౨. నన్దసుత్తం

౨౨. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా నన్దో భగవతో భాతా మాతుచ్ఛాపుత్తో సమ్బహులానం భిక్ఖూనం ఏవమారోచేతి – ‘‘అనభిరతో అహం, ఆవుసో, బ్రహ్మచరియం చరామి; న సక్కోమి బ్రహ్మచరియం సన్ధారేతుం, సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తిస్సామీ’’తి.

అథ ఖో అఞ్ఞతరో భిక్ఖు యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో సో భిక్ఖు భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘ఆయస్మా, భన్తే, నన్దో భగవతో భాతా మాతుచ్ఛాపుత్తో సమ్బహులానం భిక్ఖూనం ఏవమారోచేతి – ‘అనభిరతో అహం, ఆవుసో, బ్రహ్మచరియం చరామి, న సక్కోమి బ్రహ్మచరియం సన్ధారేతుం, సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తిస్సామీ’’’తి.

అథ ఖో భగవా అఞ్ఞతరం భిక్ఖుం ఆమన్తేసి – ‘‘ఏహి త్వం, భిక్ఖు, మమ వచనేన నన్దం భిక్ఖుం ఆమన్తేహి – ‘సత్థా తం, ఆవుసో నన్ద, ఆమన్తేతీ’’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో సో భిక్ఖు భగవతో పటిస్సుత్వా యేనాయస్మా నన్దో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం నన్దం ఏతదవోచ – ‘‘సత్థా తం, ఆవుసో నన్ద, ఆమన్తేతీ’’తి.

‘‘ఏవమావుసో’’తి ఖో ఆయస్మా నన్దో తస్స భిక్ఖునో పటిస్సుత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో ఆయస్మన్తం నన్దం భగవా ఏతదవోచ –

‘‘సచ్చం కిర త్వం, నన్ద, సమ్బహులానం భిక్ఖూనం ఏవమారోచేసి – ‘అనభిరతో అహం, ఆవుసో, బ్రహ్మచరియం చరామి, న సక్కోమి బ్రహ్మచరియం సన్ధారేతుం, సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తిస్సామీ’’’తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి.

‘‘కిస్స పన త్వం, నన్ద, అనభిరతో బ్రహ్మచరియం చరసి, న సక్కోసి బ్రహ్మచరియం సన్ధారేతుం, సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తిస్ససీ’’తి? ‘‘సాకియానీ మం [మమ (స్యా., అట్ఠకథా ఓలోకేతబ్బా)], భన్తే, జనపదకల్యాణీ ఘరా నిక్ఖమన్తస్స [నిక్ఖమన్తం (అట్ఠకథాయం పాఠన్తరం)] ఉపడ్ఢుల్లిఖితేహి కేసేహి అపలోకేత్వా మం ఏతదవోచ – ‘తువటం ఖో, అయ్యపుత్త, ఆగచ్ఛేయ్యాసీ’తి. సో ఖో అహం, భన్తే, తమనుస్సరమానో అనభిరతో బ్రహ్మచరియం చరామి, న సక్కోమి బ్రహ్మచరియం సన్ధారేతుం, సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తిస్సామీ’’తి.

అథ ఖో భగవా ఆయస్మన్తం నన్దం బాహాయం గహేత్వా – సేయ్యథాపి నామ బలవా పురిసో సమిఞ్జితం [సమ్మిఞ్జితం (సీ. స్యా. కం. పీ.)] వా బాహం పసారేయ్య, పసారితం వా బాహం సమిఞ్జేయ్య [సమ్మిఞ్జేయ్య (సీ. స్యా. కం. పీ.)], ఏవమేవ – జేతవనే అన్తరహితో దేవేసు తావతింసేసు పాతురహోసి.

తేన ఖో పన సమయేన పఞ్చమత్తాని అచ్ఛరాసతాని సక్కస్స దేవానమిన్దస్స ఉపట్ఠానం ఆగతాని హోన్తి కకుటపాదాని. అథ ఖో భగవా ఆయస్మన్తం నన్దం ఆమన్తేసి – ‘‘పస్ససి నో త్వం, నన్ద, ఇమాని పఞ్చ అచ్ఛరాసతాని కకుటపాదానీ’’తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి.

‘‘తం కిం మఞ్ఞసి, నన్ద, కతమా ను ఖో అభిరూపతరా వా దస్సనీయతరా వా పాసాదికతరా వా, సాకియానీ వా జనపదకల్యాణీ, ఇమాని వా పఞ్చ అచ్ఛరాసతాని కకుటపాదానీ’’తి? ‘‘సేయ్యథాపి, భన్తే, పలుట్ఠమక్కటీ కణ్ణనాసచ్ఛిన్నా, ఏవమేవ ఖో, భన్తే, సాకియానీ జనపదకల్యాణీ ఇమేసం పఞ్చన్నం అచ్ఛరాసతానం ఉపనిధాయ సఙ్ఖ్యమ్పి [సఙ్ఖమ్పి (సీ.)] నోపేతి కలభాగమ్పి నోపేతి ఉపనిధిమ్పి నోపేతి. అథ ఖో ఇమాని పఞ్చ అచ్ఛరాసతాని అభిరూపతరాని చేవ దస్సనీయతరాని చ పాసాదికతరాని చా’’తి.

