౨. సబ్బాసవసుత్తం

౧౪. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తత్ర ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘భిక్ఖవో’’తి. ‘‘భదన్తే’’తి తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ – ‘‘సబ్బాసవసంవరపరియాయం వో, భిక్ఖవే, దేసేస్సామి. తం సుణాథ, సాధుకం మనసి కరోథ, భాసిస్సామీ’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ –

౧౫. ‘‘జానతో అహం, భిక్ఖవే, పస్సతో ఆసవానం ఖయం వదామి, నో అజానతో నో అపస్సతో. కిఞ్చ, భిక్ఖవే, జానతో కిఞ్చ పస్సతో ఆసవానం ఖయం వదామి? యోనిసో చ మనసికారం అయోనిసో చ మనసికారం. అయోనిసో, భిక్ఖవే, మనసికరోతో అనుప్పన్నా చేవ ఆసవా ఉప్పజ్జన్తి, ఉప్పన్నా చ ఆసవా పవడ్ఢన్తి; యోనిసో చ ఖో, భిక్ఖవే, మనసికరోతో అనుప్పన్నా చేవ ఆసవా న ఉప్పజ్జన్తి, ఉప్పన్నా చ ఆసవా పహీయన్తి.

౧౬. ‘‘అత్థి, భిక్ఖవే, ఆసవా దస్సనా పహాతబ్బా, అత్థి ఆసవా సంవరా పహాతబ్బా, అత్థి ఆసవా పటిసేవనా పహాతబ్బా, అత్థి ఆసవా అధివాసనా పహాతబ్బా, అత్థి ఆసవా పరివజ్జనా పహాతబ్బా, అత్థి ఆసవా వినోదనా పహాతబ్బా, అత్థి ఆసవా భావనా పహాతబ్బా.

దస్సనా పహాతబ్బాసవా

౧౭. ‘‘కతమే చ, భిక్ఖవే, ఆసవా దస్సనా పహాతబ్బా? ఇధ, భిక్ఖవే, అస్సుతవా పుథుజ్జనో – అరియానం అదస్సావీ అరియధమ్మస్స అకోవిదో అరియధమ్మే అవినీతో, సప్పురిసానం అదస్సావీ సప్పురిసధమ్మస్స అకోవిదో సప్పురిసధమ్మే అవినీతో – మనసికరణీయే ధమ్మే నప్పజానాతి, అమనసికరణీయే ధమ్మే నప్పజానాతి. సో మనసికరణీయే ధమ్మే అప్పజానన్తో అమనసికరణీయే ధమ్మే అప్పజానన్తో, యే ధమ్మా న మనసికరణీయా, తే ధమ్మే మనసి కరోతి, యే ధమ్మా మనసికరణీయా తే ధమ్మే న మనసి కరోతి.

‘‘కతమే చ, భిక్ఖవే, ధమ్మా న మనసికరణీయా యే ధమ్మే మనసి కరోతి? యస్స, భిక్ఖవే, ధమ్మే మనసికరోతో అనుప్పన్నో వా కామాసవో ఉప్పజ్జతి, ఉప్పన్నో వా కామాసవో పవడ్ఢతి; అనుప్పన్నో వా భవాసవో ఉప్పజ్జతి, ఉప్పన్నో వా భవాసవో పవడ్ఢతి; అనుప్పన్నో వా అవిజ్జాసవో ఉప్పజ్జతి, ఉప్పన్నో వా అవిజ్జాసవో పవడ్ఢతి – ఇమే ధమ్మా న మనసికరణీయా యే ధమ్మే మనసి కరోతి.

‘‘కతమే చ, భిక్ఖవే, ధమ్మా మనసికరణీయా యే ధమ్మే న మనసి కరోతి? యస్స, భిక్ఖవే, ధమ్మే మనసికరోతో అనుప్పన్నో వా కామాసవో న ఉప్పజ్జతి, ఉప్పన్నో వా కామాసవో పహీయతి; అనుప్పన్నో వా భవాసవో న ఉప్పజ్జతి, ఉప్పన్నో వా భవాసవో పహీయతి; అనుప్పన్నో వా అవిజ్జాసవో న ఉప్పజ్జతి, ఉప్పన్నో వా అవిజ్జాసవో పహీయతి – ఇమే ధమ్మా మనసికరణీయా యే ధమ్మే న మనసి కరోతి.

