౭. మహాసళాయతనికసుత్తం

౪౨౮. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తత్ర ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘భిక్ఖవో’’తి. ‘‘భదన్తే’’తి తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ – ‘‘మహాసళాయతనికం వో, భిక్ఖవే, దేసేస్సామి. తం సుణాథ, సాధుకం మనసి కరోథ; భాసిస్సామీ’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ –

౪౨౯. ‘‘చక్ఖుం, భిక్ఖవే, అజానం అపస్సం యథాభూతం, రూపే అజానం అపస్సం యథాభూతం, చక్ఖువిఞ్ఞాణం అజానం అపస్సం యథాభూతం, చక్ఖుసమ్ఫస్సం అజానం అపస్సం యథాభూతం, యమిదం చక్ఖుసమ్ఫస్సపచ్చయా ఉప్పజ్జతి వేదయితం సుఖం వా దుక్ఖం వా అదుక్ఖమసుఖం వా తమ్పి అజానం అపస్సం యథాభూతం, చక్ఖుస్మిం సారజ్జతి, రూపేసు సారజ్జతి, చక్ఖువిఞ్ఞాణే సారజ్జతి, చక్ఖుసమ్ఫస్సే సారజ్జతి, యమిదం చక్ఖుసమ్ఫస్సపచ్చయా ఉప్పజ్జతి వేదయితం సుఖం వా దుక్ఖం వా అదుక్ఖమసుఖం వా తస్మిమ్పి సారజ్జతి.

‘‘తస్స సారత్తస్స సంయుత్తస్స సమ్మూళ్హస్స అస్సాదానుపస్సినో విహరతో ఆయతిం పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధా ఉపచయం గచ్ఛన్తి. తణ్హా చస్స పోనోబ్భవికా నన్దీరాగసహగతా తత్రతత్రాభినన్దినీ, సా చస్స పవడ్ఢతి. తస్స కాయికాపి దరథా పవడ్ఢన్తి, చేతసికాపి దరథా పవడ్ఢన్తి; కాయికాపి సన్తాపా పవడ్ఢన్తి, చేతసికాపి సన్తాపా పవడ్ఢన్తి; కాయికాపి పరిళాహా పవడ్ఢన్తి, చేతసికాపి పరిళాహా పవడ్ఢన్తి. సో కాయదుక్ఖమ్పి [కాయికదుక్ఖమ్పి (స్యా. కం.), కాయికం దుక్ఖమ్పి (క.)] చేతోదుక్ఖమ్పి పటిసంవేదేతి.

‘‘సోతం, భిక్ఖవే, అజానం అపస్సం యథాభూతం…పే… ఘానం, భిక్ఖవే, అజానం అపస్సం యథాభూతం…పే… జివ్హం, భిక్ఖవే, అజానం అపస్సం యథాభూతం…పే… కాయం, భిక్ఖవే, అజానం అపస్సం యథాభూతం…పే… మనం, భిక్ఖవే, అజానం అపస్సం యథాభూతం, ధమ్మే, భిక్ఖవే, అజానం అపస్సం యథాభూతం, మనోవిఞ్ఞాణం, భిక్ఖవే, అజానం అపస్సం యథాభూతం, మనోసమ్ఫస్సం, భిక్ఖవే, అజానం అపస్సం యథాభూతం, యమిదం మనోసమ్ఫస్సపచ్చయా ఉప్పజ్జతి వేదయితం సుఖం వా దుక్ఖం వా అదుక్ఖమసుఖం వా తమ్పి అజానం అపస్సం యథాభూతం, మనస్మిం సారజ్జతి, ధమ్మేసు సారజ్జతి, మనోవిఞ్ఞాణే సారజ్జతి, మనోసమ్ఫస్సే సారజ్జతి, యమిదం మనోసమ్ఫస్సపచ్చయా ఉప్పజ్జతి వేదయితం సుఖం వా దుక్ఖం వా అదుక్ఖమసుఖం వా తస్మిమ్పి సారజ్జతి.

‘‘తస్స సారత్తస్స సంయుత్తస్స సమ్మూళ్హస్స అస్సాదానుపస్సినో విహరతో ఆయతిం పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధా ఉపచయం గచ్ఛన్తి. తణ్హా చస్స పోనోబ్భవికా నన్దీరాగసహగతా తత్రతత్రాభినన్దినీ, సా చస్స పవడ్ఢతి. తస్స కాయికాపి దరథా పవడ్ఢన్తి, చేతసికాపి దరథా పవడ్ఢన్తి; కాయికాపి సన్తాపా పవడ్ఢన్తి, చేతసికాపి సన్తాపా పవడ్ఢన్తి; కాయికాపి పరిళాహా పవడ్ఢన్తి, చేతసికాపి పరిళాహా పవడ్ఢన్తి. సో కాయదుక్ఖమ్పి చేతోదుక్ఖమ్పి పటిసంవేదేతి.

