స (క.)] బ్రాహ్మణస్స పఞ్చమత్తాని నఙ్గలసతాని పయుత్తాని హోన్తి వప్పకాలే. అథ ఖో భగవా పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ యేన కసిభారద్వాజస్స బ్రాహ్మణస్స కమ్మన్తో తేనుపసఙ్కమి.

తేన ఖో పన సమయేన కసిభారద్వాజస్స బ్రాహ్మణస్స పరివేసనా వత్తతి. అథ ఖో భగవా యేన పరివేసనా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. అద్దసా ఖో కసిభారద్వాజో బ్రాహ్మణో భగవన్తం పిణ్డాయ ఠితం. దిస్వా భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అహం ఖో, సమణ, కసామి చ వపామి చ, కసిత్వా చ వపిత్వా చ భుఞ్జామి. త్వమ్పి, సమణ, కసస్సు చ వపస్సు చ, కసిత్వా చ వపిత్వా చ భుఞ్జస్సూ’’తి. ‘‘అహమ్పి ఖో, బ్రాహ్మణ, కసామి చ వపామి చ, కసిత్వా చ వపిత్వా చ భుఞ్జామీ’’తి. న ఖో మయం పస్సామ భోతో గోతమస్స యుగం వా నఙ్గలం వా ఫాలం వా పాచనం వా బలీబద్దే వా, అథ చ పన భవం గోతమో ఏవమాహ – ‘‘అహమ్పి ఖో, బ్రాహ్మణ, కసామి చ వపామి చ, కసిత్వా చ వపిత్వా చ భుఞ్జామీ’’తి. అథ ఖో కసిభారద్వాజో బ్రాహ్మణో భగవన్తం గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘కస్సకో పటిజానాసి, న చ పస్సామి తే కసిం;

కస్సకో పుచ్ఛితో బ్రూహి, కథం జానేము తం కసి’’న్తి.

‘‘సద్ధా బీజం తపో వుట్ఠి, పఞ్ఞా మే యుగనఙ్గలం;

హిరీ ఈసా మనో యోత్తం, సతి మే ఫాలపాచనం.

‘‘కాయగుత్తో వచీగుత్తో, ఆహారే ఉదరే యతో;

సచ్చం కరోమి నిద్దానం, సోరచ్చం మే పమోచనం.

‘‘వీరియం మే ధురధోరయ్హం, యోగక్ఖేమాధివాహనం;

గచ్ఛతి అనివత్తన్తం, యత్థ గన్త్వా న సోచతి.

‘‘ఏవమేసా కసీ కట్ఠా, సా హోతి అమతప్ఫలా;

ఏతం కసిం కసిత్వాన, సబ్బదుక్ఖా పముచ్చతీ’’తి.

‘‘భుఞ్జతు భవం గోతమో. కస్సకో భవం. యఞ్హి భవం గోతమో అమతప్ఫలమ్పి కసిం కసతీ’’తి [భాసతీతి (క.)].

‘‘గాథాభిగీతం మే అభోజనేయ్యం,

సమ్పస్సతం బ్రాహ్మణ నేస ధమ్మో;

గాథాభిగీతం పనుదన్తి బుద్ధా,

ధమ్మే సతి బ్రాహ్మణ వుత్తిరేసా.

‘‘అఞ్ఞేన చ కేవలినం మహేసిం,

ఖీణాసవం కుక్కుచ్చవూపసన్తం;

అన్నేన పానేన ఉపట్ఠహస్సు,

ఖేత్తఞ్హి తం పుఞ్ఞపేక్ఖస్స హోతీ’’తి.

ఏవం వుత్తే, కసిభారద్వాజో బ్రాహ్మణో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అభిక్కన్తం, భో గోతమ…పే… అజ్జతగ్గే పాణుపేతం సరణం గత’’న్తి.