‘‘తస్స అమనసికరణీయానం ధమ్మానం మనసికారా మనసికరణీయానం ధమ్మానం అమనసికారా అనుప్పన్నా చేవ ఆసవా ఉప్పజ్జన్తి ఉప్పన్నా చ ఆసవా పవడ్ఢన్తి.

౧౮. ‘‘సో ఏవం అయోనిసో మనసి కరోతి – ‘అహోసిం ను ఖో అహం అతీతమద్ధానం? న ను ఖో అహోసిం అతీతమద్ధానం? కిం ను ఖో అహోసిం అతీతమద్ధానం? కథం ను ఖో అహోసిం అతీతమద్ధానం? కిం హుత్వా కిం అహోసిం ను ఖో అహం అతీతమద్ధానం? భవిస్సామి ను ఖో అహం అనాగతమద్ధానం? న ను ఖో భవిస్సామి అనాగతమద్ధానం? కిం ను ఖో భవిస్సామి అనాగతమద్ధానం? కథం ను ఖో భవిస్సామి అనాగతమద్ధానం? కిం హుత్వా కిం భవిస్సామి ను ఖో అహం అనాగతమద్ధాన’న్తి? ఏతరహి వా పచ్చుప్పన్నమద్ధానం [పచ్చుప్పన్నమద్ధానం ఆరబ్భ (స్యా.)] అజ్ఝత్తం కథంకథీ హోతి – ‘అహం ను ఖోస్మి? నో ను ఖోస్మి? కిం ను ఖోస్మి? కథం ను ఖోస్మి? అయం ను ఖో సత్తో కుతో ఆగతో? సో కుహిం గామీ భవిస్సతీ’తి?

౧౯. ‘‘తస్స ఏవం అయోనిసో మనసికరోతో ఛన్నం దిట్ఠీనం అఞ్ఞతరా దిట్ఠి ఉప్పజ్జతి. ‘అత్థి మే అత్తా’తి వా అస్స [వాస్స (సీ. స్యా. పీ.)] సచ్చతో థేతతో దిట్ఠి ఉప్పజ్జతి; ‘నత్థి మే అత్తా’తి వా అస్స సచ్చతో థేతతో దిట్ఠి ఉప్పజ్జతి; ‘అత్తనావ అత్తానం సఞ్జానామీ’తి వా అస్స సచ్చతో థేతతో దిట్ఠి ఉప్పజ్జతి; ‘అత్తనావ అనత్తానం సఞ్జానామీ’తి వా అస్స సచ్చతో థేతతో దిట్ఠి ఉప్పజ్జతి; ‘అనత్తనావ అత్తానం సఞ్జానామీ’తి వా అస్స సచ్చతో థేతతో దిట్ఠి ఉప్పజ్జతి; అథ వా పనస్స ఏవం దిట్ఠి హోతి – ‘యో మే అయం అత్తా వదో వేదేయ్యో తత్ర తత్ర కల్యాణపాపకానం కమ్మానం విపాకం పటిసంవేదేతి సో ఖో పన మే అయం అత్తా నిచ్చో ధువో సస్సతో అవిపరిణామధమ్మో సస్సతిసమం తథేవ ఠస్సతీ’తి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, దిట్ఠిగతం దిట్ఠిగహనం దిట్ఠికన్తారం దిట్ఠివిసూకం దిట్ఠివిప్ఫన్దితం దిట్ఠిసంయోజనం. దిట్ఠిసంయోజనసంయుత్తో, భిక్ఖవే, అస్సుతవా పుథుజ్జనో న పరిముచ్చతి జాతియా జరాయ మరణేన సోకేహి పరిదేవేహి దుక్ఖేహి దోమనస్సేహి ఉపాయాసేహి; ‘న పరిముచ్చతి దుక్ఖస్మా’తి వదామి.

౨౦. ‘‘సుతవా చ ఖో, భిక్ఖవే, అరియసావకో – అరియానం దస్సావీ అరియధమ్మస్స కోవిదో అరియధమ్మే సువినీతో, సప్పురిసానం దస్సావీ సప్పురిసధమ్మస్స కోవిదో సప్పురిసధమ్మే సువినీతో – మనసికరణీయే ధమ్మే పజానాతి అమనసికరణీయే ధమ్మే పజానాతి. సో మనసికరణీయే ధమ్మే పజానన్తో అమనసికరణీయే ధమ్మే పజానన్తో యే ధమ్మా న మనసికరణీయా తే ధమ్మే న మనసి కరోతి, యే ధమ్మా మనసికరణీయా తే ధమ్మే మనసి కరోతి.

