౪. మహామాలుక్యసుత్తం

౧౨౯. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తత్ర ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘భిక్ఖవో’’తి. ‘‘భదన్తే’’తి తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ – ‘‘ధారేథ నో తుమ్హే, భిక్ఖవే, మయా దేసితాని పఞ్చోరమ్భాగియాని సంయోజనానీ’’తి?

ఏవం వుత్తే, ఆయస్మా మాలుక్యపుత్తో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అహం ఖో, భన్తే, ధారేమి భగవతా దేసితాని పఞ్చోరమ్భాగియాని సంయోజనానీ’’తి. ‘‘యథా కథం పన త్వం, మాలుక్యపుత్త, ధారేసి మయా దేసితాని పఞ్చోరమ్భాగియాని సంయోజనానీ’’తి? ‘‘సక్కాయదిట్ఠిం ఖో అహం, భన్తే, భగవతా ఓరమ్భాగియం సంయోజనం దేసితం ధారేమి; విచికిచ్ఛం ఖో అహం, భన్తే, భగవతా ఓరమ్భాగియం సంయోజనం దేసితం ధారేమి; సీలబ్బతపరామాసం ఖో అహం, భన్తే, భగవతా ఓరమ్భాగియం సంయోజనం దేసితం ధారేమి; కామచ్ఛన్దం ఖో అహం, భన్తే, భగవతా ఓరమ్భాగియం సంయోజనం దేసితం ధారేమి; బ్యాపాదం ఖో అహం, భన్తే, భగవతా ఓరమ్భాగియం సంయోజనం దేసితం ధారేమి. ఏవం ఖో అహం, భన్తే, ధారేమి భగవతా దేసితాని పఞ్చోరమ్భాగియాని సంయోజనానీ’’తి.

‘‘కస్స ఖో నామ త్వం, మాలుక్యపుత్త, ఇమాని ఏవం పఞ్చోరమ్భాగియాని సంయోజనాని దేసితాని ధారేసి? నను, మాలుక్యపుత్త, అఞ్ఞతిత్థియా పరిబ్బాజకా ఇమినా తరుణూపమేన ఉపారమ్భేన ఉపారమ్భిస్సన్తి? దహరస్స హి, మాలుక్యపుత్త, కుమారస్స మన్దస్స ఉత్తానసేయ్యకస్స సక్కాయోతిపి న హోతి, కుతో పనస్స ఉప్పజ్జిస్సతి సక్కాయదిట్ఠి? అనుసేత్వేవస్స [అనుసేతి త్వేవస్స (సీ. పీ.)] సక్కాయదిట్ఠానుసయో. దహరస్స హి, మాలుక్యపుత్త, కుమారస్స మన్దస్స ఉత్తానసేయ్యకస్స ధమ్మాతిపి న హోతి, కుతో పనస్స ఉప్పజ్జిస్సతి ధమ్మేసు విచికిచ్ఛా? అనుసేత్వేవస్స విచికిచ్ఛానుసయో. దహరస్స హి, మాలుక్యపుత్త, కుమారస్స మన్దస్స ఉత్తానసేయ్యకస్స సీలాతిపి న హోతి, కుతో పనస్స ఉప్పజ్జిస్సతి సీలేసు సీలబ్బతపరామాసో? అనుసేత్వేవస్స సీలబ్బతపరామాసానుసయో. దహరస్స హి, మాలుక్యపుత్త, కుమారస్స మన్దస్స ఉత్తానసేయ్యకస్స కామాతిపి న హోతి, కుతో పనస్స ఉప్పజ్జిస్సతి కామేసు కామచ్ఛన్దో? అనుసేత్వేవస్స కామరాగానుసయో. దహరస్స హి, మాలుక్యపుత్త, కుమారస్స మన్దస్స ఉత్తానసేయ్యకస్స సత్తాతిపి న హోతి, కుతో పనస్స ఉప్పజ్జిస్సతి సత్తేసు బ్యాపాదో? అనుసేత్వేవస్స బ్యాపాదానుసయో. నను, మాలుక్యపుత్త, అఞ్ఞతిత్థియా పరిబ్బాజకా ఇమినా తరుణూపమేన ఉపారమ్భేన ఉపారమ్భిస్సన్తీ’’తి? ఏవం వుత్తే, ఆయస్మా ఆనన్దో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘ఏతస్స, భగవా, కాలో, ఏతస్స, సుగత, కాలో యం భగవా పఞ్చోరమ్భాగియాని సంయోజనాని దేసేయ్య. భగవతో సుత్వా భిక్ఖూ ధారేస్సన్తీ’’తి. ‘‘తేన హానన్ద, సుణాహి, సాధుకం మనసి కరోహి; భాసిస్సామీ’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవతో పచ్చస్సోసి. భగవా ఏతదవోచ –

