౭. చూళవగ్గో

౧. పఠమలకుణ్డకభద్దియసుత్తం

౬౧. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా సారిపుత్తో ఆయస్మన్తం లకుణ్డకభద్దియం అనేకపరియాయేన ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సేతి సమాదపేతి [సమాదాపేతి (?)] సముత్తేజేతి సమ్పహంసేతి.

అథ ఖో ఆయస్మతో లకుణ్డకభద్దియస్స ఆయస్మతా సారిపుత్తేన అనేకపరియాయేన ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సియమానస్స సమాదపియమానస్స సముత్తేజియమానస్స సమ్పహంసియమానస్స అనుపాదాయ ఆసవేహి చిత్తం విముచ్చి.

అద్దసా ఖో భగవా ఆయస్మన్తం లకుణ్డకభద్దియం ఆయస్మతా సారిపుత్తేన అనేకపరియాయేన ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సియమానం సమాదపియమానం సముత్తేజియమానం సమ్పహంసియమానం అనుపాదాయ ఆసవేహి చిత్తం విముత్తం [విముత్తచిత్తం (?)].

అథ ఖో భగవా ఏతమత్థం విదిత్వా తాయం వేలాయం ఇమం ఉదానం ఉదానేసి –

‘‘ఉద్ధం అధో సబ్బధి విప్పముత్తో, అయంహమస్మీతి [అయమహమస్మీతి (సీ. స్యా. పీ.)] అనానుపస్సీ;

ఏవం విముత్తో ఉదతారి ఓఘం, అతిణ్ణపుబ్బం అపునబ్భవాయా’’తి. పఠమం;

౨. దుతియలకుణ్డకభద్దియసుత్తం

౬౨. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా సారిపుత్తో ఆయస్మన్తం లకుణ్డకభద్దియం సేఖం [సేక్ఖోతి (స్యా.), సేఖోతి (పీ.)] మఞ్ఞమానో భియ్యోసోమత్తాయ అనేకపరియాయేన ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సేతి సమాదపేతి సముత్తేజేతి సమ్పహంసేతి.

అద్దసా ఖో భగవా ఆయస్మన్తం సారిపుత్తం ఆయస్మన్తం లకుణ్డకభద్దియం సేఖం మఞ్ఞమానం భియ్యోసోమత్తాయ అనేకపరియాయేన ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సేన్తం సమాదపేన్తం సముత్తేజేన్తం సమ్పహంసేన్తం.

అథ ఖో భగవా ఏతమత్థం విదిత్వా తాయం వేలాయం ఇమం ఉదానం ఉదానేసి –

‘‘అచ్ఛేచ్ఛి [అచ్ఛేజ్జి (క. సీ.), అచ్ఛిజ్జి (క. సీ. స్యా.), అఛిజ్జి (క.)] వట్టం బ్యగా నిరాసం, విసుక్ఖా సరితా న సన్దతి;

ఛిన్నం వట్టం న వత్తతి, ఏసేవన్తో దుక్ఖస్సా’’తి. దుతియం;

౩. పఠమసత్తసుత్తం

౬౩. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన సావత్థియా మనుస్సా యేభుయ్యేన కామేసు అతివేలం సత్తా ( ) [(హోన్తి) (బహూసు) అట్ఠకథాయ సంసన్దేతబ్బం] రత్తా గిద్ధా గధితా [గథితా (సీ.)] ముచ్ఛితా అజ్ఝోపన్నా సమ్మత్తకజాతా కామేసు విహరన్తి.

అథ ఖో సమ్బహులా భిక్ఖూ పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ సావత్థియం పిణ్డాయ పావిసింసు. సావత్థియం పిణ్డాయ చరిత్వా పచ్ఛాభత్తం పిణ్డపాతపటిక్కన్తా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. ఏకమన్తం నిసిన్నా ఖో తే భిక్ఖూ భగవన్తం ఏతదవోచుం – ‘‘ఇధ, భన్తే, సావత్థియా మనుస్సా యేభుయ్యేన కామేసు అతివేలం సత్తా రత్తా గిద్ధా గధితా ముచ్ఛితా అజ్ఝోపన్నా సమ్మత్తకజాతా కామేసు విహరన్తీ’’తి.

