౧౬. పిఙ్గియమాణవపుచ్ఛా
౧౧౨౬. ‘‘జిణ్ణోహమస్మి అబలో వీతవణ్ణో, (ఇచ్చాయస్మా పిఙ్గియో)
నేత్తా న సుద్ధా సవనం న ఫాసు;
మాహం నస్సం మోముహో అన్తరావ
ఆచిక్ఖ ధమ్మం యమహం విజఞ్ఞం;
జాతిజరాయ ఇధ విప్పహానం’’.
౧౧౨౭. ‘‘దిస్వాన రూపేసు విహఞ్ఞమానే, (పిఙ్గియాతి భగవా)
రుప్పన్తి రూపేసు జనా పమత్తా;
తస్మా తువం పిఙ్గియ అప్పమత్తో,
జహస్సు రూపం అపునబ్భవాయ’’.
౧౧౨౮. ‘‘దిసా చతస్సో విదిసా చతస్సో, ఉద్ధం అధో దస దిసా ఇమాయో;
న తుయ్హం అదిట్ఠం అసుతం అముతం [అసుతం అముతం వా (సీ.), అసుతాముతం వా (స్యా.), అసుతం’ముతం వా (పీ.)], అథో అవిఞ్ఞాతం కిఞ్చనమత్థి [కిఞ్చి మత్థి (స్యా.), కిఞ్చి నత్థి (పీ.), కిఞ్చినమత్థి (క.)] లోకే;
ఆచిక్ఖ ధమ్మం యమహం విజఞ్ఞం, జాతిజరాయ ఇధ విప్పహానం’’.
౧౧౨౯. ‘‘తణ్హాధిపన్నే మనుజే పేక్ఖమానో, (పిఙ్గియాతి భగవా)
సన్తాపజాతే జరసా పరేతే;
తస్మా తువం పిఙ్గియ అప్పమత్తో, జహస్సు తణ్హం అపునబ్భవాయా’’తి.
పిఙ్గియమాణవపుచ్ఛా సోళసమా నిట్ఠితా.
పారాయనత్థుతిగాథా
ఇదమవోచ భగవా మగధేసు విహరన్తో పాసాణకే చేతియే, పరిచారకసోళసానం [పరిచారకసోళసన్నం (స్యా. క.)] బ్రాహ్మణానం అజ్ఝిట్ఠో పుట్ఠో పుట్ఠో పఞ్హం [పఞ్హే (సీ. పీ.)] బ్యాకాసి. ఏకమేకస్స చేపి పఞ్హస్స అత్థమఞ్ఞాయ ధమ్మమఞ్ఞాయ ధమ్మానుధమ్మం పటిపజ్జేయ్య, గచ్ఛేయ్యేవ జరామరణస్స పారం. పారఙ్గమనీయా ఇమే ధమ్మాతి, తస్మా ఇమస్స ధమ్మపరియాయస్స పారాయనన్తేవ [పారాయణంత్వేవ (సీ. అట్ఠ.)] అధివచనం.
౧౧౩౦. అజితో తిస్సమేత్తేయ్యో, పుణ్ణకో అథ మేత్తగూ;
ధోతకో ఉపసీవో చ, నన్దో చ అథ హేమకో.
౧౧౩౧. తోదేయ్య-కప్పా దుభయో, జతుకణ్ణీ చ పణ్డితో;
భద్రావుధో ఉదయో చ, పోసాలో చాపి బ్రాహ్మణో;
మోఘరాజా చ మేధావీ, పిఙ్గియో చ మహాఇసి.
౧౧౩౨. ఏతే బుద్ధం ఉపాగచ్ఛుం, సమ్పన్నచరణం ఇసిం;
పుచ్ఛన్తా నిపుణే పఞ్హే, బుద్ధసేట్ఠం ఉపాగముం.
౧౧౩౩. తేసం బుద్ధో పబ్యాకాసి, పఞ్హే పుట్ఠో యథాతథం;
పఞ్హానం వేయ్యాకరణేన, తోసేసి బ్రాహ్మణే ముని.
౧౧౩౪. తే తోసితా చక్ఖుమతా, బుద్ధేనాదిచ్చబన్ధునా;
బ్రహ్మచరియమచరింసు, వరపఞ్ఞస్స సన్తికే.
౧౧౩౫. ఏకమేకస్స పఞ్హస్స, యథా బుద్ధేన దేసితం;
తథా యో పటిపజ్జేయ్య, గచ్ఛే పారం అపారతో.
