౧౦. బాహియసుత్తం

౧౦. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన బాహియో దారుచీరియో సుప్పారకే పటివసతి సముద్దతీరే సక్కతో గరుకతో మానితో పూజితో అపచితో లాభీ చీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలానపచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారానం. అథ ఖో బాహియస్స దారుచీరియస్స రహోగతస్స పటిసల్లీనస్స ఏవం చేతసో పరివితక్కో ఉదపాది – ‘‘యే ఖో కేచి లోకే అరహన్తో వా అరహత్తమగ్గం వా సమాపన్నా, అహం తేసం అఞ్ఞతరో’’తి.

అథ ఖో బాహియస్స దారుచీరియస్స పురాణసాలోహితా దేవతా అనుకమ్పికా అత్థకామా బాహియస్స దారుచీరియస్స చేతసా చేతోపరివితక్కమఞ్ఞాయ యేన బాహియో దారుచీరియో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా బాహియం దారుచీరియం ఏతదవోచ – ‘‘నేవ ఖో త్వం, బాహియ, అరహా, నాపి అరహత్తమగ్గం వా సమాపన్నో. సాపి తే పటిపదా నత్థి యాయ త్వం అరహా వా అస్స [అస్ససి (స్యా. క.)] అరహత్తమగ్గం వా సమాపన్నో’’తి.

‘‘అథ కే చరహి సదేవకే లోకే అరహన్తో వా అరహత్తమగ్గం వా సమాపన్నో’’తి? ‘‘అత్థి, బాహియ, ఉత్తరేసు జనపదేసు [జనపదే (సీ.)] సావత్థి నామ నగరం. తత్థ సో భగవా ఏతరహి విహరతి అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో. సో హి, బాహియ, భగవా అరహా చేవ అరహత్తాయ చ ధమ్మం దేసేతీ’’తి.

అథ ఖో బాహియో దారుచీరియో తాయ దేవతాయ సంవేజితో తావదేవ సుప్పారకమ్హా పక్కామి. సబ్బత్థ ఏకరత్తిపరివాసేన యేన సావత్థి జేతవనం అనాథపిణ్డికస్స ఆరామో తేనుపసఙ్కమి. తేన ఖో పన సమయేన సమ్బహులా భిక్ఖూ అబ్భోకాసే చఙ్కమన్తి. అథ ఖో బాహియో దారుచీరియో యేన తే భిక్ఖూ తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా తే భిక్ఖూ ఏతదవోచ – ‘‘కహం ను ఖో, భన్తే, ఏతరహి భగవా విహరతి అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో? దస్సనకామమ్హా మయం తం భగవన్తం అరహన్తం సమ్మాసమ్బుద్ధ’’న్తి. ‘‘అన్తరఘరం పవిట్ఠో ఖో, బాహియ, భగవా పిణ్డాయా’’తి.

అథ ఖో బాహియో దారుచీరియో తరమానరూపో జేతవనా నిక్ఖమిత్వా సావత్థిం పవిసిత్వా అద్దస భగవన్తం సావత్థియం పిణ్డాయ చరన్తం పాసాదికం పసాదనీయం సన్తిన్ద్రియం సన్తమానసం ఉత్తమదమథసమథమనుప్పత్తం దన్తం గుత్తం యతిన్ద్రియం నాగం. దిస్వాన యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవతో పాదే సిరసా నిపతిత్వా భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘దేసేతు మే, భన్తే భగవా, ధమ్మం; దేసేతు, సుగతో, ధమ్మం, యం మమస్స దీఘరత్తం హితాయ సుఖాయా’’తి. ఏవం వుత్తే, భగవా బాహియం దారుచీరియం ఏతదవోచ – ‘‘అకాలో ఖో తావ, బాహియ, అన్తరఘరం పవిట్ఠమ్హా పిణ్డాయా’’తి.

దుతియమ్పి ఖో బాహియో దారుచీరియో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘దుజ్జానం ఖో పనేతం, భన్తే, భగవతో వా జీవితన్తరాయానం, మయ్హం వా జీవితన్తరాయానం. దేసేతు మే, భన్తే భగవా, ధమ్మం; దేసేతు, సుగతో, ధమ్మం, యం మమస్స దీఘరత్తం హితాయ సుఖాయా’’తి. దుతియమ్పి ఖో భగవా బాహియం దారుచీరియం ఏతదవోచ – ‘‘అకాలో ఖో తావ, బాహియ, అన్తరఘరం పవిట్ఠమ్హా పిణ్డాయా’’తి.

