౩. అచ్ఛరియఅబ్భుతసుత్తం

౧౯౭. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. అథ ఖో సమ్బహులానం భిక్ఖూనం పచ్ఛాభత్తం పిణ్డపాతపటిక్కన్తానం ఉపట్ఠానసాలాయం సన్నిసిన్నానం సన్నిపతితానం అయమన్తరాకథా ఉదపాది – ‘‘అచ్ఛరియం, ఆవుసో, అబ్భుతం, ఆవుసో, తథాగతస్స మహిద్ధికతా మహానుభావతా, యత్ర హి నామ తథాగతో అతీతే బుద్ధే పరినిబ్బుతే ఛిన్నపపఞ్చే ఛిన్నవటుమే పరియాదిన్నవట్టే సబ్బదుక్ఖవీతివత్తే జానిస్సతి [అనుస్సరిస్సతి జానిస్సతి (క.)] – ‘ఏవంజచ్చా తే భగవన్తో అహేసుం’ ఇతిపి, ‘ఏవంనామా తే భగవన్తో అహేసుం’ ఇతిపి, ‘ఏవంగోత్తా తే భగవన్తో అహేసుం’ ఇతిపి, ‘ఏవంసీలా తే భగవన్తో అహేసుం’ ఇతిపి, ‘ఏవంధమ్మా తే భగవన్తో అహేసుం’ ఇతిపి, ‘ఏవంపఞ్ఞా తే భగవన్తో అహేసుం’ ఇతిపి, ‘ఏవంవిహారీ తే భగవన్తో అహేసుం’ ఇతిపి, ‘ఏవంవిముత్తా తే భగవన్తో అహేసుం’ ఇతిపీ’’తి! ఏవం వుత్తే, ఆయస్మా ఆనన్దో తే భిక్ఖూ ఏతదవోచ – ‘‘అచ్ఛరియా చేవ, ఆవుసో, తథాగతా అచ్ఛరియధమ్మసమన్నాగతా చ; అబ్భుతా చేవ, ఆవుసో, తథాగతా అబ్భుతధమ్మసమన్నాగతా చా’’తి. అయఞ్చ హిదం తేసం భిక్ఖూనం అన్తరాకథా విప్పకతా హోతి.

౧౯౮. అథ ఖో భగవా సాయన్హసమయం పటిసల్లానా వుట్ఠితో యేనుపట్ఠానసాలా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీది. నిసజ్జ ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘కాయ నుత్థ, భిక్ఖవే, ఏతరహి కథాయ సన్నిసిన్నా, కా చ పన వో అన్తరాకథా విప్పకతా’’తి? ‘‘ఇధ, భన్తే, అమ్హాకం పచ్ఛాభత్తం పిణ్డపాతపటిక్కన్తానం ఉపట్ఠానసాలాయం సన్నిసిన్నానం సన్నిపతితానం అయమన్తరాకథా ఉదపాది – ‘అచ్ఛరియం, ఆవుసో, అబ్భుతం, ఆవుసో, తథాగతస్స మహిద్ధికతా మహానుభావతా, యత్ర హి నామ తథాగతో అతీతే బుద్ధే పరినిబ్బుతే ఛిన్నపపఞ్చే ఛిన్నవటుమే పరియాదిన్నవట్టే సబ్బదుక్ఖవీతివత్తే జానిస్సతి – ఏవంజచ్చా తే భగవన్తో అహేసుం ఇతిపి, ఏవంనామా… ఏవంగోత్తా… ఏవంసీలా… ఏవంధమ్మా.. ఏవంపఞ్ఞా… ఏవంవిహారీ… ఏవంవిముత్తా తే భగవన్తో అహేసుం ఇతిపీ’తి! ఏవం వుత్తే, భన్తే, ఆయస్మా ఆనన్దో అమ్హే ఏతదవోచ – ‘అచ్ఛరియా చేవ, ఆవుసో, తథాగతా అచ్ఛరియధమ్మసమన్నాగతా చ, అబ్భుతా చేవ, ఆవుసో, తథాగతా అబ్భుతధమ్మసమన్నాగతా చా’తి. అయం ఖో నో, భన్తే, అన్తరాకథా విప్పకతా; అథ భగవా అనుప్పత్తో’’తి.

