౪. సేవితబ్బాసేవితబ్బసుత్తం

౧౦౯. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తత్ర ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘భిక్ఖవో’’తి. ‘‘భదన్తే’’తి తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ – ‘‘సేవితబ్బాసేవితబ్బం వో, భిక్ఖవే, ధమ్మపరియాయం దేసేస్సామి. తం సుణాథ, సాధుకం మనసి కరోథ; భాసిస్సామీ’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ –

‘‘కాయసమాచారంపాహం [పహం (సబ్బత్థ)], భిక్ఖవే, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పి; తఞ్చ అఞ్ఞమఞ్ఞం కాయసమాచారం. వచీసమాచారంపాహం, భిక్ఖవే, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పి; తఞ్చ అఞ్ఞమఞ్ఞం వచీసమాచారం. మనోసమాచారంపాహం, భిక్ఖవే, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పి; తఞ్చ అఞ్ఞమఞ్ఞం మనోసమాచారం. చిత్తుప్పాదంపాహం, భిక్ఖవే, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పి; తఞ్చ అఞ్ఞమఞ్ఞం చిత్తుప్పాదం. సఞ్ఞాపటిలాభంపాహం, భిక్ఖవే, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పి; తఞ్చ అఞ్ఞమఞ్ఞం సఞ్ఞాపటిలాభం. దిట్ఠిపటిలాభంపాహం, భిక్ఖవే, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పి; తఞ్చ అఞ్ఞమఞ్ఞం దిట్ఠిపటిలాభం. అత్తభావపటిలాభంపాహం, భిక్ఖవే, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పి; తఞ్చ అఞ్ఞమఞ్ఞం అత్తభావపటిలాభ’’న్తి.

ఏవం వుత్తే ఆయస్మా సారిపుత్తో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘ఇమస్స ఖో అహం, భన్తే, భగవతా సంఖిత్తేన భాసితస్స, విత్థారేన అత్థం అవిభత్తస్స, ఏవం విత్థారేన అత్థం ఆజానామి.

౧౧౦. ‘‘‘కాయసమాచారంపాహం, భిక్ఖవే, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పి; తఞ్చ అఞ్ఞమఞ్ఞం కాయసమాచార’న్తి – ఇతి ఖో పనేతం వుత్తం భగవతా. కిఞ్చేతం పటిచ్చ వుత్తం? యథారూపం, భన్తే, కాయసమాచారం సేవతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, ఏవరూపో కాయసమాచారో న సేవితబ్బో; యథారూపఞ్చ ఖో, భన్తే, కాయసమాచారం సేవతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, ఏవరూపో కాయసమాచారో సేవితబ్బో.

౧౧౧. ‘‘కథంరూపం, భన్తే, కాయసమాచారం సేవతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి? ఇధ, భన్తే, ఏకచ్చో పాణాతిపాతీ హోతి లుద్దో లోహితపాణి హతప్పహతే నివిట్ఠో అదయాపన్నో పాణభూతేసు; అదిన్నాదాయీ ఖో పన హోతి, యం తం పరస్స పరవిత్తూపకరణం గామగతం వా అరఞ్ఞగతం వా తం అదిన్నం థేయ్యసఙ్ఖాతం ఆదాతా హోతి; కామేసుమిచ్ఛాచారీ ఖో పన హోతి, యా తా మాతురక్ఖితా పితురక్ఖితా మాతాపితురక్ఖితా భాతురక్ఖితా భగినిరక్ఖితా ఞాతిరక్ఖితా గోత్తరక్ఖితా ధమ్మరక్ఖితా సస్సామికా సపరిదణ్డా అన్తమసో మాలాగుళపరిక్ఖిత్తాపి తథారూపాసు చారిత్తం ఆపజ్జితా హోతి – ఏవరూపం, భన్తే, కాయసమాచారం సేవతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి.

‘‘కథంరూపం, భన్తే, కాయసమాచారం సేవతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి? ఇధ, భన్తే, ఏకచ్చో పాణాతిపాతం పహాయ పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి నిహితదణ్డో నిహితసత్థో, లజ్జీ దయాపన్నో సబ్బపాణభూతహితానుకమ్పీ విహరతి; అదిన్నాదానం పహాయ అదిన్నాదానా పటివిరతో హోతి, యం తం పరస్స పరవిత్తూపకరణం గామగతం వా అరఞ్ఞగతం వా తం నాదిన్నం థేయ్యసఙ్ఖాతం ఆదాతా హోతి; కామేసుమిచ్ఛాచారం పహాయ కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతో హోతి, యా తా మాతురక్ఖితా పితురక్ఖితా మాతాపితురక్ఖితా భాతురక్ఖితా భగినిరక్ఖితా ఞాతిరక్ఖితా గోత్తరక్ఖితా ధమ్మరక్ఖితా సస్సామికా సపరిదణ్డా అన్తమసో మాలాగుళపరిక్ఖిత్తాపి తథారూపాసు న చారిత్తం ఆపజ్జితా హోతి – ఏవరూపం, భన్తే, కాయసమాచారం సేవతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి. ‘కాయసమాచారంపాహం, భిక్ఖవే, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పి; తఞ్చ అఞ్ఞమఞ్ఞం కాయసమాచార’న్తి – ఇతి యం తం వుత్తం భగవతా ఇదమేతం పటిచ్చ వుత్తం.

