౬. ఇసిగిలిసుత్తం

౧౩౩. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా రాజగహే విహరతి ఇసిగిలిస్మిం పబ్బతే. తత్ర ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘భిక్ఖవో’’తి. ‘‘భదన్తే’’తి తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ –

‘‘పస్సథ నో తుమ్హే, భిక్ఖవే, ఏతం వేభారం పబ్బత’’న్తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘ఏతస్సపి ఖో, భిక్ఖవే, వేభారస్స పబ్బతస్స అఞ్ఞావ సమఞ్ఞా అహోసి అఞ్ఞా పఞ్ఞత్తి’’.

‘‘పస్సథ నో తుమ్హే, భిక్ఖవే, ఏతం పణ్డవం పబ్బత’’న్తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘ఏతస్సపి ఖో, భిక్ఖవే, పణ్డవస్స పబ్బతస్స అఞ్ఞావ సమఞ్ఞా అహోసి అఞ్ఞా పఞ్ఞత్తి’’.

‘‘పస్సథ నో తుమ్హే, భిక్ఖవే, ఏతం వేపుల్లం పబ్బత’’న్తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘ఏతస్సపి ఖో, భిక్ఖవే, వేపుల్లస్స పబ్బతస్స అఞ్ఞావ సమఞ్ఞా అహోసి అఞ్ఞా పఞ్ఞత్తి’’.

‘‘పస్సథ నో తుమ్హే, భిక్ఖవే, ఏతం గిజ్ఝకూటం పబ్బత’’న్తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘ఏతస్సపి ఖో, భిక్ఖవే, గిజ్ఝకూటస్స పబ్బతస్స అఞ్ఞావ సమఞ్ఞా అహోసి అఞ్ఞా పఞ్ఞత్తి’’.

‘‘పస్సథ నో తుమ్హే, భిక్ఖవే, ఇమం ఇసిగిలిం పబ్బత’’న్తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘ఇమస్స ఖో పన, భిక్ఖవే, ఇసిగిలిస్స పబ్బతస్స ఏసావ సమఞ్ఞా అహోసి ఏసా పఞ్ఞత్తి’’.

‘‘భూతపుబ్బం, భిక్ఖవే, పఞ్చ పచ్చేకబుద్ధసతాని ఇమస్మిం ఇసిగిలిస్మిం పబ్బతే చిరనివాసినో అహేసుం. తే ఇమం పబ్బతం పవిసన్తా దిస్సన్తి, పవిట్ఠా న దిస్సన్తి. తమేనం మనుస్సా దిస్వా ఏవమాహంసు – ‘అయం పబ్బతో ఇమే ఇసీ [ఇసయో (క.)] గిలతీ’తి; ‘ఇసిగిలి ఇసిగిలి’ త్వేవ సమఞ్ఞా ఉదపాది. ఆచిక్ఖిస్సామి [అచిక్ఖిస్సామి వో (క.)], భిక్ఖవే, పచ్చేకబుద్ధానం నామాని; కిత్తయిస్సామి, భిక్ఖవే, పచ్చేకబుద్ధానం నామాని; దేసేస్సామి, భిక్ఖవే, పచ్చేకబుద్ధానం నామాని. తం సుణాథ, సాధుకం మనసి కరోథ; భాసిస్సామీ’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ –

౧౩౪. ‘‘అరిట్ఠో నామ, భిక్ఖవే, పచ్చేకసమ్బుద్ధో [పచ్చేకబుద్ధో (క. సీ. పీ.)] ఇమస్మిం ఇసిగిలిస్మిం పబ్బతే చిరనివాసీ అహోసి; ఉపరిట్ఠో నామ, భిక్ఖవే, పచ్చేకసమ్బుద్ధో ఇమస్మిం ఇసిగిలిస్మిం పబ్బతే చిరనివాసీ అహోసి; తగరసిఖీ [తగ్గరసిఖీ (క.)] నామ, భిక్ఖవే, పచ్చేకసమ్బుద్ధో ఇమస్మిం ఇసిగిలిస్మిం పబ్బతే చిరనివాసీ అహోసి; యసస్సీ నామ, భిక్ఖవే, పచ్చేకసమ్బుద్ధో ఇమస్మిం ఇసిగిలిస్మిం పబ్బతే చిరనివాసీ అహోసి; సుదస్సనో నామ, భిక్ఖవే, పచ్చేకసమ్బుద్ధో ఇమస్మిం ఇసిగిలిస్మిం పబ్బతే చిరనివాసీ అహోసి; పియదస్సీ నామ, భిక్ఖవే, పచ్చేకసమ్బుద్ధో ఇమస్మిం ఇసిగిలిస్మిం పబ్బతే చిరనివాసీ అహోసి; గన్ధారో నామ, భిక్ఖవే, పచ్చేకసమ్బుద్ధో ఇమస్మిం ఇసిగిలిస్మిం పబ్బతే చిరనివాసీ అహోసి; పిణ్డోలో నామ, భిక్ఖవే, పచ్చేకసమ్బుద్ధో ఇమస్మిం ఇసిగిలిస్మిం పబ్బతే చిరనివాసీ అహోసి; ఉపాసభో నామ, భిక్ఖవే, పచ్చేకసమ్బుద్ధో ఇమస్మిం ఇసిగిలిస్మిం పబ్బతే చిరనివాసీ అహోసి; నీతో నామ, భిక్ఖవే, పచ్చేకసమ్బుద్ధో ఇమస్మిం ఇసిగిలిస్మిం పబ్బతే చిరనివాసీ అహోసి; తథో నామ, భిక్ఖవే, పచ్చేకసమ్బుద్ధో ఇమస్మిం ఇసిగిలిస్మిం పబ్బతే చిరనివాసీ అహోసి, సుతవా నామ, భిక్ఖవే, పచ్చేకసమ్బుద్ధో ఇమస్మిం ఇసిగిలిస్మిం పబ్బతే చిరనివాసీ అహోసి; భావితత్తో నామ, భిక్ఖవే, పచ్చేకసమ్బుద్ధో ఇమస్మిం ఇసిగిలిస్మిం పబ్బతే చిరనివాసీ అహోసి.

