౩. నానాతిత్థియవగ్గో

౧. సివసుత్తం

౧౦౨. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. అథ ఖో సివో దేవపుత్తో అభిక్కన్తాయ రత్తియా అభిక్కన్తవణ్ణో కేవలకప్పం జేతవనం ఓభాసేత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితో ఖో సివో దేవపుత్తో భగవతో సన్తికే ఇమా గాథాయో అభాసి –

‘‘సబ్భిరేవ సమాసేథ, సబ్భి కుబ్బేథ సన్థవం;

సతం సద్ధమ్మమఞ్ఞాయ, సేయ్యో హోతి న పాపియో.

‘‘సబ్భిరేవ సమాసేథ, సబ్భి కుబ్బేథ సన్థవం;

సతం సద్ధమ్మమఞ్ఞాయ, పఞ్ఞా లబ్భతి నాఞ్ఞతో.

‘‘సబ్భిరేవ సమాసేథ, సబ్భి కుబ్బేథ సన్థవం;

సతం సద్ధమ్మమఞ్ఞాయ, సోకమజ్ఝే న సోచతి.

‘‘సబ్భిరేవ సమాసేథ, సబ్భి కుబ్బేథ సన్థవం;

సతం సద్ధమ్మమఞ్ఞాయ, ఞాతిమజ్ఝే విరోచతి.

‘‘సబ్భిరేవ సమాసేథ, సబ్భి కుబ్బేథ సన్థవం;

సతం సద్ధమ్మమఞ్ఞాయ, సత్తా గచ్ఛన్తి సుగ్గతిం.

‘‘సబ్భిరేవ సమాసేథ, సబ్భి కుబ్బేథ సన్థవం;

సతం సద్ధమ్మమఞ్ఞాయ, సత్తా తిట్ఠన్తి సాతత’’న్తి.

అథ ఖో భగవా సివం దేవపుత్తం గాథాయ పచ్చభాసి –

‘‘సబ్భిరేవ సమాసేథ, సబ్భి కుబ్బేథ సన్థవం;

సతం సద్ధమ్మమఞ్ఞాయ, సబ్బదుక్ఖా పముచ్చతీ’’తి.

౨. ఖేమసుత్తం

౧౦౩. ఏకమన్తం ఠితో ఖో ఖేమో దేవపుత్తో భగవతో సన్తికే ఇమా గాథాయో అభాసి –

‘‘చరన్తి బాలా దుమ్మేధా, అమిత్తేనేవ అత్తనా;

కరోన్తా పాపకం కమ్మం, యం హోతి కటుకప్ఫలం.

‘‘న తం కమ్మం కతం సాధు, యం కత్వా అనుతప్పతి;

యస్స అస్సుముఖో రోదం, విపాకం పటిసేవతి.

‘‘తఞ్చ కమ్మం కతం సాధు, యం కత్వా నానుతప్పతి;

యస్స పతీతో సుమనో, విపాకం పటిసేవతి.

‘‘పటికచ్చేవ [పటిగచ్చేవ (సీ.)] తం కయిరా, యం జఞ్ఞా హితమత్తనో;

న సాకటికచిన్తాయ, మన్తా ధీరో పరక్కమే.

‘‘యథా సాకటికో మట్ఠం [పన్థం (సీ.), పసత్థం (స్యా. కం.)], సమం హిత్వా మహాపథం;

విసమం మగ్గమారుయ్హ, అక్ఖచ్ఛిన్నోవ ఝాయతి.

‘‘ఏవం ధమ్మా అపక్కమ్మ, అధమ్మమనువత్తియ;

మన్దో మచ్చుముఖం పత్తో, అక్ఖచ్ఛిన్నోవ ఝాయతీ’’తి.

౩. సేరీసుత్తం

౧౦౪. ఏకమన్తం ఠితో ఖో సేరీ దేవపుత్తో భగవన్తం గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘అన్నమేవాభినన్దన్తి, ఉభయే దేవమానుసా;

అథ కో నామ సో యక్ఖో, యం అన్నం నాభినన్దతీ’’తి.

‘‘యే నం దదన్తి సద్ధాయ, విప్పసన్నేన చేతసా;

తమేవ అన్నం భజతి, అస్మిం లోకే పరమ్హి చ.