౪౩౦. ‘‘చక్ఖుఞ్చ ఖో, భిక్ఖవే, జానం పస్సం యథాభూతం, రూపే జానం పస్సం యథాభూతం, చక్ఖువిఞ్ఞాణం జానం పస్సం యథాభూతం, చక్ఖుసమ్ఫస్సం జానం పస్సం యథాభూతం, యమిదం చక్ఖుసమ్ఫస్సపచ్చయా ఉప్పజ్జతి వేదయితం సుఖం వా దుక్ఖం వా అదుక్ఖమసుఖం వా తమ్పి జానం పస్సం యథాభూతం, చక్ఖుస్మిం న సారజ్జతి, రూపేసు న సారజ్జతి, చక్ఖువిఞ్ఞాణే న సారజ్జతి, చక్ఖుసమ్ఫస్సే న సారజ్జతి, యమిదం చక్ఖుసమ్ఫస్సపచ్చయా ఉప్పజ్జతి వేదయితం సుఖం వా దుక్ఖం వా అదుక్ఖమసుఖం వా తస్మిమ్పి న సారజ్జతి.

‘‘తస్స అసారత్తస్స అసంయుత్తస్స అసమ్మూళ్హస్స ఆదీనవానుపస్సినో విహరతో ఆయతిం పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధా అపచయం గచ్ఛన్తి. తణ్హా చస్స పోనోబ్భవికా నన్దీరాగసహగతా తత్రతత్రాభినన్దినీ, సా చస్స పహీయతి. తస్స కాయికాపి దరథా పహీయన్తి, చేతసికాపి దరథా పహీయన్తి; కాయికాపి సన్తాపా పహీయన్తి, చేతసికాపి సన్తాపా పహీయన్తి; కాయికాపి పరిళాహా పహీయన్తి, చేతసికాపి పరిళాహా పహీయన్తి. సో కాయసుఖమ్పి చేతోసుఖమ్పి పటిసంవేదేతి.

౪౩౧. ‘‘యా తథాభూతస్స [యథాభూతస్స (సీ. పీ.)] దిట్ఠి సాస్స హోతి సమ్మాదిట్ఠి; యో తథాభూతస్స [యథాభూతస్స (సీ. పీ.)] సఙ్కప్పో స్వాస్స హోతి సమ్మాసఙ్కప్పో; యో తథాభూతస్స [యథాభూతస్స (సీ. పీ.)] వాయామో స్వాస్స హోతి సమ్మావాయామో; యా తథాభూతస్స [యథాభూతస్స (సీ. పీ.)] సతి సాస్స హోతి సమ్మాసతి; యో తథాభూతస్స [యథాభూతస్స (సీ. పీ.)] సమాధి స్వాస్స హోతి సమ్మాసమాధి. పుబ్బేవ ఖో పనస్స కాయకమ్మం వచీకమ్మం ఆజీవో సుపరిసుద్ధో హోతి. ఏవమస్సాయం అరియో అట్ఠఙ్గికో మగ్గో భావనాపారిపూరిం గచ్ఛతి.

‘‘తస్స ఏవం ఇమం అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావయతో చత్తారోపి సతిపట్ఠానా భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి, చత్తారోపి సమ్మప్పధానా భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి, చత్తారోపి ఇద్ధిపాదా భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి, పఞ్చపి ఇన్ద్రియాని భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి, పఞ్చపి బలాని భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి, సత్తపి బోజ్ఝఙ్గా భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి.

‘‘తస్సిమే ద్వే ధమ్మా యుగనన్ధా [యుగనద్ధా (సీ. స్యా. కం.)] వత్తన్తి – సమథో చ విపస్సనా చ. సో యే ధమ్మా అభిఞ్ఞా పరిఞ్ఞేయ్యా తే ధమ్మే అభిఞ్ఞా పరిజానాతి. యే ధమ్మా అభిఞ్ఞా పహాతబ్బా తే ధమ్మే అభిఞ్ఞా పజహతి. యే ధమ్మా అభిఞ్ఞా భావేతబ్బా తే ధమ్మే అభిఞ్ఞా భావేతి. యే ధమ్మా అభిఞ్ఞా సచ్ఛికాతబ్బా తే ధమ్మే అభిఞ్ఞా సచ్ఛికరోతి.

