౩. యసోజసుత్తం

౨౩. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన యసోజప్పముఖాని పఞ్చమత్తాని భిక్ఖుసతాని సావత్థిం అనుప్పత్తాని హోన్తి భగవన్తం దస్సనాయ. తేధ ఖో ఆగన్తుకా భిక్ఖూ నేవాసికేహి భిక్ఖూహి సద్ధిం పటిసమ్మోదమానా సేనాసనాని పఞ్ఞాపయమానా పత్తచీవరాని పటిసామయమానా ఉచ్చాసద్దా మహాసద్దా [ఉచ్చాసద్దమహాసద్దా (క.)] అహేసుం.

అథ ఖో భగవా ఆయస్మన్తం ఆనన్దం ఆమన్తేసి – ‘‘కే పనేతే, ఆనన్ద, ఉచ్చాసద్దా మహాసద్దా కేవట్టా మఞ్ఞే మచ్ఛవిలోపే’’తి? ‘‘ఏతాని, భన్తే, యసోజప్పముఖాని పఞ్చమత్తాని భిక్ఖుసతాని సావత్థిం అనుప్పత్తాని భగవన్తం దస్సనాయ. తేతే ఆగన్తుకా భిక్ఖూ నేవాసికేహి భిక్ఖూహి సద్ధిం పటిసమ్మోదమానా సేనాసనాని పఞ్ఞాపయమానా పత్తచీవరాని పటిసామయమానా ఉచ్చాసద్దా మహాసద్దా’’తి. ‘‘తేనహానన్ద, మమ వచనేన తే భిక్ఖూ ఆమన్తేహి – ‘సత్థా ఆయస్మన్తే ఆమన్తేతీ’’’తి.

‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవతో పటిస్సుత్వా యేన తే భిక్ఖూ తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా తే భిక్ఖూ ఏతదవోచ – ‘‘సత్థా ఆయస్మన్తే ఆమన్తేతీ’’తి. ‘‘ఏవమావుసో’’తి ఖో తే భిక్ఖూ ఆయస్మతో ఆనన్దస్స పటిస్సుత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. ఏకమన్తం నిసిన్నే ఖో తే భిక్ఖూ భగవా ఏతదవోచ –

‘‘కిం ను తుమ్హే, భిక్ఖవే, ఉచ్చాసద్దా మహాసద్దా, కేవట్టా మఞ్ఞే మచ్ఛవిలోపే’’తి? ఏవం వుత్తే, ఆయస్మా యసోజో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘ఇమాని, భన్తే, పఞ్చమత్తాని భిక్ఖుసతాని సావత్థిం అనుప్పత్తాని భగవన్తం దస్సనాయ. తేమే ఆగన్తుకా భిక్ఖూ నేవాసికేహి భిక్ఖూహి సద్ధిం పటిసమ్మోదమానా సేనాసనాని పఞ్ఞాపయమానా పత్తచీవరాని పటిసామయమానా ఉచ్చాసద్దా మహాసద్దా’’తి. ‘‘గచ్ఛథ, భిక్ఖవే, పణామేమి వో [వో పణామేమి (సబ్బత్థ) మ. ని. ౨.౧౫౭ పస్సితబ్బం]; న వో మమ సన్తికే వత్థబ్బ’’న్తి.

‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో పటిస్సుత్వా ఉట్ఠాయాసనా భగవన్తం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా సేనాసనం సంసామేత్వా [పటిసంసామేత్వా (స్యా.)] పత్తచీవరమాదాయ యేన వజ్జీ తేన చారికం పక్కమింసు. వజ్జీసు అనుపుబ్బేన చారికం చరమానా యేన వగ్గుముదా నదీ తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా వగ్గుముదాయ నదియా తీరే పణ్ణకుటియో కరిత్వా వస్సం ఉపగచ్ఛింసు.

