౧౦. సఙ్ఖారుపపత్తిసుత్తం

౧౬౦. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తత్ర ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘భిక్ఖవో’’తి. ‘‘భదన్తే’’తి తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ – ‘‘సఙ్ఖారుపపత్తిం [సఙ్ఖారూపపత్తిం (స్యా. కం.), సఙ్ఖారుప్పత్తిం (సీ. పీ.)] వో, భిక్ఖవే, దేసేస్సామి, తం సుణాథ, సాధుకం మనసి కరోథ; భాసిస్సామీ’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ –

౧౬౧. ‘‘ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సద్ధాయ సమన్నాగతో హోతి, సీలేన సమన్నాగతో హోతి, సుతేన సమన్నాగతో హోతి, చాగేన సమన్నాగతో హోతి, పఞ్ఞాయ సమన్నాగతో హోతి. తస్స ఏవం హోతి – ‘అహో వతాహం కాయస్స భేదా పరం మరణా ఖత్తియమహాసాలానం [ఖత్తియమహాసాలానం వా (స్యా. కం. పీ.)] సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య’న్తి. సో తం చిత్తం దహతి, తం చిత్తం అధిట్ఠాతి, తం చిత్తం భావేతి. తస్స తే సఙ్ఖారా చ విహారా [విహారో (సీ. పీ.)] చ ఏవం భావితా ఏవం బహులీకతా తత్రుపపత్తియా [తత్రూపపత్తియా (స్యా. కం.), తత్రుప్పత్తియా (సీ. పీ.)] సంవత్తన్తి. అయం, భిక్ఖవే, మగ్గో అయం పటిపదా తత్రుపపత్తియా సంవత్తతి.

౧౬౨. ‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సద్ధాయ సమన్నాగతో హోతి, సీలేన సమన్నాగతో హోతి, సుతేన సమన్నాగతో హోతి, చాగేన సమన్నాగతో హోతి, పఞ్ఞాయ సమన్నాగతో హోతి. తస్స ఏవం హోతి – ‘అహో వతాహం కాయస్స భేదా పరం మరణా బ్రాహ్మణమహాసాలానం…పే… గహపతిమహాసాలానం [బ్రాహ్మణమహాసాలానం వా గహపతిమహాసాలానం వా (స్యా. కం. పీ.)] సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య’న్తి. సో తం చిత్తం దహతి, తం చిత్తం అధిట్ఠాతి, తం చిత్తం భావేతి. తస్స తే సఙ్ఖారా చ విహారా చ ఏవం భావితా ఏవం బహులీకతా తత్రుపపత్తియా సంవత్తన్తి. అయం, భిక్ఖవే, మగ్గో అయం పటిపదా తత్రుపపత్తియా సంవత్తతి.

౧౬౩. ‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సద్ధాయ సమన్నాగతో హోతి, సీలేన సమన్నాగతో హోతి, సుతేన సమన్నాగతో హోతి, చాగేన సమన్నాగతో హోతి, పఞ్ఞాయ సమన్నాగతో హోతి. తస్స సుతం హోతి – ‘చాతుమహారాజికా [చాతుమ్మహారాజికా (సీ. స్యా. కం. పీ.)] దేవా దీఘాయుకా వణ్ణవన్తో సుఖబహులా’తి. తస్స ఏవం హోతి – ‘అహో వతాహం కాయస్స భేదా పరం మరణా చాతుమహారాజికానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య’న్తి. సో తం చిత్తం దహతి, తం చిత్తం అధిట్ఠాతి, తం చిత్తం భావేతి. తస్స తే సఙ్ఖారా చ విహారా చ ఏవం భావితా ఏవం బహులీకతా తత్రుపపత్తియా సంవత్తన్తి. అయం, భిక్ఖవే, మగ్గో అయం పటిపదా తత్రుపపత్తియా సంవత్తతి.

౧౬౪. ‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సద్ధాయ సమన్నాగతో హోతి, సీలేన సమన్నాగతో హోతి, సుతేన సమన్నాగతో హోతి, చాగేన సమన్నాగతో హోతి, పఞ్ఞాయ సమన్నాగతో హోతి. తస్స సుతం హోతి – తావతింసా దేవా…పే… యామా దేవా… తుసితా దేవా… నిమ్మానరతీ దేవా… పరనిమ్మితవసవత్తీ దేవా దీఘాయుకా వణ్ణవన్తో సుఖబహులాతి. తస్స ఏవం హోతి – ‘అహో వతాహం కాయస్స భేదా పరం మరణా పరనిమ్మితవసవత్తీనం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య’న్తి. సో తం చిత్తం దహతి, తం చిత్తం అధిట్ఠాతి, తం చిత్తం భావేతి. తస్స తే సఙ్ఖారా చ విహారా చ ఏవం భావితా ఏవం బహులీకతా తత్రుపపత్తియా సంవత్తన్తి. అయం, భిక్ఖవే, మగ్గో అయం పటిపదా తత్రుపపత్తియా సంవత్తతి.