‘‘తస్మా వినేయ్య మచ్ఛేరం, దజ్జా దానం మలాభిభూ;

పుఞ్ఞాని పరలోకస్మిం, పతిట్ఠా హోన్తి పాణిన’’న్తి.

‘‘అచ్ఛరియం, భన్తే, అబ్భుతం, భన్తే! యావసుభాసితమిదం, భన్తే, భగవతా –

‘‘యే నం దదన్తి సద్ధాయ, విప్పసన్నేన చేతసా;

తమేవ అన్నం భజతి, అస్మిం లోకే పరమ్హి చ.

‘‘తస్మా వినేయ్య మచ్ఛేరం, దజ్జా దానం మలాభిభూ;

పుఞ్ఞాని పరలోకస్మిం, పతిట్ఠా హోన్తి పాణిన’’న్తి.

‘‘భూతపుబ్బాహం, భన్తే, సిరీ [సేరీ (సీ. స్యా. కం. పీ.)] నామ రాజా అహోసిం దాయకో దానపతి దానస్స వణ్ణవాదీ. తస్స మయ్హం, భన్తే, చతూసు ద్వారేసు దానం దీయిత్థ సమణ-బ్రాహ్మణ-కపణద్ధిక-వనిబ్బకయాచకానం. అథ ఖో మం, భన్తే, ఇత్థాగారం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏతదవోచ [ఇత్థాగారా ఉపసఙ్కమిత్వా ఏతదవోచుం (క.)] – ‘దేవస్స ఖో [దేవస్సేవ ఖో (క. సీ.)] దానం దీయతి; అమ్హాకం దానం న దీయతి. సాధు మయమ్పి దేవం నిస్సాయ దానాని దదేయ్యామ, పుఞ్ఞాని కరేయ్యామా’తి. తస్స మయ్హం, భన్తే, ఏతదహోసి – ‘అహం ఖోస్మి దాయకో దానపతి దానస్స వణ్ణవాదీ. దానం దస్సామాతి వదన్తే కిన్తి వదేయ్య’న్తి? సో ఖ్వాహం, భన్తే, పఠమం ద్వారం ఇత్థాగారస్స అదాసిం. తత్థ ఇత్థాగారస్స దానం దీయిత్థ; మమ దానం పటిక్కమి.

‘‘అథ ఖో మం, భన్తే, ఖత్తియా అనుయన్తా ఉపసఙ్కమిత్వా ఏతదవోచుం – ‘దేవస్స ఖో దానం దీయతి; ఇత్థాగారస్స దానం దీయతి; అమ్హాకం దానం న దీయతి. సాధు మయమ్పి దేవం నిస్సాయ దానాని దదేయ్యామ, పుఞ్ఞాని కరేయ్యామా’తి. తస్స మయ్హం, భన్తే, ఏతదహోసి – ‘అహం ఖోస్మి దాయకో దానపతి దానస్స వణ్ణవాదీ. దానం దస్సామాతి వదన్తే కిన్తి వదేయ్య’న్తి? సో ఖ్వాహం, భన్తే, దుతియం ద్వారం ఖత్తియానం అనుయన్తానం అదాసిం. తత్థ ఖత్తియానం అనుయన్తానం దానం దీయిత్థ, మమ దానం పటిక్కమి.

‘‘అథ ఖో మం, భన్తే, బలకాయో ఉపసఙ్కమిత్వా ఏతదవోచ – ‘దేవస్స ఖో దానం దీయతి; ఇత్థాగారస్స దానం దీయతి; ఖత్తియానం అనుయన్తానం దానం దీయతి; అమ్హాకం దానం న దీయతి. సాధు మయమ్పి దేవం నిస్సాయ దానాని దదేయ్యామ, పుఞ్ఞాని కరేయ్యామా’తి. తస్స మయ్హం, భన్తే, ఏతదహోసి – ‘అహం ఖోస్మి దాయకో దానపతి దానస్స వణ్ణవాదీ. దానం దస్సామాతి వదన్తే కిన్తి వదేయ్య’న్తి? సో ఖ్వాహం భన్తే, తతియం ద్వారం బలకాయస్స అదాసిం. తత్థ బలకాయస్స దానం దీయిత్థ, మమ దానం పటిక్కమి.