౧౩౦. ‘‘ఇధానన్ద, అస్సుతవా పుథుజ్జనో అరియానం అదస్సావీ అరియధమ్మస్స అకోవిదో అరియధమ్మే అవినీతో, సప్పురిసానం అదస్సావీ సప్పురిసధమ్మస్స అకోవిదో సప్పురిసధమ్మే అవినీతో సక్కాయదిట్ఠిపరియుట్ఠితేన చేతసా విహరతి సక్కాయదిట్ఠిపరేతేన; ఉప్పన్నాయ చ సక్కాయదిట్ఠియా నిస్సరణం యథాభూతం నప్పజానాతి. తస్స సా సక్కాయదిట్ఠి థామగతా అప్పటివినీతా ఓరమ్భాగియం సంయోజనం. విచికిచ్ఛాపరియుట్ఠితేన చేతసా విహరతి విచికిచ్ఛాపరేతేన; ఉప్పన్నాయ చ విచికిచ్ఛాయ నిస్సరణం యథాభూతం నప్పజానాతి. తస్స సా విచికిచ్ఛా థామగతా అప్పటివినీతా ఓరమ్భాగియం సంయోజనం. సీలబ్బతపరామాసపరియుట్ఠితేన చేతసా విహరతి సీలబ్బతపరామాసపరేతేన; ఉప్పన్నస్స చ సీలబ్బతపరామాసస్స నిస్సరణం యథాభూతం నప్పజానాతి. తస్స సో సీలబ్బతపరామాసో థామగతో అప్పటివినీతో ఓరమ్భాగియం సంయోజనం. కామరాగపరియుట్ఠితేన చేతసా విహరతి కామరాగపరేతేన; ఉప్పన్నస్స చ కామరాగస్స నిస్సరణం యథాభూతం నప్పజానాతి. తస్స సో కామరాగో థామగతో అప్పటివినీతో ఓరమ్భాగియం సంయోజనం. బ్యాపాదపరియుట్ఠితేన చేతసా విహరతి బ్యాపాదపరేతేన; ఉప్పన్నస్స చ బ్యాపాదస్స నిస్సరణం యథాభూతం నప్పజానాతి. తస్స సో బ్యాపాదో థామగతో అప్పటివినీతో ఓరమ్భాగియం సంయోజనం.

౧౩౧. ‘‘సుతవా చ ఖో, ఆనన్ద, అరియసావకో అరియానం దస్సావీ అరియధమ్మస్స కోవిదో అరియధమ్మే సువినీతో, సప్పురిసానం దస్సావీ సప్పురిసధమ్మస్స కోవిదో సప్పురిసధమ్మే సువినీతో న సక్కాయదిట్ఠిపరియుట్ఠితేన చేతసా విహరతి న సక్కాయదిట్ఠిపరేతేన; ఉప్పన్నాయ చ సక్కాయదిట్ఠియా నిస్సరణం యథాభూతం పజానాతి. తస్స సా సక్కాయదిట్ఠి సానుసయా పహీయతి. న విచికిచ్ఛాపరియుట్ఠితేన చేతసా విహరతి న విచికిచ్ఛాపరేతేన; ఉప్పన్నాయ చ విచికిచ్ఛాయ నిస్సరణం యథాభూతం పజానాతి. తస్స సా విచికిచ్ఛా సానుసయా పహీయతి. న సీలబ్బతపరామాసపరియుట్ఠితేన చేతసా విహరతి న సీలబ్బతపరామాసపరేతేన; ఉప్పన్నస్స చ సీలబ్బతపరామాసస్స నిస్సరణం యథాభూతం పజానాతి. తస్స సో సీలబ్బతపరామాసో సానుసయో పహీయతి. న కామరాగపరియుట్ఠితేన చేతసా విహరతి న కామరాగపరేతేన; ఉప్పన్నస్స చ కామరాగస్స నిస్సరణం యథాభూతం పజానాతి. తస్స సో కామరాగో సానుసయో పహీయతి. న బ్యాపాదపరియుట్ఠితేన చేతసా విహరతి న బ్యాపాదపరేతేన; ఉప్పన్నస్స చ బ్యాపాదస్స నిస్సరణం యథాభూతం పజానాతి. తస్స సో బ్యాపాదో సానుసయో పహీయతి.

