౮. ఉపక్కిలేససుత్తం

౨౩౬. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా కోసమ్బియం విహరతి ఘోసితారామే. తేన ఖో పన సమయేన కోసమ్బియం భిక్ఖూ భణ్డనజాతా కలహజాతా వివాదాపన్నా అఞ్ఞమఞ్ఞం ముఖసత్తీహి వితుదన్తా విహరన్తి. అథ ఖో అఞ్ఞతరో భిక్ఖు యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితో ఖో సో భిక్ఖు భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘ఇధ, భన్తే, కోసమ్బియం భిక్ఖూ భణ్డనజాతా కలహజాతా వివాదాపన్నా అఞ్ఞమఞ్ఞం ముఖసత్తీహి వితుదన్తా విహరన్తి. సాధు, భన్తే, భగవా యేన తే భిక్ఖూ తేనుపసఙ్కమతు అనుకమ్పం ఉపాదాయా’’తి. అధివాసేసి భగవా తుణ్హీభావేన. అథ ఖో భగవా యేన తే భిక్ఖూ తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా తే భిక్ఖూ ఏతదవోచ – ‘‘అలం, భిక్ఖవే, మా భణ్డనం, మా కలహం, మా విగ్గహం, మా వివాద’’న్తి.

ఏవం వుత్తే, అఞ్ఞతరో భిక్ఖు భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘ఆగమేతు, భన్తే! భగవా ధమ్మస్సామీ; అప్పోస్సుక్కో, భన్తే, భగవా దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారం అనుయుత్తో విహరతు; మయమేతేన భణ్డనేన కలహేన విగ్గహేన వివాదేన పఞ్ఞాయిస్సామా’’తి. దుతియమ్పి ఖో భగవా తే భిక్ఖూ ఏతదవోచ – ‘‘అలం, భిక్ఖవే, మా భణ్డనం, మా కలహం, మా విగ్గహం, మా వివాద’’న్తి. దుతియమ్పి ఖో సో భిక్ఖు భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘ఆగమేతు, భన్తే! భగవా ధమ్మస్సామీ; అప్పోస్సుక్కో, భన్తే, భగవా దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారం అనుయుత్తో విహరతు; మయమేతేన భణ్డనేన కలహేన విగ్గహేన వివాదేన పఞ్ఞాయిస్సామా’’తి. తతియమ్పి ఖో భగవా తే భిక్ఖూ ఏతదవోచ – ‘‘అలం, భిక్ఖవే, మా భణ్డనం, మా కలహం, మా విగ్గహం, మా వివాద’’న్తి. తతియమ్పి ఖో సో భిక్ఖు భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘ఆగమేతు, భన్తే, భగవా ధమ్మస్సామీ; అప్పోస్సుక్కో, భన్తే, భగవా దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారం అనుయుత్తో విహరతు; మయమేతేన భణ్డనేన కలహేన విగ్గహేన వివాదేన పఞ్ఞాయిస్సామా’’తి.

అథ ఖో భగవా పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ కోసమ్బిం పిణ్డాయ పావిసి. కోసమ్బియం పిణ్డాయ చరిత్వా పచ్ఛాభత్తం పిణ్డపాతపటిక్కన్తో సేనాసనం సంసామేత్వా పత్తచీవరమాదాయ ఠితకోవ ఇమా గాథా అభాసి –

౨౩౭. ‘‘పుథుసద్దో సమజనో, న బాలో కోచి మఞ్ఞథ;

సఙ్ఘస్మిం భిజ్జమానస్మిం, నాఞ్ఞం భియ్యో అమఞ్ఞరుం.

‘‘పరిముట్ఠా పణ్డితాభాసా, వాచాగోచరభాణినో;

యావిచ్ఛన్తి ముఖాయామం, యేన నీతా న తం విదూ.

‘‘అక్కోచ్ఛి మం అవధి మం, అజిని మం అహాసి మే;

యే చ తం ఉపనయ్హన్తి, వేరం తేసం న సమ్మతి.

‘‘అక్కోచ్ఛి మం అవధి మం, అజిని మం అహాసి మే;

యే చ తం నుపనయ్హన్తి, వేరం తేసూపసమ్మతి.

‘‘న హి వేరేన వేరాని, సమ్మన్తీధ కుదాచనం;

అవేరేన చ సమ్మన్తి, ఏస ధమ్మో సనన్తనో.

‘‘పరే చ న విజానన్తి, మయమేత్థ యమామసే;

యే చ తత్థ విజానన్తి, తతో సమ్మన్తి మేధగా.

‘‘అట్ఠిచ్ఛిన్నా పాణహరా, గవస్సధనహారినో;

రట్ఠం విలుమ్పమానానం, తేసమ్పి హోతి సఙ్గతి;

కస్మా తుమ్హాకం నో సియా.