‘‘కతమే చ, భిక్ఖవే, ధమ్మా న మనసికరణీయా యే ధమ్మే న మనసి కరోతి? యస్స, భిక్ఖవే, ధమ్మే మనసికరోతో అనుప్పన్నో వా కామాసవో ఉప్పజ్జతి, ఉప్పన్నో వా కామాసవో పవడ్ఢతి; అనుప్పన్నో వా భవాసవో ఉప్పజ్జతి, ఉప్పన్నో వా భవాసవో పవడ్ఢతి; అనుప్పన్నో వా అవిజ్జాసవో ఉప్పజ్జతి, ఉప్పన్నో వా అవిజ్జాసవో పవడ్ఢతి – ఇమే ధమ్మా న మనసికరణీయా, యే ధమ్మే న మనసి కరోతి.

‘‘కతమే చ, భిక్ఖవే, ధమ్మా మనసికరణీయా యే ధమ్మే మనసి కరోతి? యస్స, భిక్ఖవే, ధమ్మే మనసికరోతో అనుప్పన్నో వా కామాసవో న ఉప్పజ్జతి, ఉప్పన్నో వా కామాసవో పహీయతి; అనుప్పన్నో వా భవాసవో న ఉప్పజ్జతి, ఉప్పన్నో వా భవాసవో పహీయతి; అనుప్పన్నో వా అవిజ్జాసవో న ఉప్పజ్జతి, ఉప్పన్నో వా అవిజ్జాసవో పహీయతి – ఇమే ధమ్మా మనసికరణీయా యే ధమ్మే మనసి కరోతి.

‘‘తస్స అమనసికరణీయానం ధమ్మానం అమనసికారా మనసికరణీయానం ధమ్మానం మనసికారా అనుప్పన్నా చేవ ఆసవా న ఉప్పజ్జన్తి, ఉప్పన్నా చ ఆసవా పహీయన్తి.

౨౧. ‘‘సో ‘ఇదం దుక్ఖ’న్తి యోనిసో మనసి కరోతి, ‘అయం దుక్ఖసముదయో’తి యోనిసో మనసి కరోతి, ‘అయం దుక్ఖనిరోధో’తి యోనిసో మనసి కరోతి, ‘అయం దుక్ఖనిరోధగామినీ పటిపదా’తి యోనిసో మనసి కరోతి. తస్స ఏవం యోనిసో మనసికరోతో తీణి సంయోజనాని పహీయన్తి – సక్కాయదిట్ఠి, విచికిచ్ఛా, సీలబ్బతపరామాసో. ఇమే వుచ్చన్తి, భిక్ఖవే, ఆసవా దస్సనా పహాతబ్బా.

సంవరా పహాతబ్బాసవా

౨౨. ‘‘కతమే చ, భిక్ఖవే, ఆసవా సంవరా పహాతబ్బా? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పటిసఙ్ఖా యోనిసో చక్ఖున్ద్రియసంవరసంవుతో విహరతి. యఞ్హిస్స, భిక్ఖవే, చక్ఖున్ద్రియసంవరం అసంవుతస్స విహరతో ఉప్పజ్జేయ్యుం ఆసవా విఘాతపరిళాహా, చక్ఖున్ద్రియసంవరం సంవుతస్స విహరతో ఏవంస తే ఆసవా విఘాతపరిళాహా న హోన్తి. పటిసఙ్ఖా యోనిసో సోతిన్ద్రియసంవరసంవుతో విహరతి…పే… ఘానిన్ద్రియసంవరసంవుతో విహరతి…పే… జివ్హిన్ద్రియసంవరసంవుతో విహరతి…పే… కాయిన్ద్రియసంవరసంవుతో విహరతి…పే… మనిన్ద్రియసంవరసంవుతో విహరతి. యఞ్హిస్స, భిక్ఖవే, మనిన్ద్రియసంవరం అసంవుతస్స విహరతో ఉప్పజ్జేయ్యుం ఆసవా విఘాతపరిళాహా, మనిన్ద్రియసంవరం సంవుతస్స విహరతో ఏవంస తే ఆసవా విఘాతపరిళాహా న హోన్తి.

‘‘యఞ్హిస్స, భిక్ఖవే, సంవరం అసంవుతస్స విహరతో ఉప్పజ్జేయ్యుం ఆసవా విఘాతపరిళాహా, సంవరం సంవుతస్స విహరతో ఏవంస తే ఆసవా విఘాతపరిళాహా న హోన్తి. ఇమే వుచ్చన్తి, భిక్ఖవే, ఆసవా సంవరా పహాతబ్బా.

