౭. అనురుద్ధసుత్తం

౨౨౯. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. అథ ఖో పఞ్చకఙ్గో థపతి అఞ్ఞతరం పురిసం ఆమన్తేసి – ‘‘ఏహి త్వం, అమ్భో పురిస, యేనాయస్మా అనురుద్ధో తేనుపసఙ్కమ; ఉపసఙ్కమిత్వా మమ వచనేన ఆయస్మతో అనురుద్ధస్స పాదే సిరసా వన్దాహి [వన్దాహి, ఏవఞ్చ వదేహి (సీ. పీ.)] – ‘పఞ్చకఙ్గో, భన్తే, థపతి ఆయస్మతో అనురుద్ధస్స పాదే సిరసా వన్దతీ’తి; ఏవఞ్చ వదేహి [ఏవఞ్చ వదేతి (సీ. పీ.)] – ‘అధివాసేతు కిర, భన్తే, ఆయస్మా అనురుద్ధో పఞ్చకఙ్గస్స థపతిస్స స్వాతనాయ అత్తచతుత్థో భత్తం; యేన చ కిర, భన్తే, ఆయస్మా అనురుద్ధో పగేవతరం ఆగచ్ఛేయ్య; పఞ్చకఙ్గో, భన్తే, థపతి [పఞ్చకఙ్గో థపతి (సీ. పీ.)] బహుకిచ్చో బహుకరణీయో రాజకరణీయేనా’’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో సో పురిసో పఞ్చకఙ్గస్స థపతిస్స పటిస్సుత్వా యేనాయస్మా అనురుద్ధో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం అనురుద్ధం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో సో పురిసో ఆయస్మన్తం అనురుద్ధం ఏతదవోచ – ‘‘పఞ్చకఙ్గో, భన్తే, థపతి ఆయస్మతో అనురుద్ధస్స పాదే సిరసా వన్దతి, ఏవఞ్చ వదేతి – ‘అధివాసేతు కిర, భన్తే, ఆయస్మా అనురుద్ధో పఞ్చకఙ్గస్స థపతిస్స స్వాతనాయ అత్తచతుత్థో భత్తం; యేన చ కిర, భన్తే, ఆయస్మా అనురుద్ధో పగేవతరం ఆగచ్ఛేయ్య; పఞ్చకఙ్గో, భన్తే, థపతి బహుకిచ్చో బహుకరణీయో రాజకరణీయేనా’’’తి. అధివాసేసి ఖో ఆయస్మా అనురుద్ధో తుణ్హీభావేన.

౨౩౦. అథ ఖో ఆయస్మా అనురుద్ధో తస్సా రత్తియా అచ్చయేన పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ యేన పఞ్చకఙ్గస్స థపతిస్స నివేసనం తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీది. అథ ఖో పఞ్చకఙ్గో థపతి ఆయస్మన్తం అనురుద్ధం పణీతేన ఖాదనీయేన భోజనీయేన సహత్థా సన్తప్పేసి సమ్పవారేసి. అథ ఖో పఞ్చకఙ్గో థపతి ఆయస్మన్తం అనురుద్ధం భుత్తావిం ఓనీతపత్తపాణిం అఞ్ఞతరం నీచం ఆసనం గహేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో పఞ్చకఙ్గో థపతి ఆయస్మన్తం అనురుద్ధం ఏతదవోచ –

‘‘ఇధ మం, భన్తే, థేరా భిక్ఖూ ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవమాహంసు – ‘అప్పమాణం, గహపతి, చేతోవిముత్తిం భావేహీ’తి [అప్పమాణా గహపతి చేతోవిముత్తి భావేతబ్బాతి (క.)]. ఏకచ్చే థేరా ఏవమాహంసు – ‘మహగ్గతం, గహపతి, చేతోవిముత్తిం భావేహీ’తి. యా చాయం, భన్తే, అప్పమాణా చేతోవిముత్తి యా చ మహగ్గతా చేతోవిముత్తి – ఇమే ధమ్మా నానత్థా చేవ నానాబ్యఞ్జనా చ, ఉదాహు ఏకత్థా బ్యఞ్జనమేవ నాన’’న్తి? ‘‘తేన హి, గహపతి, తం యేవేత్థ పటిభాతు. అపణ్ణకన్తే ఇతో భవిస్సతీ’’తి. ‘‘మయ్హం ఖో, భన్తే, ఏవం హోతి – ‘యా చాయం అప్పమాణా చేతోవిముత్తి యా చ మహగ్గతా చేతోవిముత్తి ఇమే ధమ్మా ఏకత్థా బ్యఞ్జనమేవ నాన’’’న్తి. ‘‘యా చాయం, గహపతి, అప్పమాణా చేతోవిముత్తి యా చ మహగ్గతా చేతోవిముత్తి ఇమే ధమ్మా నానత్థా చేవ నానాబ్యఞ్జనా చ. తదమినాపేతం, గహపతి, పరియాయేన వేదితబ్బం యథా ఇమే ధమ్మా నానత్థా చేవ నానాబ్యఞ్జనా చ’’.