అథ ఖో భగవా ఏతమత్థం విదిత్వా తాయం వేలాయం ఇమం ఉదానం ఉదానేసి –

‘‘కామేసు సత్తా కామసఙ్గసత్తా,

సంయోజనే వజ్జమపస్సమానా;

న హి జాతు సంయోజనసఙ్గసత్తా,

ఓఘం తరేయ్యుం విపులం మహన్త’’న్తి. తతియం;

౪. దుతియసత్తసుత్తం

౬౪. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన సావత్థియా మనుస్సా యేభుయ్యేన కామేసు సత్తా ( ) [(హోన్తి) (బహూసు) అట్ఠకథాయ సంసన్దేతబ్బం] రత్తా గిద్ధా గధితా ముచ్ఛితా అజ్ఝోపన్నా అన్ధీకతా సమ్మత్తకజాతా కామేసు విహరన్తి.

అథ ఖో భగవా పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ సావత్థిం పిణ్డాయ పావిసి. అద్దసా ఖో భగవా సావత్థియా తే మనుస్సే యేభుయ్యేన కామేసు సత్తే రత్తే గిద్ధే గధితే ముచ్ఛితే అజ్ఝోపన్నే అన్ధీకతే సమ్మత్తకజాతే కామేసు విహరన్తే.

అథ ఖో భగవా ఏతమత్థం విదిత్వా తాయం వేలాయం ఇమం ఉదానం ఉదానేసి –

‘‘కామన్ధా జాలసఞ్ఛన్నా, తణ్హాఛదనఛాదితా;

పమత్తబన్ధునా బద్ధా, మచ్ఛావ కుమినాముఖే;

జరామరణమన్వేన్తి [జరామరణం గచ్ఛన్తి (సీ. స్యా.)], వచ్ఛో ఖీరపకోవ మాతర’’న్తి. చతుత్థం;

౫. అపరలకుణ్డకభద్దియసుత్తం

౬౫. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా లకుణ్డకభద్దియో సమ్బహులానం భిక్ఖూనం పిట్ఠితో పిట్ఠితో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి.

అద్దసా ఖో భగవా ఆయస్మన్తం లకుణ్డకభద్దియం దూరతోవ సమ్బహులానం భిక్ఖూనం పిట్ఠితో పిట్ఠితో ఆగచ్ఛన్తం దుబ్బణ్ణం దుద్దసికం ఓకోటిమకం యేభుయ్యేన భిక్ఖూనం పరిభూతరూపం. దిస్వాన భిక్ఖూ ఆమన్తేసి –

‘‘పస్సథ నో తుమ్హే, భిక్ఖవే, ఏతం భిక్ఖుం దూరతోవ సమ్బహులానం భిక్ఖూనం పిట్ఠితో పిట్ఠితో ఆగచ్ఛన్తం దుబ్బణ్ణం దుద్దసికం ఓకోటిమకం యేభుయ్యేన భిక్ఖూనం పరిభూతరూప’’న్తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి.

‘‘ఏసో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు మహిద్ధికో మహానుభావో. న చ సా సమాపత్తి సులభరూపా యా తేన భిక్ఖునా అసమాపన్నపుబ్బా. యస్స చత్థాయ [యస్సత్థాయ (సీ. క.)] కులపుత్తా సమ్మదేవ అగారస్మా అనగారియం పబ్బజన్తి తదనుత్తరం బ్రహ్మచరియపరియోసానం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతీ’’తి.

అథ ఖో భగవా ఏతమత్థం విదిత్వా తాయం వేలాయం ఇమం ఉదానం ఉదానేసి –

‘‘నేలఙ్గో సేతపచ్ఛాదో, ఏకారో వత్తతీ రథో;

అనీఘం పస్స ఆయన్తం, ఛిన్నసోతం అబన్ధన’’న్తి. పఞ్చమం;

౬. తణ్హాసఙ్ఖయసుత్తం

౬౬. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా అఞ్ఞాసికోణ్డఞ్ఞో [అఞ్ఞాతకోణ్డఞ్ఞో (సబ్బత్థ)] భగవతో అవిదూరే నిసిన్నో హోతి పల్లఙ్కం ఆభుజిత్వా ఉజుం కాయం పణిధాయ తణ్హాసఙ్ఖయవిముత్తిం పచ్చవేక్ఖమానో.

అద్దసా ఖో భగవా ఆయస్మన్తం అఞ్ఞాసికోణ్డఞ్ఞం అవిదూరే నిసిన్నం పల్లఙ్కం ఆభుజిత్వా ఉజుం కాయం పణిధాయ తణ్హాసఙ్ఖయవిముత్తిం పచ్చవేక్ఖమానం.

