౨. మహాగోసిఙ్గసుత్తం

౩౩౨. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా గోసిఙ్గసాలవనదాయే విహరతి సమ్బహులేహి అభిఞ్ఞాతేహి అభిఞ్ఞాతేహి థేరేహి సావకేహి సద్ధిం – ఆయస్మతా చ సారిపుత్తేన ఆయస్మతా చ మహామోగ్గల్లానేన ఆయస్మతా చ మహాకస్సపేన ఆయస్మతా చ అనురుద్ధేన ఆయస్మతా చ రేవతేన ఆయస్మతా చ ఆనన్దేన, అఞ్ఞేహి చ అభిఞ్ఞాతేహి అభిఞ్ఞాతేహి థేరేహి సావకేహి సద్ధిం. అథ ఖో ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో సాయన్హసమయం పటిసల్లానా వుట్ఠితో యేనాయస్మా మహాకస్సపో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం మహాకస్సపం ఏతదవోచ – ‘‘ఆయామావుసో, కస్సప, యేనాయస్మా సారిపుత్తో తేనుపసఙ్కమిస్సామ ధమ్మస్సవనాయా’’తి. ‘‘ఏవమావుసో’’తి ఖో ఆయస్మా మహాకస్సపో ఆయస్మతో మహామోగ్గల్లానస్స పచ్చస్సోసి. అథ ఖో ఆయస్మా చ మహామోగ్గల్లానో ఆయస్మా చ మహాకస్సపో ఆయస్మా చ అనురుద్ధో యేనాయస్మా సారిపుత్తో తేనుపసఙ్కమింసు ధమ్మస్సవనాయ. అద్దసా ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో ఆయస్మన్తఞ్చ మహామోగ్గల్లానం ఆయస్మన్తఞ్చ మహాకస్సపం ఆయస్మన్తఞ్చ అనురుద్ధం యేనాయస్మా సారిపుత్తో తేనుపసఙ్కమన్తే ధమ్మస్సవనాయ. దిస్వాన యేనాయస్మా రేవతో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం రేవతం ఏతదవోచ – ‘‘ఉపసఙ్కమన్తా ఖో అమూ, ఆవుసో [ఆయస్మన్తావుసో (క.)] రేవత, సప్పురిసా యేనాయస్మా సారిపుత్తో తేన ధమ్మస్సవనాయ. ఆయామావుసో రేవత, యేనాయస్మా సారిపుత్తో తేనుపసఙ్కమిస్సామ ధమ్మస్సవనాయా’’తి. ‘‘ఏవమావుసో’’తి ఖో ఆయస్మా రేవతో ఆయస్మతో ఆనన్దస్స పచ్చస్సోసి. అథ ఖో ఆయస్మా చ రేవతో ఆయస్మా చ ఆనన్దో యేనాయస్మా సారిపుత్తో తేనుపసఙ్కమింసు ధమ్మస్సవనాయ.

౩౩౩. అద్దసా ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో ఆయస్మన్తఞ్చ రేవతం ఆయస్మన్తఞ్చ ఆనన్దం దూరతోవ ఆగచ్ఛన్తే. దిస్వాన ఆయస్మన్తం ఆనన్దం ఏతదవోచ – ‘‘ఏతు ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో! స్వాగతం ఆయస్మతో ఆనన్దస్స భగవతో ఉపట్ఠాకస్స భగవతో సన్తికావచరస్స! రమణీయం, ఆవుసో ఆనన్ద, గోసిఙ్గసాలవనం, దోసినా రత్తి, సబ్బఫాలిఫుల్లా [సబ్బపాలిఫుల్లా (సీ.)] సాలా, దిబ్బా, మఞ్ఞే, గన్ధా సమ్పవన్తి; కథంరూపేన, ఆవుసో ఆనన్ద, భిక్ఖునా గోసిఙ్గసాలవనం సోభేయ్యా’’తి? ‘‘ఇధావుసో సారిపుత్త, భిక్ఖు బహుస్సుతో హోతి సుతధరో సుతసన్నిచయో. యే తే ధమ్మా ఆదికల్యాణా మజ్ఝేకల్యాణా పరియోసానకల్యాణా సాత్థా సబ్యఞ్జనా; కేవలపరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం అభివదన్తి, తథారూపాస్స ధమ్మా బహుస్సుతా హోన్తి, ధాతా [ధతా (సీ. స్యా. కం. పీ.)], వచసా పరిచితా, మనసానుపేక్ఖితా, దిట్ఠియా సుప్పటివిద్ధా. సో చతస్సన్నం పరిసానం ధమ్మం దేసేతి పరిమణ్డలేహి పదబ్యఞ్జనేహి అనుప్పబన్ధేహి [అప్పబద్ధేహి (సీ. పీ.)] అనుసయసముగ్ఘాతాయ. ఏవరూపేన ఖో, ఆవుసో సారిపుత్త, భిక్ఖునా గోసిఙ్గసాలవనం సోభేయ్యా’’తి.