‘‘కతమా చ, గహపతి, అప్పమాణా చేతోవిముత్తి? ఇధ, గహపతి, భిక్ఖు మేత్తాసహగతేన చేతసా ఏకం దిసం ఫరిత్వా విహరతి, తథా దుతియం తథా తతియం తథా చతుత్థం; ఇతి ఉద్ధమధో తిరియం సబ్బధి సబ్బత్తతాయ సబ్బావన్తం లోకం మేత్తాసహగతేన చేతసా విపులేన మహగ్గతేన అప్పమాణేన అవేరేన అబ్యాబజ్ఝేన ఫరిత్వా విహరతి. కరుణాసహగతేన చేతసా… ముదితాసహగతేన చేతసా… ఉపేక్ఖాసహగతేన చేతసా ఏకం దిసం ఫరిత్వా విహరతి, తథా దుతియం తథా తతియం తథా చతుత్థం; ఇతి ఉద్ధమధో తిరియం సబ్బధి సబ్బత్తతాయ సబ్బావన్తం లోకం ఉపేక్ఖాసహగతేన చేతసా విపులేన మహగ్గతేన అప్పమాణేన అవేరేన అబ్యాబజ్ఝేన ఫరిత్వా విహరతి. అయం వుచ్చతి, గహపతి, అప్పమాణా చేతోవిముత్తి.

౨౩౧. ‘‘కతమా చ, గహపతి, మహగ్గతా చేతోవిముత్తి? ఇధ, గహపతి, భిక్ఖు యావతా ఏకం రుక్ఖమూలం మహగ్గతన్తి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి. అయం వుచ్చతి, గహపతి, మహగ్గతా చేతోవిముత్తి. ఇధ పన, గహపతి, భిక్ఖు యావతా ద్వే వా తీణి వా రుక్ఖమూలాని మహగ్గతన్తి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి. అయమ్పి [అయం (స్యా. కం. క.)] వుచ్చతి, గహపతి, మహగ్గతా చేతోవిముత్తి. ఇధ పన, గహపతి, భిక్ఖు యావతా ఏకం గామక్ఖేత్తం మహగ్గతన్తి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి. అయమ్పి వుచ్చతి, గహపతి, మహగ్గతా చేతోవిముత్తి. ఇధ పన, గహపతి, భిక్ఖు యావతా ద్వే వా తీణి వా గామక్ఖేత్తాని మహగ్గతన్తి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి. అయమ్పి వుచ్చతి, గహపతి, మహగ్గతా చేతోవిముత్తి. ఇధ పన, గహపతి, భిక్ఖు యావతా ఏకం మహారజ్జం మహగ్గతన్తి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి. అయమ్పి వుచ్చతి, గహపతి, మహగ్గతా చేతోవిముత్తి. ఇధ పన, గహపతి, భిక్ఖు యావతా ద్వే వా తీణి వా మహారజ్జాని మహగ్గతన్తి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి. అయమ్పి వుచ్చతి, గహపతి, మహగ్గతా చేతోవిముత్తి. ఇధ పన, గహపతి, భిక్ఖు యావతా సముద్దపరియన్తం పథవిం మహగ్గతన్తి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి. అయమ్పి వుచ్చతి, గహపతి, మహగ్గతా చేతోవిముత్తి. ఇమినా ఖో ఏతం, గహపతి, పరియాయేన వేదితబ్బం యథా ఇమే ధమ్మా నానత్థా చేవ నానాబ్యఞ్జనా చ.