అథ ఖో భగవా ఏతమత్థం విదిత్వా తాయం వేలాయం ఇమం ఉదానం ఉదానేసి –

‘‘యస్స మూలం ఛమా నత్థి, పణ్ణా నత్థి కుతో లతా;

తం ధీరం బన్ధనా ముత్తం, కో తం నిన్దితుమరహతి;

దేవాపి నం పసంసన్తి, బ్రహ్మునాపి పసంసితో’’తి. ఛట్ఠం;

౭. పపఞ్చఖయసుత్తం

౬౭. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన భగవా అత్తనో పపఞ్చసఞ్ఞాసఙ్ఖాపహానం పచ్చవేక్ఖమానో నిసిన్నో హోతి.

అథ ఖో భగవా అత్తనో పపఞ్చసఞ్ఞాసఙ్ఖాపహానం విదిత్వా తాయం వేలాయం ఇమం ఉదానం ఉదానేసి –

‘‘యస్స పపఞ్చా ఠితి చ నత్థి,

సన్దానం పలిఘఞ్చ వీతివత్తో;

తం నిత్తణ్హం మునిం చరన్తం,

నావజానాతి సదేవకోపి లోకో’’తి. సత్తమం;

౮. కచ్చానసుత్తం

౬౮. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా మహాకచ్చానో భగవతో అవిదూరే నిసిన్నో హోతి పల్లఙ్కం ఆభుజిత్వా ఉజుం కాయం పణిధాయ కాయగతాయ సతియా అజ్ఝత్తం పరిముఖం సూపట్ఠితాయ.

అద్దసా ఖో భగవా ఆయస్మన్తం మహాకచ్చానం అవిదూరే నిసిన్నం పల్లఙ్కం ఆభుజిత్వా ఉజుం కాయం పణిధాయ కాయగతాయ సతియా అజ్ఝత్తం పరిముఖం సూపట్ఠితాయ.

అథ ఖో భగవా ఏతమత్థం విదిత్వా తాయం వేలాయం ఇమం ఉదానం ఉదానేసి –

‘‘యస్స సియా సబ్బదా సతి,

సతతం కాయగతా ఉపట్ఠితా;

నో చస్స నో చ మే సియా,

న భవిస్సతి న చ మే భవిస్సతి;

అనుపుబ్బవిహారి తత్థ సో,

కాలేనేవ తరే విసత్తిక’’న్తి. అట్ఠమం;

౯. ఉదపానసుత్తం

౬౯. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా మల్లేసు చారికం చరమానో మహతా భిక్ఖుసఙ్ఘేన సద్ధిం యేన థూణం [థూనం (సీ. స్యా. పీ.)] నామ మల్లానం బ్రాహ్మణగామో తదవసరి. అస్సోసుం ఖో థూణేయ్యకా బ్రాహ్మణగహపతికా – ‘‘సమణో ఖలు, భో, గోతమో సక్యపుత్తో సక్యకులా పబ్బజితో మల్లేసు చారికం చరమానో మహతా భిక్ఖుసఙ్ఘేన సద్ధిం థూణం అనుప్పత్తో’’తి.( ) [(అథ ఖో తే థూణేయ్యకా బ్రాహ్మణగహపతికా) (?)] ఉదపానం తిణస్స చ భుసస్స చ యావ ముఖతో పూరేసుం – ‘‘మా తే ముణ్డకా సమణకా పానీయం అపంసూ’’తి.

అథ ఖో భగవా మగ్గా ఓక్కమ్మ యేన రుక్ఖమూలం తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీది. నిసజ్జ ఖో భగవా ఆయస్మన్తం ఆనన్దం ఆమన్తేసి – ‘‘ఇఙ్ఘ మే త్వం, ఆనన్ద, ఏతమ్హా ఉదపానా పానీయం ఆహరా’’తి.

ఏవం వుత్తే, ఆయస్మా ఆనన్దో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘ఇదాని సో, భన్తే, ఉదపానో థూణేయ్యకేహి బ్రాహ్మణగహపతికేహి తిణస్స చ భుసస్స చ యావ ముఖతో పూరితో – ‘మా తే ముణ్డకా సమణకా పానీయం అపంసూ’’’తి.

దుతియమ్పి ఖో…పే… తతియమ్పి ఖో భగవా ఆయస్మన్తం ఆనన్దం ఆమన్తేసి – ‘‘ఇఙ్ఘ మే త్వం, ఆనన్ద, ఏతమ్హా ఉదపానా పానీయం ఆహరా’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవతో పటిస్సుత్వా పత్తం గహేత్వా యేన సో ఉదపానో తేనుపసఙ్కమి. అథ ఖో సో ఉదపానో ఆయస్మన్తే ఆనన్దే ఉపసఙ్కమన్తే సబ్బం తం తిణఞ్చ భుసఞ్చ ముఖతో ఓవమిత్వా అచ్ఛస్స ఉదకస్స అనావిలస్స విప్పసన్నస్స యావ ముఖతో పూరితో విస్సన్దన్తో [విస్సన్దో (క.)] మఞ్ఞే అట్ఠాసి.