‘‘‘వచీసమాచారంపాహం, భిక్ఖవే, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పి; తఞ్చ అఞ్ఞమఞ్ఞం వచీసమాచార’న్తి – ఇతి ఖో పనేతం వుత్తం భగవతా. కిఞ్చేతం పటిచ్చ వుత్తం? యథారూపం, భన్తే, వచీసమాచారం సేవతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, ఏవరూపో వచీసమాచారో న సేవితబ్బో; యథారూపఞ్చ ఖో, భన్తే, వచీసమాచారం సేవతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి ఏవరూపో వచీసమాచారో సేవితబ్బో.

౧౧౨. ‘‘కథంరూపం, భన్తే, వచీసమాచారం సేవతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి? ఇధ, భన్తే, ఏకచ్చో ముసావాదీ హోతి, సభాగతో [సభగ్గతో (బహూసు)] వా పరిసాగతో [పరిసగ్గతో (బహూసు)] వా ఞాతిమజ్ఝగతో వా పూగమజ్ఝగతో వా రాజకులమజ్ఝగతో వా అభినీతో సక్ఖిపుట్ఠో – ‘ఏహమ్భో పురిస, యం జానాసి తం వదేహీ’తి సో అజానం వా ఆహ – ‘జానామీ’తి, జానం వా ఆహ – ‘న జానామీ’తి; అపస్సం వా ఆహ – ‘పస్సామీ’తి, పస్సం వా ఆహ – ‘న పస్సామీ’తి – ఇతి [పస్స మ. ని. ౧.౪౪౦ సాలేయ్యకసుత్తే] అత్తహేతు వా పరహేతు వా ఆమిసకిఞ్చిక్ఖహేతు [కిఞ్చక్ఖహేతు (సీ.)] వా సమ్పజానముసా భాసితా హోతి; పిసుణవాచో ఖో పన హోతి, ఇతో సుత్వా అముత్ర అక్ఖాతా ఇమేసం భేదాయ, అముత్ర వా సుత్వా ఇమేసం అక్ఖాతా అమూసం భేదాయ – ఇతి సమగ్గానం వా భేత్తా, భిన్నానం వా అనుప్పదాతా, వగ్గారామో, వగ్గరతో, వగ్గనన్దీ, వగ్గకరణిం వాచం భాసితా హోతి; ఫరుసవాచో ఖో పన హోతి, యా సా వాచా కణ్డకా కక్కసా ఫరుసా పరకటుకా పరాభిసజ్జనీ కోధసామన్తా అసమాధిసంవత్తనికా, తథారూపిం వాచం భాసితా హోతి; సమ్ఫప్పలాపీ ఖో పన హోతి అకాలవాదీ అభూతవాదీ అనత్థవాదీ అధమ్మవాదీ అవినయవాదీ, అనిధానవతిం వాచం భాసితా హోతి అకాలేన అనపదేసం అపరియన్తవతిం అనత్థసంహితం – ఏవరూపం, భన్తే, వచీసమాచారం సేవతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి.

‘‘కథంరూపం, భన్తే, వచీసమాచారం సేవతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి? ఇధ, భన్తే, ఏకచ్చో ముసావాదం పహాయ ముసావాదా పటివిరతో హోతి సభాగతో వా పరిసాగతో వా ఞాతిమజ్ఝగతో వా పూగమజ్ఝగతో వా రాజకులమజ్ఝగతో వా అభినీతో సక్ఖిపుట్ఠో – ‘ఏహమ్భో పురిస, యం జానాసి తం వదేహీ’తి సో అజానం వా ఆహ – ‘న జానామీ’తి, జానం వా ఆహ – ‘జానామీ’తి, అపస్సం వా ఆహ – ‘న పస్సామీ’తి, పస్సం వా ఆహ – ‘పస్సామీ’తి – ఇతి అత్తహేతు వా పరహేతు వా ఆమిసకిఞ్చిక్ఖహేతు వా న సమ్పజానముసా భాసితా హోతి; పిసుణం వాచం పహాయ పిసుణాయ వాచాయ పటివిరతో హోతి, ఇతో సుత్వా న అముత్ర అక్ఖాతా ఇమేసం భేదాయ, అముత్ర వా సుత్వా న ఇమేసం అక్ఖాతా అమూసం భేదాయ – ఇతి భిన్నానం వా సన్ధాతా సహితానం వా అనుప్పదాతా సమగ్గారామో సమగ్గరతో సమగ్గనన్దీ సమగ్గకరణిం వాచం భాసితా హోతి; ఫరుసం వాచం పహాయ ఫరుసాయ వాచాయ పటివిరతో హోతి, యా సా వాచా నేలా కణ్ణసుఖా పేమనీయా హదయఙ్గమా పోరీ బహుజనకన్తా బహుజనమనాపా తథారూపిం వాచం భాసితా హోతి; సమ్ఫప్పలాపం పహాయ సమ్ఫప్పలాపా పటివిరతో హోతి కాలవాదీ భూతవాదీ అత్థవాదీ ధమ్మవాదీ వినయవాదీ, నిధానవతిం వాచం భాసితా హోతి కాలేన సాపదేసం పరియన్తవతిం అత్థసంహితం – ఏవరూపం, భన్తే, వచీసమాచారం సేవతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి. ‘వచీసమాచారంపాహం, భిక్ఖవే, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పి; తఞ్చ అఞ్ఞమఞ్ఞం వచీసమాచార’న్తి – ఇతి యం తం వుత్తం భగవతా ఇదమేతం పటిచ్చ వుత్తం.