అథ ఖో ఆయస్మా యసోజో వస్సూపగతో [వస్సూపగతే (క.)] భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘భగవతా మయం, ఆవుసో, పణామితా అత్థకామేన హితేసినా, అనుకమ్పకేన అనుకమ్పం ఉపాదాయ. హన్ద మయం, ఆవుసో, తథా విహారం కప్పేమ యథా నో విహరతం భగవా అత్తమనో అస్సా’’తి. ‘‘ఏవమావుసో’’తి ఖో తే భిక్ఖూ ఆయస్మతో యసోజస్స పచ్చస్సోసుం. అథ ఖో తే భిక్ఖూ వూపకట్ఠా అప్పమత్తా ఆతాపినో పహితత్తా విహరన్తా తేనేవన్తరవస్సేన సబ్బేవ తిస్సో విజ్జా సచ్ఛాకంసు.

అథ ఖో భగవా సావత్థియం యథాభిరన్తం విహరిత్వా యేన వేసాలీ తేన చారికం పక్కామి. అనుపుబ్బేన చారికం చరమానో యేన వేసాలీ తదవసరి. తత్ర సుదం భగవా వేసాలియం విహరతి మహావనే కూటాగారసాలాయం.

అథ ఖో భగవా వగ్గుముదాతీరియానం భిక్ఖూనం చేతసా చేతో పరిచ్చ మనసి కరిత్వా ఆయస్మన్తం ఆనన్దం ఆమన్తేసి – ‘‘ఆలోకజాతా వియ మే, ఆనన్ద, ఏసా దిసా, ఓభాసజాతా వియ మే, ఆనన్ద, ఏసా దిసా; యస్సం దిసాయం [యాయం (క.)] వగ్గుముదాతీరియా భిక్ఖూ విహరన్తి. గన్తుం అప్పటికూలాసి మే మనసి కాతుం. పహిణేయ్యాసి త్వం, ఆనన్ద, వగ్గుముదాతీరియానం భిక్ఖూనం సన్తికే దూతం – ‘సత్థా ఆయస్మన్తే ఆమన్తేతి, సత్థా ఆయస్మన్తానం దస్సనకామో’’’తి.

‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవతో పటిస్సుత్వా యేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా తం భిక్ఖుం ఏతదవోచ – ‘‘ఏహి త్వం, ఆవుసో, యేన వగ్గుముదాతీరియా భిక్ఖూ తేనుపసఙ్కమ; ఉపసఙ్కమిత్వా వగ్గుముదాతీరియే భిక్ఖూ ఏవం వదేహి – ‘సత్థా ఆయస్మన్తే ఆమన్తేతి, సత్థా ఆయస్మన్తానం దస్సనకామో’’’తి.

‘‘ఏవమావుసో’’తి ఖో సో భిక్ఖు ఆయస్మతో ఆనన్దస్స పటిస్సుత్వా – సేయ్యథాపి నామ బలవా పురిసో సమిఞ్జితం వా బాహం పసారేయ్య, పసారితం వా బాహం సమిఞ్జేయ్య, ఏవమేవ – మహావనే కూటాగారసాలాయం అన్తరహితో వగ్గుముదాయ నదియా తీరే తేసం భిక్ఖూనం పురతో పాతురహోసి. అథ ఖో సో భిక్ఖు వగ్గుముదాతీరియే భిక్ఖూ ఏతదవోచ – ‘‘సత్థా ఆయస్మన్తే ఆమన్తేతి, సత్థా ఆయస్మన్తానం దస్సనకామో’’తి.

