౧. చూళసీహనాదసుత్తం

౧౩౯. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తత్ర ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘భిక్ఖవో’’తి. ‘‘భదన్తే’’తి తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ –

‘‘ఇధేవ, భిక్ఖవే, సమణో, ఇధ దుతియో సమణో, ఇధ తతియో సమణో, ఇధ చతుత్థో సమణో; సుఞ్ఞా పరప్పవాదా సమణేభి అఞ్ఞేహీతి [సమణేహి అఞ్ఞేతి (సీ. పీ. క.) ఏత్థ అఞ్ఞేహీతి సకాయ పటిఞ్ఞాయ సచ్చాభిఞ్ఞేహీతి అత్థో వేదితబ్బో]. ఏవమేతం [ఏవమేవ (స్యా. క.)], భిక్ఖవే, సమ్మా సీహనాదం నదథ.

౧౪౦. ‘‘ఠానం ఖో పనేతం, భిక్ఖవే, విజ్జతి యం అఞ్ఞతిత్థియా పరిబ్బాజకా ఏవం వదేయ్యుం – ‘కో పనాయస్మన్తానం అస్సాసో, కిం బలం, యేన తుమ్హే ఆయస్మన్తో ఏవం వదేథ – ఇధేవ సమణో, ఇధ దుతియో సమణో, ఇధ తతియో సమణో, ఇధ చతుత్థో సమణో; సుఞ్ఞా పరప్పవాదా సమణేభి అఞ్ఞేహీ’తి? ఏవంవాదినో, భిక్ఖవే, అఞ్ఞతిత్థియా పరిబ్బాజకా ఏవమస్సు వచనీయా – ‘అత్థి ఖో నో, ఆవుసో, తేన భగవతా జానతా పస్సతా అరహతా సమ్మాసమ్బుద్ధేన చత్తారో ధమ్మా అక్ఖాతా యే మయం అత్తని సమ్పస్సమానా ఏవం వదేమ – ఇధేవ సమణో, ఇధ దుతియో సమణో, ఇధ తతియో సమణో, ఇధ చతుత్థో సమణో; సుఞ్ఞా పరప్పవాదా సమణేభి అఞ్ఞేహీతి. కతమే చత్తారో? అత్థి ఖో నో, ఆవుసో, సత్థరి పసాదో, అత్థి ధమ్మే పసాదో, అత్థి సీలేసు పరిపూరకారితా; సహధమ్మికా ఖో పన పియా మనాపా – గహట్ఠా చేవ పబ్బజితా చ. ఇమే ఖో నో, ఆవుసో, తేన భగవతా జానతా పస్సతా అరహతా సమ్మాసమ్బుద్ధేన చత్తారో ధమ్మా అక్ఖాతా యే మయం అత్తని సమ్పస్సమానా ఏవం వదేమ – ఇధేవ సమణో, ఇధ దుతియో సమణో, ఇధ తతియో సమణో, ఇధ చతుత్థో సమణో; సుఞ్ఞా పరప్పవాదా సమణేభి అఞ్ఞేహీ’తి.

౧౪౧. ‘‘ఠానం ఖో పనేతం, భిక్ఖవే, విజ్జతి యం అఞ్ఞతిత్థియా పరిబ్బాజకా ఏవం వదేయ్యుం – ‘అమ్హాకమ్పి ఖో, ఆవుసో, అత్థి సత్థరి పసాదో యో అమ్హాకం సత్థా, అమ్హాకమ్పి అత్థి ధమ్మే పసాదో యో అమ్హాకం ధమ్మో, మయమ్పి సీలేసు పరిపూరకారినో యాని అమ్హాకం సీలాని, అమ్హాకమ్పి సహధమ్మికా పియా మనాపా – గహట్ఠా చేవ పబ్బజితా చ. ఇధ నో, ఆవుసో, కో విసేసో కో అధిప్పయాసో [అధిప్పాయో (క. సీ. స్యా. పీ.), అధిప్పయోగో (క.)] కిం నానాకరణం యదిదం తుమ్హాకఞ్చేవ అమ్హాకఞ్చా’తి?