‘‘అభిరమ, నన్ద, అభిరమ, నన్ద! అహం తే పాటిభోగో పఞ్చన్నం అచ్ఛరాసతానం పటిలాభాయ కకుటపాదాన’’న్తి. ‘‘సచే మే, భన్తే, భగవా పాటిభోగో పఞ్చన్నం అచ్ఛరాసతానం పటిలాభాయ కకుటపాదానం, అభిరమిస్సామహం, భన్తే, భగవతి బ్రహ్మచరియే’’తి [భగవా బ్రహ్మచరియేతి (స్యా. పీ.), భగవా బ్రహ్మచరియన్తి (క.)].

అథ ఖో భగవా ఆయస్మన్తం నన్దం బాహాయం గహేత్వా – సేయ్యథాపి నామ బలవా పురిసో సమిఞ్జితం వా బాహం పసారేయ్య, పసారితం వా బాహం సమిఞ్జేయ్య, ఏవమేవ – దేవేసు తావతింసేసు అన్తరహితో జేతవనే పాతురహోసి.

అస్సోసుం ఖో భిక్ఖూ – ‘‘ఆయస్మా కిర నన్దో భగవతో భాతా మాతుచ్ఛాపుత్తో అచ్ఛరానం హేతు బ్రహ్మచరియం చరతి; భగవా కిరస్స పాటిభోగో పఞ్చన్నం అచ్ఛరాసతానం పటిలాభాయ కకుటపాదాన’’న్తి.

అథ ఖో ఆయస్మతో నన్దస్స సహాయకా భిక్ఖూ ఆయస్మన్తం నన్దం భతకవాదేన చ ఉపక్కితకవాదేన చ సముదాచరన్తి – ‘‘భతకో కిరాయస్మా నన్దో ఉపక్కితకో కిరాయస్మా నన్దో అచ్ఛరానం హేతు బ్రహ్మచరియం చరతి; భగవా కిరస్స పాటిభోగో పఞ్చన్నం అచ్ఛరాసతానం పటిలాభాయ కకుటపాదాన’’న్తి.

అథ ఖో ఆయస్మా నన్దో సహాయకానం భిక్ఖూనం భతకవాదేన చ ఉపక్కితకవాదేన చ అట్టీయమానో హరాయమానో జిగుచ్ఛమానో ఏకో వూపకట్ఠో అప్పమత్తో ఆతాపీ పహితత్తో విహరన్తో నచిరస్సేవ – యస్సత్థాయ కులపుత్తా సమ్మదేవ అగారస్మా అనగారియం పబ్బజన్తి తదనుత్తరం – బ్రహ్మచరియపరియోసానం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహాసి. ‘‘ఖీణా జాతి, వుసితం బ్రహ్మచరియం, కతం కరణీయం, నాపరం ఇత్థత్తాయా’’తి అబ్భఞ్ఞాసి. అఞ్ఞతరో ఖో పనాయస్మా నన్దో అరహతం అహోసి.

అథ ఖో అఞ్ఞతరా దేవతా అభిక్కన్తాయ రత్తియా అభిక్కన్తవణ్ణా కేవలకప్పం జేతవనం ఓభాసేత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితా ఖో సా దేవతా భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘ఆయస్మా, భన్తే, నన్దో భగవతో భాతా మాతుచ్ఛాపుత్తో ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతీ’’తి. భగవతోపి ఖో ఞాణం ఉదపాది – ‘‘నన్దో ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతీ’’తి.

అథ ఖో ఆయస్మా నన్దో తస్సా రత్తియా అచ్చయేన యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా నన్దో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘యం మే, భన్తే, భగవా పాటిభోగో పఞ్చన్నం అచ్ఛరాసతానం పటిలాభాయ కకుటపాదానం, ముఞ్చామహం, భన్తే, భగవన్తం ఏతస్మా పటిస్సవా’’తి. ‘‘మయాపి ఖో త్వం, నన్ద [ఖో తే నన్ద (సీ. స్యా. పీ.), ఖో నన్ద (క.)], చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితో – ‘నన్దో ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతీ’తి. దేవతాపి మే ఏతమత్థం ఆరోచేసి – ‘ఆయస్మా, భన్తే, నన్దో భగవతో భాతా మాతుచ్ఛాపుత్తో ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతీ’తి. యదేవ ఖో తే, నన్ద, అనుపాదాయ ఆసవేహి చిత్తం విముత్తం, అథాహం ముత్తో ఏతస్మా పటిస్సవా’’తి.

అథ ఖో భగవా ఏతమత్థం విదిత్వా తాయం వేలాయం ఇమం ఉదానం ఉదానేసి –

‘‘యస్స నిత్తిణ్ణో పఙ్కో,

మద్దితో కామకణ్టకో;

మోహక్ఖయం అనుప్పత్తో,

సుఖదుక్ఖేసు న వేధతీ స భిక్ఖూ’’తి. దుతియం;