‘‘అథ ఖో మం, భన్తే, బ్రాహ్మణగహపతికా ఉపసఙ్కమిత్వా ఏతదవోచుం – ‘దేవస్స ఖో దానం దీయతి; ఇత్థాగారస్స దానం దీయతి; ఖత్తియానం అనుయన్తానం దానం దీయతి; బలకాయస్స దానం దీయతి; అమ్హాకం దానం న దీయతి. సాధు మయమ్పి దేవం నిస్సాయ దానాని దదేయ్యామ, పుఞ్ఞాని కరేయ్యామా’తి. తస్స మయ్హం, భన్తే, ఏతదహోసి – ‘అహం ఖోస్మి దాయకో దానపతి దానస్స వణ్ణవాదీ. దానం దస్సామాతి వదన్తే కిన్తి వదేయ్య’న్తి? సో ఖ్వాహం, భన్తే, చతుత్థం ద్వారం బ్రాహ్మణగహపతికానం అదాసిం. తత్థ బ్రాహ్మణగహపతికానం దానం దీయిత్థ, మమ దానం పటిక్కమి.

‘‘అథ ఖో మం, భన్తే, పురిసా ఉపసఙ్కమిత్వా ఏతదవోచుం – ‘న ఖో దాని దేవస్స కోచి దానం దీయతీ’తి. ఏవం వుత్తాహం, భన్తే, తే పురిసే ఏతదవోచం – ‘తేన హి, భణే, యో బాహిరేసు జనపదేసు ఆయో సఞ్జాయతి తతో ఉపడ్ఢం అన్తేపురే పవేసేథ, ఉపడ్ఢం తత్థేవ దానం దేథ సమణ-బ్రాహ్మణ-కపణద్ధిక-వనిబ్బక-యాచకాన’న్తి. సో ఖ్వాహం, భన్తే, ఏవం దీఘరత్తం కతానం పుఞ్ఞానం ఏవం దీఘరత్తం కతానం కుసలానం ధమ్మానం పరియన్తం నాధిగచ్ఛామి – ఏత్తకం పుఞ్ఞన్తి వా ఏత్తకో పుఞ్ఞవిపాకోతి వా ఏత్తకం సగ్గే ఠాతబ్బన్తి వాతి. అచ్ఛరియం, భన్తే, అబ్భుతం, భన్తే! యావసుభాసితమిదం, భన్తే, భగవతా –

‘‘యే నం దదన్తి సద్ధాయ, విప్పసన్నేన చేతసా;

తమేవ అన్నం భజతి, అస్మిం లోకే పరమ్హి చ.

‘‘తస్మా వినేయ్య మచ్ఛేరం, దజ్జా దానం మలాభిభూ;

పుఞ్ఞాని పరలోకస్మిం, పతిట్ఠా హోన్తి పాణిన’’న్తి.

౪. ఘటీకారసుత్తం

౧౦౫. ఏకమన్తం ఠితో ఖో ఘటీకారో దేవపుత్తో భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘అవిహం ఉపపన్నాసే, విముత్తా సత్త భిక్ఖవో;

రాగదోసపరిక్ఖీణా, తిణ్ణా లోకే విసత్తిక’’న్తి.

‘‘కే చ తే అతరుం పఙ్కం, మచ్చుధేయ్యం సుదుత్తరం;

కే హిత్వా మానుసం దేహం, దిబ్బయోగం ఉపచ్చగు’’న్తి.

‘‘ఉపకో పలగణ్డో [ఫలగణ్డో (క.)] చ, పుక్కుసాతి చ తే తయో;

భద్దియో ఖణ్డదేవో చ, బాహురగ్గి చ సఙ్గియో [బాహుదన్తీ చ పిఙ్గియో (సీ. స్యా.)];

తే హిత్వా మానుసం దేహం, దిబ్బయోగం ఉపచ్చగు’’న్తి.

‘‘కుసలీ భాససీ తేసం, మారపాసప్పహాయినం;

కస్స తే ధమ్మమఞ్ఞాయ, అచ్ఛిదుం భవబన్ధన’’న్తి.

‘‘న అఞ్ఞత్ర భగవతా, నాఞ్ఞత్ర తవ సాసనా;

యస్స తే ధమ్మమఞ్ఞాయ, అచ్ఛిదుం భవబన్ధనం.

‘‘యత్థ నామఞ్చ రూపఞ్చ, అసేసం ఉపరుజ్ఝతి;

తం తే ధమ్మం ఇధఞ్ఞాయ, అచ్ఛిదుం భవబన్ధన’’న్తి.