పటిసేవనా పహాతబ్బాసవా

౨౩. ‘‘కతమే చ, భిక్ఖవే, ఆసవా పటిసేవనా పహాతబ్బా? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పటిసఙ్ఖా యోనిసో చీవరం పటిసేవతి – ‘యావదేవ సీతస్స పటిఘాతాయ, ఉణ్హస్స పటిఘాతాయ, డంసమకసవాతాతపసరీంసప- [సిరింసప (సీ. స్యా. పీ.)] సమ్ఫస్సానం పటిఘాతాయ, యావదేవ హిరికోపీనప్పటిచ్ఛాదనత్థం’.

‘‘పటిసఙ్ఖా యోనిసో పిణ్డపాతం పటిసేవతి – ‘నేవ దవాయ, న మదాయ, న మణ్డనాయ, న విభూసనాయ, యావదేవ ఇమస్స కాయస్స ఠితియా యాపనాయ, విహింసూపరతియా, బ్రహ్మచరియానుగ్గహాయ, ఇతి పురాణఞ్చ వేదనం పటిహఙ్ఖామి నవఞ్చ వేదనం న ఉప్పాదేస్సామి, యాత్రా చ మే భవిస్సతి అనవజ్జతా చ ఫాసువిహారో చ’ [చాతి (సీ.)].

‘‘పటిసఙ్ఖా యోనిసో సేనాసనం పటిసేవతి – ‘యావదేవ సీతస్స పటిఘాతాయ, ఉణ్హస్స పటిఘాతాయ, డంసమకసవాతాతపసరీంసపసమ్ఫస్సానం పటిఘాతాయ, యావదేవ ఉతుపరిస్సయవినోదనపటిసల్లానారామత్థం’.

‘‘పటిసఙ్ఖా యోనిసో గిలానప్పచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారం పటిసేవతి – ‘యావదేవ ఉప్పన్నానం వేయ్యాబాధికానం వేదనానం పటిఘాతాయ, అబ్యాబజ్ఝపరమతాయ’ [అబ్యాపజ్ఝపరమతాయ (సీ. స్యా. పీ.), అబ్యాపజ్జపరమతాయ (క.)].

‘‘యఞ్హిస్స, భిక్ఖవే, అప్పటిసేవతో ఉప్పజ్జేయ్యుం ఆసవా విఘాతపరిళాహా, పటిసేవతో ఏవంస తే ఆసవా విఘాతపరిళాహా న హోన్తి. ఇమే వుచ్చన్తి, భిక్ఖవే, ఆసవా పటిసేవనా పహాతబ్బా.

అధివాసనా పహాతబ్బాసవా

౨౪. ‘‘కతమే చ, భిక్ఖవే, ఆసవా అధివాసనా పహాతబ్బా? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పటిసఙ్ఖా యోనిసో ఖమో హోతి సీతస్స ఉణ్హస్స, జిఘచ్ఛాయ పిపాసాయ. డంసమకసవాతాతపసరీంసపసమ్ఫస్సానం, దురుత్తానం దురాగతానం వచనపథానం, ఉప్పన్నానం సారీరికానం వేదనానం దుక్ఖానం తిబ్బానం [తిప్పానం (సీ. స్యా. పీ.)] ఖరానం కటుకానం అసాతానం అమనాపానం పాణహరానం అధివాసకజాతికో హోతి.

‘‘యఞ్హిస్స, భిక్ఖవే, అనధివాసయతో ఉప్పజ్జేయ్యుం ఆసవా విఘాతపరిళాహా, అధివాసయతో ఏవంస తే ఆసవా విఘాతపరిళాహా న హోన్తి. ఇమే వుచ్చన్తి, భిక్ఖవే, ఆసవా అధివాసనా పహాతబ్బా.

పరివజ్జనా పహాతబ్బాసవా

౨౫. ‘‘కతమే చ, భిక్ఖవే, ఆసవా పరివజ్జనా పహాతబ్బా? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పటిసఙ్ఖా యోనిసో చణ్డం హత్థిం పరివజ్జేతి, చణ్డం అస్సం పరివజ్జేతి, చణ్డం గోణం పరివజ్జేతి, చణ్డం కుక్కురం పరివజ్జేతి, అహిం ఖాణుం కణ్టకట్ఠానం సోబ్భం పపాతం చన్దనికం ఓళిగల్లం. యథారూపే అనాసనే నిసిన్నం యథారూపే అగోచరే చరన్తం యథారూపే పాపకే మిత్తే భజన్తం విఞ్ఞూ సబ్రహ్మచారీ పాపకేసు ఠానేసు ఓకప్పేయ్యుం, సో తఞ్చ అనాసనం తఞ్చ అగోచరం తే చ పాపకే మిత్తే పటిసఙ్ఖా యోనిసో పరివజ్జేతి.