౩౩౪. ఏవం వుత్తే, ఆయస్మా సారిపుత్తో ఆయస్మన్తం రేవతం ఏతదవోచ – ‘‘బ్యాకతం ఖో, ఆవుసో రేవత, ఆయస్మతా ఆనన్దేన యథాసకం పటిభానం. తత్థ దాని మయం ఆయస్మన్తం రేవతం పుచ్ఛామ – ‘రమణీయం, ఆవుసో రేవత, గోసిఙ్గసాలవనం, దోసినా రత్తి, సబ్బఫాలిఫుల్లా సాలా, దిబ్బా, మఞ్ఞే, గన్ధా సమ్పవన్తి; కథంరూపేన, ఆవుసో రేవత, భిక్ఖునా గోసిఙ్గసాలవనం సోభేయ్యా’’’తి? ‘‘ఇధావుసో సారిపుత్త, భిక్ఖు పటిసల్లానారామో హోతి పటిసల్లానరతో, అజ్ఝత్తం చేతోసమథమనుయుత్తో అనిరాకతజ్ఝానో, విపస్సనాయ సమన్నాగతో, బ్రూహేతా సుఞ్ఞాగారానం. ఏవరూపేన ఖో, ఆవుసో సారిపుత్త, భిక్ఖునా గోసిఙ్గసాలవనం సోభేయ్యా’’తి.

౩౩౫. ఏవం వుత్తే, ఆయస్మా సారిపుత్తో ఆయస్మన్తం అనురుద్ధం ఏతదవోచ – ‘‘బ్యాకతం ఖో, ఆవుసో అనురుద్ధ, ఆయస్మతా రేవతేన యథాసకం పటిభానం. తత్థ దాని మయం ఆయస్మన్తం అనురుద్ధం పుచ్ఛామ – ‘రమణీయం, ఆవుసో అనురుద్ధ, గోసిఙ్గసాలవనం, దోసినా రత్తి, సబ్బఫాలిఫుల్లా సాలా, దిబ్బా, మఞ్ఞే, గన్ధా సమ్పవన్తి; కథంరూపేన, ఆవుసో అనురుద్ధ, భిక్ఖునా గోసిఙ్గసాలవనం సోభేయ్యా’’’తి? ‘‘ఇధావుసో సారిపుత్త, భిక్ఖు దిబ్బేన చక్ఖునా విసుద్ధేన అతిక్కన్తమానుసకేన సహస్సం లోకానం వోలోకేతి. సేయ్యథాపి, ఆవుసో సారిపుత్త, చక్ఖుమా పురిసో ఉపరిపాసాదవరగతో సహస్సం నేమిమణ్డలానం వోలోకేయ్య; ఏవమేవ ఖో, ఆవుసో సారిపుత్త, భిక్ఖు దిబ్బేన చక్ఖునా విసుద్ధేన అతిక్కన్తమానుసకేన సహస్సం లోకానం వోలోకేతి. ఏవరూపేన ఖో, ఆవుసో సారిపుత్త, భిక్ఖునా గోసిఙ్గసాలవనం సోభేయ్యా’’తి.