‘‘ఏవంవాదినో, భిక్ఖవే, అఞ్ఞతిత్థియా పరిబ్బాజకా ఏవమస్సు వచనీయా – ‘కిం పనావుసో, ఏకా నిట్ఠా, ఉదాహు పుథు నిట్ఠా’తి? సమ్మా బ్యాకరమానా, భిక్ఖవే, అఞ్ఞతిత్థియా పరిబ్బాజకా ఏవం బ్యాకరేయ్యుం – ‘ఏకావుసో, నిట్ఠా, న పుథు నిట్ఠా’తి.

‘‘‘సా పనావుసో, నిట్ఠా సరాగస్స ఉదాహు వీతరాగస్సా’తి? సమ్మా బ్యాకరమానా, భిక్ఖవే, అఞ్ఞతిత్థియా పరిబ్బాజకా ఏవం బ్యాకరేయ్యుం – ‘వీతరాగస్సావుసో, సా నిట్ఠా, న సా నిట్ఠా సరాగస్సా’తి.

‘‘‘సా పనావుసో, నిట్ఠా సదోసస్స ఉదాహు వీతదోసస్సా’తి? సమ్మా బ్యాకరమానా, భిక్ఖవే, అఞ్ఞతిత్థియా పరిబ్బాజకా ఏవం బ్యాకరేయ్యుం – ‘వీతదోసస్సావుసో, సా నిట్ఠా, న సా నిట్ఠా సదోసస్సా’తి.

‘‘‘సా పనావుసో, నిట్ఠా సమోహస్స ఉదాహు వీతమోహస్సా’తి? సమ్మా బ్యాకరమానా, భిక్ఖవే, అఞ్ఞతిత్థియా పరిబ్బాజకా ఏవం బ్యాకరేయ్యుం – ‘వీతమోహస్సావుసో, సా నిట్ఠా, న సా నిట్ఠా సమోహస్సా’తి.

‘‘‘సా పనావుసో, నిట్ఠా సతణ్హస్స ఉదాహు వీతతణ్హస్సా’తి? సమ్మా బ్యాకరమానా, భిక్ఖవే, అఞ్ఞతిత్థియా పరిబ్బాజకా ఏవం బ్యాకరేయ్యుం – ‘వీతతణ్హస్సావుసో, సా నిట్ఠా, న సా నిట్ఠా సతణ్హస్సా’తి.

‘‘‘సా పనావుసో, నిట్ఠా సఉపాదానస్స ఉదాహు అనుపాదానస్సా’తి? సమ్మా బ్యాకరమానా, భిక్ఖవే, అఞ్ఞతిత్థియా పరిబ్బాజకా ఏవం బ్యాకరేయ్యుం – ‘అనుపాదానస్సావుసో, సా నిట్ఠా, న సా నిట్ఠా సఉపాదానస్సా’తి.

‘‘‘సా పనావుసో, నిట్ఠా విద్దసునో ఉదాహు అవిద్దసునో’తి? సమ్మా బ్యాకరమానా, భిక్ఖవే, అఞ్ఞతిత్థియా పరిబ్బాజకా ఏవం బ్యాకరేయ్యుం – ‘విద్దసునో, ఆవుసో, సా నిట్ఠా, న సా నిట్ఠా అవిద్దసునో’తి.

‘‘‘సా పనావుసో, నిట్ఠా అనురుద్ధప్పటివిరుద్ధస్స ఉదాహు అననురుద్ధఅప్పటివిరుద్ధస్సా’తి? సమ్మా బ్యాకరమానా, భిక్ఖవే, అఞ్ఞతిత్థియా పరిబ్బాజకా ఏవం బ్యాకరేయ్యుం – ‘అననురుద్ధఅప్పటివిరుద్ధస్సావుసో, సా నిట్ఠా, న సా నిట్ఠా అనురుద్ధప్పటివిరుద్ధస్సా’తి.