౧౯౯. అథ ఖో భగవా ఆయస్మన్తం ఆనన్దం ఆమన్తేసి – ‘‘తస్మాతిహ తం, ఆనన్ద, భియ్యోసోమత్తాయ పటిభన్తు తథాగతస్స అచ్ఛరియా అబ్భుతధమ్మా’’తి [అబ్భుతా ధమ్మాతి (?)].

‘‘సమ్ముఖా మేతం, భన్తే, భగవతో సుతం, సమ్ముఖా పటిగ్గహితం – ‘సతో సమ్పజానో, ఆనన్ద, బోధిసత్తో తుసితం కాయం ఉపపజ్జీ’తి. యమ్పి, భన్తే, సతో సమ్పజానో బోధిసత్తో తుసితం కాయం ఉపపజ్జి ఇదంపాహం, భన్తే, భగవతో అచ్ఛరియం అబ్భుతధమ్మం ధారేమి.

‘‘సమ్ముఖా మేతం, భన్తే, భగవతో సుతం, సమ్ముఖా పటిగ్గహితం – ‘సతో సమ్పజానో, ఆనన్ద, బోధిసత్తో తుసితే కాయే అట్ఠాసీ’తి. యమ్పి, భన్తే, సతో సమ్పజానో బోధిసత్తో తుసితే కాయే అట్ఠాసి ఇదంపాహం [ఇదంపహం (సీ. స్యా. కం. పీ.)], భన్తే, భగవతో అచ్ఛరియం అబ్భుతధమ్మం ధారేమి.

౨౦౦. ‘‘సమ్ముఖా మేతం, భన్తే, భగవతో సుతం, సమ్ముఖా పటిగ్గహితం – ‘యావతాయుకం, ఆనన్ద, బోధిసత్తో తుసితే కాయే అట్ఠాసీ’తి. యమ్పి, భన్తే, యావతాయుకం బోధిసత్తో తుసితే కాయే అట్ఠాసి ఇదంపాహం, భన్తే, భగవతో అచ్ఛరియం అబ్భుతధమ్మం ధారేమి.

‘‘సమ్ముఖా మేతం, భన్తే, భగవతో సుతం, సమ్ముఖా పటిగ్గహితం – ‘సతో సమ్పజానో, ఆనన్ద, బోధిసత్తో తుసితా, కాయా చవిత్వా మాతుకుచ్ఛిం ఓక్కమీ’తి. యమ్పి, భన్తే, సతో సమ్పజానో బోధిసత్తో తుసితా కాయా చవిత్వా మాతుకుచ్ఛిం ఓక్కమి ఇదంపాహం, భన్తే, భగవతో అచ్ఛరియం అబ్భుతధమ్మం ధారేమి.

౨౦౧. ‘‘సమ్ముఖా మేతం, భన్తే, భగవతో సుతం, సమ్ముఖా పటిగ్గహితం – ‘యదా, ఆనన్ద, బోధిసత్తో తుసితా కాయా చవిత్వా మాతుకుచ్ఛిం ఓక్కమతి, అథ సదేవకే లోకే సమారకే సబ్రహ్మకే సస్సమణబ్రాహ్మణియా పజాయ సదేవమనుస్సాయ అప్పమాణో ఉళారో ఓభాసో లోకే పాతుభవతి అతిక్కమ్మేవ దేవానం దేవానుభావం. యాపి తా లోకన్తరికా అఘా అసంవుతా అన్ధకారా అన్ధకారతిమిసా, యత్థపిమే చన్దిమసూరియా ఏవంమహిద్ధికా ఏవంమహానుభావా ఆభాయ నానుభోన్తి తత్థపి అప్పమాణో ఉళారో ఓభాసో లోకే పాతుభవతి అతిక్కమ్మేవ దేవానం దేవానుభావం. యేపి తత్థ సత్తా ఉపపన్నా తేపి తేనోభాసేన అఞ్ఞమఞ్ఞం సఞ్జానన్తి – అఞ్ఞేపి కిర, భో, సన్తి సత్తా ఇధూపపన్నాతి. అయఞ్చ దససహస్సీ లోకధాతు సఙ్కమ్పతి సమ్పకమ్పతి సమ్పవేధతి అప్పమాణో చ ఉళారో ఓభాసో లోకే పాతుభవతి అతిక్కమ్మేవ దేవానం దేవానుభావ’న్తి. యమ్పి, భన్తే…పే… ఇదంపాహం, భన్తే, భగవతో అచ్ఛరియం అబ్భుతధమ్మం ధారేమి.

