౧. అనాథపిణ్డికోవాదసుత్తం

౩౮౩. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన అనాథపిణ్డికో గహపతి ఆబాధికో హోతి దుక్ఖితో బాళ్హగిలానో. అథ ఖో అనాథపిణ్డికో గహపతి అఞ్ఞతరం పురిసం ఆమన్తేసి – ‘‘ఏహి త్వం, అమ్భో పురిస, యేన భగవా తేనుపసఙ్కమ; ఉపసఙ్కమిత్వా మమ వచనేన భగవతో పాదే సిరసా వన్దాహి [వన్దాహి ఏవఞ్చ వదేహి (సబ్బత్థ) అఞ్ఞసుత్తేసు పన నత్థి] – ‘అనాథపిణ్డికో, భన్తే, గహపతి ఆబాధికో దుక్ఖితో బాళ్హగిలానో. సో భగవతో పాదే సిరసా వన్దతీ’తి. యేన చాయస్మా సారిపుత్తో తేనుపసఙ్కమ; ఉపసఙ్కమిత్వా మమ వచనేన ఆయస్మతో సారిపుత్తస్స పాదే సిరసా వన్దాహి [వన్దాహి ఏవఞ్చ వదేహి (సబ్బత్థ) అఞ్ఞసుత్తేసు పన నత్థి] – ‘అనాథపిణ్డికో, భన్తే, గహపతి ఆబాధికో దుక్ఖితో బాళ్హగిలానో. సో ఆయస్మతో సారిపుత్తస్స పాదే సిరసా వన్దతీ’తి. ఏవఞ్చ వదేహి – ‘సాధు కిర, భన్తే, ఆయస్మా సారిపుత్తో యేన అనాథపిణ్డికస్స గహపతిస్స నివేసనం తేనుపసఙ్కమతు అనుకమ్పం ఉపాదాయా’’’తి.

‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో సో పురిసో అనాథపిణ్డికస్స గహపతిస్స పటిస్సుత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో సో పురిసో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అనాథపిణ్డికో, భన్తే, గహపతి ఆబాధికో దుక్ఖితో బాళ్హగిలానో. సో భగవతో పాదే సిరసా వన్దతీ’’తి. యేన చాయస్మా సారిపుత్తో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం సారిపుత్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో సో పురిసో ఆయస్మన్తం సారిపుత్తం ఏతదవోచ – ‘‘అనాథపిణ్డికో, భన్తే, గహపతి ఆబాధికో దుక్ఖితో బాళ్హగిలానో. సో ఆయస్మతో సారిపుత్తస్స పాదే సిరసా వన్దతి; ఏవఞ్చ వదేతి – ‘సాధు కిర, భన్తే, ఆయస్మా సారిపుత్తో యేన అనాథపిణ్డికస్స గహపతిస్స నివేసనం తేనుపసఙ్కమతు అనుకమ్పం ఉపాదాయా’’’తి. అధివాసేసి ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో తుణ్హీభావేన.

౩౮౪. అథ ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ ఆయస్మతా ఆనన్దేన పచ్ఛాసమణేన యేన అనాథపిణ్డికస్స గహపతిస్స నివేసనం తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీది. నిసజ్జ ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో అనాథపిణ్డికం గహపతిం ఏతదవోచ – ‘‘కచ్చి తే, గహపతి, ఖమనీయం, కచ్చి యాపనీయం? కచ్చి తే దుక్ఖా వేదనా పటిక్కమన్తి, నో అభిక్కమన్తి; పటిక్కమోసానం పఞ్ఞాయతి, నో అభిక్కమో’’తి?

