౧. దహరసుత్తం

౧౧౨. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. అథ ఖో రాజా పసేనది కోసలో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవతా సద్ధిం సమ్మోది. సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో రాజా పసేనది కోసలో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘భవమ్పి నో గోతమో అనుత్తరం సమ్మాసమ్బోధిం అభిసమ్బుద్ధోతి పటిజానాతీ’’తి? ‘‘యఞ్హి తం, మహారాజ, సమ్మా వదమానో వదేయ్య ‘అనుత్తరం సమ్మాసమ్బోధిం అభిసమ్బుద్ధో’తి, మమేవ [మమం (సబ్బత్థ)] తం సమ్మా వదమానో వదేయ్య. అహఞ్హి, మహారాజ, అనుత్తరం సమ్మాసమ్బోధిం అభిసమ్బుద్ధో’’తి.

‘‘యేపి తే, భో గోతమ, సమణబ్రాహ్మణా సఙ్ఘినో గణినో గణాచరియా ఞాతా యసస్సినో తిత్థకరా సాధుసమ్మతా బహుజనస్స, సేయ్యథిదం – పూరణో కస్సపో, మక్ఖలి గోసాలో, నిగణ్ఠో నాటపుత్తో, సఞ్చయో బేలట్ఠపుత్తో, పకుధో కచ్చాయనో, అజితో కేసకమ్బలో; తేపి మయా ‘అనుత్తరం సమ్మాసమ్బోధిం అభిసమ్బుద్ధోతి పటిజానాథా’తి పుట్ఠా సమానా అనుత్తరం సమ్మాసమ్బోధిం అభిసమ్బుద్ధోతి న పటిజానన్తి. కిం పన భవం గోతమో దహరో చేవ జాతియా నవో చ పబ్బజ్జాయా’’తి?

‘‘చత్తారో ఖో మే, మహారాజ, దహరాతి న ఉఞ్ఞాతబ్బా, దహరాతి న పరిభోతబ్బా. కతమే చత్తారో? ఖత్తియో ఖో, మహారాజ, దహరోతి న ఉఞ్ఞాతబ్బో, దహరోతి న పరిభోతబ్బో. ఉరగో ఖో, మహారాజ, దహరోతి న ఉఞ్ఞాతబ్బో, దహరోతి న పరిభోతబ్బో. అగ్గి ఖో, మహారాజ, దహరోతి న ఉఞ్ఞాతబ్బో, దహరోతి న పరిభోతబ్బో. భిక్ఖు, ఖో, మహారాజ, దహరోతి న ఉఞ్ఞాతబ్బో, దహరోతి న పరిభోతబ్బో. ఇమే ఖో, మహారాజ, చత్తారో దహరాతి న ఉఞ్ఞాతబ్బా, దహరాతి న పరిభోతబ్బా’’తి.

ఇదమవోచ భగవా. ఇదం వత్వాన సుగతో అథాపరం ఏతదవోచ సత్థా –

‘‘ఖత్తియం జాతిసమ్పన్నం, అభిజాతం యసస్సినం;

దహరోతి నావజానేయ్య, న నం పరిభవే నరో.

‘‘ఠానఞ్హి సో మనుజిన్దో, రజ్జం లద్ధాన ఖత్తియో;

సో కుద్ధో రాజదణ్డేన, తస్మిం పక్కమతే భుసం;

తస్మా తం పరివజ్జేయ్య, రక్ఖం జీవితమత్తనో.

‘‘గామే వా యది వా రఞ్ఞే, యత్థ పస్సే భుజఙ్గమం;

దహరోతి నావజానేయ్య, న నం పరిభవే నరో.

‘‘ఉచ్చావచేహి వణ్ణేహి, ఉరగో చరతి తేజసీ [తేజసా (సీ. క.), తేజసి (పీ. క.)];

సో ఆసజ్జ డంసే బాలం, నరం నారిఞ్చ ఏకదా;

తస్మా తం పరివజ్జేయ్య, రక్ఖం జీవితమత్తనో.

‘‘పహూతభక్ఖం జాలినం, పావకం కణ్హవత్తనిం;

దహరోతి నావజానేయ్య, న నం పరిభవే నరో.

‘‘లద్ధా హి సో ఉపాదానం, మహా హుత్వాన పావకో;

సో ఆసజ్జ డహే [దహే] బాలం, నరం నారిఞ్చ ఏకదా;

తస్మా తం పరివజ్జేయ్య, రక్ఖం జీవితమత్తనో.

‘‘వనం యదగ్గి డహతి [దహతి (క.)], పావకో కణ్హవత్తనీ;

జాయన్తి తత్థ పారోహా, అహోరత్తానమచ్చయే.

‘‘యఞ్చ ఖో సీలసమ్పన్నో, భిక్ఖు డహతి తేజసా;

న తస్స పుత్తా పసవో, దాయాదా విన్దరే ధనం;

అనపచ్చా అదాయాదా, తాలావత్థూ భవన్తి తే.

‘‘తస్మా హి పణ్డితో పోసో, సమ్పస్సం అత్థమత్తనో;

భుజఙ్గమం పావకఞ్చ, ఖత్తియఞ్చ యసస్సినం;

భిక్ఖుఞ్చ సీలసమ్పన్నం, సమ్మదేవ సమాచరే’’తి.

ఏవం వుత్తే, రాజా పసేనది కోసలో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అభిక్కన్తం, భన్తే, అభిక్కన్తం, భన్తే! సేయ్యథాపి భన్తే, నిక్కుజ్జితం [నికుజ్జితం (?)] వా ఉక్కుజ్జేయ్య, పటిచ్ఛన్నం వా వివరేయ్య, మూళ్హస్స వా మగ్గం ఆచిక్ఖేయ్య, అన్ధకారే వా తేలపజ్జోతం ధారేయ్య – ‘చక్ఖుమన్తో రూపాని దక్ఖన్తీ’తి; ఏవమేవం భగవతా అనేకపరియాయేన ధమ్మో పకాసితో. ఏసాహం, భన్తే, భగవన్తం సరణం గచ్ఛామి ధమ్మఞ్చ భిక్ఖుసఙ్ఘఞ్చ. ఉపాసకం మం, భన్తే, భగవా ధారేతు అజ్జతగ్గే పాణుపేతం సరణం గత’’న్తి.