‘‘‘మనోసమాచారంపాహం, భిక్ఖవే, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పి; తఞ్చ అఞ్ఞమఞ్ఞం మనోసమాచార’న్తి – ఇతి ఖో పనేతం వుత్తం భగవతా. కిఞ్చేతం పటిచ్చ వుత్తం? యథారూపం, భన్తే, మనోసమాచారం సేవతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి ఏవరూపో మనోసమాచారో న సేవితబ్బో; యథారూపఞ్చ ఖో, భన్తే, మనోసమాచారం సేవతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి ఏవరూపో మనోసమాచారో సేవితబ్బో.

౧౧౩. ‘‘కథంరూపం, భన్తే, మనోసమాచారం సేవతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి? ఇధ, భన్తే, ఏకచ్చో అభిజ్ఝాలు హోతి, యం తం పరస్స పరవిత్తూపకరణం తం అభిజ్ఝాతా హోతి – ‘అహో వత యం పరస్స తం మమస్సా’తి; బ్యాపన్నచిత్తో ఖో పన హోతి పదుట్ఠమనసఙ్కప్పో – ‘ఇమే సత్తా హఞ్ఞన్తు వా వజ్ఝన్తు వా ఉచ్ఛిజ్జన్తు వా వినస్సన్తు వా మా వా అహేసు’న్తి – ఏవరూపం, భన్తే, మనోసమాచారం సేవతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి.

‘‘కథంరూపం, భన్తే, మనోసమాచారం సేవతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి? ఇధ, భన్తే, ఏకచ్చో అనభిజ్ఝాలు హోతి, యం తం పరస్స పరవిత్తూపకరణం తం నాభిజ్ఝాతా హోతి – ‘అహో వత యం పరస్స తం మమస్సా’తి; అబ్యాపన్నచిత్తో ఖో పన హోతి అప్పదుట్ఠమనసఙ్కప్పో – ‘ఇమే సత్తా అవేరా అబ్యాబజ్ఝా [అబ్యాపజ్ఝా (సీ. స్యా. కం. పీ. క.)] అనీఘా సుఖీ అత్తానం పరిహరన్తూ’తి – ఏవరూపం, భన్తే, మనోసమాచారం సేవతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి. ‘మనోసమాచారంపాహం, భిక్ఖవే, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పి; తఞ్చ అఞ్ఞమఞ్ఞం మనోసమాచార’న్తి – ఇతి యం తం వుత్తం భగవతా ఇదమేతం పటిచ్చ వుత్తం.

౧౧౪. ‘‘‘చిత్తుప్పాదంపాహం, భిక్ఖవే, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పి; తఞ్చ అఞ్ఞమఞ్ఞం చిత్తుప్పాద’న్తి – ఇతి ఖో పనేతం వుత్తం భగవతా. కిఞ్చేతం పటిచ్చ వుత్తం? యథారూపం, భన్తే, చిత్తుప్పాదం సేవతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి ఏవరూపో చిత్తుప్పాదో న సేవితబ్బో; యథారూపఞ్చ ఖో, భన్తే, చిత్తుప్పాదం సేవతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి ఏవరూపో చిత్తుప్పాదో సేవితబ్బో.

‘‘కథంరూపం, భన్తే, చిత్తుప్పాదం సేవతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి? ఇధ, భన్తే, ఏకచ్చో అభిజ్ఝాలు హోతి, అభిజ్ఝాసహగతేన చేతసా విహరతి; బ్యాపాదవా హోతి, బ్యాపాదసహగతేన చేతసా విహరతి; విహేసవా హోతి, విహేసాసహగతేన చేతసా విహరతి – ఏవరూపం, భన్తే, చిత్తుప్పాదం సేవతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి.

‘‘కథంరూపం, భన్తే, చిత్తుప్పాదం సేవతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి? ఇధ, భన్తే, ఏకచ్చో అనభిజ్ఝాలు హోతి, అనభిజ్ఝాసహగతేన చేతసా విహరతి; అబ్యాపాదవా హోతి, అబ్యాపాదసహగతేన చేతసా విహరతి; అవిహేసవా హోతి, అవిహేసాసహగతేన చేతసా విహరతి – ఏవరూపం, భన్తే, చిత్తుప్పాదం సేవతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి. ‘చిత్తుప్పాదంపాహం, భిక్ఖవే, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పి; తఞ్చ అఞ్ఞమఞ్ఞం చిత్తుప్పాద’న్తి – ఇతి యం తం వుత్తం భగవతా ఇదమేతం పటిచ్చ వుత్తం.

౧౧౫. ‘‘‘సఞ్ఞాపటిలాభంపాహం, భిక్ఖవే, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పి; తఞ్చ అఞ్ఞమఞ్ఞం సఞ్ఞాపటిలాభ’న్తి – ఇతి ఖో పనేతం వుత్తం భగవతా. కిఞ్చేతం పటిచ్చ వుత్తం? యథారూపం, భన్తే, సఞ్ఞాపటిలాభం సేవతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి ఏవరూపో సఞ్ఞాపటిలాభో న సేవితబ్బో; యథారూపఞ్చ ఖో, భన్తే, సఞ్ఞాపటిలాభం సేవతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి ఏవరూపో సఞ్ఞాపటిలాభో సేవితబ్బో.

