౮. నగరవిన్దేయ్యసుత్తం

౪౩౪. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా కోసలేసు చారికం చరమానో మహతా భిక్ఖుసఙ్ఘేన సద్ధిం యేన నగరవిన్దం నామ కోసలానం బ్రాహ్మణానం గామో తదవసరి. అస్సోసుం ఖో నగరవిన్దేయ్యకా [నగరవిన్దేయ్యా (క.)] బ్రాహ్మణగహపతికా – ‘‘సమణో ఖలు, భో, గోతమో సక్యపుత్తో సక్యకులా పబ్బజితో కోసలేసు చారికం చరమానో మహతా భిక్ఖుసఙ్ఘేన సద్ధిం నగరవిన్దం అనుప్పత్తో. తం ఖో పన భవన్తం గోతమం ఏవం కల్యాణో కిత్తిసద్దో అబ్భుగ్గతో – ‘ఇతిపి సో భగవా అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో విజ్జాచరణసమ్పన్నో సుగతో లోకవిదూ అనుత్తరో పురిసదమ్మసారథి సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవా’తి. సో ఇమం లోకం సదేవకం సమారకం సబ్రహ్మకం సస్సమణబ్రాహ్మణిం పజం సదేవమనుస్సం సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదేతి. సో ధమ్మం దేసేతి ఆదికల్యాణం మజ్ఝేకల్యాణం పరియోసానకల్యాణం సాత్థం సబ్యఞ్జనం, కేవలపరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం పకాసేతి. సాధు ఖో పన తథారూపానం అరహతం దస్సనం హోతీ’’తి.

అథ ఖో నగరవిన్దేయ్యకా బ్రాహ్మణగహపతికా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా అప్పేకచ్చే భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. అప్పేకచ్చే భగవతా సద్ధిం సమ్మోదింసు; సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. అప్పేకచ్చే యేన భగవా తేనఞ్జలిం పణామేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. అప్పేకచ్చే భగవతో సన్తికే నామగోత్తం సావేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. అప్పేకచ్చే తుణ్హీభూతా ఏకమన్తం నిసీదింసు. ఏకమన్తం నిసిన్నే ఖో నగరవిన్దేయ్యకే బ్రాహ్మణగహపతికే భగవా ఏతదవోచ –

౪౩౫. ‘‘సచే వో, గహపతయో, అఞ్ఞతిత్థియా పరిబ్బాజకా ఏవం పుచ్ఛేయ్యుం – ‘కథంభూతా, గహపతయో, సమణబ్రాహ్మణా న సక్కాతబ్బా న గరుకాతబ్బా న మానేతబ్బా న పూజేతబ్బా’తి? ఏవం పుట్ఠా తుమ్హే, గహపతయో, తేసం అఞ్ఞతిత్థియానం పరిబ్బాజకానం ఏవం బ్యాకరేయ్యాథ – ‘యే తే సమణబ్రాహ్మణా చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యేసు రూపేసు అవీతరాగా అవీతదోసా అవీతమోహా, అజ్ఝత్తం అవూపసన్తచిత్తా, సమవిసమం చరన్తి కాయేన వాచాయ మనసా, ఏవరూపా సమణబ్రాహ్మణా న సక్కాతబ్బా న గరుకాతబ్బా న మానేతబ్బా న పూజేతబ్బా. తం కిస్స హేతు? మయమ్పి హి చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యేసు రూపేసు అవీతరాగా అవీతదోసా అవీతమోహా, అజ్ఝత్తం అవూపసన్తచిత్తా, సమవిసమం చరామ కాయేన వాచాయ మనసా, తేసం నో సమచరియమ్పి హేతం ఉత్తరి అపస్సతం. తస్మా తే భోన్తో సమణబ్రాహ్మణా న సక్కాతబ్బా న గరుకాతబ్బా న మానేతబ్బా న పూజేతబ్బా. యే తే సమణబ్రాహ్మణా సోతవిఞ్ఞేయ్యేసు సద్దేసు… ఘానవిఞ్ఞేయ్యేసు గన్ధేసు… జివ్హావిఞ్ఞేయ్యేసు రసేసు… కాయవిఞ్ఞేయ్యేసు ఫోట్ఠబ్బేసు… మనోవిఞ్ఞేయ్యేసు ధమ్మేసు అవీతరాగా అవీతదోసా అవీతమోహా, అజ్ఝత్తం అవూపసన్తచిత్తా, సమవిసమం చరన్తి కాయేన వాచాయ మనసా, ఏవరూపా సమణబ్రాహ్మణా న సక్కాతబ్బా న గరుకాతబ్బా న మానేతబ్బా న పూజేతబ్బా. తం కిస్స హేతు? మయమ్పి హి మనోవిఞ్ఞేయ్యేసు ధమ్మేసు అవీతరాగా అవీతదోసా అవీతమోహా, అజ్ఝత్తం అవూపసన్తచిత్తా, సమవిసమం చరామ కాయేన వాచాయ మనసా, తేసం నో సమచరియమ్పి హేతం ఉత్తరి అపస్సతం. తస్మా తే భోన్తో సమణబ్రాహ్మణా న సక్కాతబ్బా న గరుకాతబ్బా న మానేతబ్బా న పూజేతబ్బా’తి. ఏవం పుట్ఠా తుమ్హే, గహపతయో, తేసం అఞ్ఞతిత్థియానం పరిబ్బాజకానం ఏవం బ్యాకరేయ్యాథ.