‘‘న మే, భన్తే సారిపుత్త, ఖమనీయం న యాపనీయం. బాళ్హా మే దుక్ఖా వేదనా అభిక్కమన్తి, నో పటిక్కమన్తి; అభిక్కమోసానం పఞ్ఞాయతి, నో పటిక్కమో. సేయ్యథాపి, భన్తే సారిపుత్త, బలవా పురిసో తిణ్హేన సిఖరేన ముద్ధని [ముద్ధానం (సీ. స్యా. కం. పీ.)] అభిమత్థేయ్య [అభిమన్థేయ్య (సీ. పీ.)]; ఏవమేవ ఖో మే, భన్తే సారిపుత్త, అధిమత్తా వాతా ముద్ధని [ఓహనన్తి (స్యా. కం.)] ఊహనన్తి [అధిమత్తా వాతా సీలం పరికన్తన్తి (సీ. స్యా. కం.)]. న మే, భన్తే సారిపుత్త, ఖమనీయం న యాపనీయం. బాళ్హా మే దుక్ఖా వేదనా అభిక్కమన్తి, నో పటిక్కమన్తి; అభిక్కమోసానం పఞ్ఞాయతి, నో పటిక్కమో. సేయ్యథాపి, భన్తే సారిపుత్త, బలవా పురిసో దళ్హేన వరత్తఖణ్డేన సీసే సీసవేఠం దదేయ్య; ఏవమేవ ఖో మే, భన్తే సారిపుత్త, అధిమత్తా సీసే సీసవేదనా. న మే, భన్తే సారిపుత్త, ఖమనీయం న యాపనీయం. బాళ్హా మే దుక్ఖా వేదనా అభిక్కమన్తి, నో పటిక్కమన్తి; అభిక్కమోసానం పఞ్ఞాయతి, నో పటిక్కమో. సేయ్యథాపి, భన్తే సారిపుత్త, దక్ఖో గోఘాతకో వా గోఘాతకన్తేవాసీ వా తిణ్హేన గోవికన్తనేన కుచ్ఛిం పరికన్తేయ్య; ఏవమేవ ఖో మే, భన్తే సారిపుత్త, అధిమత్తా వాతా కుచ్ఛిం పరికన్తన్తి. న మే, భన్తే సారిపుత్త, ఖమనీయం న యాపనీయం. బాళ్హా మే దుక్ఖా వేదనా అభిక్కమన్తి, నో పటిక్కమన్తి; అభిక్కమోసానం పఞ్ఞాయతి, నో పటిక్కమో. సేయ్యథాపి, భన్తే సారిపుత్త, ద్వే బలవన్తో పురిసా దుబ్బలతరం పురిసం నానాబాహాసు గహేత్వా అఙ్గారకాసుయా సన్తాపేయ్యుం, సమ్పరితాపేయ్యుం; ఏవమేవ ఖో మే, భన్తే సారిపుత్త, అధిమత్తో కాయస్మిం డాహో. న మే, భన్తే సారిపుత్త, ఖమనీయం న యాపనీయం. బాళ్హా మే దుక్ఖా వేదనా అభిక్కమన్తి, నో పటిక్కమన్తి; అభిక్కమోసానం పఞ్ఞాయతి, నో పటిక్కమో’’తి.

౩౮౫. ‘‘తస్మాతిహ తే, గహపతి, ఏవం సిక్ఖితబ్బం – ‘న చక్ఖుం ఉపాదియిస్సామి, న చ మే చక్ఖునిస్సితం విఞ్ఞాణం భవిస్సతీ’తి. ఏవఞ్హి తే, గహపతి, సిక్ఖితబ్బం.

‘‘తస్మాతిహ తే, గహపతి, ఏవం సిక్ఖితబ్బం – ‘న సోతం ఉపాదియిస్సామి, న చ మే సోతనిస్సితం విఞ్ఞాణం భవిస్సతీ’తి. ఏవఞ్హి తే, గహపతి, సిక్ఖితబ్బం. తస్మాతిహ తే, గహపతి, ఏవం సిక్ఖితబ్బం – ‘న ఘానం ఉపాదియిస్సామి, న చ మే ఘాననిస్సితం విఞ్ఞాణం భవిస్సతీ’తి. ఏవఞ్హి తే, గహపతి, సిక్ఖితబ్బం. తస్మాతిహ తే, గహపతి, ఏవం సిక్ఖితబ్బం – ‘న జివ్హం ఉపాదియిస్సామి, న చ మే జివ్హానిస్సితం విఞ్ఞాణం భవిస్సతీ’తి. ఏవఞ్హి తే, గహపతి, సిక్ఖితబ్బం. తస్మాతిహ తే, గహపతి, ఏవం సిక్ఖితబ్బం – ‘న కాయం ఉపాదియిస్సామి, న చ మే కాయనిస్సితం విఞ్ఞాణం భవిస్సతీ’తి. ఏవఞ్హి తే, గహపతి, సిక్ఖితబ్బం. తస్మాతిహ తే, గహపతి, ఏవం సిక్ఖితబ్బం – ‘న మనం ఉపాదియిస్సామి, న చ మే మనోనిస్సితం విఞ్ఞాణం భవిస్సతీ’తి. ఏవఞ్హి తే, గహపతి, సిక్ఖితబ్బం.