‘‘కథంరూపం, భన్తే, సఞ్ఞాపటిలాభం సేవతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి? ఇధ, భన్తే, ఏకచ్చో అభిజ్ఝాలు హోతి, అభిజ్ఝాసహగతాయ సఞ్ఞాయ విహరతి; బ్యాపాదవా హోతి, బ్యాపాదసహగతాయ సఞ్ఞాయ విహరతి; విహేసవా హోతి, విహేసాసహగతాయ సఞ్ఞాయ విహరతి – ఏవరూపం, భన్తే, సఞ్ఞాపటిలాభం సేవతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి.

‘‘కథంరూపం, భన్తే, సఞ్ఞాపటిలాభం సేవతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి? ఇధ, భన్తే, ఏకచ్చో అనభిజ్ఝాలు హోతి, అనభిజ్ఝాసహగతాయ సఞ్ఞాయ విహరతి; అబ్యాపాదవా హోతి, అబ్యాపాదసహగతాయ సఞ్ఞాయ విహరతి; అవిహేసవా హోతి, అవిహేసాసహగతాయ సఞ్ఞాయ విహరతి – ఏవరూపం, భన్తే, సఞ్ఞాపటిలాభం సేవతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి. ‘సఞ్ఞాపటిలాభంపాహం, భిక్ఖవే, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పి; తఞ్చ అఞ్ఞమఞ్ఞం సఞ్ఞాపటిలాభ’న్తి – ఇతి యం తం వుత్తం భగవతా ఇదమేతం పటిచ్చ వుత్తం.

౧౧౬. ‘‘‘దిట్ఠిపటిలాభంపాహం, భిక్ఖవే, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పి; తఞ్చ అఞ్ఞమఞ్ఞం దిట్ఠిపటిలాభ’న్తి – ఇతి ఖో పనేతం వుత్తం భగవతా. కిఞ్చేతం పటిచ్చ వుత్తం? యథారూపం, భన్తే, దిట్ఠిపటిలాభం సేవతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి ఏవరూపో దిట్ఠిపటిలాభో న సేవితబ్బో; యథారూపఞ్చ ఖో, భన్తే, దిట్ఠిపటిలాభం సేవతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి – ఏవరూపో దిట్ఠిపటిలాభో సేవితబ్బో.

‘‘కథంరూపం, భన్తే, దిట్ఠిపటిలాభం సేవతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి? ఇధ, భన్తే, ఏకచ్చో ఏవందిట్ఠికో హోతి – ‘నత్థి దిన్నం, నత్థి యిట్ఠం, నత్థి హుతం, నత్థి సుకతదుక్కటానం కమ్మానం ఫలం విపాకో, నత్థి అయం లోకో, నత్థి పరో లోకో, నత్థి మాతా, నత్థి పితా, నత్థి సత్తా ఓపపాతికా, నత్థి లోకే సమణబ్రాహ్మణా సమ్మగ్గతా సమ్మాపటిపన్నా యే ఇమఞ్చ లోకం పరఞ్చ లోకం సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదేన్తీ’తి – ఏవరూపం, భన్తే, దిట్ఠిపటిలాభం సేవతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి.

‘‘కథంరూపం, భన్తే, దిట్ఠిపటిలాభం సేవతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి? ఇధ, భన్తే, ఏకచ్చో ఏవందిట్ఠికో హోతి – ‘అత్థి దిన్నం, అత్థి యిట్ఠం, అత్థి హుతం, అత్థి సుకతదుక్కటానం కమ్మానం ఫలం విపాకో, అత్థి అయం లోకో, అత్థి పరో లోకో, అత్థి మాతా, అత్థి పితా, అత్థి సత్తా ఓపపాతికా, అత్థి లోకే సమణబ్రాహ్మణా సమ్మగ్గతా సమ్మాపటిపన్నా యే ఇమఞ్చ లోకం పరఞ్చ లోకం సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదేన్తీ’తి – ఏవరూపం, భన్తే, దిట్ఠిపటిలాభం సేవతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి. ‘దిట్ఠిపటిలాభంపాహం, భిక్ఖవే, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పి; తఞ్చ అఞ్ఞమఞ్ఞం దిట్ఠిపటిలాభ’న్తి – ఇతి యం తం వుత్తం భగవతా ఇదమేతం పటిచ్చ వుత్తం.

౧౧౭. ‘‘‘అత్తభావపటిలాభంపాహం, భిక్ఖవే, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పి; తఞ్చ అఞ్ఞమఞ్ఞం అత్తభావపటిలాభ’న్తి – ఇతి ఖో పనేతం వుత్తం భగవతా. కిఞ్చేతం పటిచ్చ వుత్తం? యథారూపం, భన్తే, అత్తభావపటిలాభం సేవతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి – ఏవరూపో అత్తభావపటిలాభో న సేవితబ్బో; యథారూపఞ్చ ఖో, భన్తే, అత్తభావపటిలాభం సేవతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి – ఏవరూపో అత్తభావపటిలాభో సేవితబ్బో.