౩౩౬. ఏవం వుత్తే, ఆయస్మా సారిపుత్తో ఆయస్మన్తం మహాకస్సపం ఏతదవోచ – ‘‘బ్యాకతం ఖో, ఆవుసో కస్సప, ఆయస్మతా అనురుద్ధేన యథాసకం పటిభానం. తత్థ దాని మయం ఆయస్మన్తం మహాకస్సపం పుచ్ఛామ – ‘రమణీయం, ఆవుసో కస్సప, గోసిఙ్గసాలవనం, దోసినా రత్తి, సబ్బఫాలిఫుల్లా సాలా, దిబ్బా, మఞ్ఞే, గన్ధా సమ్పవన్తి; కథంరూపేన, ఆవుసో కస్సప, భిక్ఖునా గోసిఙ్గసాలవనం సోభేయ్యా’’’తి? ‘‘ఇధావుసో సారిపుత్త, భిక్ఖు అత్తనా చ ఆరఞ్ఞికో హోతి ఆరఞ్ఞికత్తస్స చ వణ్ణవాదీ, అత్తనా చ పిణ్డపాతికో హోతి పిణ్డపాతికత్తస్స చ వణ్ణవాదీ, అత్తనా చ పంసుకూలికో హోతి పంసుకూలికత్తస్స చ వణ్ణవాదీ, అత్తనా చ తేచీవరికో హోతి తేచీవరికత్తస్స చ వణ్ణవాదీ, అత్తనా చ అప్పిచ్ఛో హోతి అప్పిచ్ఛతాయ చ వణ్ణవాదీ, అత్తనా చ సన్తుట్ఠో హోతి సన్తుట్ఠియా చ వణ్ణవాదీ, అత్తనా చ పవివిత్తో హోతి పవివేకస్స చ వణ్ణవాదీ, అత్తనా చ అసంసట్ఠో హోతి అసంసగ్గస్స చ వణ్ణవాదీ, అత్తనా చ ఆరద్ధవీరియో హోతి వీరియారమ్భస్స చ వణ్ణవాదీ, అత్తనా చ సీలసమ్పన్నో హోతి సీలసమ్పదాయ చ వణ్ణవాదీ, అత్తనా చ సమాధిసమ్పన్నో హోతి సమాధిసమ్పదాయ చ వణ్ణవాదీ, అత్తనా చ పఞ్ఞాసమ్పన్నో హోతి పఞ్ఞాసమ్పదాయ చ వణ్ణవాదీ, అత్తనా చ విముత్తిసమ్పన్నో హోతి విముత్తిసమ్పదాయ చ వణ్ణవాదీ, అత్తనా చ విముత్తిఞాణదస్సనసమ్పన్నో హోతి విముత్తిఞాణదస్సనసమ్పదాయ చ వణ్ణవాదీ. ఏవరూపేన ఖో, ఆవుసో సారిపుత్త, భిక్ఖునా గోసిఙ్గసాలవనం సోభేయ్యా’’తి.

౩౩౭. ఏవం వుత్తే, ఆయస్మా సారిపుత్తో ఆయస్మన్తం మహామోగ్గల్లానం ఏతదవోచ – ‘‘బ్యాకతం ఖో, ఆవుసో మోగ్గల్లాన, ఆయస్మతా మహాకస్సపేన యథాసకం పటిభానం. తత్థ దాని మయం ఆయస్మన్తం మహామోగ్గల్లానం పుచ్ఛామ – ‘రమణీయం, ఆవుసో మోగ్గల్లాన, గోసిఙ్గసాలవనం, దోసినా రత్తి, సబ్బఫాలిఫుల్లా సాలా, దిబ్బా, మఞ్ఞే, గన్ధా సమ్పవన్తి; కథంరూపేన, ఆవుసో మోగ్గల్లాన, భిక్ఖునా గోసిఙ్గసాలవనం సోభేయ్యా’’’తి? ‘‘ఇధావుసో సారిపుత్త, ద్వే భిక్ఖూ అభిధమ్మకథం కథేన్తి, తే అఞ్ఞమఞ్ఞం పఞ్హం పుచ్ఛన్తి, అఞ్ఞమఞ్ఞస్స పఞ్హం పుట్ఠా విస్సజ్జేన్తి, నో చ సంసాదేన్తి [సంసారేన్తి (క.)], ధమ్మీ చ నేసం కథా పవత్తినీ హోతి. ఏవరూపేన ఖో, ఆవుసో సారిపుత్త, భిక్ఖునా గోసిఙ్గసాలవనం సోభేయ్యా’’తి.