‘‘సచే లభేథ నిపకం సహాయం,

సద్ధిం చరం సాధువిహారి ధీరం;

అభిభుయ్య సబ్బాని పరిస్సయాని,

చరేయ్య తేనత్తమనో సతీమా.

‘‘నో చే లభేథ నిపకం సహాయం,

సద్ధిం చరం సాధువిహారి ధీరం;

రాజావ రట్ఠం విజితం పహాయ,

ఏకో చరే మాతఙ్గరఞ్ఞేవ నాగో.

‘‘ఏకస్స చరితం సేయ్యో, నత్థి బాలే సహాయతా;

ఏకో చరే న చ పాపాని కయిరా,

అప్పోస్సుక్కో మాతఙ్గరఞ్ఞేవ నాగో’’తి.

౨౩౮. అథ ఖో భగవా ఠితకోవ ఇమా గాథా భాసిత్వా యేన బాలకలోణకారగామో [బాలకలోణకగామో (క.), తథా వినయేపి] తేనుపసఙ్కమి. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా భగు బాలకలోణకారగామే విహరతి. అద్దసా ఖో ఆయస్మా భగు భగవన్తం దూరతోవ ఆగచ్ఛన్తం. దిస్వాన ఆసనం పఞ్ఞపేసి ఉదకఞ్చ పాదానం ధోవనం [ఉదకఞ్చ పాదానం (సీ. స్యా. కం. పీ.)]. నిసీది భగవా పఞ్ఞత్తే ఆసనే. నిసజ్జ పాదే పక్ఖాలేసి. ఆయస్మాపి ఖో భగు భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో ఆయస్మన్తం భగుం భగవా ఏతదవోచ – ‘‘కచ్చి, భిక్ఖు, ఖమనీయం, కచ్చి యాపనీయం, కచ్చి పిణ్డకేన న కిలమసీ’’తి? ‘‘ఖమనీయం భగవా, యాపనీయం భగవా, న చాహం, భన్తే, పిణ్డకేన కిలమామీ’’తి. అథ ఖో భగవా ఆయస్మన్తం భగుం ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సేత్వా సమాదపేత్వా సముత్తేజేత్వా సమ్పహంసేత్వా ఉట్ఠాయాసనా యేన పాచీనవంసదాయో తేనుపసఙ్కమి.

తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా చ అనురుద్ధో ఆయస్మా చ నన్దియో [భద్దియో (మ. ని. ౨.౧౬౬ నళకపానే] ఆయస్మా చ కిమిలో [కిమ్బిలో (సీ. స్యా. కం. పీ.)] పాచీనవంసదాయే విహరన్తి. అద్దసా ఖో దాయపాలో భగవన్తం దూరతోవ ఆగచ్ఛన్తం. దిస్వాన భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘మా, మహాసమణ, ఏతం దాయం పావిసి. సన్తేత్థ తయో కులపుత్తా అత్తకామరూపా విహరన్తి. మా తేసం అఫాసుమకాసీ’’తి. అస్సోసి ఖో ఆయస్మా అనురుద్ధో దాయపాలస్స భగవతా సద్ధిం మన్తయమానస్స. సుత్వాన దాయపాలం ఏతదవోచ – ‘‘మా, ఆవుసో దాయపాల, భగవన్తం వారేసి. సత్థా నో భగవా అనుప్పత్తో’’తి.