‘‘గమ్భీరం భాససీ వాచం, దుబ్బిజానం సుదుబ్బుధం;

కస్స త్వం ధమ్మమఞ్ఞాయ, వాచం భాససి ఈదిస’’న్తి.

‘‘కుమ్భకారో పురే ఆసిం, వేకళిఙ్గే ఘటీకరో;

మాతాపేత్తిభరో ఆసిం, కస్సపస్స ఉపాసకో.

‘‘విరతో మేథునా ధమ్మా, బ్రహ్మచారీ నిరామిసో;

అహువా తే సగామేయ్యో, అహువా తే పురే సఖా.

‘‘సోహమేతే పజానామి, విముత్తే సత్త భిక్ఖవో;

రాగదోసపరిక్ఖీణే, తిణ్ణే లోకే విసత్తిక’’న్తి.

‘‘ఏవమేతం తదా ఆసి, యథా భాససి భగ్గవ;

కుమ్భకారో పురే ఆసి, వేకళిఙ్గే ఘటీకరో.

‘‘మాతాపేత్తిభరో ఆసి, కస్సపస్స ఉపాసకో;

విరతో మేథునా ధమ్మా, బ్రహ్మచారీ నిరామిసో;

అహువా మే సగామేయ్యో, అహువా మే పురే సఖా’’తి.

‘‘ఏవమేతం పురాణానం, సహాయానం అహు సఙ్గమో;

ఉభిన్నం భావితత్తానం, సరీరన్తిమధారిన’’న్తి.

౫. జన్తుసుత్తం

౧౦౬. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం సమ్బహులా భిక్ఖూ, కోసలేసు విహరన్తి హిమవన్తపస్సే అరఞ్ఞకుటికాయ ఉద్ధతా ఉన్నళా చపలా ముఖరా వికిణ్ణవాచా ముట్ఠస్సతినో అసమ్పజానా అసమాహితా విబ్భన్తచిత్తా పాకతిన్ద్రియా.

అథ ఖో జన్తు దేవపుత్తో తదహుపోసథే పన్నరసే యేన తే భిక్ఖూ తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా తే భిక్ఖూ గాథాహి అజ్ఝభాసి –

‘‘సుఖజీవినో పురే ఆసుం, భిక్ఖూ గోతమసావకా;

అనిచ్ఛా పిణ్డమేసనా [పిణ్డమేసానా (?)], అనిచ్ఛా సయనాసనం;

లోకే అనిచ్చతం ఞత్వా, దుక్ఖస్సన్తం అకంసు తే.

‘‘దుప్పోసం కత్వా అత్తానం, గామే గామణికా వియ;

భుత్వా భుత్వా నిపజ్జన్తి, పరాగారేసు ముచ్ఛితా.

‘‘సఙ్ఘస్స అఞ్జలిం కత్వా, ఇధేకచ్చే వదామహం [వన్దామహం (క.)];

అపవిద్ధా అనాథా తే, యథా పేతా తథేవ తే [తథేవ చ (సీ.)].

‘‘యే ఖో పమత్తా విహరన్తి, తే మే సన్ధాయ భాసితం;

యే అప్పమత్తా విహరన్తి, నమో తేసం కరోమహ’’న్తి.

౬. రోహితస్ససుత్తం

౧౦౭. సావత్థినిదానం. ఏకమన్తం ఠితో ఖో రోహితస్సో దేవపుత్తో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘యత్థ ను ఖో, భన్తే, న జాయతి న జీయతి న మీయతి [న జియ్యతి న మియ్యతి (స్యా. కం. క.)] న చవతి న ఉపపజ్జతి, సక్కా ను ఖో సో, భన్తే, గమనేన లోకస్స అన్తో ఞాతుం వా దట్ఠుం వా పాపుణితుం వా’’తి? ‘‘యత్థ ఖో, ఆవుసో, న జాయతి న జీయతి న మీయతి న చవతి న ఉపపజ్జతి, నాహం తం గమనేన లోకస్స అన్తం ఞాతేయ్యం దట్ఠేయ్యం పత్తేయ్యన్తి వదామీ’’తి.

‘‘అచ్ఛరియం, భన్తే, అబ్భుతం, భన్తే! యావసుభాసితమిదం, భన్తే, భగవతా – ‘యత్థ ఖో, ఆవుసో, న జాయతి న జీయతి న మీయతి న చవతి న ఉపపజ్జతి, నాహం తం గమనేన లోకస్స అన్తం ఞాతేయ్యం దట్ఠేయ్యం పత్తేయ్యన్తి వదామీ’తి.