౨౦౨. ‘‘సమ్ముఖా మేతం, భన్తే, భగవతో సుతం, సమ్ముఖా పటిగ్గహితం – ‘యదా, ఆనన్ద, బోధిసత్తో మాతుకుచ్ఛిం ఓక్కన్తో హోతి, చత్తారో దేవపుత్తా చతుద్దిసం ఆరక్ఖాయ ఉపగచ్ఛన్తి – మా నం బోధిసత్తం వా బోధిసత్తమాతరం వా మనుస్సో వా అమనుస్సో వా కోచి వా విహేఠేసీ’తి. యమ్పి, భన్తే…పే… ఇదంపాహం, భన్తే, భగవతో అచ్ఛరియం అబ్భుతధమ్మం ధారేమి.

౨౦౩. ‘‘సమ్ముఖా మేతం, భన్తే, భగవతో సుతం, సమ్ముఖా పటిగ్గహితం – ‘యదా, ఆనన్ద, బోధిసత్తో మాతుకుచ్ఛిం ఓక్కన్తో హోతి, పకతియా సీలవతీ బోధిసత్తమాతా హోతి విరతా పాణాతిపాతా విరతా అదిన్నాదానా విరతా కామేసుమిచ్ఛాచారా విరతా ముసావాదా విరతా సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠానా’తి. యమ్పి, భన్తే…పే… ఇదంపాహం, భన్తే, భగవతో అచ్ఛరియం అబ్భుతధమ్మం ధారేమి.

‘‘సమ్ముఖా మేతం, భన్తే, భగవతో సుతం, సమ్ముఖా పటిగ్గహితం – ‘యదా, ఆనన్ద, బోధిసత్తో మాతుకుచ్ఛిం ఓక్కన్తో హోతి, న బోధిసత్తమాతు పురిసేసు మానసం ఉప్పజ్జతి కామగుణూపసంహితం, అనతిక్కమనీయా చ బోధిసత్తమాతా హోతి కేనచి పురిసేన రత్తచిత్తేనా’తి. యమ్పి, భన్తే…పే… ఇదంపాహం, భన్తే, భగవతో అచ్ఛరియం అబ్భుతధమ్మం ధారేమి.

‘‘సమ్ముఖా మేతం, భన్తే, భగవతో సుతం, సమ్ముఖా పటిగ్గహితం – ‘యదా, ఆనన్ద, బోధిసత్తో మాతుకుచ్ఛిం ఓక్కన్తో హోతి, లాభినీ బోధిసత్తమాతా హోతి పఞ్చన్నం కామగుణానం. సా పఞ్చహి కామగుణేహి సమప్పితా సమఙ్గీభూతా పరిచారేతీ’తి. యమ్పి, భన్తే…పే… ఇదంపాహం, భన్తే, భగవతో అచ్ఛరియం అబ్భుతధమ్మం ధారేమి.