౨౩౨. ‘‘చతస్సో ఖో ఇమా గహపతి, భవూపపత్తియో. కతమా చతస్సో? ఇధ, గహపతి, ఏకచ్చో ‘పరిత్తాభా’తి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి. సో కాయస్స భేదా పరం మరణా పరిత్తాభానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. ఇధ పన, గహపతి, ఏకచ్చో ‘అప్పమాణాభా’తి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి. సో కాయస్స భేదా పరం మరణా అప్పమాణాభానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. ఇధ పన, గహపతి, ఏకచ్చో ‘సంకిలిట్ఠాభా’తి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి. సో కాయస్స భేదా పరం మరణా సంకిలిట్ఠాభానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. ఇధ పన, గహపతి, ఏకచ్చో ‘పరిసుద్ధాభా’తి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి. సో కాయస్స భేదా పరం మరణా పరిసుద్ధాభానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. ఇమా ఖో, గహపతి, చతస్సో భవూపపత్తియో.

‘‘హోతి ఖో సో, గహపతి, సమయో, యా తా దేవతా ఏకజ్ఝం సన్నిపతన్తి, తాసం ఏకజ్ఝం సన్నిపతితానం వణ్ణనానత్తఞ్హి ఖో పఞ్ఞాయతి నో చ ఆభానానత్తం. సేయ్యథాపి, గహపతి, పురిసో సమ్బహులాని తేలప్పదీపాని ఏకం ఘరం పవేసేయ్య. తేసం ఏకం ఘరం పవేసితానం అచ్చినానత్తఞ్హి ఖో పఞ్ఞాయేథ, నో చ ఆభానానత్తం; ఏవమేవ ఖో, గహపతి, హోతి ఖో సో సమయో, యా తా దేవతా ఏకజ్ఝం సన్నిపతన్తి తాసం ఏకజ్ఝం సన్నిపతితానం వణ్ణనానత్తఞ్హి ఖో పఞ్ఞాయతి, నో చ ఆభానానత్తం.

‘‘హోతి ఖో సో, గహపతి, సమయో, యా తా దేవతా తతో విపక్కమన్తి, తాసం తతో విపక్కమన్తీనం వణ్ణనానత్తఞ్చేవ పఞ్ఞాయతి ఆభానానత్తఞ్చ. సేయ్యథాపి, గహపతి, పురిసో తాని సమ్బహులాని తేలప్పదీపాని తమ్హా ఘరా నీహరేయ్య. తేసం తతో నీహతానం [నీహరన్తానం (సీ. స్యా. కం. పీ.)] అచ్చినానత్తఞ్చేవ పఞ్ఞాయేథ ఆభానానత్తఞ్చ; ఏవమేవ ఖో, గహపతి, హోతి ఖో సో సమయో, యా తా దేవతా తతో విపక్కమన్తి, తాసం తతో విపక్కమన్తీనం వణ్ణనానత్తఞ్చేవ పఞ్ఞాయతి ఆభానానత్తఞ్చ.

‘‘న ఖో, గహపతి, తాసం దేవతానం ఏవం హోతి – ‘ఇదం అమ్హాకం నిచ్చన్తి వా ధువన్తి వా సస్సత’న్తి వా, అపి చ యత్థ యత్థేవ తా [యా (క.)] దేవతా అభినివిసన్తి తత్థ తత్థేవ తా దేవతా అభిరమన్తి. సేయ్యథాపి, గహపతి, మక్ఖికానం కాజేన వా పిటకేన వా హరీయమానానం న ఏవం హోతి – ‘ఇదం అమ్హాకం నిచ్చన్తి వా ధువన్తి వా సస్సత’న్తి వా, అపి చ యత్థ యత్థేవ తా [యా (క.)] మక్ఖికా అభినివిసన్తి తత్థ తత్థేవ తా మక్ఖికా అభిరమన్తి; ఏవమేవ ఖో, గహపతి, తాసం దేవతానం న ఏవం హోతి – ‘ఇదం అమ్హాకం నిచ్చన్తి వా ధువన్తి వా సస్సత’న్తి వా, అపి చ యత్థ యత్థేవ తా దేవతా అభినివిసన్తి తత్థ తత్థేవ తా దేవతా అభిరమన్తీ’’తి.