‘‘‘సా పనావుసో, నిట్ఠా పపఞ్చారామస్స పపఞ్చరతినో ఉదాహు నిప్పపఞ్చారామస్స నిప్పపఞ్చరతినో’తి? సమ్మా బ్యాకరమానా, భిక్ఖవే, అఞ్ఞతిత్థియా పరిబ్బాజకా ఏవం బ్యాకరేయ్యుం – ‘నిప్పపఞ్చారామస్సావుసో, సా నిట్ఠా నిప్పపఞ్చరతినో, న సా నిట్ఠా పపఞ్చారామస్స పపఞ్చరతినో’తి.

౧౪౨. ‘‘ద్వేమా, భిక్ఖవే, దిట్ఠియో – భవదిట్ఠి చ విభవదిట్ఠి చ. యే హి కేచి, భిక్ఖవే, సమణా వా బ్రాహ్మణా వా భవదిట్ఠిం అల్లీనా భవదిట్ఠిం ఉపగతా భవదిట్ఠిం అజ్ఝోసితా, విభవదిట్ఠియా తే పటివిరుద్ధా. యే హి కేచి, భిక్ఖవే, సమణా వా బ్రాహ్మణా వా విభవదిట్ఠిం అల్లీనా విభవదిట్ఠిం ఉపగతా విభవదిట్ఠిం అజ్ఝోసితా, భవదిట్ఠియా తే పటివిరుద్ధా. యే హి కేచి, భిక్ఖవే, సమణా వా బ్రాహ్మణా వా ఇమాసం ద్విన్నం దిట్ఠీనం సముదయఞ్చ అత్థఙ్గమఞ్చ అస్సాదఞ్చ ఆదీనవఞ్చ నిస్సరణఞ్చ యథాభూతం నప్పజానన్తి, ‘తే సరాగా తే సదోసా తే సమోహా తే సతణ్హా తే సఉపాదానా తే అవిద్దసునో తే అనురుద్ధప్పటివిరుద్ధా తే పపఞ్చారామా పపఞ్చరతినో; తే న పరిముచ్చన్తి జాతియా జరాయ మరణేన సోకేహి పరిదేవేహి దుక్ఖేహి దోమనస్సేహి ఉపాయాసేహి; న పరిముచ్చన్తి దుక్ఖస్మా’తి వదామి. యే చ ఖో కేచి, భిక్ఖవే, సమణా వా బ్రాహ్మణా వా ఇమాసం ద్విన్నం దిట్ఠీనం సముదయఞ్చ అత్థఙ్గమఞ్చ అస్సాదఞ్చ ఆదీనవఞ్చ నిస్సరణఞ్చ యథాభూతం పజానన్తి, ‘తే వీతరాగా తే వీతదోసా తే వీతమోహా తే వీతతణ్హా తే అనుపాదానా తే విద్దసునో తే అననురుద్ధఅప్పటివిరుద్ధా తే నిప్పపఞ్చారామా నిప్పపఞ్చరతినో; తే పరిముచ్చన్తి జాతియా జరాయ మరణేన సోకేహి పరిదేవేహి దుక్ఖేహి దోమనస్సేహి ఉపాయాసేహి; పరిముచ్చన్తి దుక్ఖస్మా’తి వదామి.

౧౪౩. ‘‘చత్తారిమాని, భిక్ఖవే, ఉపాదానాని. కతమాని చత్తారి? కాముపాదానం, దిట్ఠుపాదానం, సీలబ్బతుపాదానం, అత్తవాదుపాదానం. సన్తి, భిక్ఖవే, ఏకే సమణబ్రాహ్మణా సబ్బుపాదానపరిఞ్ఞావాదా పటిజానమానా. తే న సమ్మా సబ్బుపాదానపరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేన్తి – కాముపాదానస్స పరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేన్తి, న దిట్ఠుపాదానస్స పరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేన్తి, న సీలబ్బతుపాదానస్స పరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేన్తి, న అత్తవాదుపాదానస్స పరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేన్తి. తం కిస్స హేతు? ఇమాని హి తే భోన్తో సమణబ్రాహ్మణా తీణి ఠానాని యథాభూతం నప్పజానన్తి. తస్మా తే భోన్తో సమణబ్రాహ్మణా సబ్బుపాదానపరిఞ్ఞావాదా పటిజానమానా; తే న సమ్మా సబ్బుపాదానపరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేన్తి – కాముపాదానస్స పరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేన్తి, న దిట్ఠుపాదానస్స పరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేన్తి, న సీలబ్బతుపాదానస్స పరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేన్తి, న అత్తవాదుపాదానస్స పరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేన్తి.