౧౩౨. ‘‘యో, ఆనన్ద, మగ్గో యా పటిపదా పఞ్చన్నం ఓరమ్భాగియానం సంయోజనానం పహానాయ తం మగ్గం తం పటిపదం అనాగమ్మ పఞ్చోరమ్భాగియాని సంయోజనాని ఞస్సతి వా దక్ఖతి వా పజహిస్సతి వాతి – నేతం ఠానం విజ్జతి. సేయ్యథాపి, ఆనన్ద, మహతో రుక్ఖస్స తిట్ఠతో సారవతో తచం అచ్ఛేత్వా ఫేగ్గుం అచ్ఛేత్వా సారచ్ఛేదో భవిస్సతీతి – నేతం ఠానం విజ్జతి; ఏవమేవ ఖో, ఆనన్ద, యో మగ్గో యా పటిపదా పఞ్చన్నం ఓరమ్భాగియానం సంయోజనానం పహానాయ తం మగ్గం తం పటిపదం అనాగమ్మ పఞ్చోరమ్భాగియాని సంయోజనాని ఞస్సతి వా దక్ఖతి వా పజహిస్సతి వాతి – నేతం ఠానం విజ్జతి.

‘‘యో చ ఖో, ఆనన్ద, మగ్గో యా పటిపదా పఞ్చన్నం ఓరమ్భాగియానం సంయోజనానం పహానాయ తం మగ్గం తం పటిపదం ఆగమ్మ పఞ్చోరమ్భాగియాని సంయోజనాని ఞస్సతి వా దక్ఖతి వా పజహిస్సతి వాతి – ఠానమేతం విజ్జతి. సేయ్యథాపి, ఆనన్ద, మహతో రుక్ఖస్స తిట్ఠతో సారవతో తచం ఛేత్వా ఫేగ్గుం ఛేత్వా సారచ్ఛేదో భవిస్సతీతి – ఠానమేతం విజ్జతి; ఏవమేవ ఖో, ఆనన్ద, యో మగ్గో యా పటిపదా పఞ్చన్నం ఓరమ్భాగియానం సంయోజనానం పహానాయ తం మగ్గం తం పటిపదం ఆగమ్మ పఞ్చోరమ్భాగియాని సంయోజనాని ఞస్సతి వా దక్ఖతి వా పజహిస్సతి వాతి – ఠానమేతం విజ్జతి. సేయ్యథాపి, ఆనన్ద, గఙ్గా నదీ పూరా ఉదకస్స సమతిత్తికా కాకపేయ్యా. అథ దుబ్బలకో పురిసో ఆగచ్ఛేయ్య – ‘అహం ఇమిస్సా గఙ్గాయ నదియా తిరియం బాహాయ సోతం ఛేత్వా సోత్థినా పారం గచ్ఛిస్సామీ’తి [గచ్ఛామీతి (సీ. పీ.)]; సో న సక్కుణేయ్య గఙ్గాయ నదియా తిరియం బాహాయ సోతం ఛేత్వా సోత్థినా పారం గన్తుం. ఏవమేవ ఖో, ఆనన్ద, యేసం కేసఞ్చి [యస్స కస్సచి (సబ్బత్థ)] సక్కాయనిరోధాయ ధమ్మే దేసియమానే చిత్తం న పక్ఖన్దతి నప్పసీదతి న సన్తిట్ఠతి న విముచ్చతి; సేయ్యథాపి సో దుబ్బలకో పురిసో ఏవమేతే దట్ఠబ్బా. సేయ్యథాపి, ఆనన్ద, గఙ్గా నదీ పూరా ఉదకస్స సమతిత్తికా కాకపేయ్యా. అథ బలవా పురిసో ఆగచ్ఛేయ్య – ‘అహం ఇమిస్సా గఙ్గాయ నదియా తిరియం బాహాయ సోతం ఛేత్వా సోత్థినా పారం గచ్ఛిస్సామీ’తి; సో సక్కుణేయ్య గఙ్గాయ నదియా తిరియం బాహాయ సోతం ఛేత్వా సోత్థినా పారం గన్తుం. ఏవమేవ ఖో, ఆనన్ద, యేసం కేసఞ్చి సక్కాయనిరోధాయ ధమ్మే దేసియమానే చిత్తం పక్ఖన్దతి పసీదతి సన్తిట్ఠతి విముచ్చతి; సేయ్యథాపి సో బలవా పురిసో ఏవమేతే దట్ఠబ్బా.