‘‘తస్మాతిహ తే, గహపతి, ఏవం సిక్ఖితబ్బం – ‘న రూపం ఉపాదియిస్సామి, న చ మే రూపనిస్సితం విఞ్ఞాణం భవిస్సతీ’తి. ఏవఞ్హి తే, గహపతి, సిక్ఖితబ్బం. తస్మాతిహ తే, గహపతి, ఏవం సిక్ఖితబ్బం – ‘న సద్దం ఉపాదియిస్సామి…పే… న గన్ధం ఉపాదియిస్సామి… న రసం ఉపాదియిస్సామి… న ఫోట్ఠబ్బం ఉపాదియిస్సామి… న ధమ్మం ఉపాదియిస్సామి న చ మే ధమ్మనిస్సితం విఞ్ఞాణం భవిస్సతీ’తి. ఏవఞ్హి తే, గహపతి, సిక్ఖితబ్బం.

‘‘తస్మాతిహ తే, గహపతి, ఏవం సిక్ఖితబ్బం – ‘న చక్ఖువిఞ్ఞాణం ఉపాదియిస్సామి, న చ మే చక్ఖువిఞ్ఞాణనిస్సితం విఞ్ఞాణం భవిస్సతీ’తి. ఏవఞ్హి తే, గహపతి, సిక్ఖితబ్బం. తస్మాతిహ తే, గహపతి, ఏవం సిక్ఖితబ్బం – ‘న సోతవిఞ్ఞాణం ఉపాదియిస్సామి… న ఘానవిఞ్ఞాణం ఉపాదియిస్సామి… న జివ్హావిఞ్ఞాణం ఉపాదియిస్సామి… న కాయవిఞ్ఞాణం ఉపాదియిస్సామి… న మనోవిఞ్ఞాణం ఉపాదియిస్సామి న చ మే మనోవిఞ్ఞాణనిస్సితం విఞ్ఞాణం భవిస్సతీ’తి. ఏవఞ్హి తే, గహపతి, సిక్ఖితబ్బం.

‘‘తస్మాతిహ తే, గహపతి, ఏవం సిక్ఖితబ్బం – ‘న చక్ఖుసమ్ఫస్సం ఉపాదియిస్సామి, న చ మే చక్ఖుసమ్ఫస్సనిస్సితం విఞ్ఞాణం భవిస్సతీ’తి. ఏవఞ్హి తే, గహపతి, సిక్ఖితబ్బం. తస్మాతిహ తే, గహపతి, ఏవం సిక్ఖితబ్బం – ‘న సోతసమ్ఫస్సం ఉపాదియిస్సామి… న ఘానసమ్ఫస్సం ఉపాదియిస్సామి… న జివ్హాసమ్ఫస్సం ఉపాదియిస్సామి… న కాయసమ్ఫస్సం ఉపాదియిస్సామి… న మనోసమ్ఫస్సం ఉపాదియిస్సామి, న చ మే మనోసమ్ఫస్సనిస్సితం విఞ్ఞాణం భవిస్సతీ’తి. ఏవఞ్హి తే, గహపతి, సిక్ఖితబ్బం.

‘‘తస్మాతిహ తే, గహపతి, ఏవం సిక్ఖితబ్బం – ‘న చక్ఖుసమ్ఫస్సజం వేదనం ఉపాదియిస్సామి, న చ మే చక్ఖుసమ్ఫస్సజావేదనానిస్సితం విఞ్ఞాణం భవిస్సతీ’తి. ఏవఞ్హి తే, గహపతి, సిక్ఖితబ్బం. తస్మాతిహ తే, గహపతి, ఏవం సిక్ఖితబ్బం – ‘న సోతసమ్ఫస్సజం వేదనం ఉపాదియిస్సామి… న ఘానసమ్ఫస్సజం వేదనం ఉపాదియిస్సామి… న జివ్హాసమ్ఫస్సజం వేదనం ఉపాదియిస్సామి… న కాయసమ్ఫస్సజం వేదనం ఉపాదియిస్సామి… న మనోసమ్ఫస్సజం వేదనం ఉపాదియిస్సామి, న చ మే మనోసమ్ఫస్సజావేదనానిస్సితం విఞ్ఞాణం భవిస్సతీ’తి. ఏవఞ్హి తే, గహపతి, సిక్ఖితబ్బం.

౩౮౬. ‘‘తస్మాతిహ తే, గహపతి, ఏవం సిక్ఖితబ్బం – ‘న పథవీధాతుం ఉపాదియిస్సామి, న చ మే పథవీధాతునిస్సితం విఞ్ఞాణం భవిస్సతీ’తి. ఏవఞ్హి తే, గహపతి, సిక్ఖితబ్బం. తస్మాతిహ తే, గహపతి, ఏవం సిక్ఖితబ్బం – ‘న ఆపోధాతుం ఉపాదియిస్సామి… న తేజోధాతుం ఉపాదియిస్సామి… న వాయోధాతుం ఉపాదియిస్సామి… న ఆకాసధాతుం ఉపాదియిస్సామి… న విఞ్ఞాణధాతుం ఉపాదియిస్సామి, న చ మే విఞ్ఞాణధాతునిస్సితం విఞ్ఞాణం భవిస్సతీ’తి. ఏవఞ్హి తే, గహపతి, సిక్ఖితబ్బం.