౩౩౮. అథ ఖో ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో ఆయస్మన్తం సారిపుత్తం ఏతదవోచ – ‘‘బ్యాకతం ఖో, ఆవుసో సారిపుత్త, అమ్హేహి సబ్బేహేవ యథాసకం పటిభానం. తత్థ దాని మయం ఆయస్మన్తం సారిపుత్తం పుచ్ఛామ – ‘రమణీయం, ఆవుసో సారిపుత్త, గోసిఙ్గసాలవనం, దోసినా రత్తి, సబ్బఫాలిఫుల్లా సాలా, దిబ్బా, మఞ్ఞే, గన్ధా సమ్పవన్తి; కథంరూపేన, ఆవుసో సారిపుత్త, భిక్ఖునా గోసిఙ్గసాలవనం సోభేయ్యా’’’తి? ‘‘ఇధావుసో మోగ్గల్లాన, భిక్ఖు చిత్తం వసం వత్తేతి, నో చ భిక్ఖు చిత్తస్స వసేన వత్తతి. సో యాయ విహారసమాపత్తియా ఆకఙ్ఖతి పుబ్బణ్హసమయం విహరితుం, తాయ విహారసమాపత్తియా పుబ్బణ్హసమయం విహరతి; యాయ విహారసమాపత్తియా ఆకఙ్ఖతి మజ్ఝన్హికసమయం [మజ్ఝన్తికసమయం (సీ. స్యా. కం. పీ. క.)] విహరితుం, తాయ విహారసమాపత్తియా మజ్ఝన్హికసమయం విహరతి; యాయ విహారసమాపత్తియా ఆకఙ్ఖతి సాయన్హసమయం విహరితుం, తాయ విహారసమాపత్తియా సాయన్హసమయం విహరతి. సేయ్యథాపి, ఆవుసో మోగ్గల్లాన, రఞ్ఞో వా రాజమహామత్తస్స వా నానారత్తానం దుస్సానం దుస్సకరణ్డకో పూరో అస్స. సో యఞ్ఞదేవ దుస్సయుగం ఆకఙ్ఖేయ్య పుబ్బణ్హసమయం పారుపితుం, తం తదేవ దుస్సయుగం పుబ్బణ్హసమయం పారుపేయ్య; యఞ్ఞదేవ దుస్సయుగం ఆకఙ్ఖేయ్య మజ్ఝన్హికసమయం పారుపితుం, తం తదేవ దుస్సయుగం మజ్ఝన్హికసమయం పారుపేయ్య; యఞ్ఞదేవ దుస్సయుగం ఆకఙ్ఖేయ్య సాయన్హసమయం పారుపితుం, తం తదేవ దుస్సయుగం సాయన్హసమయం పారుపేయ్య. ఏవమేవ ఖో, ఆవుసో మోగ్గల్లాన, భిక్ఖు చిత్తం వసం వత్తేతి, నో చ భిక్ఖు చిత్తస్స వసేన వత్తతి. సో యాయ విహారసమాపత్తియా ఆకఙ్ఖతి పుబ్బణ్హసమయం విహరితుం, తాయ విహారసమాపత్తియా పుబ్బణ్హసమయం విహరతి; యాయ విహారసమాపత్తియా ఆకఙ్ఖతి మజ్ఝన్హికసమయం విహరితుం, తాయ విహారసమాపత్తియా మజ్ఝన్హికసమయం విహరతి; యాయ విహారసమాపత్తియా ఆకఙ్ఖతి సాయన్హసమయం విహరితుం, తాయ విహారసమాపత్తియా సాయన్హసమయం విహరతి. ఏవరూపేన ఖో, ఆవుసో మోగ్గల్లాన, భిక్ఖునా గోసిఙ్గసాలవనం సోభేయ్యా’’తి.