‘‘కథంరూపం, భన్తే, అత్తభావపటిలాభం సేవతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి? సబ్యాబజ్ఝం [సబ్యాపజ్ఝం (సీ. స్యా. కం. పీ. క.)], భన్తే, అత్తభావపటిలాభం అభినిబ్బత్తయతో అపరినిట్ఠితభావాయ అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి; అబ్యాబజ్ఝం, భన్తే, అత్తభావపటిలాభం అభినిబ్బత్తయతో పరినిట్ఠితభావాయ అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి. ‘అత్తభావపటిలాభంపాహం, భిక్ఖవే, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పి; తఞ్చ అఞ్ఞమఞ్ఞం అత్తభావపటిలాభ’న్తి – ఇతి యం తం వుత్తం భగవతా ఇదమేతం పటిచ్చ వుత్తం.

‘‘ఇమస్స ఖో అహం, భన్తే, భగవతా సంఖిత్తేన భాసితస్స, విత్థారేన అత్థం అవిభత్తస్స, ఏవం విత్థారేన అత్థం ఆజానామీ’’తి.

౧౧౮. ‘‘సాధు సాధు, సారిపుత్త! సాధు ఖో త్వం, సారిపుత్త, ఇమస్స మయా సంఖిత్తేన భాసితస్స, విత్థారేన అత్థం అవిభత్తస్స, ఏవం విత్థారేన అత్థం ఆజానాసి.

‘‘‘కాయసమాచారంపాహం, భిక్ఖవే, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పి; తఞ్చ అఞ్ఞమఞ్ఞం కాయసమాచార’న్తి – ఇతి ఖో పనేతం వుత్తం మయా. కిఞ్చేతం పటిచ్చ వుత్తం? యథారూపం, సారిపుత్త, కాయసమాచారం సేవతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి ఏవరూపో కాయసమాచారో న సేవితబ్బో; యథారూపఞ్చ ఖో, సారిపుత్త, కాయసమాచారం సేవతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి – ఏవరూపో కాయసమాచారో సేవితబ్బో.

‘‘కథంరూపం, సారిపుత్త, కాయసమాచారం సేవతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి? ఇధ, సారిపుత్త, ఏకచ్చో పాణాతిపాతీ హోతి లుద్దో లోహితపాణి హతప్పహతే నివిట్ఠో అదయాపన్నో పాణభూతేసు; అదిన్నాదాయీ ఖో పన హోతి, యం తం పరస్స పరవిత్తూపకరణం గామగతం వా అరఞ్ఞగతం వా తం అదిన్నం థేయ్యసఙ్ఖాతం ఆదాతా హోతి; కామేసుమిచ్ఛాచారీ ఖో పన హోతి, యా తా మాతురక్ఖితా పితురక్ఖితా మాతాపితురక్ఖితా భాతురక్ఖితా భగినిరక్ఖితా ఞాతిరక్ఖితా గోత్తరక్ఖితా ధమ్మరక్ఖితా సస్సామికా సపరిదణ్డా అన్తమసో మాలాగుళపరిక్ఖిత్తాపి తథారూపాసు చారిత్తం ఆపజ్జితా హోతి – ఏవరూపం, సారిపుత్త, కాయసమాచారం సేవతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి.

‘‘కథంరూపం, సారిపుత్త, కాయసమాచారం సేవతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి? ఇధ, సారిపుత్త, ఏకచ్చో పాణాతిపాతం పహాయ పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి నిహితదణ్డో నిహితసత్థో, లజ్జీ దయాపన్నో సబ్బపాణభూతహితానుకమ్పీ విహరతి; అదిన్నాదానం పహాయ అదిన్నాదానా పటివిరతో హోతి, యం తం పరస్స పరవిత్తూపకరణం గామగతం వా అరఞ్ఞగతం వా తం నాదిన్నం థేయ్యసఙ్ఖాతం ఆదాతా హోతి; కామేసుమిచ్ఛాచారం పహాయ కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతో హోతి, యా తా మాతురక్ఖితా పితురక్ఖితా మాతాపితురక్ఖితా భాతురక్ఖితా భగినిరక్ఖితా ఞాతిరక్ఖితా గోత్తరక్ఖితా ధమ్మరక్ఖితా సస్సామికా సపరిదణ్డా అన్తమసో మాలాగుళపరిక్ఖిత్తాపి తథారూపాసు న చారిత్తం ఆపజ్జితా హోతి – ఏవరూపం, సారిపుత్త, కాయసమాచారం సేవతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి. ‘కాయసమాచారంపాహం, భిక్ఖవే, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పి; తఞ్చ అఞ్ఞమఞ్ఞం కాయసమాచార’న్తి – ఇతి యం తం వుత్తం మయా ఇదమేతం పటిచ్చ వుత్తం.

‘‘వచీసమాచారంపాహం, భిక్ఖవే, దువిధేన వదామి …పే… మనోసమాచారంపాహం, భిక్ఖవే, దువిధేన వదామి…పే… చిత్తుప్పాదంపాహం, భిక్ఖవే, దువిధేన వదామి…పే… సఞ్ఞాపటిలాభంపాహం, భిక్ఖవే, దువిధేన వదామి…పే… దిట్ఠిపటిలాభంపాహం, భిక్ఖవే, దువిధేన వదామి…పే….

