౨. పఞ్చరాజసుత్తం

౧౨౩. సావత్థినిదానం. తేన ఖో పన సమయేన పఞ్చన్నం రాజూనం పసేనదిపముఖానం పఞ్చహి కామగుణేహి సమప్పితానం సమఙ్గీభూతానం పరిచారయమానానం అయమన్తరాకథా ఉదపాది – ‘‘కిం ను ఖో కామానం అగ్గ’’న్తి? తత్రేకచ్చే [తత్రేకే (సీ. పీ.)] ఏవమాహంసు – ‘‘రూపా కామానం అగ్గ’’న్తి. ఏకచ్చే ఏవమాహంసు – ‘‘సద్దా కామానం అగ్గ’’న్తి. ఏకచ్చే ఏవమాహంసు – ‘‘గన్ధా కామానం అగ్గ’’న్తి. ఏకచ్చే ఏవమాహంసు – ‘‘రసా కామానం అగ్గ’’న్తి. ఏకచ్చే ఏవమాహంసు – ‘‘ఫోట్ఠబ్బా కామానం అగ్గ’’న్తి. యతో ఖో తే రాజానో నాసక్ఖింసు అఞ్ఞమఞ్ఞం సఞ్ఞాపేతుం.

అథ ఖో రాజా పసేనది కోసలో తే రాజానో ఏతదవోచ – ‘‘ఆయామ, మారిసా, యేన భగవా తేనుపసఙ్కమిస్సామ; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం ఏతమత్థం పటిపుచ్ఛిస్సామ. యథా నో భగవా బ్యాకరిస్సతి తథా నం ధారేస్సామా’’తి [ధారేయ్యామాతి (సీ. స్యా. కం. పీ.)]. ‘‘ఏవం, మారిసా’’తి ఖో తే రాజానో రఞ్ఞో పసేనదిస్స కోసలస్స పచ్చస్సోసుం.

అథ ఖో తే పఞ్చ రాజానో పసేనదిపముఖా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో రాజా పసేనది కోసలో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘ఇధ, భన్తే, అమ్హాకం పఞ్చన్నం రాజూనం పఞ్చహి కామగుణేహి సమప్పితానం సమఙ్గీభూతానం పరిచారయమానానం అయమన్తరాకథా ఉదపాది – ‘కిం ను ఖో కామానం అగ్గ’న్తి? ఏకచ్చే ఏవమాహంసు – ‘రూపా కామానం అగ్గ’న్తి. ఏకచ్చే ఏవమాహంసు – ‘సద్దా కామానం అగ్గ’న్తి. ఏకచ్చే ఏవమాహంసు – ‘గన్ధా కామానం అగ్గ’న్తి. ఏకచ్చే ఏవమాహంసు – ‘రసా కామానం అగ్గ’న్తి. ఏకచ్చే ఏవమాహంసు – ‘ఫోట్ఠబ్బా కామానం అగ్గ’న్తి. కిం ను ఖో, భన్తే, కామానం అగ్గ’’న్తి?

‘‘మనాపపరియన్తం ఖ్వాహం, మహారాజ, పఞ్చసు కామగుణేసు అగ్గన్తి వదామి. తేవ [తే చ (సీ. పీ. క.), యే చ (స్యా. కం.)], మహారాజ, రూపా ఏకచ్చస్స మనాపా హోన్తి, తేవ [తే చ (సీ. పీ. క.)] రూపా ఏకచ్చస్స అమనాపా హోన్తి. యేహి చ యో రూపేహి అత్తమనో హోతి పరిపుణ్ణసఙ్కప్పో, సో తేహి రూపేహి అఞ్ఞం రూపం ఉత్తరితరం వా పణీతతరం వా న పత్థేతి. తే తస్స రూపా పరమా హోన్తి. తే తస్స రూపా అనుత్తరా హోన్తి.

‘‘తేవ, మహారాజ, సద్దా ఏకచ్చస్స మనాపా హోన్తి, తేవ సద్దా ఏకచ్చస్స అమనాపా హోన్తి. యేహి చ యో సద్దేహి అత్తమనో హోతి పరిపుణ్ణసఙ్కప్పో, సో తేహి సద్దేహి అఞ్ఞం సద్దం ఉత్తరితరం వా పణీతతరం వా న పత్థేతి. తే తస్స సద్దా పరమా హోన్తి. తే తస్స సద్దా అనుత్తరా హోన్తి.

‘‘తేవ, మహారాజ, గన్ధా ఏకచ్చస్స మనాపా హోన్తి, తేవ గన్ధా ఏకచ్చస్స అమనాపా హోన్తి. యేహి చ యో గన్ధేహి అత్తమనో హోతి పరిపుణ్ణసఙ్కప్పో, సో తేహి గన్ధేహి అఞ్ఞం గన్ధం ఉత్తరితరం వా పణీతతరం వా న పత్థేతి. తే తస్స గన్ధా పరమా హోన్తి. తే తస్స గన్ధా అనుత్తరా హోన్తి.

‘‘తేవ, మహారాజ, రసా ఏకచ్చస్స మనాపా హోన్తి, తేవ రసా ఏకచ్చస్స అమనాపా హోన్తి. యేహి చ యో రసేహి అత్తమనో హోతి పరిపుణ్ణసఙ్కప్పో, సో తేహి రసేహి అఞ్ఞం రసం ఉత్తరితరం వా పణీతతరం వా న పత్థేతి. తే తస్స రసా పరమా హోన్తి. తే తస్స రసా అనుత్తరా హోన్తి.

‘‘తేవ, మహారాజ, ఫోట్ఠబ్బా ఏకచ్చస్స మనాపా హోన్తి, తేవ ఫోట్ఠబ్బా ఏకచ్చస్స అమనాపా హోన్తి. యేహి చ యో ఫోట్ఠబ్బేహి అత్తమనో హోతి పరిపుణ్ణసఙ్కప్పో, సో తేహి ఫోట్ఠబ్బేహి అఞ్ఞం ఫోట్ఠబ్బం ఉత్తరితరం వా పణీతతరం వా న పత్థేతి. తే తస్స ఫోట్ఠబ్బా పరమా హోన్తి. తే తస్స ఫోట్ఠబ్బా అనుత్తరా హోన్తీ’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన చన్దనఙ్గలికో ఉపాసకో తస్సం పరిసాయం నిసిన్నో హోతి. అథ ఖో చన్దనఙ్గలికో ఉపాసకో ఉట్ఠాయాసనా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా యేన భగవా తేనఞ్జలిం పణామేత్వా భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘పటిభాతి మం భగవా, పటిభాతి మం సుగతా’’తి. ‘‘పటిభాతు తం చన్దనఙ్గలికా’’తి భగవా అవోచ.

అథ ఖో చన్దనఙ్గలికో ఉపాసకో భగవతో సమ్ముఖా తదనురూపాయ గాథాయ అభిత్థవి –

‘‘పదుమం యథా కోకనదం సుగన్ధం,

పాతో సియా ఫుల్లమవీతగన్ధం;

అఙ్గీరసం పస్స విరోచమానం,

తపన్తమాదిచ్చమివన్తలిక్ఖే’’తి.

అథ ఖో తే పఞ్చ రాజానో చన్దనఙ్గలికం ఉపాసకం పఞ్చహి ఉత్తరాసఙ్గేహి అచ్ఛాదేసుం. అథ ఖో చన్దనఙ్గలికో ఉపాసకో తేహి పఞ్చహి ఉత్తరాసఙ్గేహి భగవన్తం అచ్ఛాదేసీతి.