‘‘భూతపుబ్బాహం, భన్తే, రోహితస్సో నామ ఇసి అహోసిం భోజపుత్తో ఇద్ధిమా వేహాసఙ్గమో. తస్స మయ్హం, భన్తే, ఏవరూపో జవో అహోసి; సేయ్యథాపి నామ దళ్హధమ్మా [దళ్హధమ్మో (సబ్బత్థ) టీకా చ మోగ్గల్లానబ్యాకరణం చ ఓలోకేతబ్బం] ధనుగ్గహో సుసిక్ఖితో కతహత్థో కతయోగ్గో కతూపాసనో లహుకేన అసనేన అప్పకసిరేనేవ తిరియం తాలచ్ఛాయం అతిపాతేయ్య. తస్స మయ్హం, భన్తే, ఏవరూపో పదవీతిహారో అహోసి; సేయ్యథాపి నామ పురత్థిమా సముద్దా పచ్ఛిమో సముద్దో. తస్స మయ్హం, భన్తే, ఏవరూపం ఇచ్ఛాగతం ఉప్పజ్జి – ‘అహం గమనేన లోకస్స అన్తం పాపుణిస్సామీ’తి. సో ఖ్వాహం, భన్తే, ఏవరూపేన జవేన సమన్నాగతో ఏవరూపేన చ పదవీతిహారేన అఞ్ఞత్రేవ అసిత-పీత-ఖాయిత-సాయితా అఞ్ఞత్ర ఉచ్చార-పస్సావకమ్మా అఞ్ఞత్ర నిద్దాకిలమథపటివినోదనా వస్ససతాయుకో వస్ససతజీవీ వస్ససతం గన్త్వా అప్పత్వావ లోకస్స అన్తం అన్తరావ కాలఙ్కతో.

‘‘అచ్ఛరియం, భన్తే, అబ్భుతం, భన్తే! యావసుభాసితమిదం, భన్తే, భగవతా – ‘యత్థ ఖో, ఆవుసో, న జాయతి న జీయతి న మీయతి న చవతి న ఉపపజ్జతి, నాహం తం గమనేన లోకస్స అన్తం ఞాతేయ్యం దట్ఠేయ్యం పత్తేయ్యన్తి వదామీ’’’తి.

‘‘న ఖో పనాహం, ఆవుసో, అప్పత్వా లోకస్స అన్తం దుక్ఖస్స అన్తకిరియం వదామి. అపి చ ఖ్వాహం, ఆవుసో, ఇమస్మింయేవ బ్యామమత్తే కళేవరే ససఞ్ఞిమ్హి సమనకే లోకఞ్చ పఞ్ఞపేమి లోకసముదయఞ్చ లోకనిరోధఞ్చ లోకనిరోధగామినిఞ్చ పటిపదన్తి.

‘‘గమనేన న పత్తబ్బో, లోకస్సన్తో కుదాచనం;

న చ అప్పత్వా లోకన్తం, దుక్ఖా అత్థి పమోచనం.

‘‘తస్మా హవే లోకవిదూ సుమేధో,

లోకన్తగూ వుసితబ్రహ్మచరియో;

లోకస్స అన్తం సమితావి ఞత్వా,

నాసీసతి లోకమిమం పరఞ్చా’’తి.

౭. నన్దసుత్తం

౧౦౮. ఏకమన్తం ఠితో ఖో నన్దో దేవపుత్తో భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘అచ్చేన్తి కాలా తరయన్తి రత్తియో,

వయోగుణా అనుపుబ్బం జహన్తి;

ఏతం భయం మరణే పేక్ఖమానో,

పుఞ్ఞాని కయిరాథ సుఖావహానీ’’తి.

‘‘అచ్చేన్తి కాలా తరయన్తి రత్తియో,

వయోగుణా అనుపుబ్బం జహన్తి;

ఏతం భయం మరణే పేక్ఖమానో,

లోకామిసం పజహే సన్తిపేక్ఖో’’తి.

