౮. విసాఖాసుత్తం

౭౮. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి పుబ్బారామే మిగారమాతుపాసాదే. తేన ఖో పన సమయేన విసాఖాయ మిగారమాతుయా నత్తా కాలఙ్కతా హోతి పియా మనాపా. అథ ఖో విసాఖా మిగారమాతా అల్లవత్థా అల్లకేసా దివా దివస్స యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో విసాఖం మిగారమాతరం భగవా ఏతదవోచ –

‘‘హన్ద కుతో ను త్వం, విసాఖే, ఆగచ్ఛసి అల్లవత్థా అల్లకేసా ఇధూపసఙ్కన్తా దివా దివస్సా’’తి? ‘‘నత్తా మే, భన్తే, పియా మనాపా కాలఙ్కతా. తేనాహం అల్లవత్థా అల్లకేసా ఇధూపసఙ్కన్తా దివా దివస్సా’’తి. ‘‘ఇచ్ఛేయ్యాసి త్వం, విసాఖే, యావతికా [యావతకా (?)] సావత్థియా మనుస్సా తావతికే [తావతకే (?)] పుత్తే చ నత్తారో చా’’తి? ‘‘ఇచ్ఛేయ్యాహం, భగవా [ఇచ్ఛేయ్యాహం భన్తే భగవా (స్యా.)] యావతికా సావత్థియా మనుస్సా తావతికే పుత్తే చ నత్తారో చా’’తి.

‘‘కీవబహుకా పన, విసాఖే, సావత్థియా మనుస్సా దేవసికం కాలం కరోన్తీ’’తి? ‘‘దసపి, భన్తే, సావత్థియా మనుస్సా దేవసికం కాలం కరోన్తి; నవపి, భన్తే… అట్ఠపి, భన్తే… సత్తపి, భన్తే… ఛపి, భన్తే… పఞ్చపి, భన్తే… చత్తారోపి, భన్తే… తీణిపి, భన్తే… ద్వేపి, భన్తే, సావత్థియా మనుస్సా దేవసికం కాలం కరోన్తి. ఏకోపి, భన్తే, సావత్థియా మనుస్సో దేవసికం కాలం కరోతి. అవివిత్తా, భన్తే, సావత్థి మనుస్సేహి కాలం కరోన్తేహీ’’తి.

‘‘తం కిం మఞ్ఞసి, విసాఖే, అపి ను త్వం కదాచి కరహచి అనల్లవత్థా వా భవేయ్యాసి అనల్లకేసా వా’’తి? ‘‘నో హేతం, భన్తే. అలం మే, భన్తే, తావ బహుకేహి పుత్తేహి చ నత్తారేహి చా’’తి.

‘‘యేసం ఖో, విసాఖే, సతం పియాని, సతం తేసం దుక్ఖాని; యేసం నవుతి పియాని, నవుతి తేసం దుక్ఖాని; యేసం అసీతి పియాని, అసీతి తేసం దుక్ఖాని; యేసం సత్తతి పియాని, సత్తతి తేసం దుక్ఖాని; యేసం సట్ఠి పియాని, సట్ఠి తేసం దుక్ఖాని; యేసం పఞ్ఞాసం పియాని, పఞ్ఞాసం తేసం దుక్ఖాని; యేసం చత్తారీసం పియాని, చత్తారీసం తేసం దుక్ఖాని, యేసం తింసం పియాని, తింసం తేసం దుక్ఖాని; యేసం వీసతి పియాని, వీసతి తేసం దుక్ఖాని, యేసం దస పియాని, దస తేసం దుక్ఖాని; యేసం నవ పియాని, నవ తేసం దుక్ఖాని; యేసం అట్ఠ పియాని, అట్ఠ తేసం దుక్ఖాని; యేసం సత్త పియాని, సత్త తేసం దుక్ఖాని; యేసం ఛ పియాని, ఛ తేసం దుక్ఖాని; యేసం పఞ్చ పియాని, పఞ్చ తేసం దుక్ఖాని; యేసం చత్తారి పియాని, చత్తారి తేసం దుక్ఖాని; యేసం తీణి పియాని, తీణి తేసం దుక్ఖాని; యేసం ద్వే పియాని, ద్వే తేసం దుక్ఖాని; యేసం ఏకం పియం, ఏకం తేసం దుక్ఖం; యేసం నత్థి పియం, నత్థి తేసం దుక్ఖం, అసోకా తే విరజా అనుపాయాసాతి వదామీ’’తి.

అథ ఖో భగవా ఏతమత్థం విదిత్వా తాయం వేలాయం ఇమం ఉదానం ఉదానేసి –

‘‘యే కేచి సోకా పరిదేవితా వా,

దుక్ఖా చ [దుక్ఖా వ (అట్ఠ.)] లోకస్మిమనేకరూపా;

పియం పటిచ్చప్పభవన్తి ఏతే,

పియే అసన్తే న భవన్తి ఏతే.

‘‘తస్మా హి తే సుఖినో వీతసోకా,

యేసం పియం నత్థి కుహిఞ్చి లోకే;

తస్మా అసోకం విరజం పత్థయానో,

పియం న కయిరాథ కుహిఞ్చి లోకే’’తి. అట్ఠమం;