‘‘తస్మాతిహ తే, గహపతి, ఏవం సిక్ఖితబ్బం – ‘న రూపం ఉపాదియిస్సామి, న చ మే రూపనిస్సితం విఞ్ఞాణం భవిస్సతీ’తి. ఏవఞ్హి తే, గహపతి, సిక్ఖితబ్బం. తస్మాతిహ తే, గహపతి, ఏవం సిక్ఖితబ్బం – ‘న వేదనం ఉపాదియిస్సామి… న సఞ్ఞం ఉపాదియిస్సామి… న సఙ్ఖారే ఉపాదియిస్సామి… న విఞ్ఞాణం ఉపాదియిస్సామి, న చ మే విఞ్ఞాణనిస్సితం విఞ్ఞాణం భవిస్సతీ’తి. ఏవఞ్హి తే, గహపతి, సిక్ఖితబ్బం.

‘‘తస్మాతిహ తే, గహపతి, ఏవం సిక్ఖితబ్బం – ‘న ఆకాసానఞ్చాయతనం ఉపాదియిస్సామి, న చ మే ఆకాసానఞ్చాయతననిస్సితం విఞ్ఞాణం భవిస్సతీ’తి. ఏవఞ్హి తే, గహపతి, సిక్ఖితబ్బం. తస్మాతిహ తే, గహపతి, ఏవం సిక్ఖితబ్బం – ‘న విఞ్ఞాణఞ్చాయతనం ఉపాదియిస్సామి… న ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనం ఉపాదియిస్సామి… న నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనం ఉపాదియిస్సామి న చ మే నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతననిస్సితం విఞ్ఞాణం భవిస్సతీ’తి. ఏవఞ్హి తే, గహపతి, సిక్ఖితబ్బం.

‘‘తస్మాతిహ తే, గహపతి, ఏవం సిక్ఖితబ్బం – ‘న ఇధలోకం ఉపాదియిస్సామి, న చ మే ఇధలోకనిస్సితం విఞ్ఞాణం భవిస్సతీ’తి. ఏవఞ్హి తే, గహపతి, సిక్ఖితబ్బం. తస్మాతిహ తే, గహపతి, ఏవం సిక్ఖితబ్బం – ‘న పరలోకం ఉపాదియిస్సామి, న చ మే పరలోకనిస్సితం విఞ్ఞాణం భవిస్సతీ’తి. ఏవఞ్హి తే, గహపతి, సిక్ఖితబ్బం. తస్మాతిహ తే, గహపతి, ఏవం సిక్ఖితబ్బం – ‘యమ్పి మే దిట్ఠం సుతం ముతం విఞ్ఞాతం పత్తం పరియేసితం అనుపరియేసితం అనుచరితం మనసా తమ్పి న ఉపాదియిస్సామి, న చ మే తంనిస్సితం విఞ్ఞాణం భవిస్సతీ’తి. ఏవఞ్హి తే, గహపతి, సిక్ఖితబ్బ’’న్తి.

౩౮౭. ఏవం వుత్తే, అనాథపిణ్డికో గహపతి పరోది, అస్సూని పవత్తేసి. అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో అనాథపిణ్డికం గహపతిం ఏతదవోచ – ‘‘ఓలీయసి ఖో త్వం, గహపతి, సంసీదసి ఖో త్వం, గహపతీ’’తి? ‘‘నాహం, భన్తే ఆనన్ద, ఓలీయామి, నపి సంసీదామి; అపి చ మే దీఘరత్తం సత్థా పయిరుపాసితో మనోభావనీయా చ భిక్ఖూ; న చ మే ఏవరూపీ ధమ్మీ కథా సుతపుబ్బా’’తి. ‘‘న ఖో, గహపతి, గిహీనం ఓదాతవసనానం ఏవరూపీ ధమ్మీ కథా పటిభాతి; పబ్బజితానం ఖో, గహపతి, ఏవరూపీ ధమ్మీ కథా పటిభాతీ’’తి. ‘‘తేన హి, భన్తే సారిపుత్త, గిహీనమ్పి ఓదాతవసనానం ఏవరూపీ ధమ్మీ కథా పటిభాతు. సన్తి హి, భన్తే, కులపుత్తా అప్పరజక్ఖజాతికా, అస్సవనతా ధమ్మస్స పరిహాయన్తి; భవిస్సన్తి ధమ్మస్స అఞ్ఞాతారో’’తి.