౩౩౯. అథ ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో తే ఆయస్మన్తే ఏతదవోచ – ‘‘బ్యాకతం ఖో, ఆవుసో, అమ్హేహి సబ్బేహేవ యథాసకం పటిభానం. ఆయామావుసో, యేన భగవా తేనుపసఙ్కమిస్సామ; ఉపసఙ్కమిత్వా ఏతమత్థం భగవతో ఆరోచేస్సామ. యథా నో భగవా బ్యాకరిస్సతి తథా నం ధారేస్సామా’’తి. ‘‘ఏవమావుసో’’తి ఖో తే ఆయస్మన్తో ఆయస్మతో సారిపుత్తస్స పచ్చస్సోసుం. అథ ఖో తే ఆయస్మన్తో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అద్దసం ఖో అహం, భన్తే, ఆయస్మన్తఞ్చ రేవతం ఆయస్మన్తఞ్చ ఆనన్దం దూరతోవ ఆగచ్ఛన్తే. దిస్వాన ఆయస్మన్తం ఆనన్దం ఏతదవోచం – ‘ఏతు ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో! స్వాగతం ఆయస్మతో ఆనన్దస్స భగవతో ఉపట్ఠాకస్స భగవతో సన్తికావచరస్స! రమణీయం, ఆవుసో ఆనన్ద, గోసిఙ్గసాలవనం, దోసినా రత్తి, సబ్బఫాలిఫుల్లా సాలా, దిబ్బా, మఞ్ఞే, గన్ధా సమ్పవన్తి; కథంరూపేన, ఆవుసో ఆనన్ద, భిక్ఖునా గోసిఙ్గసాలవనం సోభేయ్యా’తి? ఏవం వుత్తే, భన్తే, ఆయస్మా ఆనన్దో మం ఏతదవోచ – ‘ఇధావుసో, సారిపుత్త, భిక్ఖు బహుస్సుతో హోతి సుతధరో…పే… అనుసయసముగ్ఘాతాయ. ఏవరూపేన ఖో, ఆవుసో సారిపుత్త, భిక్ఖునా గోసిఙ్గసాలవనం సోభేయ్యా’’’తి. ‘‘సాధు సాధు, సారిపుత్త! యథా తం ఆనన్దోవ సమ్మా బ్యాకరమానో బ్యాకరేయ్య. ఆనన్దో హి, సారిపుత్త, బహుస్సుతో సుతధరో సుతసన్నిచయో. యే తే ధమ్మా ఆదికల్యాణా మజ్ఝేకల్యాణా పరియోసానకల్యాణా సాత్థా సబ్యఞ్జనా; కేవలపరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం అభివదన్తి, తథారూపాస్స ధమ్మా బహుస్సుతా హోన్తి, ధాతా, వచసా పరిచితా, మనసానుపేక్ఖితా, దిట్ఠియా సుప్పటివిద్ధా. సో చతస్సన్నం పరిసానం ధమ్మం దేసేతి పరిమణ్డలేహి పదబ్యఞ్జనేహి అనుప్పబన్ధేహి అనుసయసముగ్ఘాతాయా’’తి.

౩౪౦. ‘‘ఏవం వుత్తే, అహం, భన్తే, ఆయస్మన్తం రేవతం ఏతదవోచం – ‘బ్యాకతం ఖో, ఆవుసో రేవత ఆయస్మతా ఆనన్దేన యథాసకం పటిభానం. తత్థ దాని మయం ఆయస్మన్తం రేవతం పుచ్ఛామ – రమణీయం, ఆవుసో రేవత, గోసిఙ్గసాలవనం, దోసినా రత్తి, సబ్బఫాలిఫుల్లా సాలా, దిబ్బా మఞ్ఞే గన్ధా సమ్పవన్తి. కథంరూపేన, ఆవుసో రేవత, భిక్ఖునా గోసిఙ్గసాలవనం సోభేయ్యా’తి? ఏవం వుత్తే, భన్తే, ఆయస్మా రేవతో మం ఏతదవోచ – ‘ఇధావుసో సారిపుత్త భిక్ఖు పటిసల్లానారామో హోతి పటిసల్లానరతో, అజ్ఝత్తం చేతోసమథమనుయుత్తో, అనిరాకతజ్ఝానో, విపస్సనాయ సమన్నాగతో, బ్రూహేతా సుఞ్ఞాగారానం. ఏవరూపేన ఖో, ఆవుసో సారిపుత్త, భిక్ఖునా గోసిఙ్గసాలవనం సోభేయ్యా’’’తి. ‘‘సాధు సాధు, సారిపుత్త! యథా తం రేవతోవ సమ్మా బ్యాకరమానో బ్యాకరేయ్య. రేవతో హి, సారిపుత్త, పటిసల్లానారామో పటిసల్లానరతో, అజ్ఝత్తం చేతోసమథమనుయుత్తో అనిరాకతజ్ఝానో, విపస్సనాయ సమన్నాగతో బ్రూహేతా సుఞ్ఞాగారాన’’న్తి.