౨౩౯. అథ ఖో ఆయస్మా అనురుద్ధో యేనాయస్మా చ నన్దియో యేనాయస్మా చ కిమిలో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తఞ్చ నన్దియం ఆయస్మన్తఞ్చ కిమిలం ఏతదవోచ – ‘‘అభిక్కమథాయస్మన్తో, అభిక్కమథాయస్మన్తో, సత్థా నో భగవా అనుప్పత్తో’’తి. అథ ఖో ఆయస్మా చ అనురుద్ధో ఆయస్మా చ నన్దియో ఆయస్మా చ కిమిలో భగవన్తం పచ్చుగ్గన్త్వా ఏకో భగవతో పత్తచీవరం పటిగ్గహేసి, ఏకో ఆసనం పఞ్ఞపేసి, ఏకో పాదోదకం ఉపట్ఠపేసి. నిసీది భగవా పఞ్ఞత్తే ఆసనే. నిసజ్జ పాదే పక్ఖాలేసి. తేపి ఖో ఆయస్మన్తో భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో ఆయస్మన్తం అనురుద్ధం భగవా ఏతదవోచ – ‘‘కచ్చి వో, అనురుద్ధా, ఖమనీయం, కచ్చి యాపనీయం, కచ్చి పిణ్డకేన న కిలమథా’’తి? ‘‘ఖమనీయం భగవా, యాపనీయం భగవా, న చ మయం, భన్తే, పిణ్డకేన కిలమామా’’తి. ‘‘కచ్చి పన వో, అనురుద్ధా, సమగ్గా సమ్మోదమానా అవివదమానా ఖీరోదకీభూతా అఞ్ఞమఞ్ఞం పియచక్ఖూహి సమ్పస్సన్తా విహరథా’’తి? ‘‘తగ్ఘ మయం, భన్తే, సమగ్గా సమ్మోదమానా అవివదమానా ఖీరోదకీభూతా అఞ్ఞమఞ్ఞం పియచక్ఖూహి సమ్పస్సన్తా విహరామా’’తి. ‘‘యథా కథం పన తుమ్హే, అనురుద్ధా, సమగ్గా సమ్మోదమానా అవివదమానా ఖీరోదకీభూతా అఞ్ఞమఞ్ఞం పియచక్ఖూహి సమ్పస్సన్తా విహరథా’’తి? ‘‘ఇధ మయ్హం, భన్తే, ఏవం హోతి – ‘లాభా వత మే, సులద్ధం వత మే యోహం ఏవరూపేహి సబ్రహ్మచారీహి సద్ధిం విహరామీ’తి. తస్స మయ్హం, భన్తే, ఇమేసు ఆయస్మన్తేసు మేత్తం కాయకమ్మం పచ్చుపట్ఠితం ఆవి చేవ రహో చ, మేత్తం వచీకమ్మం పచ్చుపట్ఠితం ఆవి చేవ రహో చ, మేత్తం మనోకమ్మం పచ్చుపట్ఠితం ఆవి చేవ రహో చ. తస్స, మయ్హం, భన్తే, ఏవం హోతి – ‘యంనూనాహం సకం చిత్తం నిక్ఖిపిత్వా ఇమేసంయేవ ఆయస్మన్తానం చిత్తస్స వసేన వత్తేయ్య’న్తి. సో ఖో అహం, భన్తే, సకం చిత్తం నిక్ఖిపిత్వా ఇమేసంయేవ ఆయస్మన్తానం చిత్తస్స వసేన వత్తామి. నానా హి ఖో నో, భన్తే, కాయా, ఏకఞ్చ పన మఞ్ఞే చిత్త’’న్తి.

ఆయస్మాపి ఖో నన్దియో…పే… ఆయస్మాపి ఖో కిమిలో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘మయ్హమ్పి ఖో, భన్తే, ఏవం హోతి – ‘లాభా వత మే, సులద్ధం వత మే యోహం ఏవరూపేహి సబ్రహ్మచారీహి సద్ధిం విహరామీ’తి. తస్స మయ్హం, భన్తే, ఇమేసు ఆయస్మన్తేసు మేత్తం కాయకమ్మం పచ్చుపట్ఠితం ఆవి చేవ రహో చ, మేత్తం వచీకమ్మం పచ్చుపట్ఠితం ఆవి చేవ రహో చ, మేత్తం మనోకమ్మం పచ్చుపట్ఠితం ఆవి చేవ రహో చ. తస్స మయ్హం, భన్తే, ఏవం హోతి – ‘యంనూనాహం సకం చిత్తం నిక్ఖిపిత్వా ఇమేసంయేవ ఆయస్మన్తానం చిత్తస్స వసేన వత్తేయ్య’న్తి. సో ఖో అహం, భన్తే, సకం చిత్తం నిక్ఖిపిత్వా ఇమేసంయేవ ఆయస్మన్తానం చిత్తస్స వసేన వత్తామి. నానా హి ఖో నో, భన్తే, కాయా, ఏకఞ్చ పన మఞ్ఞే చిత్తన్తి. ఏవం ఖో మయం, భన్తే, సమగ్గా సమ్మోదమానా అవివదమానా ఖీరోదకీభూతా అఞ్ఞమఞ్ఞం పియచక్ఖూహి సమ్పస్సన్తా విహరామా’’తి.

