౧౦. లోకసుత్తం

౩౦. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా ఉరువేలాయం విహరతి నజ్జా నేరఞ్జరాయ తీరే బోధిరుక్ఖమూలే పఠమాభిసమ్బుద్ధో. తేన ఖో పన సమయేన భగవా సత్తాహం ఏకపల్లఙ్కేన నిసిన్నో హోతి విముత్తిసుఖపటిసంవేదీ.

అథ ఖో భగవా తస్స సత్తాహస్స అచ్చయేన తమ్హా సమాధిమ్హా వుట్ఠహిత్వా బుద్ధచక్ఖునా లోకం వోలోకేసి. అద్దసా ఖో భగవా బుద్ధచక్ఖునా వోలోకేన్తో సత్తే అనేకేహి సన్తాపేహి సన్తప్పమానే, అనేకేహి చ పరిళాహేహి పరిడయ్హమానే – రాగజేహిపి, దోసజేహిపి, మోహజేహిపి [మోహజేహిపీతి (సబ్బత్థ)].

అథ ఖో భగవా ఏతమత్థం విదిత్వా తాయం వేలాయం ఇమం ఉదానం ఉదానేసి –

‘‘అయం లోకో సన్తాపజాతో,

ఫస్సపరేతో రోగం వదతి అత్తతో;

యేన యేన హి మఞ్ఞతి [యేన హి మఞ్ఞతి (స్యా. పీ.)],

తతో తం హోతి అఞ్ఞథా.

‘‘అఞ్ఞథాభావీ భవసత్తో లోకో,

భవపరేతో భవమేవాభినన్దతి;

యదభినన్దతి తం భయం,

యస్స భాయతి తం దుక్ఖం;

భవవిప్పహానాయ ఖో పనిదం బ్రహ్మచరియం వుస్సతి’’.

‘‘‘యే హి కేచి సమణా వా బ్రాహ్మణా వా భవేన భవస్స విప్పమోక్ఖమాహంసు, సబ్బే తే అవిప్పముత్తా భవస్మా’తి వదామి. ‘యే వా పన కేచి సమణా వా బ్రాహ్మణా వా విభవేన భవస్స నిస్సరణమాహంసు, సబ్బే తే అనిస్సటా భవస్మా’తి వదామి.

‘‘ఉపధిఞ్హి పటిచ్చ దుక్ఖమిదం సమ్భోతి, సబ్బుపాదానక్ఖయా నత్థి దుక్ఖస్స సమ్భవో. లోకమిమం పస్స; పుథూ అవిజ్జాయ పరేతా భూతా భూతరతా అపరిముత్తా; యే హి కేచి భవా సబ్బధి సబ్బత్థతాయ సబ్బే తే భవా అనిచ్చా దుక్ఖా విపరిణామధమ్మా’’తి.

‘‘ఏవమేతం యథాభూతం, సమ్మప్పఞ్ఞాయ పస్సతో;

భవతణ్హా పహీయతి, విభవం నాభినన్దతి.

‘‘సబ్బసో తణ్హానం ఖయా,

అసేసవిరాగనిరోధో నిబ్బానం;

తస్స నిబ్బుతస్స భిక్ఖునో,

అనుపాదా [అనుపాదానా (సీ.)] పునబ్భవో న హోతి;

అభిభూతో మారో విజితసఙ్గామో,

ఉపచ్చగా సబ్బభవాని తాదీ’’తి. దసమం;

నన్దవగ్గో తతియో నిట్ఠితో.