౩౪౧. ‘‘ఏవం వుత్తే, అహం, భన్తే, ఆయస్మన్తం అనురుద్ధం ఏతదవోచం – ‘బ్యాకతం ఖో ఆవుసో అనురుద్ధ ఆయస్మతా రేవతేన…పే… కథంరూపేన, ఆవుసో అనురుద్ధ, భిక్ఖునా గోసిఙ్గసాలవనం సోభేయ్యా’తి. ఏవం వుత్తే, భన్తే, ఆయస్మా అనురుద్ధో మం ఏతదవోచ – ‘ఇధావుసో సారిపుత్త, భిక్ఖు దిబ్బేన చక్ఖునా విసుద్ధేన అతిక్కన్తమానుసకేన సహస్సం లోకానం వోలోకేతి. సేయ్యథాపి, ఆవుసో సారిపుత్త, చక్ఖుమా పురిసో…పే… ఏవరూపేన ఖో ఆవుసో సారిపుత్త భిక్ఖునా గోసిఙ్గసాలవనం సోభేయ్యా’’’తి. ‘‘సాధు సాధు, సారిపుత్త, యథా తం అనురుద్ధోవ సమ్మా బ్యాకరమానో బ్యాకరేయ్య. అనురుద్ధో హి, సారిపుత్త, దిబ్బేన చక్ఖునా విసుద్ధేన అతిక్కన్తమానుసకేన సహస్సం లోకానం వోలోకేతీ’’తి.

౩౪౨. ‘‘ఏవం వుత్తే, అహం, భన్తే, ఆయస్మన్తం మహాకస్సపం ఏతదవోచం – ‘బ్యాకతం ఖో, ఆవుసో కస్సప ఆయస్మతా అనురుద్ధేన యథాసకం పటిభానం. తత్థ దాని మయం ఆయస్మన్తం మహాకస్సపం పుచ్ఛామ…పే… కథం రూపేన ఖో, ఆవుసో కస్సప, భిక్ఖునా గోసిఙ్గసాలవనం సోభేయ్యా’తి? ఏవం వుత్తే భన్తే, ఆయస్మా మహాకస్సపో మం ఏతదవోచ – ‘ఇధావుసో సారిపుత్త, భిక్ఖు అత్తనా చ ఆరఞ్ఞికో హోతి ఆరఞ్ఞికత్తస్స చ వణ్ణవాదీ, అత్తనా చ పిణ్డపాతికో హోతి…పే… అత్తనా చ పంసుకూలికో హోతి…పే… అత్తనా చ తేచీవరికో హోతి…పే… అత్తనా చ అప్పిచ్ఛో హోతి…పే… అత్తనా చ సన్తుట్ఠో హోతి…పే… అత్తనా చ పవివిత్తో హోతి…పే… అత్తనా చ అసంసట్ఠో హోతి…పే… అత్తనా చ ఆరద్ధవీరియో హోతి…పే… అత్తనా చ సీలసమ్పన్నో హోతి…పే… అత్తనా చ సమాధిసమ్పన్నో హోతి…పే… అత్తనా చ పఞ్ఞాసమ్పన్నో హోతి… అత్తనా చ విముత్తిసమ్పన్నో హోతి… అత్తనా చ విముత్తిఞాణదస్సనసమ్పన్నో హోతి విముత్తిఞాణదస్సనసమ్పదాయ చ వణ్ణవాదీ. ఏవరూపేన ఖో, ఆవుసో సారిపుత్త, భిక్ఖునా గోసిఙ్గసాలవనం సోభేయ్యా’’’తి. ‘‘సాధు సాధు, సారిపుత్త! యథా తం కస్సపోవ సమ్మా బ్యాకరమానో బ్యాకరేయ్య. కస్సపో హి, సారిపుత్త, అత్తనా చ ఆరఞ్ఞికో ఆరఞ్ఞికత్తస్స చ వణ్ణవాదీ, అత్తనా చ పిణ్డపాతికో పిణ్డపాతికత్తస్స చ వణ్ణవాదీ, అత్తనా చ పంసుకూలికో పంసుకూలికత్తస్స చ వణ్ణవాదీ, అత్తనా చ తేచీవరికో తేచీవరికత్తస్స చ వణ్ణవాదీ, అత్తనా చ అప్పిచ్ఛో అప్పిచ్ఛతాయ చ వణ్ణవాదీ, అత్తనా చ సన్తుట్ఠో సన్తుట్ఠియా చ వణ్ణవాదీ, అత్తనా చ పవివిత్తో పవివేకస్స చ వణ్ణవాదీ, అత్తనా చ అసంసట్ఠో అసంసగ్గస్స చ వణ్ణవాదీ, అత్తనా చ ఆరద్ధవీరియో వీరియారమ్భస్స చ వణ్ణవాదీ, అత్తనా చ సీలసమ్పన్నో సీలసమ్పదాయ చ వణ్ణవాదీ, అత్తనా చ సమాధిసమ్పన్నో సమాధిసమ్పదాయ చ వణ్ణవాదీ, అత్తనా చ పఞ్ఞాసమ్పన్నో పఞ్ఞాసమ్పదాయ చ వణ్ణవాదీ, అత్తనా చ విముత్తిసమ్పన్నో విముత్తిసమ్పదాయ చ వణ్ణవాదీ, అత్తనా చ విముత్తిఞాణదస్సనసమ్పన్నో విముత్తిఞాణదస్సనసమ్పదాయ చ వణ్ణవాదీ’’తి.