౨౪౦. ‘‘సాధు, సాధు, అనురుద్ధా! కచ్చి పన వో, అనురుద్ధా, అప్పమత్తా ఆతాపినో పహితత్తా విహరథా’’తి? ‘‘తగ్ఘ మయం, భన్తే, అప్పమత్తా ఆతాపినో పహితత్తా విహరామా’’తి. ‘‘యథా కథం పన తుమ్హే, అనురుద్ధా, అప్పమత్తా ఆతాపినో పహితత్తా విహరథా’’తి? ‘‘ఇధ, భన్తే, అమ్హాకం యో పఠమం గామతో పిణ్డాయ పటిక్కమతి, సో ఆసనాని పఞ్ఞపేతి, పానీయం పరిభోజనీయం ఉపట్ఠాపేతి, అవక్కారపాతిం ఉపట్ఠాపేతి. యో పచ్ఛా గామతో పిణ్డాయ పటిక్కమతి – సచే హోతి భుత్తావసేసో, సచే ఆకఙ్ఖతి, భుఞ్జతి; నో చే ఆకఙ్ఖతి, అప్పహరితే వా ఛడ్డేతి అపాణకే వా ఉదకే ఓపిలాపేతి – సో ఆసనాని పటిసామేతి, పానీయం పరిభోజనీయం పటిసామేతి, అవక్కారపాతిం ధోవిత్వా పటిసామేతి, భత్తగ్గం సమ్మజ్జతి. యో పస్సతి పానీయఘటం వా పరిభోజనీయఘటం వా వచ్చఘటం వా రిత్తం తుచ్ఛం సో ఉపట్ఠాపేతి. సచస్స హోతి అవిసయ్హం, హత్థవికారేన దుతియం ఆమన్తేత్వా హత్థవిలఙ్ఘకేన ఉపట్ఠాపేమ [ఉపట్ఠపేతి (సీ.)], న త్వేవ మయం, భన్తే, తప్పచ్చయా వాచం భిన్దామ. పఞ్చాహికం ఖో పన మయం, భన్తే, సబ్బరత్తిం ధమ్మియా కథాయ సన్నిసీదామ. ఏవం ఖో మయం, భన్తే, అప్పమత్తా ఆతాపినో పహితత్తా విహరామా’’తి.

౨౪౧. ‘‘సాధు, సాధు, అనురుద్ధా! అత్థి పన వో, అనురుద్ధా, ఏవం అప్పమత్తానం ఆతాపీనం పహితత్తానం విహరతం ఉత్తరిమనుస్సధమ్మా అలమరియఞాణదస్సనవిసేసో అధిగతో ఫాసువిహారో’’తి? ‘‘ఇధ మయం, భన్తే, అప్పమత్తా ఆతాపినో పహితత్తా విహరన్తా ఓభాసఞ్చేవ సఞ్జానామ దస్సనఞ్చ రూపానం. సో ఖో పన నో ఓభాసో నచిరస్సేవ అన్తరధాయతి దస్సనఞ్చ రూపానం; తఞ్చ నిమిత్తం నప్పటివిజ్ఝామా’’తి.

‘‘తం ఖో పన వో, అనురుద్ధా, నిమిత్తం పటివిజ్ఝితబ్బం. అహమ్పి సుదం, అనురుద్ధా, పుబ్బేవ సమ్బోధా అనభిసమ్బుద్ధో బోధిసత్తోవ సమానో ఓభాసఞ్చేవ సఞ్జానామి దస్సనఞ్చ రూపానం. సో ఖో పన మే ఓభాసో నచిరస్సేవ అన్తరధాయతి దస్సనఞ్చ రూపానం. తస్స మయ్హం, అనురుద్ధా, ఏతదహోసి – ‘కో ను ఖో హేతు కో పచ్చయో యేన మే ఓభాసో అన్తరధాయతి దస్సనఞ్చ రూపాన’న్తి? తస్స మయ్హం, అనురుద్ధా, ఏతదహోసి – ‘విచికిచ్ఛా ఖో మే ఉదపాది, విచికిచ్ఛాధికరణఞ్చ పన మే సమాధి చవి. సమాధిమ్హి చుతే ఓభాసో అన్తరధాయతి దస్సనఞ్చ రూపానం. సోహం తథా కరిస్సామి యథా మే పున న విచికిచ్ఛా ఉప్పజ్జిస్సతీ’’’తి.

‘‘సో ఖో అహం, అనురుద్ధా, అప్పమత్తో ఆతాపీ పహితత్తో విహరన్తో ఓభాసఞ్చేవ సఞ్జానామి దస్సనఞ్చ రూపానం. సో ఖో పన మే ఓభాసో నచిరస్సేవ అన్తరధాయతి దస్సనఞ్చ రూపానం. తస్స మయ్హం, అనురుద్ధా, ఏతదహోసి – ‘కో ను ఖో హేతు కో పచ్చయో యేన మే ఓభాసో అన్తరధాయతి దస్సనఞ్చ రూపాన’న్తి? తస్స మయ్హం, అనురుద్ధా, ఏతదహోసి – ‘అమనసికారో ఖో మే ఉదపాది, అమనసికారాధికరణఞ్చ పన మే సమాధి చవి. సమాధిమ్హి చుతే ఓభాసో అన్తరధాయతి దస్సనఞ్చ రూపానం. సోహం తథా కరిస్సామి యథా మే పున న విచికిచ్ఛా ఉప్పజ్జిస్సతి న అమనసికారో’’’తి.

‘‘సో ఖో అహం, అనురుద్ధా…పే… తస్స మయ్హం, అనురుద్ధా, ఏతదహోసి – ‘థినమిద్ధం ఖో మే ఉదపాది, థినమిద్ధాధికరణఞ్చ పన మే సమాధి చవి. సమాధిమ్హి చుతే ఓభాసో అన్తరధాయతి దస్సనఞ్చ రూపానం. సోహం తథా కరిస్సామి యథా మే పున న విచికిచ్ఛా ఉప్పజ్జిస్సతి న అమనసికారో న థినమిద్ధ’’’న్తి.