‘‘సన్తి, భిక్ఖవే, ఏకే సమణబ్రాహ్మణా సబ్బుపాదానపరిఞ్ఞావాదా పటిజానమానా. తే న సమ్మా సబ్బుపాదానపరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేన్తి – కాముపాదానస్స పరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేన్తి, దిట్ఠుపాదానస్స పరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేన్తి, న సీలబ్బతుపాదానస్స పరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేన్తి, న అత్తవాదుపాదానస్స పరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేన్తి. తం కిస్స హేతు? ఇమాని హి తే భోన్తో సమణబ్రాహ్మణా ద్వే ఠానాని యథాభూతం నప్పజానన్తి. తస్మా తే భోన్తో సమణబ్రాహ్మణా సబ్బుపాదానపరిఞ్ఞావాదా పటిజానమానా; తే న సమ్మా [పటిజానమానా న సమ్మా (?)] సబ్బుపాదానపరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేన్తి – కాముపాదానస్స పరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేన్తి, దిట్ఠుపాదానస్స పరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేన్తి, న సీలబ్బతుపాదానస్స పరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేన్తి, న అత్తవాదుపాదానస్స పరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేన్తి.

‘‘సన్తి, భిక్ఖవే, ఏకే సమణబ్రాహ్మణా సబ్బుపాదానపరిఞ్ఞావాదా పటిజానమానా. తే న సమ్మా సబ్బుపాదానపరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేన్తి – కాముపాదానస్స పరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేన్తి, దిట్ఠుపాదానస్స పరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేన్తి, సీలబ్బతుపాదానస్స పరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేన్తి, న అత్తవాదుపాదానస్స పరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేన్తి. తం కిస్స హేతు? ఇమఞ్హి తే భోన్తో సమణబ్రాహ్మణా ఏకం ఠానం యథాభూతం నప్పజానన్తి. తస్మా తే భోన్తో సమణబ్రాహ్మణా సబ్బుపాదానపరిఞ్ఞావాదా పటిజానమానా; తే న సమ్మా [పటిజానమానా న సమ్మా (?)] సబ్బుపాదానపరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేన్తి – కాముపాదానస్స పరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేన్తి, దిట్ఠుపాదానస్స పరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేన్తి, సీలబ్బతుపాదానస్స పరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేన్తి, న అత్తవాదుపాదానస్స పరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేన్తి.

‘‘ఏవరూపే ఖో, భిక్ఖవే, ధమ్మవినయే యో సత్థరి పసాదో సో న సమ్మగ్గతో అక్ఖాయతి; యో ధమ్మే పసాదో సో న సమ్మగ్గతో అక్ఖాయతి; యా సీలేసు పరిపూరకారితా సా న సమ్మగ్గతా అక్ఖాయతి; యా సహధమ్మికేసు పియమనాపతా సా న సమ్మగ్గతా అక్ఖాయతి. తం కిస్స హేతు? ఏవఞ్హేతం, భిక్ఖవే, హోతి యథా తం దురక్ఖాతే ధమ్మవినయే దుప్పవేదితే అనియ్యానికే అనుపసమసంవత్తనికే అసమ్మాసమ్బుద్ధప్పవేదితే.