అథ ఖో ఆయస్మతో ఆనన్దస్స ఏతదహోసి – ‘‘అచ్ఛరియం వత, భో, అబ్భుతం వత, భో, తథాగతస్స మహిద్ధికతా మహానుభావతా! అయఞ్హి సో ఉదపానో మయి ఉపసఙ్కమన్తే సబ్బం తం తిణఞ్చ భుసఞ్చ ముఖతో ఓవమిత్వా అచ్ఛస్స ఉదకస్స అనావిలస్స విప్పసన్నస్స యావ ముఖతో పూరితో విస్సన్దన్తో మఞ్ఞే ఠితో’’తి!! పత్తేన పానీయం ఆదాయ యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అచ్ఛరియం, భన్తే, అబ్భుతం, భన్తే, తథాగతస్స మహిద్ధికతా మహానుభావతా! అయఞ్హి సో, భన్తే, ఉదపానో మయి ఉపసఙ్కమన్తే సబ్బం తం తిణఞ్చ భుసఞ్చ ముఖతో ఓవమిత్వా అచ్ఛస్స ఉదకస్స అనావిలస్స విప్పసన్నస్స యావ ముఖతో పూరితో విస్సన్దన్తో మఞ్ఞే అట్ఠాసి!! పివతు భగవా పానీయం, పివతు సుగతో పానీయ’’న్తి.

అథ ఖో భగవా ఏతమత్థం విదిత్వా తాయం వేలాయం ఇమం ఉదానం ఉదానేసి –

‘‘కిం కయిరా ఉదపానేన,

ఆపా చే సబ్బదా సియుం;

తణ్హాయ మూలతో ఛేత్వా,

కిస్స పరియేసనం చరే’’తి. నవమం;

౧౦. ఉతేనసుత్తం

౭౦. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా కోసమ్బియం విహరతి ఘోసితారామే. తేన ఖో పన సమయేన రఞ్ఞో ఉతేనస్స [ఉదేనస్స (సీ. స్యా. పీ.)] ఉయ్యానగతస్స అన్తేపురం దడ్ఢం హోతి, పఞ్చ చ ఇత్థిసతాని [పఞ్చ ఇత్థిసతాని (సీ. స్యా. పీ.)] కాలఙ్కతాని హోన్తి సామావతీపముఖాని.

అథ ఖో సమ్బహులా భిక్ఖూ పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ కోసమ్బిం పిణ్డాయ పావిసింసు. కోసమ్బియం పిణ్డాయ చరిత్వా పచ్ఛాభత్తం పిణ్డపాతపటిక్కన్తా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. ఏకమన్తం నిసిన్నా ఖో తే భిక్ఖూ భగవన్తం ఏతదవోచుం – ‘‘ఇధ, భన్తే, రఞ్ఞో ఉతేనస్స ఉయ్యానగతస్స అన్తేపురం దడ్ఢం, పఞ్చ చ ఇత్థిసతాని కాలఙ్కతాని సామావతీపముఖాని. తాసం, భన్తే, ఉపాసికానం కా గతి కో అభిసమ్పరాయో’’తి?

‘‘సన్తేత్థ, భిక్ఖవే, ఉపాసికాయో సోతాపన్నా, సన్తి సకదాగామినియో, సన్తి అనాగామినియో. సబ్బా తా, భిక్ఖవే, ఉపాసికాయో అనిప్ఫలా కాలఙ్కతా’’తి.

అథ ఖో భగవా ఏతమత్థం విదిత్వా తాయం వేలాయం ఇమం ఉదానం ఉదానేసి –

‘‘మోహసమ్బన్ధనో లోకో, భబ్బరూపోవ దిస్సతి;

ఉపధిబన్ధనో [ఉపధిసమ్బన్ధనో (క. సీ.)] బాలో, తమసా పరివారితో;

సస్సతోరివ [సస్సతి వియ (క. సీ.)] ఖాయతి, పస్సతో నత్థి కిఞ్చన’’న్తి. దసమం;

తస్సుద్దానం –

ద్వే భద్దియా ద్వే చ సత్తా, లకుణ్డకో తణ్హాఖయో;

పపఞ్చఖయో చ కచ్చానో, ఉదపానఞ్చ ఉతేనోతి.

చూళవగ్గో [చుల్లవగ్గో (సీ.), చూలవగ్గో (పీ.)] సత్తమో నిట్ఠితో.