‘‘యఞ్హిస్స, భిక్ఖవే, అపరివజ్జయతో ఉప్పజ్జేయ్యుం ఆసవా విఘాతపరిళాహా, పరివజ్జయతో ఏవంస తే ఆసవా విఘాతపరిళాహా న హోన్తి. ఇమే వుచ్చన్తి, భిక్ఖవే, ఆసవా పరివజ్జనా పహాతబ్బా.

వినోదనా పహాతబ్బాసవా

౨౬. ‘‘కతమే చ, భిక్ఖవే, ఆసవా వినోదనా పహాతబ్బా? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పటిసఙ్ఖా యోనిసో ఉప్పన్నం కామవితక్కం నాధివాసేతి పజహతి వినోదేతి బ్యన్తీకరోతి అనభావం గమేతి, ఉప్పన్నం బ్యాపాదవితక్కం…పే… ఉప్పన్నం విహింసావితక్కం…పే… ఉప్పన్నుప్పన్నే పాపకే అకుసలే ధమ్మే నాధివాసేతి పజహతి వినోదేతి బ్యన్తీకరోతి అనభావం గమేతి.

‘‘యఞ్హిస్స, భిక్ఖవే, అవినోదయతో ఉప్పజ్జేయ్యుం ఆసవా విఘాతపరిళాహా, వినోదయతో ఏవంస తే ఆసవా విఘాతపరిళాహా న హోన్తి. ఇమే వుచ్చన్తి, భిక్ఖవే, ఆసవా వినోదనా పహాతబ్బా.

భావనా పహాతబ్బాసవా

౨౭. ‘‘కతమే చ, భిక్ఖవే, ఆసవా భావనా పహాతబ్బా? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పటిసఙ్ఖా యోనిసో సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి వివేకనిస్సితం విరాగనిస్సితం నిరోధనిస్సితం వోస్సగ్గపరిణామిం; పటిసఙ్ఖా యోనిసో ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి…పే… వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి… పీతిసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి… పస్సద్ధిసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి… సమాధిసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి… ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి వివేకనిస్సితం విరాగనిస్సితం నిరోధనిస్సితం వోస్సగ్గపరిణామిం.

‘‘యఞ్హిస్స, భిక్ఖవే, అభావయతో ఉప్పజ్జేయ్యుం ఆసవా విఘాతపరిళాహా, భావయతో ఏవంస తే ఆసవా విఘాతపరిళాహా న హోన్తి. ఇమే వుచ్చన్తి, భిక్ఖవే, ఆసవా భావనా పహాతబ్బా.

౨౮. ‘‘యతో ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో యే ఆసవా దస్సనా పహాతబ్బా తే దస్సనా పహీనా హోన్తి, యే ఆసవా సంవరా పహాతబ్బా తే సంవరా పహీనా హోన్తి, యే ఆసవా పటిసేవనా పహాతబ్బా తే పటిసేవనా పహీనా హోన్తి, యే ఆసవా అధివాసనా పహాతబ్బా తే అధివాసనా పహీనా హోన్తి, యే ఆసవా పరివజ్జనా పహాతబ్బా తే పరివజ్జనా పహీనా హోన్తి, యే ఆసవా వినోదనా పహాతబ్బా తే వినోదనా పహీనా హోన్తి, యే ఆసవా భావనా పహాతబ్బా తే భావనా పహీనా హోన్తి; అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే – ‘భిక్ఖు సబ్బాసవసంవరసంవుతో విహరతి, అచ్ఛేచ్ఛి [అచ్ఛేజ్జి (క.)] తణ్హం, వివత్తయి [వావత్తయి (సీ. పీ.)] సంయోజనం, సమ్మా మానాభిసమయా అన్తమకాసి దుక్ఖస్సా’’’తి.

ఇదమవోచ భగవా. అత్తమనా తే భిక్ఖూ భగవతో భాసితం అభినన్దున్తి.

సబ్బాసవసుత్తం నిట్ఠితం దుతియం.