అథ ఖో ఆయస్మా చ సారిపుత్తో ఆయస్మా చ ఆనన్దో అనాథపిణ్డికం గహపతిం ఇమినా ఓవాదేన ఓవదిత్వా ఉట్ఠాయాసనా పక్కమింసు. అథ ఖో అనాథపిణ్డికో గహపతి, అచిరపక్కన్తే ఆయస్మన్తే చ సారిపుత్తే ఆయస్మన్తే చ ఆనన్దే, కాలమకాసి తుసితం కాయం ఉపపజ్జి. అథ ఖో అనాథపిణ్డికో దేవపుత్తో అభిక్కన్తాయ రత్తియా అభిక్కన్తవణ్ణో కేవలకప్పం జేతవనం ఓభాసేత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితో ఖో అనాథపిణ్డికో దేవపుత్తో భగవన్తం గాథాహి అజ్ఝభాసి –

‘‘ఇదఞ్హి తం జేతవనం, ఇసిసఙ్ఘనిసేవితం;

ఆవుత్థం ధమ్మరాజేన, పీతిసఞ్జననం మమ.

‘‘కమ్మం విజ్జా చ ధమ్మో చ, సీలం జీవితముత్తమం;

ఏతేన మచ్చా సుజ్ఝన్తి, న గోత్తేన ధనేన వా.

‘‘తస్మా హి పణ్డితో పోసో, సమ్పస్సం అత్థమత్తనో;

యోనిసో విచినే ధమ్మం, ఏవం తత్థ విసుజ్ఝతి.

‘‘సారిపుత్తోవ పఞ్ఞాయ, సీలేన ఉపసమేన;

యోపి పారఙ్గతో భిక్ఖు, ఏతావపరమో సియా’’తి.

ఇదమవోచ అనాథపిణ్డికో దేవపుత్తో. సమనుఞ్ఞో సత్థా అహోసి. అథ ఖో అనాథపిణ్డికో దేవపుత్తో – ‘‘సమనుఞ్ఞో మే సత్థా’’తి భగవన్తం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా తత్థేవన్తరధాయి.

౩౮౮. అథ ఖో భగవా తస్సా రత్తియా అచ్చయేన భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘ఇమం, భిక్ఖవే, రత్తిం అఞ్ఞతరో దేవపుత్తో అభిక్కన్తాయ రత్తియా అభిక్కన్తవణ్ణో కేవలకప్పం జేతవనం ఓభాసేత్వా యేనాహం తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా మం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితో ఖో సో దేవపుత్తో మం గాథాహి అజ్ఝభాసి –

‘‘ఇదఞ్హి తం జేతవనం, ఇసిసఙ్ఘనిసేవితం;

ఆవుత్థం ధమ్మరాజేన, పీతిసఞ్జననం మమ.

‘‘కమ్మం విజ్జా చ ధమ్మో చ, సీలం జీవితముత్తమం;

ఏతేన మచ్చా సుజ్ఝన్తి, న గోత్తేన ధనేన వా.

‘‘తస్మా హి పణ్డితో పోసో, సమ్పస్సం అత్థమత్తనో;

యోనిసో విచినే ధమ్మం, ఏవం తత్థ విసుజ్ఝతి.

‘‘సారిపుత్తోవ పఞ్ఞాయ, సీలేన ఉపసమేన;

యోపి పారఙ్గతో భిక్ఖు, ఏతావపరమో సియా’’తి.

‘‘ఇదమవోచ, భిక్ఖవే, సో దేవపుత్తో. ‘సమనుఞ్ఞో మే సత్థా’తి మం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా తత్థేవన్తరధాయీ’’తి.

ఏవం వుత్తే, ఆయస్మా ఆనన్దో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘సో హి నూన సో, భన్తే, అనాథపిణ్డికో దేవపుత్తో భవిస్సతి. అనాథపిణ్డికో, భన్తే, గహపతి ఆయస్మన్తే సారిపుత్తే అభిప్పసన్నో అహోసీ’’తి. ‘‘సాధు, సాధు, ఆనన్ద! యావతకం ఖో, ఆనన్ద, తక్కాయ పత్తబ్బం, అనుప్పత్తం తం తయా. అనాథపిణ్డికో సో, ఆనన్ద, దేవపుత్తో’’తి.

ఇదమవోచ భగవా. అత్తమనో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవతో భాసితం అభినన్దీతి.

అనాథపిణ్డికోవాదసుత్తం నిట్ఠితం పఠమం.