౮. నన్దివిసాలసుత్తం

౧౦౯. ఏకమన్తం ఠితో ఖో నన్దివిసాలో దేవపుత్తో భగవన్తం గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘చతుచక్కం నవద్వారం, పుణ్ణం లోభేన సంయుతం;

పఙ్కజాతం మహావీర, కథం యాత్రా భవిస్సతీ’’తి.

‘‘ఛేత్వా నద్ధిం వరత్తఞ్చ, ఇచ్ఛాలోభఞ్చ పాపకం;

సమూలం తణ్హమబ్బుయ్హ, ఏవం యాత్రా భవిస్సతీ’’తి.

౯. సుసిమసుత్తం

౧౧౦. సావత్థినిదానం. అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో ఆయస్మన్తం ఆనన్దం భగవా ఏతదవోచ – ‘‘తుయ్హమ్పి నో, ఆనన్ద, సారిపుత్తో రుచ్చతీ’’తి?

‘‘కస్స హి నామ, భన్తే, అబాలస్స అదుట్ఠస్స అమూళ్హస్స అవిపల్లత్థచిత్తస్స ఆయస్మా సారిపుత్తో న రుచ్చేయ్య? పణ్డితో, భన్తే, ఆయస్మా సారిపుత్తో. మహాపఞ్ఞో, భన్తే, ఆయస్మా సారిపుత్తో. పుథుపఞ్ఞో, భన్తే, ఆయస్మా సారిపుత్తో. హాసపఞ్ఞో [హాసుపఞ్ఞో (సీ.)], భన్తే, ఆయస్మా సారిపుత్తో. జవనపఞ్ఞో, భన్తే, ఆయస్మా సారిపుత్తో. తిక్ఖపఞ్ఞో, భన్తే, ఆయస్మా సారిపుత్తో. నిబ్బేధికపఞ్ఞో, భన్తే, ఆయస్మా సారిపుత్తో. అప్పిచ్ఛో, భన్తే, ఆయస్మా సారిపుత్తో. సన్తుట్ఠో, భన్తే, ఆయస్మా సారిపుత్తో. పవివిత్తో, భన్తే, ఆయస్మా సారిపుత్తో. అసంసట్ఠో, భన్తే, ఆయస్మా సారిపుత్తో. ఆరద్ధవీరియో, భన్తే, ఆయస్మా సారిపుత్తో. వత్తా, భన్తే, ఆయస్మా సారిపుత్తో. వచనక్ఖమో, భన్తే, ఆయస్మా సారిపుత్తో. చోదకో, భన్తే, ఆయస్మా సారిపుత్తో. పాపగరహీ, భన్తే, ఆయస్మా సారిపుత్తో. కస్స హి నామ, భన్తే, అబాలస్స అదుట్ఠస్స అమూళ్హస్స అవిపల్లత్థచిత్తస్స ఆయస్మా సారిపుత్తో న రుచ్చేయ్యా’’తి?

‘‘ఏవమేతం, ఆనన్ద, ఏవమేతం, ఆనన్ద! కస్స హి నామ, ఆనన్ద, అబాలస్స అదుట్ఠస్స అమూళ్హస్స అవిపల్లత్థచిత్తస్స సారిపుత్తో న రుచ్చేయ్య? పణ్డితో, ఆనన్ద, సారిపుత్తో. మహాపఞ్ఞో, ఆనన్ద, సారిపుత్తో. పుథుపఞ్ఞో, ఆనన్ద, సారిపుత్తో. హాసపఞ్ఞో, ఆనన్ద, సారిపుత్తో. జవనపఞ్ఞో, ఆనన్ద, సారిపుత్తో. తిక్ఖపఞ్ఞో, ఆనన్ద, సారిపుత్తో. నిబ్బేధికపఞ్ఞో, ఆనన్ద, సారిపుత్తో. అప్పిచ్ఛో, ఆనన్ద, సారిపుత్తో. సన్తుట్ఠో, ఆనన్ద, సారిపుత్తో. పవివిత్తో, ఆనన్ద, సారిపుత్తో. అసంసట్ఠో, ఆనన్ద, సారిపుత్తో. ఆరద్ధవీరియో, ఆనన్ద, సారిపుత్తో. వత్తా, ఆనన్ద, సారిపుత్తో. వచనక్ఖమో, ఆనన్ద, సారిపుత్తో. చోదకో, ఆనన్ద, సారిపుత్తో. పాపగరహీ, ఆనన్ద, సారిపుత్తో. కస్స హి నామ, ఆనన్ద, అబాలస్స అదుట్ఠస్స అమూళ్హస్స అవిపల్లత్థచిత్తస్స సారిపుత్తో న రుచ్చేయ్యా’’తి?