౨౩౩. ఏవం వుత్తే, ఆయస్మా సభియో కచ్చానో [కచ్చాయనో (సీ.)] ఆయస్మన్తం అనురుద్ధం ఏతదవోచ – ‘‘సాధు, భన్తే అనురుద్ధ! అత్థి చ మే ఏత్థ ఉత్తరిం పటిపుచ్ఛితబ్బం. యా తా, భన్తే, దేవతా ఆభా సబ్బా తా పరిత్తాభా ఉదాహు సన్తేత్థ ఏకచ్చా దేవతా అప్పమాణాభా’’తి? ‘‘తదఙ్గేన ఖో, ఆవుసో కచ్చాన, సన్తేత్థ ఏకచ్చా దేవతా పరిత్తాభా, సన్తి పనేత్థ ఏకచ్చా దేవతా అప్పమాణాభా’’తి. ‘‘కో ను ఖో, భన్తే అనురుద్ధ, హేతు కో పచ్చయో యేన తాసం దేవతానం ఏకం దేవనికాయం ఉపపన్నానం సన్తేత్థ ఏకచ్చా దేవతా పరిత్తాభా, సన్తి పనేత్థ ఏకచ్చా దేవతా అప్పమాణాభా’’తి?

‘‘తేన హావుసో కచ్చాన, తంయేవేత్థ పటిపుచ్ఛిస్సామి. యథా తే ఖమేయ్య తథా నం బ్యాకరేయ్యాసి. తం కిం మఞ్ఞసి, ఆవుసో కచ్చాన, య్వాయం భిక్ఖు యావతా ఏకం రుక్ఖమూలం ‘మహగ్గత’న్తి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి, యోచాయం [యోపాయం (క.)] భిక్ఖు యావతా ద్వే వా తీణి వా రుక్ఖమూలాని ‘మహగ్గత’న్తి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి – ఇమాసం ఉభిన్నం చిత్తభావనానం కతమా చిత్తభావనా మహగ్గతతరా’’తి? ‘‘య్వాయం, భన్తే, భిక్ఖు యావతా ద్వే వా తీణి వా రుక్ఖమూలాని ‘మహగ్గత’న్తి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి – అయం ఇమాసం ఉభిన్నం చిత్తభావనానం మహగ్గతతరా’’తి.

‘‘తం కిం మఞ్ఞసి, ఆవుసో కచ్చాన, య్వాయం భిక్ఖు యావతా ద్వే వా తీణి వా రుక్ఖమూలాని ‘మహగ్గత’న్తి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి, యోచాయం భిక్ఖు యావతా ఏకం గామక్ఖేత్తం ‘మహగ్గత’న్తి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి – ఇమాసం ఉభిన్నం చిత్తభావనానం కతమా చిత్తభావనా మహగ్గతతరా’’తి? ‘‘య్వాయం, భన్తే, భిక్ఖు యావతా ఏకం గామక్ఖేత్తం ‘మహగ్గత’న్తి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి – అయం ఇమాసం ఉభిన్నం చిత్తభావనానం మహగ్గతతరా’’తి.

‘‘తం కిం మఞ్ఞసి, ఆవుసో కచ్చాన, య్వాయం భిక్ఖు యావతా ఏకం గామక్ఖేత్తం ‘మహగ్గత’న్తి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి, యోచాయం భిక్ఖు యావతా ద్వే వా తీణి వా గామక్ఖేత్తాని ‘మహగ్గత’న్తి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి – ఇమాసం ఉభిన్నం చిత్తభావనానం కతమా చిత్తభావనా మహగ్గతతరా’’తి? ‘‘య్వాయం, భన్తే, భిక్ఖు యావతా ద్వే వా తీణి వా గామక్ఖేత్తాని ‘మహగ్గత’న్తి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి – అయం ఇమాసం ఉభిన్నం చిత్తభావనానం మహగ్గతతరా’’తి.

‘‘తం కిం మఞ్ఞసి, ఆవుసో కచ్చాన, య్వాయం భిక్ఖు యావతా ద్వే వా తీణి వా గామక్ఖేత్తాని ‘మహగ్గత’న్తి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి, యోచాయం భిక్ఖు యావతా ఏకం మహారజ్జం ‘మహగ్గత’న్తి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి – ఇమాసం ఉభిన్నం చిత్తభావనానం కతమా చిత్తభావనా మహగ్గతతరా’’తి? ‘‘య్వాయం, భన్తే, భిక్ఖు యావతా ఏకం మహారజ్జం ‘మహగ్గత’న్తి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి – అయం ఇమాసం ఉభిన్నం చిత్తభావనానం మహగ్గతతరా’’తి.