౧౩౫. ‘‘యే సత్తసారా అనీఘా నిరాసా,

పచ్చేకమేవజ్ఝగమంసు బోధిం [పచ్చేకమేవజ్ఝగముం సుబోధిం (సీ. స్యా. కం. పీ.)];

తేసం విసల్లాన నరుత్తమానం,

నామాని మే కిత్తయతో సుణాథ.

‘‘అరిట్ఠో ఉపరిట్ఠో తగరసిఖీ యసస్సీ,

సుదస్సనో పియదస్సీ చ సుసమ్బుద్ధో [బుద్ధో (సీ. స్యా. కం. పీ.)];

గన్ధారో పిణ్డోలో ఉపాసభో చ,

నీతో తథో సుతవా భావితత్తో.

‘‘సుమ్భో సుభో మతులో [మేథులో (సీ. స్యా. కం. పీ.)] అట్ఠమో చ,

అథస్సుమేఘో [అట్ఠసుమేధో (క.)] అనీఘో సుదాఠో;

పచ్చేకబుద్ధా భవనేత్తిఖీణా,

హిఙ్గూ చ హిఙ్గో చ మహానుభావా.

‘‘ద్వే జాలినో మునినో అట్ఠకో చ,

అథ కోసల్లో బుద్ధో అథో సుబాహు;

ఉపనేమిసో నేమిసో సన్తచిత్తో,

సచ్చో తథో విరజో పణ్డితో చ.

‘‘కాళూపకాళా విజితో జితో చ,

అఙ్గో చ పఙ్గో చ గుత్తిజితో చ;

పస్సి జహి ఉపధిదుక్ఖమూలం [పస్సీ జహీ ఉపధిం దుక్ఖమూలం (సీ. స్యా. కం. పీ.)],

అపరాజితో మారబలం అజేసి.

‘‘సత్థా పవత్తా సరభఙ్గో లోమహంసో,

ఉచ్చఙ్గమాయో అసితో అనాసవో;

మనోమయో మానచ్ఛిదో చ బన్ధుమా,

తదాధిముత్తో విమలో చ కేతుమా.

‘‘కేతుమ్భరాగో చ మాతఙ్గో అరియో,

అథచ్చుతో అచ్చుతగామబ్యామకో;

సుమఙ్గలో దబ్బిలో సుపతిట్ఠితో,

అసయ్హో ఖేమాభిరతో చ సోరతో.

‘‘దురన్నయో సఙ్ఘో అథోపి ఉజ్జయో,

అపరో ముని సయ్హో అనోమనిక్కమో;

ఆనన్దో నన్దో ఉపనన్దో ద్వాదస,

భారద్వాజో అన్తిమదేహధారీ [అన్తిమదేహధారి (సీ.)].

‘‘బోధి మహానామో అథోపి ఉత్తరో,

కేసీ సిఖీ సున్దరో ద్వారభాజో;

తిస్సూపతిస్సా భవబన్ధనచ్ఛిదా,

ఉపసిఖి తణ్హచ్ఛిదో చ సిఖరి [ఉపసీదరీ తణ్హచ్ఛిదో చ సీదరీ (సీ. స్యా. కం. పీ.)].

‘‘బుద్ధో అహు మఙ్గలో వీతరాగో,

ఉసభచ్ఛిదా జాలినిం దుక్ఖమూలం;

సన్తం పదం అజ్ఝగమోపనీతో,

ఉపోసథో సున్దరో సచ్చనామో.

‘‘జేతో జయన్తో పదుమో ఉప్పలో చ,

పదుముత్తరో రక్ఖితో పబ్బతో చ;

మానత్థద్ధో సోభితో వీతరాగో,

కణ్హో చ బుద్ధో సువిముత్తచిత్తో.

‘‘ఏతే చ అఞ్ఞే చ మహానుభావా,

పచ్చేకబుద్ధా భవనేత్తిఖీణా;

తే సబ్బసఙ్గాతిగతే మహేసీ,

పరినిబ్బుతే వన్దథ అప్పమేయ్యే’’తి.

ఇసిగిలిసుత్తం నిట్ఠితం ఛట్ఠం.