౧౪౪. ‘‘తథాగతో చ ఖో, భిక్ఖవే, అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో సబ్బుపాదానపరిఞ్ఞావాదో పటిజానమానో సమ్మా సబ్బుపాదానపరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేతి – కాముపాదానస్స పరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేతి, దిట్ఠుపాదానస్స పరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేతి, సీలబ్బతుపాదానస్స పరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేతి, అత్తవాదుపాదానస్స పరిఞ్ఞం పఞ్ఞపేతి. ఏవరూపే ఖో, భిక్ఖవే, ధమ్మవినయే యో సత్థరి పసాదో సో సమ్మగ్గతో అక్ఖాయతి; యో ధమ్మే పసాదో సో సమ్మగ్గతో అక్ఖాయతి; యా సీలేసు పరిపూరకారితా సా సమ్మగ్గతా అక్ఖాయతి; యా సహధమ్మికేసు పియమనాపతా సా సమ్మగ్గతా అక్ఖాయతి. తం కిస్స హేతు? ఏవఞ్హేతం, భిక్ఖవే, హోతి యథా తం స్వాక్ఖాతే ధమ్మవినయే సుప్పవేదితే నియ్యానికే ఉపసమసంవత్తనికే సమ్మాసమ్బుద్ధప్పవేదితే.

౧౪౫. ‘‘ఇమే చ, భిక్ఖవే, చత్తారో ఉపాదానా. కింనిదానా కింసముదయా కింజాతికా కింపభవా? ఇమే చత్తారో ఉపాదానా తణ్హానిదానా తణ్హాసముదయా తణ్హాజాతికా తణ్హాపభవా. తణ్హా చాయం, భిక్ఖవే, కింనిదానా కింసముదయా కింజాతికా కింపభవా? తణ్హా వేదనానిదానా వేదనాసముదయా వేదనాజాతికా వేదనాపభవా. వేదనా చాయం, భిక్ఖవే, కింనిదానా కింసముదయా కింజాతికా కింపభవా? వేదనా ఫస్సనిదానా ఫస్ససముదయా ఫస్సజాతికా ఫస్సపభవా. ఫస్సో చాయం, భిక్ఖవే, కింనిదానో కింసముదయో కింజాతికో కింపభవో? ఫస్సో సళాయతననిదానో సళాయతనసముదయో సళాయతనజాతికో సళాయతనపభవో. సళాయతనఞ్చిదం, భిక్ఖవే, కింనిదానం కింసముదయం కింజాతికం కింపభవం? సళాయతనం నామరూపనిదానం నామరూపసముదయం నామరూపజాతికం నామరూపపభవం. నామరూపఞ్చిదం, భిక్ఖవే, కింనిదానం కింసముదయం కింజాతికం కింపభవం? నామరూపం విఞ్ఞాణనిదానం విఞ్ఞాణసముదయం విఞ్ఞాణజాతికం విఞ్ఞాణపభవం. విఞ్ఞాణఞ్చిదం, భిక్ఖవే, కింనిదానం కింసముదయం కింజాతికం కింపభవం? విఞ్ఞాణం సఙ్ఖారనిదానం సఙ్ఖారసముదయం సఙ్ఖారజాతికం సఙ్ఖారపభవం. సఙ్ఖారా చిమే, భిక్ఖవే, కింనిదానా కింసముదయా కింజాతికా కింపభవా? సఙ్ఖారా అవిజ్జానిదానా అవిజ్జాసముదయా అవిజ్జాజాతికా అవిజ్జాపభవా.

‘‘యతో చ ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో అవిజ్జా పహీనా హోతి విజ్జా ఉప్పన్నా, సో అవిజ్జావిరాగా విజ్జుప్పాదా నేవ కాముపాదానం ఉపాదియతి, న దిట్ఠుపాదానం ఉపాదియతి, న సీలబ్బతుపాదానం ఉపాదియతి, న అత్తవాదుపాదానం ఉపాదియతి. అనుపాదియం న పరితస్సతి, అపరితస్సం పచ్చత్తఞ్ఞేవ పరినిబ్బాయతి. ‘ఖీణా జాతి, వుసితం బ్రహ్మచరియం, కతం కరణీయం, నాపరం ఇత్థత్తాయా’తి పజానాతీ’’తి.

ఇదమవోచ భగవా. అత్తమనా తే భిక్ఖూ భగవతో భాసితం అభినన్దున్తి.

చూళసీహనాదసుత్తం నిట్ఠితం పఠమం.