౪౩౬. ‘‘సచే పన వో, గహపతయో, అఞ్ఞతిత్థియా పరిబ్బాజకా ఏవం పుచ్ఛేయ్యుం – ‘కథంభూతా, గహపతయో, సమణబ్రాహ్మణా సక్కాతబ్బా గరుకాతబ్బా మానేతబ్బా పూజేతబ్బా’తి? ఏవం పుట్ఠా తుమ్హే, గహపతయో, తేసం అఞ్ఞతిత్థియానం పరిబ్బాజకానం ఏవం బ్యాకరేయ్యాథ – ‘యే తే సమణబ్రాహ్మణా చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యేసు రూపేసు వీతరాగా వీతదోసా వీతమోహా, అజ్ఝత్తం వూపసన్తచిత్తా, సమచరియం చరన్తి కాయేన వాచాయ మనసా, ఏవరూపా సమణబ్రాహ్మణా సక్కాతబ్బా గరుకాతబ్బా మానేతబ్బా పూజేతబ్బా. తం కిస్స హేతు? మయమ్పి హి [మయం హి (?)] చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యేసు రూపేసు అవీతరాగా అవీతదోసా అవీతమోహా, అజ్ఝత్తం అవూపసన్తచిత్తా, సమవిసమం చరామ కాయేన వాచాయ మనసా, తేసం నో సమచరియమ్పి హేతం ఉత్తరి పస్సతం. తస్మా తే భోన్తో సమణబ్రాహ్మణా సక్కాతబ్బా గరుకాతబ్బా మానేతబ్బా పూజేతబ్బా. యే తే సమణబ్రాహ్మణా సోతవిఞ్ఞేయ్యేసు సద్దేసు… ఘానవిఞ్ఞేయ్యేసు గన్ధేసు… జివ్హావిఞ్ఞేయ్యేసు రసేసు… కాయవిఞ్ఞేయ్యేసు ఫోట్ఠబ్బేసు… మనోవిఞ్ఞేయ్యేసు ధమ్మేసు వీతరాగా వీతదోసా వీతమోహా, అజ్ఝత్తం వూపసన్తచిత్తా, సమచరియం చరన్తి కాయేన వాచాయ మనసా, ఏవరూపా సమణబ్రాహ్మణా సక్కాతబ్బా గరుకాతబ్బా మానేతబ్బా పూజేతబ్బా. తం కిస్స హేతు? మయమ్పి హి మనోవిఞ్ఞేయ్యేసు ధమ్మేసు అవీతరాగా అవీతదోసా అవీతమోహా అజ్ఝత్తం అవూపసన్తచిత్తా, సమవిసమం చరామ కాయేన వాచాయ మనసా, తేసం నో సమచరియమ్పి హేతం ఉత్తరి పస్సతం. తస్మా తే భోన్తో సమణబ్రాహ్మణా సక్కాతబ్బా గరుకాతబ్బా మానేతబ్బా పూజేతబ్బా’తి. ఏవం పుట్ఠా తుమ్హే, గహపతయో, తేసం అఞ్ఞతిత్థియానం పరిబ్బాజకానం ఏవం బ్యాకరేయ్యాథ.