౨౦౪. ‘‘సమ్ముఖా మేతం, భన్తే, భగవతో సుతం, సమ్ముఖా పటిగ్గహితం – ‘యదా, ఆనన్ద, బోధిసత్తో మాతుకుచ్ఛిం ఓక్కన్తో హోతి, న బోధిసత్తమాతు కోచిదేవ ఆబాధో ఉప్పజ్జతి; సుఖినీ బోధిసత్తమాతా హోతి అకిలన్తకాయా; బోధిసత్తఞ్చ బోధిసత్తమాతా తిరోకుచ్ఛిగతం పస్సతి సబ్బఙ్గపచ్చఙ్గం అహీనిన్ద్రియం. సేయ్యథాపి, ఆనన్ద, మణి వేళురియో సుభో జాతిమా అట్ఠంసో సుపరికమ్మకతో. తత్రాస్స సుత్తం ఆవుతం నీలం వా పీతం వా లోహితం వా ఓదాతం వా పణ్డుసుత్తం వా. తమేనం చక్ఖుమా పురిసో హత్థే కరిత్వా పచ్చవేక్ఖేయ్య – అయం ఖో మణి వేళురియో సుభో జాతిమా అట్ఠంసో సుపరికమ్మకతో, తత్రిదం సుత్తం ఆవుతం నీలం వా పీతం వా లోహితం వా ఓదాతం వా పణ్డుసుత్తం వాతి. ఏవమేవ ఖో, ఆనన్ద, యదా బోధిసత్తో మాతుకుచ్ఛిం ఓక్కన్తో హోతి, న బోధిసత్తమాతు కోచిదేవ ఆబాధో ఉప్పజ్జతి; సుఖినీ బోధిసత్తమాతా హోతి అకిలన్తకాయా; బోధిసత్తఞ్చ బోధిసత్తమాతా తిరోకుచ్ఛిగతం పస్సతి సబ్బఙ్గపచ్చఙ్గం అహీనిన్ద్రియ’న్తి. యమ్పి, భన్తే…పే… ఇదంపాహం, భన్తే, భగవతో అచ్ఛరియం అబ్భుతధమ్మం ధారేమి.

౨౦౫. ‘‘సమ్ముఖా మేతం, భన్తే, భగవతో సుతం, సమ్ముఖా పటిగ్గహితం – ‘సత్తాహజాతే, ఆనన్ద, బోధిసత్తే బోధిసత్తమాతా కాలం కరోతి, తుసితం కాయం ఉపపజ్జతీ’తి. యమ్పి, భన్తే…పే… ఇదంపాహం, భన్తే, భగవతో అచ్ఛరియం అబ్భుతధమ్మం ధారేమి.

‘‘సమ్ముఖా మేతం, భన్తే, భగవతో సుతం, సమ్ముఖా పటిగ్గహితం – ‘యథా ఖో పనానన్ద, అఞ్ఞా ఇత్థికా నవ వా దస వా మాసే గబ్భం కుచ్ఛినా పరిహరిత్వా విజాయన్తి, న హేవం బోధిసత్తం బోధిసత్తమాతా విజాయతి. దసేవ మాసాని బోధిసత్తం బోధిసత్తమాతా కుచ్ఛినా పరిహరిత్వా విజాయతీ’తి. యమ్పి, భన్తే…పే… ఇదంపాహం, భన్తే, భగవతో అచ్ఛరియం అబ్భుతధమ్మం ధారేమి.

‘‘సమ్ముఖా మేతం, భన్తే, భగవతో సుతం, సమ్ముఖా పటిగ్గహితం – ‘యథా ఖో పనానన్ద, అఞ్ఞా ఇత్థికా నిసిన్నా వా నిపన్నా వా విజాయన్తి, న హేవం బోధిసత్తం బోధిసత్తమాతా విజాయతి. ఠితావ బోధిసత్తం బోధిసత్తమాతా విజాయతీ’తి. యమ్పి, భన్తే…పే… ఇదంపాహం, భన్తే, భగవతో అచ్ఛరియం అబ్భుతధమ్మం ధారేమి.

‘‘సమ్ముఖా మేతం, భన్తే, భగవతో సుతం, సమ్ముఖా పటిగ్గహితం – ‘యదా, ఆనన్ద, బోధిసత్తో మాతుకుచ్ఛిమ్హా నిక్ఖమతి, దేవా నం పఠమం పటిగ్గణ్హన్తి పచ్ఛా మనుస్సా’తి. యమ్పి, భన్తే…పే… ఇదంపాహం, భన్తే, భగవతో అచ్ఛరియం అబ్భుతధమ్మం ధారేమి.