‘‘‘అత్తభావపటిలాభంపాహం, భిక్ఖవే, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పి; తఞ్చ అఞ్ఞమఞ్ఞం అత్తభావపటిలాభ’న్తి – ఇతి ఖో పనేతం వుత్తం మయా. కిఞ్చేతం పటిచ్చ వుత్తం? యథారూపం, సారిపుత్త, అత్తభావపటిలాభం సేవతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి ఏవరూపో అత్తభావపటిలాభో న సేవితబ్బో; యథారూపఞ్చ ఖో, సారిపుత్త, అత్తభావపటిలాభం సేవతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి – ఏవరూపో అత్తభావపటిలాభో సేవితబ్బో.

‘‘కథంరూపం, సారిపుత్త, అత్తభావపటిలాభం సేవతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి? సబ్యాబజ్ఝం, సారిపుత్త, అత్తభావపటిలాభం అభినిబ్బత్తయతో అపరినిట్ఠితభావాయ అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి; అబ్యాబజ్ఝం, సారిపుత్త, అత్తభావపటిలాభం అభినిబ్బత్తయతో పరినిట్ఠితభావాయ అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి. ‘అత్తభావపటిలాభంపాహం, భిక్ఖవే, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పి; తఞ్చ అఞ్ఞమఞ్ఞం అత్తభావపటిలాభ’న్తి – ఇతి యం తం వుత్తం మయా ఇదమేతం పటిచ్చ వుత్తం. ఇమస్స ఖో, సారిపుత్త, మయా సంఖిత్తేన భాసితస్స ఏవం విత్థారేన అత్థో దట్ఠబ్బో.

౧౧౯. ‘‘చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యం రూపంపాహం, సారిపుత్త, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పి; సోతవిఞ్ఞేయ్యం సద్దంపాహం, సారిపుత్త, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి అసేవితబ్బమ్పి; ఘానవిఞ్ఞేయ్యం గన్ధంపాహం, సారిపుత్త, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పి; జివ్హావిఞ్ఞేయ్యం రసంపాహం, సారిపుత్త, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పి; కాయవిఞ్ఞేయ్యం ఫోట్ఠబ్బంపాహం, సారిపుత్త, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పి; మనోవిఞ్ఞేయ్యం ధమ్మంపాహం, సారిపుత్త, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పీ’’తి.

ఏవం వుత్తే, ఆయస్మా సారిపుత్తో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘ఇమస్స ఖో అహం, భన్తే, భగవతా సంఖిత్తేన భాసితస్స, విత్థారేన అత్థం అవిభత్తస్స, ఏవం విత్థారేన అత్థం ఆజానామి. ‘చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యం రూపంపాహం, సారిపుత్త, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పీ’తి – ఇతి ఖో పనేతం వుత్తం భగవతా. కిఞ్చేతం పటిచ్చ వుత్తం? యథారూపం, భన్తే, చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యం రూపం సేవతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి ఏవరూపం చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యం రూపం న సేవితబ్బం; యథారూపఞ్చ ఖో, భన్తే, చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యం రూపం సేవతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి ఏవరూపం చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యం రూపం సేవితబ్బం. ‘చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యం రూపంపాహం, సారిపుత్త, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పీ’తి – ఇతి యం తం వుత్తం భగవతా ఇదమేతం పటిచ్చ వుత్తం.

‘‘సోతవిఞ్ఞేయ్యం సద్దంపాహం, సారిపుత్త…పే… ఏవరూపో సోతవిఞ్ఞేయ్యో సద్దో న సేవితబ్బో… ఏవరూపో సోతవిఞ్ఞేయ్యో సద్దో సేవితబ్బో… ఏవరూపో ఘానవిఞ్ఞేయ్యో గన్ధో న సేవితబ్బో… ఏవరూపో ఘానవిఞ్ఞేయ్యో గన్ధో సేవితబ్బో… ఏవరూపో జివ్హావిఞ్ఞేయ్యో రసో న సేవితబ్బో… ఏవరూపో జివ్హావిఞ్ఞేయ్యో రసో సేవితబ్బో… కాయవిఞ్ఞేయ్యం ఫోట్ఠబ్బంపాహం, సారిపుత్త … ఏవరూపో కాయవిఞ్ఞేయ్యో ఫోట్ఠబ్బో న సేవితబ్బో… ఏవరూపో కాయవిఞ్ఞేయ్యో ఫోట్ఠబ్బో సేవితబ్బో.

‘‘‘మనోవిఞ్ఞేయ్యం ధమ్మంపాహం, సారిపుత్త, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పీ’తి – ఇతి ఖో పనేతం వుత్తం భగవతా. కిఞ్చేతం పటిచ్చ వుత్తం? యథారూపం, భన్తే, మనోవిఞ్ఞేయ్యం ధమ్మం సేవతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి ఏవరూపో మనోవిఞ్ఞేయ్యో ధమ్మో న సేవితబ్బో; యథారూపఞ్చ ఖో, భన్తే, మనోవిఞ్ఞేయ్యం ధమ్మం సేవతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి ఏవరూపో మనోవిఞ్ఞేయ్యో ధమ్మో సేవితబ్బో. ‘మనోవిఞ్ఞేయ్యం ధమ్మంపాహం, సారిపుత్త, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పీ’తి – ఇతి యం తం వుత్తం భగవతా ఇదమేతం పటిచ్చ వుత్తం. ఇమస్స ఖో అహం, భన్తే, భగవతా సంఖిత్తేన భాసితస్స, విత్థారేన అత్థం అవిభత్తస్స, ఏవం విత్థారేన అత్థం ఆజానామీ’’తి.