‘‘తం కిం మఞ్ఞసి, ఆవుసో కచ్చాన, య్వాయం భిక్ఖు యావతా ఏకం మహారజ్జం ‘మహగ్గత’న్తి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి, యోచాయం భిక్ఖు యావతా ద్వే వా తీణి వా మహారజ్జాని ‘మహగ్గత’న్తి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి – ఇమాసం ఉభిన్నం చిత్తభావనానం కతమా చిత్తభావనా మహగ్గతతరా’’తి? ‘‘య్వాయం, భన్తే, భిక్ఖు యావతా ద్వే వా తీణి వా మహారజ్జాని ‘మహగ్గత’న్తి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి – అయం ఇమాసం ఉభిన్నం చిత్తభావనానం మహగ్గతతరా’’తి.

‘‘తం కిం మఞ్ఞసి, ఆవుసో కచ్చాన, య్వాయం భిక్ఖు యావతా ద్వే వా తీణి వా మహారజ్జాని ‘మహగ్గత’న్తి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి, యోచాయం భిక్ఖు యావతా సముద్దపరియన్తం పథవిం ‘మహగ్గత’న్తి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి – ఇమాసం ఉభిన్నం చిత్తభావనానం కతమా చిత్తభావనా మహగ్గతతరా’’తి? ‘‘య్వాయం, భన్తే, భిక్ఖు యావతా సముద్దపరియన్తం పథవిం ‘మహగ్గత’న్తి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి – అయం ఇమాసం ఉభిన్నం చిత్తభావనానం మహగ్గతతరా’’తి? ‘‘అయం ఖో, ఆవుసో కచ్చాన, హేతు అయం పచ్చయో, యేన తాసం దేవతానం ఏకం దేవనికాయం ఉపపన్నానం సన్తేత్థ ఏకచ్చా దేవతా పరిత్తాభా, సన్తి పనేత్థ ఏకచ్చా దేవతా అప్పమాణాభా’’తి.

౨౩౪. ‘‘సాధు, భన్తే అనురుద్ధ! అత్థి చ మే ఏత్థ ఉత్తరిం పటిపుచ్ఛితబ్బం. యావతా [యా తా (క.)], భన్తే, దేవతా ఆభా సబ్బా తా సంకిలిట్ఠాభా ఉదాహు సన్తేత్థ ఏకచ్చా దేవతా పరిసుద్ధాభా’’తి? ‘‘తదఙ్గేన ఖో, ఆవుసో కచ్చాన, సన్తేత్థ ఏకచ్చా దేవతా సంకిలిట్ఠాభా, సన్తి పనేత్థ ఏకచ్చా దేవతా పరిసుద్ధాభా’’తి. ‘‘కో ను ఖో, భన్తే, అనురుద్ధ, హేతు కో పచ్చయో, యేన తాసం దేవతానం ఏకం దేవనికాయం ఉపపన్నానం సన్తేత్థ ఏకచ్చా దేవతా సంకిలిట్ఠాభా, సన్తి పనేత్థ ఏకచ్చా దేవతా పరిసుద్ధాభా’’తి?