‘‘సో ఖో అహం, అనురుద్ధా…పే… తస్స మయ్హం, అనురుద్ధా, ఏతదహోసి – ‘ఛమ్భితత్తం ఖో మే ఉదపాది, ఛమ్భితత్తాధికరణఞ్చ పన మే సమాధి చవి. సమాధిమ్హి చుతే ఓభాసో అన్తరధాయతి దస్సనఞ్చ రూపానం. సేయ్యథాపి, అనురుద్ధా, పురిసో అద్ధానమగ్గప్పటిపన్నో, తస్స ఉభతోపస్సే వట్టకా [వధకా (సీ. స్యా. కం. పీ.)] ఉప్పతేయ్యుం, తస్స తతోనిదానం ఛమ్భితత్తం ఉప్పజ్జేయ్య; ఏవమేవ ఖో మే, అనురుద్ధా, ఛమ్భితత్తం ఉదపాది, ఛమ్భితత్తాధికరణఞ్చ పన మే సమాధి చవి. సమాధిమ్హి చుతే ఓభాసో అన్తరధాయతి దస్సనఞ్చ రూపానం. సోహం తథా కరిస్సామి యథా మే పున న విచికిచ్ఛా ఉప్పజ్జిస్సతి న అమనసికారో న థినమిద్ధం న ఛమ్భితత్త’’’న్తి.

‘‘సో ఖో అహం, అనురుద్ధా…పే… తస్స మయ్హం, అనురుద్ధా, ఏతదహోసి – ‘ఉప్పిలం [ఉబ్బిల్లం (సీ. పీ.), ఉబ్బిలం (స్యా. కం.)] ఖో మే ఉదపాది, ఉప్పిలాధికరణఞ్చ పన మే సమాధి చవి. సమాధిమ్హి చుతే ఓభాసో అన్తరధాయతి దస్సనఞ్చ రూపానం. సేయ్యథాపి, అనురుద్ధా, పురిసో ఏకం నిధిముఖం గవేసన్తో సకిదేవ పఞ్చనిధిముఖాని అధిగచ్ఛేయ్య, తస్స తతోనిదానం ఉప్పిలం ఉప్పజ్జేయ్య; ఏవమేవ ఖో మే, అనురుద్ధా, ఉప్పిలం ఉదపాది, ఉప్పిలాధికరణఞ్చ పన మే సమాధి చవి. సమాధిమ్హి చుతే ఓభాసో అన్తరధాయతి దస్సనఞ్చ రూపానం. సోహం తథా కరిస్సామి యథా మే పున న విచికిచ్ఛా ఉప్పజ్జిస్సతి, న అమనసికారో, న థినమిద్ధం, న ఛమ్భితత్తం, న ఉప్పిల’’’న్తి.

‘‘సో ఖో అహం, అనురుద్ధా…పే… తస్స మయ్హం, అనురుద్ధా, ఏతదహోసి – ‘దుట్ఠుల్లం ఖో మే ఉదపాది, దుట్ఠుల్లాధికరణఞ్చ పన మే సమాధి చవి. సమాధిమ్హి చుతే ఓభాసో అన్తరధాయతి దస్సనఞ్చ రూపానం. సోహం తథా కరిస్సామి యథా మే పున న విచికిచ్ఛా ఉప్పజ్జిస్సతి, న అమనసికారో, న థినమిద్ధం, న ఛమ్భితత్తం, న ఉప్పిలం, న దుట్ఠుల్ల’’’న్తి.

‘‘సో ఖో అహం, అనురుద్ధా…పే… తస్స మయ్హం, అనురుద్ధా, ఏతదహోసి – ‘అచ్చారద్ధవీరియం ఖో మే ఉదపాది, అచ్చారద్ధవీరియాధికరణఞ్చ పన మే సమాధి చవి. సమాధిమ్హి చుతే ఓభాసో అన్తరధాయతి దస్సనఞ్చ రూపానం. సేయ్యథాపి, అనురుద్ధా, పురిసో ఉభోహి హత్థేహి వట్టకం గాళ్హం గణ్హేయ్య, సో తత్థేవ పతమేయ్య [మతమేయ్య (బహూసు) ప + తం + ఏయ్య = పతమేయ్య-ఇతి పదవిభాగో]; ఏవమేవ ఖో మే, అనురుద్ధా, అచ్చారద్ధవీరియం ఉదపాది, అచ్చారద్ధవీరియాధికరణఞ్చ పన మే సమాధి చవి. సమాధిమ్హి చుతే ఓభాసో అన్తరధాయతి దస్సనఞ్చ రూపానం. సోహం తథా కరిస్సామి యథా మే పున న విచికిచ్ఛా ఉప్పజ్జిస్సతి, న అమనసికారో, న థినమిద్ధం, న ఛమ్భితత్తం, న ఉప్పిలం, న దుట్ఠుల్లం, న అచ్చారద్ధవీరియ’’’న్తి.