౧౨౦. ‘‘సాధు సాధు, సారిపుత్త! సాధు ఖో త్వం, సారిపుత్త, ఇమస్స మయా సంఖిత్తేన భాసితస్స, విత్థారేన అత్థం అవిభత్తస్స, ఏవం విత్థారేన అత్థం ఆజానాసి. ‘చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యం రూపంపాహం, సారిపుత్త, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పీ’తి – ఇతి ఖో పనేతం వుత్తం మయా. కిఞ్చేతం పటిచ్చ వుత్తం? యథారూపం, సారిపుత్త, చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యం రూపం సేవతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి ఏవరూపం చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యం రూపం న సేవితబ్బం; యథారూపఞ్చ ఖో, సారిపుత్త, చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యం రూపం సేవతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి ఏవరూపం చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యం రూపం సేవితబ్బం. ‘చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యం రూపంపాహం, సారిపుత్త, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పీ’తి – ఇతి యం తం వుత్తం మయా ఇదమేతం పటిచ్చ వుత్తం.

‘‘సోతవిఞ్ఞేయ్యం సద్దంపాహం, సారిపుత్త…పే… ఏవరూపో సోతవిఞ్ఞేయ్యో సద్దో న సేవితబ్బో… ఏవరూపో సోతవిఞ్ఞేయ్యో సద్దో సేవితబ్బో… ఏవరూపో ఘానవిఞ్ఞేయ్యో గన్ధో న సేవితబ్బో… ఏవరూపో ఘానవిఞ్ఞేయ్యో గన్ధో సేవితబ్బో… ఏవరూపో జివ్హావిఞ్ఞేయ్యో రసో న సేవితబ్బో… ఏవరూపో జివ్హావిఞ్ఞేయ్యో రసో సేవితబ్బో… ఏవరూపో కాయవిఞ్ఞేయ్యో ఫోట్ఠబ్బో న సేవితబ్బో… ఏవరూపో కాయవిఞ్ఞేయ్యో ఫోట్ఠబ్బో సేవితబ్బో.

‘‘మనోవిఞ్ఞేయ్యం ధమ్మంపాహం, సారిపుత్త…పే… ఏవరూపో మనోవిఞ్ఞేయ్యో ధమ్మో న సేవితబ్బో… ఏవరూపో మనోవిఞ్ఞేయ్యో ధమ్మో సేవితబ్బో. ‘మనోవిఞ్ఞేయ్యం ధమ్మంపాహం, సారిపుత్త, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పీ’తి – ఇతి యం తం వుత్తం మయా ఇదమేతం పటిచ్చ వుత్తం. ఇమస్స ఖో, సారిపుత్త, మయా సంఖిత్తేన భాసితస్స ఏవం విత్థారేన అత్థో దట్ఠబ్బో.

౧౨౧. ‘‘చీవరంపాహం, సారిపుత్త, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పి…పే… పిణ్డపాతంపాహం, సారిపుత్త… సేనాసనంపాహం, సారిపుత్త… గామంపాహం, సారిపుత్త… నిగమంపాహం, సారిపుత్త… నగరంపాహం, సారిపుత్త… జనపదంపాహం, సారిపుత్త… పుగ్గలంపాహం, సారిపుత్త, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పీ’’తి.

ఏవం వుత్తే, ఆయస్మా సారిపుత్తో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘ఇమస్స ఖో అహం, భన్తే, భగవతా సంఖిత్తేన భాసితస్స, విత్థారేన అత్థం అవిభత్తస్స, ఏవం విత్థారేన అత్థం ఆజానామి. ‘చీవరంపాహం, సారిపుత్త, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పీ’తి – ఇతి ఖో పనేతం వుత్తం భగవతా. కిఞ్చేతం పటిచ్చ వుత్తం? యథారూపం, భన్తే, చీవరం సేవతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి ఏవరూపం చీవరం న సేవితబ్బం; యథారూపఞ్చ ఖో, భన్తే, చీవరం సేవతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి ఏవరూపం చీవరం సేవితబ్బం. ‘చీవరంపాహం, సారిపుత్త, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పీ’తి – ఇతి యం తం వుత్తం భగవతా ఇదమేతం పటిచ్చ వుత్తం.

‘‘పిణ్డపాతంపాహం, సారిపుత్త…పే… ఏవరూపో పిణ్డపాతో న సేవితబ్బో… ఏవరూపో పిణ్డపాతో సేవితబ్బో… సేనాసనంపాహం, సారిపుత్త…పే… ఏవరూపం సేనాసనం న సేవితబ్బం… ఏవరూపం సేనాసనం సేవితబ్బం… గామంపాహం, సారిపుత్త …పే… ఏవరూపో గామో న సేవితబ్బో… ఏవరూపో గామో సేవితబ్బో… ఏవరూపో నిగమో న సేవితబ్బో… ఏవరూపో నిగమో సేవితబ్బో… ఏవరూపం నగరం న సేవితబ్బం… ఏవరూపం నగరం సేవితబ్బం… ఏవరూపో జనపదో న సేవితబ్బో… ఏవరూపో జనపదో సేవితబ్బో.