‘‘తేన, హావుసో కచ్చాన, ఉపమం తే కరిస్సామి. ఉపమాయపిధేకచ్చే [ఉపమాయమిధేకచ్చే (క.)] విఞ్ఞూ పురిసా భాసితస్స అత్థం ఆజానన్తి. సేయ్యథాపి, ఆవుసో కచ్చాన, తేలప్పదీపస్స ఝాయతో తేలమ్పి అపరిసుద్ధం వట్టిపి అపరిసుద్ధా. సో తేలస్సపి అపరిసుద్ధత్తా వట్టియాపి అపరిసుద్ధత్తా అన్ధన్ధం వియ ఝాయతి; ఏవమేవ ఖో, ఆవుసో కచ్చాన, ఇధేకచ్చో భిక్ఖు ‘సంకిలిట్ఠాభా’తి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి, తస్స కాయదుట్ఠుల్లమ్పి న సుప్పటిప్పస్సద్ధం హోతి, థినమిద్ధమ్పి న సుసమూహతం హోతి, ఉద్ధచ్చకుక్కుచ్చమ్పి న సుప్పటివినీతం హోతి. సో కాయదుట్ఠుల్లస్సపి న సుప్పటిప్పస్సద్ధత్తా థినమిద్ధస్సపి న సుసమూహతత్తా ఉద్ధచ్చకుక్కుచ్చస్సపి న సుప్పటివినీతత్తా అన్ధన్ధం వియ ఝాయతి. సో కాయస్స భేదా పరం మరణా సంకిలిట్ఠాభానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. సేయ్యథాపి, ఆవుసో కచ్చాన, తేలప్పదీపస్స ఝాయతో తేలమ్పి పరిసుద్ధం వట్టిపి పరిసుద్ధా. సో తేలస్సపి పరిసుద్ధత్తా వట్టియాపి పరిసుద్ధత్తా న అన్ధన్ధం వియ ఝాయతి; ఏవమేవ ఖో, ఆవుసో కచ్చాన, ఇధేకచ్చో భిక్ఖు ‘పరిసుద్ధాభా’తి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి. తస్స కాయదుట్ఠుల్లమ్పి సుప్పటిప్పస్సద్ధం హోతి, థినమిద్ధమ్పి సుసమూహతం హోతి, ఉద్ధచ్చకుక్కుచ్చమ్పి సుప్పటివినీతం హోతి. సో కాయదుట్ఠుల్లస్సపి సుప్పటిప్పస్సద్ధత్తా థినమిద్ధస్సపి సుసమూహతత్తా ఉద్ధచ్చకుక్కుచ్చస్సపి సుప్పటివినీతత్తా న అన్ధన్ధం వియ ఝాయతి. సో కాయస్స భేదా పరం మరణా పరిసుద్ధాభానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. అయం ఖో, ఆవుసో కచ్చాన, హేతు అయం పచ్చయో యేన తాసం దేవతానం ఏకం దేవనికాయం ఉపపన్నానం సన్తేత్థ ఏకచ్చా దేవతా సంకిలిట్ఠాభా, సన్తి పనేత్థ ఏకచ్చా దేవతా పరిసుద్ధాభా’’తి.

౨౩౫. ఏవం వుత్తే, ఆయస్మా సభియో కచ్చానో ఆయస్మన్తం అనురుద్ధం ఏతదవోచ – ‘‘సాధు, భన్తే అనురుద్ధ! న, భన్తే, ఆయస్మా అనురుద్ధో ఏవమాహ – ‘ఏవం మే సుత’న్తి వా ‘ఏవం అరహతి భవితు’న్తి వా; అథ చ పన, భన్తే, ఆయస్మా అనురుద్ధో ‘ఏవమ్పి తా దేవతా, ఇతిపి తా దేవతా’త్వేవ భాసతి. తస్స మయ్హం, భన్తే, ఏవం హోతి – ‘అద్ధా ఆయస్మతా అనురుద్ధేన తాహి దేవతాహి సద్ధిం సన్నివుత్థపుబ్బఞ్చేవ సల్లపితపుబ్బఞ్చ సాకచ్ఛా చ సమాపజ్జితపుబ్బా’’’తి. ‘‘అద్ధా ఖో అయం, ఆవుసో కచ్చాన, ఆసజ్జ ఉపనీయ వాచా భాసితా, అపి చ తే అహం బ్యాకరిస్సామి – ‘దీఘరత్తం ఖో మే, ఆవుసో కచ్చాన, తాహి దేవతాహి సద్ధిం సన్నివుత్థపుబ్బఞ్చేవ సల్లపితపుబ్బఞ్చ సాకచ్ఛా చ సమాపజ్జితపుబ్బా’’’తి.

ఏవం వుత్తే, ఆయస్మా సభియో కచ్చానో పఞ్చకఙ్గం థపతిం ఏతదవోచ – ‘‘లాభా తే, గహపతి, సులద్ధం తే, గహపతి, యం త్వఞ్చేవ తం కఙ్ఖాధమ్మం పహాసి [పజహసి (క.)], మయఞ్చిమం [యమ్పిమం (సీ. స్యా. కం. పీ.)] ధమ్మపరియాయం అలత్థమ్హా సవనాయా’’తి.

అనురుద్ధసుత్తం నిట్ఠితం సత్తమం.