౨౦౬. ‘‘సమ్ముఖా మేతం, భన్తే, భగవతో సుతం, సమ్ముఖా పటిగ్గహితం – ‘యదా, ఆనన్ద, బోధిసత్తో మాతుకుచ్ఛిమ్హా నిక్ఖమతి, అప్పత్తోవ బోధిసత్తో పథవిం హోతి, చత్తారో నం దేవపుత్తా పటిగ్గహేత్వా మాతు పురతో ఠపేన్తి – అత్తమనా, దేవి, హోహి; మహేసక్ఖో తే పుత్తో ఉప్పన్నో’తి. యమ్పి, భన్తే…పే… ఇదంపాహం, భన్తే, భగవతో అచ్ఛరియం అబ్భుతధమ్మం ధారేమి.

‘‘సమ్ముఖా మేతం, భన్తే, భగవతో సుతం, సమ్ముఖా పటిగ్గహితం – ‘యదా, ఆనన్ద, బోధిసత్తో మాతుకుచ్ఛిమ్హా నిక్ఖమతి, విసదోవ నిక్ఖమతి అమక్ఖితో ఉదేన [ఉద్దేన (సీ. స్యా. కం. పీ.)] అమక్ఖితో సేమ్హేన అమక్ఖితో రుహిరేన అమక్ఖితో కేనచి అసుచినా సుద్ధో విసదో [విసుద్ధో (స్యా.)]. సేయ్యథాపి, ఆనన్ద, మణిరతనం కాసికే వత్థే నిక్ఖిత్తం నేవ మణిరతనం కాసికం వత్థం మక్ఖేతి నాపి కాసికం వత్థం మణిరతనం మక్ఖేతి. తం కిస్స హేతు? ఉభిన్నం సుద్ధత్తా. ఏవమేవ ఖో, ఆనన్ద, యదా బోధిసత్తో మాతుకుచ్ఛిమ్హా నిక్ఖమతి, విసదోవ నిక్ఖమతి అమక్ఖితో ఉదేన అమక్ఖితో సేమ్హేన అమక్ఖితో రుహిరేన అమక్ఖితో కేనచి అసుచినా సుద్ధో విసదో’తి. యమ్పి, భన్తే…పే… ఇదంపాహం, భన్తే, భగవతో అచ్ఛరియం అబ్భుతధమ్మం ధారేమి.

‘‘సమ్ముఖా మేతం, భన్తే, భగవతో సుతం, సమ్ముఖా పటిగ్గహితం – ‘యదా, ఆనన్ద, బోధిసత్తో మాతుకుచ్ఛిమ్హా నిక్ఖమతి, ద్వే ఉదకస్స ధారా అన్తలిక్ఖా పాతుభవన్తి – ఏకా సీతస్స, ఏకా ఉణ్హస్స; యేన బోధిసత్తస్స ఉదకకిచ్చం కరోన్తి మాతు చా’తి. యమ్పి, భన్తే…పే… ఇదంపాహం, భన్తే, భగవతో అచ్ఛరియం అబ్భుతధమ్మం ధారేమి.

౨౦౭. ‘‘సమ్ముఖా మేతం, భన్తే, భగవతో సుతం, సమ్ముఖా పటిగ్గహితం – ‘సమ్పతిజాతో, ఆనన్ద, బోధిసత్తో సమేహి పాదేహి పథవియం పతిట్ఠహిత్వా ఉత్తరాభిముఖో సత్తపదవీతిహారేన గచ్ఛతి, సేతమ్హి ఛత్తే అనుధారియమానే, సబ్బా చ దిసా విలోకేతి, ఆసభిఞ్చ వాచం భాసతి – అగ్గోహమస్మి లోకస్స, జేట్ఠోహమస్మి లోకస్స, సేట్ఠోహమస్మి లోకస్స. అయమన్తిమా జాతి, నత్థి దాని పునబ్భవో’తి. యమ్పి, భన్తే…పే… ఇదంపాహం, భన్తే, భగవతో అచ్ఛరియం అబ్భుతధమ్మం ధారేమి.