అథ ఖో సుసిమో [సుసీమో (సీ.)] దేవపుత్తో ఆయస్మతో సారిపుత్తస్స వణ్ణే భఞ్ఞమానే మహతియా దేవపుత్తపరిసాయ పరివుతో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితో ఖో సుసిమో దేవపుత్తో భగవన్తం ఏతదవోచ –

‘‘ఏవమేతం, భగవా, ఏవమేతం, సుగత. కస్స హి నామ, భన్తే, అబాలస్స అదుట్ఠస్స అమూళ్హస్స అవిపల్లత్థచిత్తస్స ఆయస్మా సారిపుత్తో న రుచ్చేయ్య? పణ్డితో, భన్తే, ఆయస్మా సారిపుత్తో. మహాపఞ్ఞో, భన్తే, పుథుపఞ్ఞో, భన్తే, హాసపఞ్ఞో, భన్తే, జవనపఞ్ఞో, భన్తే, తిక్ఖపఞ్ఞో, భన్తే, నిబ్బేధికపఞ్ఞో, భన్తే, అప్పిచ్ఛో, భన్తే, సన్తుట్ఠో, భన్తే, పవివిత్తో, భన్తే, అసంసట్ఠో, భన్తే, ఆరద్ధవీరియో, భన్తే, వత్తా, భన్తే, వచనక్ఖమో, భన్తే, చోదకో, భన్తే, పాపగరహీ, భన్తే, ఆయస్మా సారిపుత్తో. కస్స హి నామ, భన్తే, అబాలస్స అదుట్ఠస్స అమూళ్హస్స అవిపల్లత్థచిత్తస్స ఆయస్మా సారిపుత్తో న రుచ్చేయ్య?

‘‘అహమ్పి హి, భన్తే, యఞ్ఞదేవ దేవపుత్తపరిసం ఉపసఙ్కమిం, ఏతదేవ బహులం సద్దం సుణామి – ‘పణ్డితో ఆయస్మా సారిపుత్తో; మహాపఞ్ఞో ఆయస్మా, పుథుపఞ్ఞో ఆయస్మా, హాసపఞ్ఞో ఆయస్మా, జవనపఞ్ఞో ఆయస్మా, తిక్ఖపఞ్ఞో ఆయస్మా, నిబ్బేధికపఞ్ఞో ఆయస్మా, అప్పిచ్ఛో ఆయస్మా, సన్తుట్ఠో ఆయస్మా, పవివిత్తో ఆయస్మా, అసంసట్ఠో ఆయస్మా, ఆరద్ధవీరియో ఆయస్మా, వత్తా ఆయస్మా, వచనక్ఖమో ఆయస్మా, చోదకో ఆయస్మా, పాపగరహీ ఆయస్మా సారిపుత్తో’తి. కస్స హి నామ, భన్తే, అబాలస్స అదుట్ఠస్స అమూళ్హస్స అవిపల్లత్థచిత్తస్స ఆయస్మా సారిపుత్తో న రుచ్చేయ్యా’’తి?

అథ ఖో సుసిమస్స దేవపుత్తస్స దేవపుత్తపరిసా ఆయస్మతో సారిపుత్తస్స వణ్ణే భఞ్ఞమానే అత్తమనా పముదితా పీతిసోమనస్సజాతా ఉచ్చావచా వణ్ణనిభా ఉపదంసేతి.

‘‘సేయ్యథాపి నామ మణి వేళురియో సుభో జాతిమా అట్ఠంసో సుపరికమ్మకతో పణ్డుకమ్బలే నిక్ఖిత్తో భాసతే చ తపతే చ విరోచతి చ; ఏవమేవం సుసిమస్స దేవపుత్తస్స దేవపుత్తపరిసా ఆయస్మతో సారిపుత్తస్స వణ్ణే భఞ్ఞమానే అత్తమనా పముదితా పీతిసోమనస్సజాతా ఉచ్చావచా వణ్ణనిభా ఉపదంసేతి.