౧౬౫. ‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సద్ధాయ సమన్నాగతో హోతి, సీలేన సమన్నాగతో హోతి, సుతేన సమన్నాగతో హోతి, చాగేన సమన్నాగతో హోతి, పఞ్ఞాయ సమన్నాగతో హోతి. తస్స సుతం హోతి – ‘సహస్సో బ్రహ్మా దీఘాయుకో వణ్ణవా సుఖబహులో’తి. సహస్సో, భిక్ఖవే, బ్రహ్మా సహస్సిలోకధాతుం [సహస్సిం లోకధాతుం (సీ.)] ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా [అధిముఞ్చిత్వా (క.)] విహరతి. యేపి తత్థ సత్తా ఉపపన్నా తేపి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి. సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, చక్ఖుమా పురిసో ఏకం ఆమణ్డం హత్థే కరిత్వా పచ్చవేక్ఖేయ్య; ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, సహస్సో బ్రహ్మా సహస్సిలోకధాతుం ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి. యేపి తత్థ సత్తా ఉపపన్నా తేపి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి. తస్స ఏవం హోతి – ‘అహో వతాహం కాయస్స భేదా పరం మరణా సహస్సస్స బ్రహ్మునో సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య’న్తి. సో తం చిత్తం దహతి, తం చిత్తం అధిట్ఠాతి, తం చిత్తం భావేతి. తస్స తే సఙ్ఖారా చ విహారా చ ఏవం భావితా ఏవం బహులీకతా తత్రుపపత్తియా సంవత్తన్తి. అయం, భిక్ఖవే, మగ్గో అయం పటిపదా తత్రుపపత్తియా సంవత్తతి.

౧౬౬. ‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సద్ధాయ సమన్నాగతో హోతి, సీలేన సమన్నాగతో హోతి, సుతేన… చాగేన… పఞ్ఞాయ సమన్నాగతో హోతి. తస్స సుతం హోతి – ద్విసహస్సో బ్రహ్మా…పే… తిసహస్సో బ్రహ్మా… చతుసహస్సో బ్రహ్మా… పఞ్చసహస్సో బ్రహ్మా దీఘాయుకో వణ్ణవా సుఖబహులోతి. పఞ్చసహస్సో, భిక్ఖవే, బ్రహ్మా పఞ్చసహస్సిలోకధాతుం ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి. యేపి తత్థ సత్తా ఉపపన్నా తేపి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి. సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, చక్ఖుమా పురిసో పఞ్చ ఆమణ్డాని హత్థే కరిత్వా పచ్చవేక్ఖేయ్య; ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చసహస్సో బ్రహ్మా పఞ్చసహస్సిలోకధాతుం ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి. యేపి తత్థ సత్తా ఉపపన్నా తేపి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి. తస్స ఏవం హోతి – ‘అహో వతాహం కాయస్స భేదా పరం మరణా పఞ్చసహస్సస్స బ్రహ్మునో సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య’న్తి. సో తం చిత్తం దహతి, తం చిత్తం అధిట్ఠాతి, తం చిత్తం భావేతి. తస్స తే సఙ్ఖారా చ విహారా చ ఏవం భావితా ఏవం బహులీకతా తత్రుపపత్తియా సంవత్తన్తి. అయం, భిక్ఖవే, మగ్గో అయం పటిపదా తత్రుపపత్తియా సంవత్తతి.

౧౬౭. ‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సద్ధాయ సమన్నాగతో హోతి, సీలేన సమన్నాగతో హోతి, సుతేన… చాగేన… పఞ్ఞాయ సమన్నాగతో హోతి. తస్స సుతం హోతి – ‘దససహస్సో బ్రహ్మా దీఘాయుకో వణ్ణవా సుఖబహులో’తి. దససహస్సో, భిక్ఖవే, బ్రహ్మా దససహస్సిలోకధాతుం ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి. యేపి తత్థ సత్తా ఉపపన్నా తేపి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి. సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, మణి వేళురియో సుభో జాతిమా అట్ఠంసో సుపరికమ్మకతో పణ్డుకమ్బలే నిక్ఖిత్తో భాసతే చ తపతే చ [భాసతి చ తపతి చ (సీ. స్యా. కం. పీ.)] విరోచతి చ; ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, దససహస్సో బ్రహ్మా దససహస్సిలోకధాతుం ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి. యేపి తత్థ సత్తా ఉపపన్నా తేపి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి. తస్స ఏవం హోతి – ‘అహో వతాహం కాయస్స భేదా పరం మరణా దససహస్సస్స బ్రహ్మునో సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య’న్తి. సో తం చిత్తం దహతి, తం చిత్తం అధిట్ఠాతి, తం చిత్తం భావేతి. తస్స తే సఙ్ఖారా చ విహారా చ ఏవం భావితా ఏవం బహులీకతా తత్రుపపత్తియా సంవత్తన్తి. అయం, భిక్ఖవే, మగ్గో అయం పటిపదా తత్రుపపత్తియా సంవత్తతి.