‘‘‘పుగ్గలంపాహం, సారిపుత్త, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పీ’తి – ఇతి ఖో పనేతం వుత్తం భగవతా. కిఞ్చేతం పటిచ్చ వుత్తం? యథారూపం, భన్తే, పుగ్గలం సేవతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి ఏవరూపో పుగ్గలో న సేవితబ్బో; యథారూపఞ్చ ఖో, భన్తే, పుగ్గలం సేవతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి ఏవరూపో పుగ్గలో సేవితబ్బో. ‘పుగ్గలంపాహం, సారిపుత్త, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పీ’తి – ఇతి యం తం వుత్తం భగవతా ఇదమేతం పటిచ్చ వుత్తన్తి. ఇమస్స ఖో అహం, భన్తే, భగవతా సంఖిత్తేన భాసితస్స, విత్థారేన అత్థం అవిభత్తస్స ఏవం విత్థారేన అత్థం ఆజానామీ’’తి.

౧౨౨. ‘‘సాధు సాధు, సారిపుత్త! సాధు ఖో త్వం, సారిపుత్త, ఇమస్స మయా సంఖిత్తేన భాసితస్స, విత్థారేన అత్థం అవిభత్తస్స ఏవం విత్థారేన అత్థం ఆజానాసి. ‘చీవరంపాహం, సారిపుత్త, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పీ’తి – ఇతి ఖో పనేతం వుత్తం మయా. కిఞ్చేతం పటిచ్చ వుత్తం? యథారూపం, సారిపుత్త, చీవరం సేవతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి ఏవరూపం చీవరం న సేవితబ్బం; యథారూపఞ్చ ఖో, సారిపుత్త, చీవరం సేవతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి ఏవరూపం చీవరం సేవితబ్బం. ‘చీవరంపాహం, సారిపుత్త, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పీ’తి – ఇతి యం తం వుత్తం మయా ఇదమేతం పటిచ్చ వుత్తం. (యథా పఠమం తథా విత్థారేతబ్బం) ఏవరూపో పిణ్డపాతో… ఏవరూపం సేనాసనం… ఏవరూపో గామో… ఏవరూపో నిగమో… ఏవరూపం నగరం… ఏవరూపో జనపదో.

‘‘‘పుగ్గలంపాహం, సారిపుత్త, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పీ’తి – ఇతి ఖో పనేతం వుత్తం మయా. కిఞ్చేతం పటిచ్చ వుత్తం? యథారూపం, సారిపుత్త, పుగ్గలం సేవతో అకుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి, కుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి ఏవరూపో పుగ్గలో న సేవితబ్బో; యథారూపఞ్చ ఖో, సారిపుత్త, పుగ్గలం సేవతో అకుసలా ధమ్మా పరిహాయన్తి, కుసలా ధమ్మా అభివడ్ఢన్తి ఏవరూపో పుగ్గలో సేవితబ్బో. ‘పుగ్గలంపాహం, సారిపుత్త, దువిధేన వదామి – సేవితబ్బమ్పి, అసేవితబ్బమ్పీ’తి – ఇతి యం తం వుత్తం మయా ఇదమేతం పటిచ్చ వుత్తం. ఇమస్స ఖో, సారిపుత్త, మయా సంఖిత్తేన భాసితస్స ఏవం విత్థారేన అత్థో దట్ఠబ్బో.

౧౨౩. ‘‘సబ్బేపి చే, సారిపుత్త, ఖత్తియా ఇమస్స మయా సంఖిత్తేన భాసితస్స ఏవం విత్థారేన అత్థం ఆజానేయ్యుం, సబ్బేసానమ్పిస్స ఖత్తియానం దీఘరత్తం హితాయ సుఖాయ. సబ్బేపి చే, సారిపుత్త, బ్రాహ్మణా…పే… సబ్బేపి చే, సారిపుత్త, వేస్సా… సబ్బేపి చే, సారిపుత్త, సుద్దా ఇమస్స మయా సంఖిత్తేన భాసితస్స ఏవం విత్థారేన అత్థం ఆజానేయ్యుం, సబ్బేసానమ్పిస్స సుద్దానం దీఘరత్తం హితాయ సుఖాయ. సదేవకోపి చే, సారిపుత్త, లోకో సమారకో సబ్రహ్మకో సస్సమణబ్రాహ్మణీ పజా సదేవమనుస్సా ఇమస్స మయా సంఖిత్తేన భాసితస్స ఏవం విత్థారేన అత్థం ఆజానేయ్య, సదేవకస్సపిస్స లోకస్స సమారకస్స సబ్రహ్మకస్స సస్సమణబ్రాహ్మణియా పజాయ సదేవమనుస్సాయ దీఘరత్తం హితాయ సుఖాయా’’తి.

ఇదమవోచ భగవా. అత్తమనో ఆయస్మా సారిపుత్తో భగవతో భాసితం అభినన్దీతి.

సేవితబ్బాసేవితబ్బసుత్తం నిట్ఠితం చతుత్థం.