‘‘ఏవమావుసో’’తి ఖో తే భిక్ఖూ తస్స భిక్ఖునో పటిస్సుత్వా సేనాసనం సంసామేత్వా పత్తచీవరమాదాయ – సేయ్యథాపి నామ బలవా పురిసో సమిఞ్జితం వా బాహం పసారేయ్య, పసారితం వా బాహం సమిఞ్జేయ్య, ఏవమేవ – వగ్గుముదాయ నదియా తీరే అన్తరహితా మహావనే కూటాగారసాలాయం భగవతో సమ్ముఖే పాతురహేసుం. తేన ఖో పన సమయేన భగవా ఆనేఞ్జేన సమాధినా నిసిన్నో హోతి. అథ ఖో తేసం భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘కతమేన ను ఖో భగవా విహారేన ఏతరహి విహరతీ’’తి? అథ ఖో తేసం భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘ఆనేఞ్జేన ఖో భగవా విహారేన ఏతరహి విహరతీ’’తి. సబ్బేవ ఆనేఞ్జసమాధినా నిసీదింసు.

అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో అభిక్కన్తాయ రత్తియా, నిక్ఖన్తే పఠమే యామే, ఉట్ఠాయాసనా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం [చీవరం (సబ్బత్థ)] కరిత్వా యేన భగవా తేనఞ్జలిం పణామేత్వా భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అభిక్కన్తా, భన్తే, రత్తి; నిక్ఖన్తో పఠమో యామో; చిరనిసిన్నా ఆగన్తుకా భిక్ఖూ; పటిసమ్మోదతు, భన్తే, భగవా ఆగన్తుకేహి భిక్ఖూహీ’’తి. ఏవం వుత్తే, భగవా తుణ్హీ అహోసి.

దుతియమ్పి ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో అభిక్కన్తాయ రత్తియా, నిక్ఖన్తే మజ్ఝిమే యామే, ఉట్ఠాయాసనా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా యేన భగవా తేనఞ్జలిం పణామేత్వా భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అభిక్కన్తా, భన్తే, రత్తి; నిక్ఖన్తో మజ్ఝిమో యామో; చిరనిసిన్నా ఆగన్తుకా భిక్ఖూ; పటిసమ్మోదతు, భన్తే, భగవా ఆగన్తుకేహి భిక్ఖూహీ’’తి. దుతియమ్పి ఖో భగవా తుణ్హీ అహోసి.

తతియమ్పి ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో అభిక్కన్తాయ రత్తియా, నిక్ఖన్తే పచ్ఛిమే యామే, ఉద్ధస్తే అరుణే, నన్దిముఖియా రత్తియా ఉట్ఠాయాసనా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా యేన భగవా తేనఞ్జలిం పణామేత్వా భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అభిక్కన్తా, భన్తే, రత్తి; నిక్ఖన్తో పచ్ఛిమో యామో; ఉద్ధస్తో అరుణో; నన్దిముఖీ రత్తి; చిరనిసిన్నా ఆగన్తుకా భిక్ఖూ; పటిసమ్మోదతు, భన్తే, భగవా, ఆగన్తుకేహి భిక్ఖూహీ’’తి.

అథ ఖో భగవా తమ్హా సమాధిమ్హా వుట్ఠహిత్వా ఆయస్మన్తం ఆనన్దం ఆమన్తేసి – ‘‘సచే ఖో త్వం, ఆనన్ద, జానేయ్యాసి ఏత్తకమ్పి తే నప్పటిభాసేయ్య [నప్పటిభేయ్య (?)]. అహఞ్చ, ఆనన్ద, ఇమాని చ పఞ్చ భిక్ఖుసతాని సబ్బేవ ఆనేఞ్జసమాధినా నిసీదిమ్హా’’తి.

అథ ఖో భగవా ఏతమత్థం విదిత్వా తాయం వేలాయం ఇమం ఉదానం ఉదానేసి –

‘‘యస్స జితో కామకణ్టకో,

అక్కోసో చ వధో చ బన్ధనఞ్చ;

పబ్బతోవ [పబ్బతో వియ (సీ. స్యా. పీ.)] సో ఠితో అనేజో,

సుఖదుక్ఖేసు న వేధతీ స భిక్ఖూ’’తి. తతియం;