‘‘కతమే చ, భిక్ఖవే, ధమ్మా అభిఞ్ఞా పరిఞ్ఞేయ్యా? ‘పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధా’ తిస్స వచనీయం, సేయ్యథిదం – రూపుపాదానక్ఖన్ధో, వేదనుపాదానక్ఖన్ధో, సఞ్ఞుపాదానక్ఖన్ధో, సఙ్ఖారుపాదానక్ఖన్ధో, విఞ్ఞాణుపాదానక్ఖన్ధో. ఇమే ధమ్మా అభిఞ్ఞా పరిఞ్ఞేయ్యా.

‘‘కతమే చ, భిక్ఖవే, ధమ్మా అభిఞ్ఞా పహాతబ్బా? అవిజ్జా చ భవతణ్హా చ – ఇమే ధమ్మా అభిఞ్ఞా పహాతబ్బా.

‘‘కతమే చ, భిక్ఖవే, ధమ్మా అభిఞ్ఞా భావేతబ్బా? సమథో చ విపస్సనా చ – ఇమే ధమ్మా అభిఞ్ఞా భావేతబ్బా.

‘‘కతమే, భిక్ఖవే, ధమ్మా అభిఞ్ఞా సచ్ఛికాతబ్బా? విజ్జా చ విముత్తి చ – ఇమే ధమ్మా అభిఞ్ఞా సచ్ఛికాతబ్బా.

౪౩౨. ‘‘సోతం, భిక్ఖవే, జానం పస్సం యథాభూతం…పే… ఘానం భిక్ఖవే, జానం పస్సం యథాభూతం…పే… జివ్హం, భిక్ఖవే, జానం పస్సం యథాభూతం… కాయం, భిక్ఖవే, జానం పస్సం యథాభూతం… మనం, భిక్ఖవే, జానం పస్సం యథాభూతం, ధమ్మే జానం పస్సం యథాభూతం, మనోవిఞ్ఞాణం జానం పస్సం యథాభూతం, మనోసమ్ఫస్సం జానం పస్సం యథాభూతం, యమిదం మనోసమ్ఫస్సపచ్చయా ఉప్పజ్జతి వేదయితం సుఖం వా దుక్ఖం వా అదుక్ఖమసుఖం వా తమ్పి జానం పస్సం యథాభూతం, మనస్మిం న సారజ్జతి, ధమ్మేసు న సారజ్జతి, మనోవిఞ్ఞాణే న సారజ్జతి, మనోసమ్ఫస్సే న సారజ్జతి, యమిదం మనోసమ్ఫస్సపచ్చయా ఉప్పజ్జతి వేదయితం సుఖం వా దుక్ఖం వా అదుక్ఖమసుఖం వా తస్మిమ్పి న సారజ్జతి.

౪౩౩. ‘‘యా తథాభూతస్స దిట్ఠి సాస్స హోతి సమ్మాదిట్ఠి; యో తథాభూతస్స సఙ్కప్పో స్వాస్స హోతి సమ్మాసఙ్కప్పో; యో తథాభూతస్స వాయామో స్వాస్స హోతి సమ్మావాయామో; యా తథాభూతస్స సతి సాస్స హోతి సమ్మాసతి; యో తథాభూతస్స సమాధి స్వాస్స హోతి సమ్మాసమాధి. పుబ్బేవ ఖో పనస్స కాయకమ్మం వచీకమ్మం ఆజీవో సుపరిసుద్ధో హోతి. ఏవమస్సాయం అరియో అట్ఠఙ్గికో మగ్గో భావనాపారిపూరిం గచ్ఛతి.

‘‘తస్సిమే ద్వే ధమ్మా యుగనన్ధా వత్తన్తి – సమథో చ విపస్సనా చ. సో యే ధమ్మా అభిఞ్ఞా పరిఞ్ఞేయ్యా తే ధమ్మే అభిఞ్ఞా పరిజానాతి. యే ధమ్మా అభిఞ్ఞా పహాతబ్బా తే ధమ్మే అభిఞ్ఞా పజహతి. యే ధమ్మా అభిఞ్ఞా భావేతబ్బా తే ధమ్మే అభిఞ్ఞా భావేతి. యే ధమ్మా అభిఞ్ఞా సచ్ఛికాతబ్బా తే ధమ్మే అభిఞ్ఞా సచ్ఛికరోతి.

‘‘కతమే చ, భిక్ఖవే, ధమ్మా అభిఞ్ఞా సచ్ఛికాతబ్బా? విజ్జా చ విముత్తి చ – ఇమే ధమ్మా అభిఞ్ఞా సచ్ఛికాతబ్బా’’తి.

ఇదమవోచ భగవా. అత్తమనా తే భిక్ఖూ భగవతో భాసితం అభినన్దున్తి.

మహాసళాయతనికసుత్తం నిట్ఠితం సత్తమం.