‘‘సో ఖో అహం, అనురుద్ధా…పే… తస్స మయ్హం, అనురుద్ధా, ఏతదహోసి – ‘అతిలీనవీరియం ఖో మే ఉదపాది, అతిలీనవీరియాధికరణఞ్చ పన మే సమాధి చవి. సమాధిమ్హి చుతే ఓభాసో అన్తరధాయతి దస్సనఞ్చ రూపానం. సేయ్యథాపి, అనురుద్ధా, పురిసో వట్టకం సిథిలం గణ్హేయ్య, సో తస్స హత్థతో ఉప్పతేయ్య; ఏవమేవ ఖో మే, అనురుద్ధా, అతిలీనవీరియం ఉదపాది, అతిలీనవీరియాధికరణఞ్చ పన మే సమాధి చవి. సమాధిమ్హి చుతే ఓభాసో అన్తరధాయతి దస్సనఞ్చ రూపానం. సోహం తథా కరిస్సామి యథా మే పున న విచికిచ్ఛా ఉప్పజ్జిస్సతి, న అమనసికారో, న థినమిద్ధం, న ఛమ్భితత్తం, న ఉప్పిలం, న దుట్ఠుల్లం, న అచ్చారద్ధవీరియం, న అతిలీనవీరియ’’’న్తి.

‘‘సో ఖో అహం, అనురుద్ధా…పే… తస్స మయ్హం, అనురుద్ధా, ఏతదహోసి – ‘అభిజప్పా ఖో మే ఉదపాది, అభిజప్పాధికరణఞ్చ పన మే సమాధి చవి. సమాధిమ్హి చుతే ఓభాసో అన్తరధాయతి దస్సనఞ్చ రూపానం. సోహం తథా కరిస్సామి యథా మే పున న విచికిచ్ఛా ఉప్పజ్జిస్సతి, న అమనసికారో, న థినమిద్ధం, న ఛమ్భితత్తం, న ఉప్పిలం, న దుట్ఠుల్లం, న అచ్చారద్ధవీరియం, న అతిలీనవీరియం, న అభిజప్పా’’’తి.

‘‘సో ఖో అహం, అనురుద్ధా…పే… తస్స మయ్హం, అనురుద్ధా, ఏతదహోసి – ‘నానత్తసఞ్ఞా ఖో మే ఉదపాది, నానత్తసఞ్ఞాధికరణఞ్చ పన మే సమాధి చవి. సమాధిమ్హి చుతే ఓభాసో అన్తరధాయతి దస్సనఞ్చ రూపానం. సోహం తథా కరిస్సామి యథా మే పున న విచికిచ్ఛా ఉప్పజ్జిస్సతి, న అమనసికారో, న థినమిద్ధం, న ఛమ్భితత్తం, న ఉప్పిలం, న దుట్ఠుల్లం, న అచ్చారద్ధవీరియం, న అతిలీనవీరియం, న అభిజప్పా, న నానత్తసఞ్ఞా’’’తి.

‘‘సో ఖో అహం, అనురుద్ధా, అప్పమత్తో ఆతాపీ పహితత్తో విహరన్తో ఓభాసఞ్చేవ సఞ్జానామి దస్సనఞ్చ రూపానం. సో ఖో పన మే ఓభాసో నచిరస్సేవ అన్తరధాయతి దస్సనఞ్చ రూపానం. తస్స మయ్హం అనురుద్ధా ఏతదహోసి – ‘కో ను ఖో హేతు కో పచ్చయో యేన మే ఓభాసో అన్తరధాయతి దస్సనఞ్చ రూపాన’న్తి. తస్స మయ్హం, అనురుద్ధా, ఏతదహోసి – ‘అతినిజ్ఝాయితత్తం ఖో మే రూపానం ఉదపాది, అతినిజ్ఝాయితత్తాధికరణఞ్చ పన మే రూపానం సమాధి చవి. సమాధిమ్హి చుతే ఓభాసో అన్తరధాయతి దస్సనఞ్చ రూపానం. సోహం తథా కరిస్సామి యథా మే పున న విచికిచ్ఛా ఉప్పజ్జిస్సతి, న అమనసికారో, న థినమిద్ధం, న ఛమ్భితత్తం, న ఉప్పిలం, న దుట్ఠుల్లం, న అచ్చారద్ధవీరియం, న అతిలీనవీరియం, న అభిజప్పా, న నానత్తసఞ్ఞా, న అతినిజ్ఝాయితత్తం రూపాన’’’న్తి.