‘‘సేయ్యథాపి నామ నిక్ఖం జమ్బోనదం దక్ఖకమ్మారపుత్తఉక్కాముఖసుకుసలసమ్పహట్ఠం పణ్డుకమ్బలే నిక్ఖిత్తం భాసతే చ తపతే చ విరోచతి చ; ఏవమేవం సుసిమస్స దేవపుత్తస్స దేవపుత్తపరిసా ఆయస్మతో సారిపుత్తస్స వణ్ణే భఞ్ఞమానే అత్తమనా పముదితా పీతిసోమనస్సజాతా ఉచ్చావచా వణ్ణనిభా ఉపదంసేతి.

‘‘సేయ్యథాపి నామ సరదసమయే విద్ధే విగతవలాహకే దేవే రత్తియా పచ్చూససమయం ఓసధితారకా భాసతే చ తపతే చ విరోచతి చ; ఏవమేవం సుసిమస్స దేవపుత్తస్స దేవపుత్తపరిసా ఆయస్మతో సారిపుత్తస్స వణ్ణే భఞ్ఞమానే అత్తమనా పముదితా పీతిసోమనస్సజాతా ఉచ్చావచా వణ్ణనిభా ఉపదంసేతి.

‘‘సేయ్యథాపి నామ సరదసమయే విద్ధే విగతవలాహకే దేవే ఆదిచ్చో నభం అబ్భుస్సక్కమానో [అబ్భుస్సుక్కమానో (సీ. స్యా. కం. పీ.), అబ్భుగ్గమమానో (దీ. ని. ౨.౨౫౮)] సబ్బం ఆకాసగతం తమగతం అభివిహచ్చ భాసతే చ తపతే చ విరోచతి చ; ఏవమేవం సుసిమస్స దేవపుత్తస్స దేవపుత్తపరిసా ఆయస్మతో సారిపుత్తస్స వణ్ణే భఞ్ఞమానే అత్తమనా పముదితా పీతిసోమనస్సజాతా ఉచ్చావచా వణ్ణనిభా ఉపదంసేతి.

అథ ఖో సుసిమో దేవపుత్తో ఆయస్మన్తం సారిపుత్తం ఆరబ్భ భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘పణ్డితోతి సమఞ్ఞాతో, సారిపుత్తో అకోధనో;

అప్పిచ్ఛో సోరతో దన్తో, సత్థువణ్ణాభతో ఇసీ’’తి.

అథ ఖో భగవా ఆయస్మన్తం సారిపుత్తం ఆరబ్భ సుసిమం దేవపుత్తం గాథాయ పచ్చభాసి –

‘‘పణ్డితోతి సమఞ్ఞాతో, సారిపుత్తో అకోధనో;

అప్పిచ్ఛో సోరతో దన్తో, కాలం కఙ్ఖతి సుదన్తో’’ [కాలం కఙ్ఖతి భతకో సుదన్తో (సీ.), కాలం కఙ్ఖతి భావితో సుదన్తో (స్యా. కం.), కాలం కఙ్ఖతి భతికో సుదన్తో (పీ.)] తి.

౧౦. నానాతిత్థియసావకసుత్తం

౧౧౧. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా రాజగహే విహరతి వేళువనే కలన్దకనివాపే. అథ ఖో సమ్బహులా నానాతిత్థియసావకా దేవపుత్తా అసమో చ సహలి [సహలీ (సీ. స్యా. కం. పీ.)] చ నీకో [నిఙ్కో (సీ. పీ.), నికో (స్యా. కం.)] చ ఆకోటకో చ వేగబ్భరి చ [వేటమ్బరీ చ (సీ. స్యా. కం. పీ.)] మాణవగామియో చ అభిక్కన్తాయ రత్తియా అభిక్కన్తవణ్ణా కేవలకప్పం వేళువనం ఓభాసేత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠంసు. ఏకమన్తం ఠితో ఖో అసమో దేవపుత్తో పూరణం కస్సపం ఆరబ్భ భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘ఇధ ఛిన్దితమారితే, హతజానీసు కస్సపో;

న పాపం సమనుపస్సతి, పుఞ్ఞం వా పన అత్తనో;

స వే విస్సాసమాచిక్ఖి, సత్థా అరహతి మానన’’న్తి.

అథ ఖో సహలి దేవపుత్తో మక్ఖలిం గోసాలం ఆరబ్భ భగవతో సన్తికే ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘తపోజిగుచ్ఛాయ సుసంవుతత్తో,

వాచం పహాయ కలహం జనేన;