౩౪౩. ‘‘ఏవం వుత్తే, అహం భన్తే ఆయస్మన్తం మహామోగ్గల్లానం ఏతదవోచం – ‘బ్యాకతం ఖో, ఆవుసో మోగ్గల్లాన, ఆయస్మతా మహాకస్సపేన యథాసకం పటిభానం. తత్థ దాని మయం ఆయస్మన్తం మహామోగ్గల్లానం పుచ్ఛామ…పే… కథంరూపేన, ఆవుసో మోగ్గల్లాన, భిక్ఖునా గోసిఙ్గసాలవనం సోభేయ్యా’తి? ఏవం వుత్తే, భన్తే, ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో మం ఏతదవోచ – ‘ఇధావుసో సారిపుత్త, ద్వే భిక్ఖూ అభిధమ్మకథం కథేన్తి. తే అఞ్ఞమఞ్ఞం పఞ్హం పుచ్ఛన్తి, అఞ్ఞమఞ్ఞస్స పఞ్హం పుట్ఠా విస్సజ్జేన్తి, నో చ సంసాదేన్తి, ధమ్మీ చ నేసం కథా పవత్తినీ హోతి. ఏవరూపేన ఖో, ఆవుసో సారిపుత్త, భిక్ఖునా గోసిఙ్గసాలవనం సోభేయ్యా’’’తి. ‘‘సాధు సాధు, సారిపుత్త, యథా తం మోగ్గల్లానోవ సమ్మా బ్యాకరమానో బ్యాకరేయ్య. మోగ్గల్లానో హి, సారిపుత్త, ధమ్మకథికో’’తి.