తతియమ్పి ఖో బాహియో దారుచీరియో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘దుజ్జానం ఖో పనేతం, భన్తే, భగవతో వా జీవితన్తరాయానం, మయ్హం వా జీవితన్తరాయానం. దేసేతు మే భన్తే భగవా, ధమ్మం; దేసేతు, సుగతో, ధమ్మం, యం మమస్స దీఘరత్తం హితాయ సుఖాయా’’తి.

‘‘తస్మాతిహ తే, బాహియ, ఏవం సిక్ఖితబ్బం – ‘దిట్ఠే దిట్ఠమత్తం భవిస్సతి, సుతే సుతమత్తం భవిస్సతి, ముతే ముతమత్తం భవిస్సతి, విఞ్ఞాతే విఞ్ఞాతమత్తం భవిస్సతీ’తి. ఏవఞ్హి తే, బాహియ, సిక్ఖితబ్బం. యతో ఖో తే, బాహియ, దిట్ఠే దిట్ఠమత్తం భవిస్సతి, సుతే సుతమత్తం భవిస్సతి, ముతే ముతమత్తం భవిస్సతి, విఞ్ఞాతే విఞ్ఞాతమత్తం భవిస్సతి, తతో త్వం, బాహియ, న తేన; యతో త్వం, బాహియ, న తేన తతో త్వం, బాహియ, న తత్థ; యతో త్వం, బాహియ, న తత్థ, తతో త్వం, బాహియ, నేవిధ న హురం న ఉభయమన్తరేన. ఏసేవన్తో దుక్ఖస్సా’’తి.

అథ ఖో బాహియస్స దారుచీరియస్స భగవతో ఇమాయ సంఖిత్తాయ ధమ్మదేసనాయ తావదేవ అనుపాదాయ ఆసవేహి చిత్తం విముచ్చి.

అథ ఖో భగవా బాహియం దారుచీరియం ఇమినా సంఖిత్తేన ఓవాదేన ఓవదిత్వా పక్కామి. అథ ఖో అచిరపక్కన్తస్స భగవతో బాహియం దారుచీరియం గావీ తరుణవచ్ఛా అధిపతిత్వా [అధిపాతేత్వా (సీ. స్యా. పీ.), అధిపాతిత్వా (క.)] జీవితా వోరోపేసి.

అథ ఖో భగవా సావత్థియం పిణ్డాయ చరిత్వా పచ్ఛాభత్తం పిణ్డపాతపటిక్కన్తో సమ్బహులేహి భిక్ఖూహి సద్ధిం నగరమ్హా నిక్ఖమిత్వా అద్దస బాహియం దారుచీరియం కాలఙ్కతం [కాలకతం (సీ. స్యా. కం.)]; దిస్వాన భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘గణ్హథ, భిక్ఖవే, బాహియస్స దారుచీరియస్స సరీరకం; మఞ్చకం ఆరోపేత్వా నీహరిత్వా ఝాపేథ; థూపఞ్చస్స కరోథ. సబ్రహ్మచారీ వో, భిక్ఖవే, కాలఙ్కతో’’తి.

‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో పటిస్సుత్వా బాహియస్స దారుచీరియస్స సరీరకం మఞ్చకం ఆరోపేత్వా నీహరిత్వా ఝాపేత్వా థూపఞ్చస్స కత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. ఏకమన్తం నిసిన్నా ఖో తే భిక్ఖూ భగవన్తం ఏతదవోచుం – ‘‘దడ్ఢం, భన్తే, బాహియస్స దారుచీరియస్స సరీరం, థూపో చస్స కతో. తస్స కా గతి, కో అభిసమ్పరాయో’’తి? ‘‘పణ్డితో, భిక్ఖవే, బాహియో దారుచీరియో పచ్చపాది ధమ్మస్సానుధమ్మం; న చ మం ధమ్మాధికరణం విహేసేసి. పరినిబ్బుతో, భిక్ఖవే, బాహియో దారుచీరియో’’తి.

అథ ఖో భగవా ఏతమత్థం విదిత్వా తాయం వేలాయం ఇమం ఉదానం ఉదానేసి –

‘‘యత్థ ఆపో చ పథవీ, తేజో వాయో న గాధతి;

న తత్థ సుక్కా జోతన్తి, ఆదిచ్చో నప్పకాసతి;

న తత్థ చన్దిమా భాతి, తమో తత్థ న విజ్జతి.

‘‘యదా చ అత్తనావేది [వేధీ (క.)], ముని మోనేన బ్రాహ్మణో;

అథ రూపా అరూపా చ, సుఖదుక్ఖా పముచ్చతీ’’తి. దసమం;

(అయమ్పి ఉదానో వుత్తో భగవతా ఇతి మే సుతన్తి.) [( ) స్యామపోత్థకే నత్థి]

బోధివగ్గో పఠమో నిట్ఠితో.