౨౪౨. ‘‘సో ఖో అహం, అనురుద్ధా, ‘విచికిచ్ఛా చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో’తి – ఇతి విదిత్వా విచికిచ్ఛం చిత్తస్స ఉపక్కిలేసం పజహిం, ‘అమనసికారో చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో’తి – ఇతి విదిత్వా అమనసికారం చిత్తస్స ఉపక్కిలేసం పజహిం, ‘థినమిద్ధం చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో’తి – ఇతి విదిత్వా థినమిద్ధం చిత్తస్స ఉపక్కిలేసం పజహిం, ‘ఛమ్భితత్తం చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో’తి – ఇతి విదిత్వా ఛమ్భితత్తం చిత్తస్స ఉపక్కిలేసం పజహిం, ‘ఉప్పిలం చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో’తి – ఇతి విదిత్వా ఉప్పిలం చిత్తస్స ఉపక్కిలేసం పజహిం, ‘దుట్ఠుల్లం చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో’తి – ఇతి విదిత్వా దుట్ఠుల్లం చిత్తస్స ఉపక్కిలేసం పజహిం, ‘అచ్చారద్ధవీరియం చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో’తి – ఇతి విదిత్వా అచ్చారద్ధవీరియం చిత్తస్స ఉపక్కిలేసం పజహిం, ‘అతిలీనవీరియం చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో’తి – ఇతి విదిత్వా అతిలీనవీరియం చిత్తస్స ఉపక్కిలేసం పజహిం, ‘అభిజప్పా చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో’తి – ఇతి విదిత్వా అభిజప్పం చిత్తస్స ఉపక్కిలేసం పజహిం, ‘నానత్తసఞ్ఞా చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో’తి – ఇతి విదిత్వా నానత్తసఞ్ఞం చిత్తస్స ఉపక్కిలేసం పజహిం, ‘అతినిజ్ఝాయితత్తం రూపానం చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో’తి – ఇతి విదిత్వా అతినిజ్ఝాయితత్తం రూపానం చిత్తస్స ఉపక్కిలేసం పజహిం.

౨౪౩. ‘‘సో ఖో అహం, అనురుద్ధా, అప్పమత్తో ఆతాపీ పహితత్తో విహరన్తో ఓభాసఞ్హి ఖో సఞ్జానామి, న చ రూపాని పస్సామి; రూపాని హి ఖో పస్సామి, న చ ఓభాసం సఞ్జానామి – ‘కేవలమ్పి రత్తిం, కేవలమ్పి దివం [దివసం (సీ. స్యా. కం. పీ.)], కేవలమ్పి రత్తిన్దివం’ [రత్తిదివం (క.)]. తస్స మయ్హం, అనురుద్ధా, ఏతదహోసి – ‘కో ను ఖో హేతు కో పచ్చయో య్వాహం ఓభాసఞ్హి ఖో సఞ్జానామి న చ రూపాని పస్సామి; రూపాని హి ఖో [ఖో తస్మిం సమయే (సీ. క.)] పస్సామి న చ ఓభాసం సఞ్జానామి – కేవలమ్పి రత్తిం, కేవలమ్పి దివం, కేవలమ్పి రత్తిన్దివ’న్తి. తస్స మయ్హం, అనురుద్ధా, ఏతదహోసి – ‘యస్మిఞ్హి ఖో అహం సమయే రూపనిమిత్తం అమనసికరిత్వా ఓభాసనిమిత్తం మనసి కరోమి, ఓభాసఞ్హి ఖో తస్మిం సమయే సఞ్జానామి, న చ రూపాని పస్సామి. యస్మిం పనాహం సమయే ఓభాసనిమిత్తం అమనసికరిత్వా రూపనిమిత్తం మనసి కరోమి, రూపాని హి ఖో తస్మిం సమయే పస్సామి న చ ఓభాసం సఞ్జానామి – కేవలమ్పి రత్తిం, కేవలమ్పి దివం, కేవలమ్పి రత్తిన్దివ’’’న్తి.