౧౬౮. ‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సద్ధాయ సమన్నాగతో హోతి, సీలేన… సుతేన… చాగేన… పఞ్ఞాయ సమన్నాగతో హోతి. తస్స సుతం హోతి – ‘సతసహస్సో బ్రహ్మా దీఘాయుకో వణ్ణవా సుఖబహులో’తి. సతసహస్సో, భిక్ఖవే, బ్రహ్మా సతసహస్సిలోకధాతుం ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి. యేపి తత్థ సత్తా ఉపపన్నా తేపి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి. సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, నిక్ఖం జమ్బోనదం [నేక్ఖం (సీ. స్యా. కం. పీ.)] దక్ఖకమ్మారపుత్తఉక్కాముఖసుకుసలసమ్పహట్ఠం పణ్డుకమ్బలే నిక్ఖిత్తం భాసతే చ తపతే చ విరోచతి చ; ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, సతసహస్సో బ్రహ్మా సతసహస్సిలోకధాతుం ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి. యేపి తత్థ సత్తా ఉపపన్నా తేపి ఫరిత్వా అధిముచ్చిత్వా విహరతి. తస్స ఏవం హోతి – ‘అహో వతాహం కాయస్స భేదా పరం మరణా సతసహస్సస్స బ్రహ్మునో సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య’న్తి. సో తం చిత్తం దహతి, తం చిత్తం అధిట్ఠాతి, తం చిత్తం భావేతి. తస్స తే సఙ్ఖారా చ విహారా చ ఏవం భావితా ఏవం బహులీకతా తత్రుపపత్తియా సంవత్తన్తి. అయం, భిక్ఖవే, మగ్గో అయం పటిపదా తత్రుపపత్తియా సంవత్తతి.

౧౬౯. ‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సద్ధాయ సమన్నాగతో హోతి, సీలేన… సుతేన… చాగేన… పఞ్ఞాయ సమన్నాగతో హోతి. తస్స సుతం హోతి – ఆభా దేవా…పే… పరిత్తాభా దేవా… అప్పమాణాభా దేవా… ఆభస్సరా దేవా దీఘాయుకా వణ్ణవన్తో సుఖబహులాతి. తస్స ఏవం హోతి – ‘అహో వతాహం కాయస్స భేదా పరం మరణా ఆభస్సరానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య’న్తి. సో తం చిత్తం దహతి, తం చిత్తం అధిట్ఠాతి, తం చిత్తం భావేతి. తస్స తే సఙ్ఖారా చ విహారా చ ఏవం భావితా ఏవం బహులీకతా తత్రుపపత్తియా సంవత్తన్తి. అయం, భిక్ఖవే, మగ్గో అయం పటిపదా తత్రుపపత్తియా సంవత్తతి.

౧౭౦. ‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సద్ధాయ సమన్నాగతో హోతి, సీలేన … సుతేన… చాగేన… పఞ్ఞాయ సమన్నాగతో హోతి. తస్స సుతం హోతి – పరిత్తసుభా దేవా…పే… అప్పమాణసుభా దేవా… సుభకిణ్హా దేవా దీఘాయుకా వణ్ణవన్తో సుఖబహులాతి. తస్స ఏవం హోతి – ‘అహో వతాహం కాయస్స భేదా పరం మరణా సుభకిణ్హానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య’న్తి. సో తం చిత్తం దహతి, తం చిత్తం అధిట్ఠాతి, తం చిత్తం భావేతి. తస్స తే సఙ్ఖారా చ విహారా చ ఏవం భావితా ఏవం బహులీకతా తత్రుపపత్తియా సంవత్తన్తి. అయం, భిక్ఖవే, మగ్గో అయం పటిపదా తత్రుపపత్తియా సంవత్తతి.