‘‘సమ్ముఖా మేతం, భన్తే, భగవతో సుతం, సమ్ముఖా పటిగ్గహితం – ‘యదా, ఆనన్ద, బోధిసత్తో మాతుకుచ్ఛిమ్హా నిక్ఖమతి, అథ సదేవకే లోకే సమారకే సబ్రహ్మకే సస్సమణబ్రాహ్మణియా పజాయ సదేవమనుస్సాయ అప్పమాణో ఉళారో ఓభాసో లోకే పాతుభవతి అతిక్కమ్మేవ దేవానం దేవానుభావం. యాపి తా లోకన్తరికా అఘా అసంవుతా అన్ధకారా అన్ధకారతిమిసా యత్థపిమే చన్దిమసూరియా ఏవంమహిద్ధికా ఏవంమహానుభావా ఆభాయ నానుభోన్తి తత్థపి అప్పమాణో ఉళారో ఓభాసో లోకే పాతుభవతి అతిక్కమ్మేవ దేవానం దేవానుభావం. యేపి తత్థ సత్తా ఉపపన్నా తేపి తేనోభాసేన అఞ్ఞమఞ్ఞం సఞ్జానన్తి – అఞ్ఞేపి కిర, భో, సన్తి సత్తా ఇధూపపన్నాతి. అయఞ్చ దససహస్సీ లోకధాతు సఙ్కమ్పతి సమ్పకమ్పతి సమ్పవేధతి, అప్పమాణో చ ఉళారో ఓభాసో లోకే పాతుభవతి అతిక్కమ్మేవ దేవానం దేవానుభావ’న్తి. యమ్పి, భన్తే…పే… ఇదంపాహం, భన్తే, భగవతో అచ్ఛరియం అబ్భుతధమ్మం ధారేమీ’’తి.

౨౦౮. ‘‘తస్మాతిహ త్వం, ఆనన్ద, ఇదమ్పి తథాగతస్స అచ్ఛరియం అబ్భుతధమ్మం ధారేహి. ఇధానన్ద, తథాగతస్స విదితా వేదనా ఉప్పజ్జన్తి, విదితా ఉపట్ఠహన్తి, విదితా అబ్భత్థం గచ్ఛన్తి; విదితా సఞ్ఞా ఉప్పజ్జన్తి, విదితా ఉపట్ఠహన్తి, విదితా అబ్భత్థం గచ్ఛన్తి; విదితా వితక్కా ఉప్పజ్జన్తి, విదితా ఉపట్ఠహన్తి, విదితా అబ్భత్థం గచ్ఛన్తి. ఇదమ్పి ఖో, త్వం, ఆనన్ద, తథాగతస్స అచ్ఛరియం అబ్భుతధమ్మం ధారేహీ’’తి. ‘‘యమ్పి, భన్తే, భగవతో విదితా వేదనా ఉప్పజ్జన్తి, విదితా ఉపట్ఠహన్తి, విదితా అబ్భత్థం గచ్ఛన్తి; విదితా సఞ్ఞా… విదితా వితక్కా ఉప్పజ్జన్తి, విదితా ఉపట్ఠహన్తి, విదితా అబ్భత్థం గచ్ఛన్తి. ఇదంపాహం, భన్తే, భగవతో అచ్ఛరియం అబ్భుతధమ్మం ధారేమీ’’తి.

ఇదమవోచ ఆయస్మా ఆనన్దో. సమనుఞ్ఞో సత్థా అహోసి; అత్తమనా చ తే భిక్ఖూ ఆయస్మతో ఆనన్దస్స భాసితం అభినన్దున్తి.

అచ్ఛరియఅబ్భుతసుత్తం నిట్ఠితం తతియం.