౪౩౭. ‘‘సచే పన వో [సచే తే (స్యా. కం. పీ. క.)], గహపతయో, అఞ్ఞతిత్థియా పరిబ్బాజకా ఏవం పుచ్ఛేయ్యుం – ‘కే పనాయస్మన్తానం ఆకారా, కే అన్వయా, యేన తుమ్హే ఆయస్మన్తో ఏవం వదేథ? అద్ధా తే ఆయస్మన్తో వీతరాగా వా రాగవినయాయ వా పటిపన్నా, వీతదోసా వా దోసవినయాయ వా పటిపన్నా, వీతమోహా వా మోహవినయాయ వా పటిపన్నా’తి? ఏవం పుట్ఠా తుమ్హే, గహపతయో, తేసం అఞ్ఞతిత్థియానం పరిబ్బాజకానం ఏవం బ్యాకరేయ్యాథ – ‘తథా హి తే ఆయస్మన్తో అరఞ్ఞవనపత్థాని పన్తాని సేనాసనాని పటిసేవన్తి. నత్థి ఖో పన తత్థ తథారూపా చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యా రూపా యే దిస్వా దిస్వా అభిరమేయ్యుం, నత్థి ఖో పన తత్థ తథారూపా సోతవిఞ్ఞేయ్యా సద్దా యే సుత్వా సుత్వా అభిరమేయ్యుం, నత్థి ఖో పన తత్థ తథారూపా ఘానవిఞ్ఞేయ్యా గన్ధా యే ఘాయిత్వా ఘాయిత్వా అభిరమేయ్యుం, నత్థి ఖో పన తత్థ తథారూపా జివ్హావిఞ్ఞేయ్యా రసా యే సాయిత్వా సాయిత్వా అభిరమేయ్యుం, నత్థి ఖో పన తత్థ తథారూపా కాయవిఞ్ఞేయ్యా ఫోట్ఠబ్బా యే ఫుసిత్వా ఫుసిత్వా అభిరమేయ్యుం. ఇమే ఖో నో, ఆవుసో, ఆకారా, ఇమే అన్వయా, యేన మయం [యేన మయం ఆయస్మన్తో (సీ. పీ.), యేన మయం ఆయస్మన్తే (స్యా. కం.)] ఏవం వదేమ – అద్ధా తే ఆయస్మన్తో వీతరాగా వా రాగవినయాయ వా పటిపన్నా, వీతదోసా వా దోసవినయాయ వా పటిపన్నా, వీతమోహా వా మోహవినయాయ వా పటిపన్నా’తి. ఏవం పుట్ఠా తుమ్హే, గహపతయో, తేసం అఞ్ఞతిత్థియానం పరిబ్బాజకానం ఏవం బ్యాకరేయ్యాథా’’తి.

ఏవం వుత్తే, నగరవిన్దేయ్యకా బ్రాహ్మణగహపతికా భగవన్తం ఏతదవోచుం – ‘‘అభిక్కన్తం, భో గోతమ, అభిక్కన్తం, భో గోతమ! సేయ్యథాపి, భో గోతమ, నిక్కుజ్జితం వా ఉక్కుజ్జేయ్య, పటిచ్ఛన్నం వా వివరేయ్య, మూళ్హస్స వా మగ్గం ఆచిక్ఖేయ్య, అన్ధకారే వా తేలపజ్జోతం ధారేయ్య – ‘చక్ఖుమన్తో రూపాని దక్ఖన్తీ’తి; ఏవమేవం భోతా గోతమేన అనేకపరియాయేన ధమ్మో పకాసితో. ఏతే మయం భవన్తం గోతమం సరణం గచ్ఛామ ధమ్మఞ్చ భిక్ఖుసఙ్ఘఞ్చ. ఉపాసకే నో భవం గోతమో ధారేతు అజ్జతగ్గే పాణుపేతే సరణం గతే’’తి.

నగరవిన్దేయ్యసుత్తం నిట్ఠితం అట్ఠమం.