౩౪౪. ఏవం వుత్తే, ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అథ ఖ్వాహం, భన్తే, ఆయస్మన్తం సారిపుత్తం ఏతదవోచం – ‘బ్యాకతం ఖో, ఆవుసో సారిపుత్త, అమ్హేహి సబ్బేహేవ యథాసకం పటిభానం. తత్థ దాని మయం ఆయస్మన్తం సారిపుత్తం పుచ్ఛామ – రమణీయం, ఆవుసో సారిపుత్త, గోసిఙ్గసాలవనం, దోసినా రత్తి, సబ్బఫాలిఫుల్లా సాలా, దిబ్బా, మఞ్ఞే, గన్ధా సమ్పవన్తి. కథంరూపేన, ఆవుసో సారిపుత్త, భిక్ఖునా గోసిఙ్గసాలవనం సోభేయ్యా’తి? ఏవం వుత్తే, భన్తే, ఆయస్మా సారిపుత్తో మం ఏతదవోచ – ‘ఇధావుసో, మోగ్గల్లాన, భిక్ఖు చిత్తం వసం వత్తేతి నో చ భిక్ఖు చిత్తస్స వసేన వత్తతి. సో యాయ విహారసమాపత్తియా ఆకఙ్ఖతి పుబ్బణ్హసమయం విహరితుం, తాయ విహారసమాపత్తియా పుబ్బణ్హసమయం విహరతి; యాయ విహారసమాపత్తియా ఆకఙ్ఖతి మజ్ఝన్హికసమయం విహరితుం, తాయ విహారసమాపత్తియా మజ్ఝన్హికసమయం విహరతి; యాయ విహారసమాపత్తియా ఆకఙ్ఖతి సాయన్హసమయం విహరితుం, తాయ విహారసమాపత్తియా సాయన్హసమయం విహరతి. సేయ్యథాపి, ఆవుసో మోగ్గల్లాన, రఞ్ఞో వా రాజమహామత్తస్స వా నానారత్తానం దుస్సానం దుస్సకరణ్డకో పూరో అస్స. సో యఞ్ఞదేవ దుస్సయుగం ఆకఙ్ఖేయ్య పుబ్బణ్హసమయం పారుపితుం, తం తదేవ దుస్సయుగం పుబ్బణ్హసమయం పారుపేయ్య; యఞ్ఞదేవ దుస్సయుగం ఆకఙ్ఖేయ్య మజ్ఝన్హికసమయం పారుపితుం, తం తదేవ దుస్సయుగం మజ్ఝన్హికసమయం పారుపేయ్య; యఞ్ఞదేవ దుస్సయుగం ఆకఙ్ఖేయ్య సాయన్హసమయం పారుపితుం, తం తదేవ దుస్సయుగం సాయన్హసమయం పారుపేయ్య. ఏవమేవ ఖో, ఆవుసో మోగ్గల్లాన, భిక్ఖు చిత్తం వసం వత్తేతి, నో చ భిక్ఖు చిత్తస్స వసేన వత్తతి. సో యాయ విహారసమాపత్తియా ఆకఙ్ఖతి పుబ్బణ్హసమయం విహరితుం, తాయ విహారసమాపత్తియా పుబ్బణ్హసమయం విహరతి; యాయ విహారసమాపత్తియా ఆకఙ్ఖతి మజ్ఝన్హికసమయం విహరితుం, తాయ విహారసమాపత్తియా మజ్ఝన్హికసమయం విహరతి; యాయ విహారసమాపత్తియా ఆకఙ్ఖతి సాయన్హసమయం విహరితుం, తాయ విహారసమాపత్తియా సాయన్హసమయం విహరతి. ఏవరూపేన ఖో, ఆవుసో మోగ్గల్లాన, భిక్ఖునా గోసిఙ్గసాలవనం సోభేయ్యా’’’తి. ‘‘సాధు సాధు, మోగ్గల్లాన! యథా తం సారిపుత్తోవ సమ్మా బ్యాకరమానో బ్యాకరేయ్య. సారిపుత్తో హి, మోగ్గల్లాన, చిత్తం వసం వత్తేతి నో చ సారిపుత్తో చిత్తస్స వసేన వత్తతి. సో యాయ విహారసమాపత్తియా ఆకఙ్ఖతి పుబ్బణ్హసమయం విహరితుం, తాయ విహారసమాపత్తియా పుబ్బణ్హసమయం విహరతి; యాయ విహారసమాపత్తియా ఆకఙ్ఖతి మజ్ఝన్హికసమయం విహరితుం, తాయ విహారసమాపత్తియా మజ్ఝన్హికసమయం విహరతి; యాయ విహారసమాపత్తియా ఆకఙ్ఖతి సాయన్హసమయం విహరితుం, తాయ విహారసమాపత్తియా సాయన్హసమయం విహరతీ’’తి.

౩౪౫. ఏవం వుత్తే, ఆయస్మా సారిపుత్తో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘కస్స ను ఖో, భన్తే, సుభాసిత’’న్తి? ‘‘సబ్బేసం వో, సారిపుత్త, సుభాసితం పరియాయేన. అపి చ మమపి సుణాథ యథారూపేన భిక్ఖునా గోసిఙ్గసాలవనం సోభేయ్య. ఇధ, సారిపుత్త, భిక్ఖు పచ్ఛాభత్తం పిణ్డపాతపటిక్కన్తో నిసీదతి పల్లఙ్కం ఆభుజిత్వా ఉజుం కాయం పణిధాయ పరిముఖం సతిం ఉపట్ఠపేత్వా – ‘న తావాహం ఇమం పల్లఙ్కం భిన్దిస్సామి యావ మే నానుపాదాయ ఆసవేహి చిత్తం విముచ్చిస్సతీ’తి. ఏవరూపేన ఖో, సారిపుత్త, భిక్ఖునా గోసిఙ్గసాలవనం సోభేయ్యా’’తి.

ఇదమవోచ భగవా. అత్తమనా తే ఆయస్మన్తో [తే భిక్ఖూ (క.)] భగవతో భాసితం అభినన్దున్తి.

మహాగోసిఙ్గసుత్తం నిట్ఠితం దుతియం.