‘‘సో ఖో అహం, అనురుద్ధా, అప్పమత్తో ఆతాపీ పహితత్తో విహరన్తో పరిత్తఞ్చేవ ఓభాసం సఞ్జానామి, పరిత్తాని చ రూపాని పస్సామి; అప్పమాణఞ్చేవ ఓభాసం సఞ్జానామి, అప్పమాణాని చ రూపాని పస్సామి – కేవలమ్పి రత్తిం, కేవలమ్పి దివం, కేవలమ్పి రత్తిన్దివం. తస్స మయ్హం, అనురుద్ధా, ఏతదహోసి – ‘కో ను ఖో హేతు కో పచ్చయో య్వాహం పరిత్తఞ్చేవ ఓభాసం సఞ్జానామి, పరిత్తాని చ రూపాని పస్సామి; అప్పమాణఞ్చేవ ఓభాసం సఞ్జానామి, అప్పమాణాని చ రూపాని పస్సామి – కేవలమ్పి రత్తిం, కేవలమ్పి దివం, కేవలమ్పి రత్తిన్దివ’న్తి. తస్స మయ్హం, అనురుద్ధా, ఏతదహోసి – ‘యస్మిం ఖో మే సమయే పరిత్తో సమాధి హోతి, పరిత్తం మే తస్మిం సమయే చక్ఖు హోతి. సోహం పరిత్తేన చక్ఖునా పరిత్తఞ్చేవ ఓభాసం సఞ్జానామి, పరిత్తాని చ రూపాని పస్సామి. యస్మిం పన మే సమయే అప్పమాణో సమాధి హోతి, అప్పమాణం మే తస్మిం సమయే చక్ఖు హోతి. సోహం అప్పమాణేన చక్ఖునా అప్పమాణఞ్చేవ ఓభాసం సఞ్జానామి, అప్పమాణాని చ రూపాని పస్సామి – కేవలమ్పి రత్తిం, కేవలమ్పి దివం, కేవలమ్పి రత్తిన్దివ’’’న్తి.

౨౪౪. యతో ఖో మే, అనురుద్ధా, ‘విచికిచ్ఛా చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో’తి – ఇతి విదిత్వా విచికిచ్ఛా చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో పహీనో అహోసి, ‘అమనసికారో చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో’తి – ఇతి విదిత్వా అమనసికారో చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో పహీనో అహోసి, ‘థినమిద్ధం చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో’తి – ఇతి విదిత్వా థినమిద్ధం చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో పహీనో అహోసి, ‘ఛమ్భితత్తం చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో’తి – ఇతి విదిత్వా ఛమ్భితత్తం చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో పహీనో అహోసి, ‘ఉప్పిలం చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో’తి – ఇతి విదిత్వా ఉప్పిలం చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో పహీనో అహోసి, ‘దుట్ఠుల్లం చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో’తి – ఇతి విదిత్వా దుట్ఠుల్లం చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో పహీనో అహోసి, ‘అచ్చారద్ధవీరియం చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో’తి – ఇతి విదిత్వా అచ్చారద్ధవీరియం చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో పహీనో అహోసి, ‘అతిలీనవీరియం చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో’తి – ఇతి విదిత్వా అతిలీనవీరియం చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో పహీనో అహోసి, ‘అభిజప్పా చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో’తి – ఇతి విదిత్వా అభిజప్పా చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో పహీనో అహోసి, ‘నానత్తసఞ్ఞా చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో’తి – ఇతి విదిత్వా నానత్తసఞ్ఞా చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో పహీనో అహోసి, ‘అతినిజ్ఝాయితత్తం రూపానం చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో’తి – ఇతి విదిత్వా అతినిజ్ఝాయితత్తం రూపానం చిత్తస్స ఉపక్కిలేసో పహీనో అహోసి.

౨౪౫. ‘‘తస్స మయ్హం, అనురుద్ధా, ఏతదహోసి – ‘యే ఖో మే చిత్తస్స ఉపక్కిలేసా తే మే పహీనా. హన్ద, దానాహం తివిధేన సమాధిం భావేమీ’తి [భావేసిన్తి (సీ. స్యా. కం.)]. సో ఖో అహం, అనురుద్ధా, సవితక్కమ్పి సవిచారం సమాధిం భావేసిం [భావేమి (క.)], అవితక్కమ్పి విచారమత్తం సమాధిం భావేసిం, అవితక్కమ్పి అవిచారం సమాధిం భావేసిం, సప్పీతికమ్పి సమాధిం భావేసిం, నిప్పీతికమ్పి సమాధిం భావేసిం, సాతసహగతమ్పి సమాధిం భావేసిం, ఉపేక్ఖాసహగతమ్పి సమాధిం భావేసిం. యతో ఖో మే, అనురుద్ధా, సవితక్కోపి సవిచారో సమాధి భావితో అహోసి, అవితక్కోపి విచారమత్తో సమాధి భావితో అహోసి, అవితక్కోపి అవిచారో సమాధి భావితో అహోసి, సప్పీతికోపి సమాధి భావితో అహోసి, నిప్పీతికోపి సమాధి భావితో అహోసి, సాతసహగతోపి సమాధి భావితో అహోసి, ఉపేక్ఖాసహగతోపి సమాధి భావితో అహోసి. ఞాణఞ్చ పన మే దస్సనం ఉదపాది, అకుప్పా మే చేతోవిముత్తి. అయమన్తిమా జాతి, నత్థి దాని పునబ్భవో’’తి.

ఇదమవోచ భగవా. అత్తమనో ఆయస్మా అనురుద్ధో భగవతో భాసితం అభినన్దీతి.

ఉపక్కిలేససుత్తం నిట్ఠితం అట్ఠమం.