౧౩౩. ‘‘కతమో చానన్ద, మగ్గో, కతమా పటిపదా పఞ్చన్నం ఓరమ్భాగియానం సంయోజనానం పహానాయ? ఇధానన్ద, భిక్ఖు ఉపధివివేకా అకుసలానం ధమ్మానం పహానా సబ్బసో కాయదుట్ఠుల్లానం పటిప్పస్సద్ధియా వివిచ్చేవ కామేహి వివిచ్చ అకుసలేహి ధమ్మేహి సవితక్కం సవిచారం వివేకజం పీతిసుఖం పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. సో యదేవ తత్థ హోతి రూపగతం వేదనాగతం సఞ్ఞాగతం సఙ్ఖారగతం విఞ్ఞాణగతం తే ధమ్మే అనిచ్చతో దుక్ఖతో రోగతో గణ్డతో సల్లతో అఘతో ఆబాధతో పరతో పలోకతో సుఞ్ఞతో అనత్తతో సమనుపస్సతి. సో తేహి ధమ్మేహి చిత్తం పటివాపేతి [పటిపాపేతి (స్యా.), పతిట్ఠాపేతి (క.)]. సో తేహి ధమ్మేహి చిత్తం పటివాపేత్వా అమతాయ ధాతుయా చిత్తం ఉపసంహరతి – ‘ఏతం సన్తం ఏతం పణీతం యదిదం సబ్బసఙ్ఖారసమథో సబ్బూపధిపటినిస్సగ్గో తణ్హాక్ఖయో విరాగో నిరోధో నిబ్బాన’న్తి. సో తత్థ ఠితో ఆసవానం ఖయం పాపుణాతి; నో చే ఆసవానం ఖయం పాపుణాతి తేనేవ ధమ్మరాగేన తాయ ధమ్మనన్దియా పఞ్చన్నం ఓరమ్భాగియానం సంయోజనానం పరిక్ఖయా ఓపపాతికో హోతి, తత్థ పరినిబ్బాయీ, అనావత్తిధమ్మో తస్మా లోకా. అయమ్పి ఖో, ఆనన్ద, మగ్గో అయం పటిపదా పఞ్చన్నం ఓరమ్భాగియానం సంయోజనానం పహానాయ.

‘‘పున చపరం, ఆనన్ద, భిక్ఖు వితక్కవిచారానం వూపసమా…పే… దుతియం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి… తతియం ఝానం… చతుత్థం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. సో యదేవ తత్థ హోతి రూపగతం వేదనాగతం సఞ్ఞాగతం సఙ్ఖారగతం విఞ్ఞాణగతం… అనావత్తిధమ్మో తస్మా లోకా. అయమ్పి ఖో, ఆనన్ద, మగ్గో అయం పటిపదా పఞ్చన్నం ఓరమ్భాగియానం సంయోజనానం పహానాయ.

‘‘పున చపరం, ఆనన్ద, భిక్ఖు సబ్బసో రూపసఞ్ఞానం సమతిక్కమా పటిఘసఞ్ఞానం అత్థఙ్గమా నానత్తసఞ్ఞానం అమనసికారా ‘అనన్తో ఆకాసో’తి ఆకాసానఞ్చాయతనం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. సో యదేవ తత్థ హోతి వేదనాగతం సఞ్ఞాగతం సఙ్ఖారగతం విఞ్ఞాణగతం…పే… అనావత్తిధమ్మో తస్మా లోకా. అయమ్పి ఖో, ఆనన్ద, మగ్గో అయం పటిపదా పఞ్చన్నం ఓరమ్భాగియానం సంయోజనానం పహానాయ.

‘‘పున చపరం, ఆనన్ద, భిక్ఖు సబ్బసో ఆకాసానఞ్చాయతనం సమతిక్కమ్మ ‘అనన్తం విఞ్ఞాణ’న్తి విఞ్ఞాణఞ్చాయతనం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. సో యదేవ తత్థ హోతి వేదనాగతం సఞ్ఞాగతం సఙ్ఖారగతం విఞ్ఞాణగతం…పే… అనావత్తిధమ్మో తస్మా లోకా. అయమ్పి ఖో, ఆనన్ద, మగ్గో అయం పటిపదా పఞ్చన్నం ఓరమ్భాగియానం సంయోజనానం పహానాయ.

‘‘పున చపరం, ఆనన్ద, భిక్ఖు సబ్బసో విఞ్ఞాణఞ్చాయతనం సమతిక్కమ్మ ‘నత్థి కిఞ్చీ’తి ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. సో యదేవ తత్థ హోతి వేదనాగతం సఞ్ఞాగతం సఙ్ఖారగతం విఞ్ఞాణగతం…పే… అనావత్తిధమ్మో తస్మా లోకా. అయమ్పి ఖో, ఆనన్ద, మగ్గో అయం పటిపదా పఞ్చన్నం ఓరమ్భాగియానం సంయోజనానం పహానాయా’’తి.

‘‘ఏసో చే, భన్తే, మగ్గో ఏసా పటిపదా పఞ్చన్నం ఓరమ్భాగియానం సంయోజనానం పహానాయ, అథ కిఞ్చరహి ఇధేకచ్చే భిక్ఖూ చేతోవిముత్తినో ఏకచ్చే భిక్ఖూ పఞ్ఞావిముత్తినో’’తి? ‘‘ఏత్థ ఖో పనేసాహం [ఏత్థ ఖో తేసాహం (సీ. స్యా. కం. పీ.)], ఆనన్ద, ఇన్ద్రియవేమత్తతం వదామీ’’తి.

ఇదమవోచ భగవా. అత్తమనో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవతో భాసితం అభినన్దీతి.

మహామాలుక్యసుత్తం నిట్ఠితం చతుత్థం.