౧౭౧. ‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సద్ధాయ సమన్నాగతో హోతి, సీలేన… సుతేన… చాగేన… పఞ్ఞాయ సమన్నాగతో హోతి. తస్స సుతం హోతి – వేహప్ఫలా దేవా…పే… అవిహా దేవా… అతప్పా దేవా… సుదస్సా దేవా… సుదస్సీ దేవా… అకనిట్ఠా దేవా దీఘాయుకా వణ్ణవన్తో సుఖబహులాతి. తస్స ఏవం హోతి – ‘అహో వతాహం కాయస్స భేదా పరం మరణా అకనిట్ఠానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య’న్తి. సో తం చిత్తం దహతి, తం చిత్తం అధిట్ఠాతి, తం చిత్తం భావేతి. తస్స తే సఙ్ఖారా చ విహారా చ ఏవం భావితా ఏవం బహులీకతా తత్రుపపత్తియా సంవత్తన్తి. అయం, భిక్ఖవే, మగ్గో అయం పటిపదా తత్రుపపత్తియా సంవత్తతి.

౧౭౨. ‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సద్ధాయ సమన్నాగతో హోతి, సీలేన… సుతేన… చాగేన… పఞ్ఞాయ సమన్నాగతో హోతి. తస్స సుతం హోతి – ‘ఆకాసానఞ్చాయతనూపగా దేవా దీఘాయుకా చిరట్ఠితికా సుఖబహులా’తి. తస్స ఏవం హోతి – ‘అహో వతాహం కాయస్స భేదా పరం మరణా ఆకాసానఞ్చాయతనూపగానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య’న్తి. సో తం చిత్తం దహతి, తం చిత్తం అధిట్ఠాతి, తం చిత్తం భావేతి. తస్స తే సఙ్ఖారా చ విహారా చ ఏవం భావితా ఏవం బహులీకతా తత్రుపపత్తియా సంవత్తన్తి. అయం, భిక్ఖవే, మగ్గో అయం పటిపదా తత్రుపపత్తియా సంవత్తతి.

౧౭౩. ‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సద్ధాయ సమన్నాగతో హోతి, సీలేన… సుతేన… చాగేన… పఞ్ఞాయ సమన్నాగతో హోతి. తస్స సుతం హోతి – ‘విఞ్ఞాణఞ్చాయతనూపగా దేవా దీఘాయుకా చిరట్ఠితికా సుఖబహులా’తి. తస్స ఏవం హోతి – ‘అహో వతాహం కాయస్స భేదా పరం మరణా విఞ్ఞాణఞ్చాయతనూపగానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య’న్తి. సో తం చిత్తం దహతి, తం చిత్తం అధిట్ఠాతి, తం చిత్తం భావేతి. తస్స తే సఙ్ఖారా చ విహారా చ ఏవం భావితా ఏవం బహులీకతా తత్రుపపత్తియా సంవత్తన్తి. అయం, భిక్ఖవే, మగ్గో అయం పటిపదా తత్రుపపత్తియా సంవత్తతి.

౧౭౪. ‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సద్ధాయ సమన్నాగతో హోతి, సీలేన… సుతేన… చాగేన… పఞ్ఞాయ సమన్నాగతో హోతి. తస్స సుతం హోతి – ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనూపగా దేవా…పే… నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనూపగా దేవా దీఘాయుకా చిరట్ఠితికా సుఖబహులాతి. తస్స ఏవం హోతి – ‘అహో వతాహం కాయస్స భేదా పరం మరణా నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనూపగానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య’న్తి. సో తం చిత్తం దహతి, తం చిత్తం అధిట్ఠాతి, తం చిత్తం భావేతి. తస్స తే సఙ్ఖారా చ విహారా చ ఏవం భావితా ఏవం బహులీకతా తత్రుపపత్తియా సంవత్తన్తి. అయం, భిక్ఖవే, మగ్గో అయం పటిపదా తత్రుపపత్తియా సంవత్తతి.

౧౭౫. ‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సద్ధాయ సమన్నాగతో హోతి, సీలేన… సుతేన… చాగేన… పఞ్ఞాయ సమన్నాగతో హోతి. తస్స ఏవం హోతి – ‘అహో వతాహం ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరేయ్య’న్తి. సో ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. అయం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు న కత్థచి ఉపపజ్జతీ’’తి [న కత్థచి ఉపపజ్జతి, న కుహిఞ్చి ఉపపజ్జతీతి (సీ. పీ.), న కత్థచి ఉపపజ్జతి, న కుహిఞ్చి ఉపసమ్పజ్జ విహరతీతి. (క.)].

ఇదమవోచ భగవా. అత్తమనా తే భిక్ఖూ భగవతో భాసితం అభినన్దున్తి.

సఙ్ఖారుపపత్తిసుత్తం నిట్ఠితం దసమం.

అనుపదవగ్గో నిట్ఠితో దుతియో.