౧౧౩౬. అపారా పారం గచ్ఛేయ్య, భావేన్తో మగ్గముత్తమం;
మగ్గో సో పారం గమనాయ, తస్మా పారాయనం ఇతి.
పారాయనానుగీతిగాథా
౧౧౩౭. ‘‘పారాయనమనుగాయిస్సం, (ఇచ్చాయస్మా పిఙ్గియో)
యథాద్దక్ఖి తథాక్ఖాసి, విమలో భూరిమేధసో;
నిక్కామో నిబ్బనో [నిబ్బుతో (స్యా.)] నాగో, కిస్స హేతు ముసా భణే.
౧౧౩౮. ‘‘పహీనమలమోహస్స, మానమక్ఖప్పహాయినో;
హన్దాహం కిత్తయిస్సామి, గిరం వణ్ణూపసఞ్హితం.
౧౧౩౯. ‘‘తమోనుదో బుద్ధో సమన్తచక్ఖు, లోకన్తగూ సబ్బభవాతివత్తో;
అనాసవో సబ్బదుక్ఖపహీనో, సచ్చవ్హయో బ్రహ్మే ఉపాసితో మే.
౧౧౪౦. ‘‘దిజో యథా కుబ్బనకం పహాయ, బహుప్ఫలం కాననమావసేయ్య;
ఏవం పహం అప్పదస్సే పహాయ, మహోదధిం హంసోరివ అజ్ఝపత్తో.
౧౧౪౧. ‘‘యేమే పుబ్బే వియాకంసు, హురం గోతమసాసనా;
ఇచ్చాసి ఇతి భవిస్సతి;
సబ్బం తం ఇతిహితిహం, సబ్బం తం తక్కవడ్ఢనం.
౧౧౪౨. ‘‘ఏకో తమనుదాసినో, జుతిమా సో పభఙ్కరో;
గోతమో భూరిపఞ్ఞాణో, గోతమో భూరిమేధసో.
౧౧౪౩. ‘‘యో మే ధమ్మమదేసేసి, సన్దిట్ఠికమకాలికం;
తణ్హక్ఖయమనీతికం, యస్స నత్థి ఉపమా క్వచి’’.
౧౧౪౪. ‘‘కింను తమ్హా విప్పవససి, ముహుత్తమపి పిఙ్గియ;
గోతమా భూరిపఞ్ఞాణా, గోతమా భూరిమేధసా.
౧౧౪౫. ‘‘యో తే ధమ్మమదేసేసి, సన్దిట్ఠికమకాలికం;
తణ్హక్ఖయమనీతికం, యస్స నత్థి ఉపమా క్వచి’’.
౧౧౪౬. ‘‘నాహం తమ్హా విప్పవసామి, ముహుత్తమపి బ్రాహ్మణ;
గోతమా భూరిపఞ్ఞాణా, గోతమా భూరిమేధసా.
౧౧౪౭. ‘‘యో మే ధమ్మమదేసేసి, సన్దిట్ఠికమకాలికం;
తణ్హక్ఖయమనీతికం, యస్స నత్థి ఉపమా క్వచి.
౧౧౪౮. ‘‘పస్సామి నం మనసా చక్ఖునావ, రత్తిన్దివం బ్రాహ్మణ అప్పమత్తో;
నమస్సమానో వివసేమి రత్తిం, తేనేవ మఞ్ఞామి అవిప్పవాసం.
౧౧౪౯. ‘‘సద్ధా చ పీతి చ మనో సతి చ, నాపేన్తి మే గోతమసాసనమ్హా;
యం యం దిసం వజతి భూరిపఞ్ఞో, స తేన తేనేవ నతోహమస్మి.
౧౧౫౦. ‘‘జిణ్ణస్స మే దుబ్బలథామకస్స, తేనేవ కాయో న పలేతి తత్థ;
సంకప్పయన్తాయ [సంకప్పయత్తాయ (సీ.)] వజామి నిచ్చం, మనో హి మే బ్రాహ్మణ తేన యుత్తో.
౧౧౫౧. ‘‘పఙ్కే సయానో పరిఫన్దమానో, దీపా దీపం ఉపప్లవిం [ఉపల్లవిం (స్యా. నిద్దేస)];
అథద్దసాసిం సమ్బుద్ధం, ఓఘతిణ్ణమనాసవం’’.
౧౧౫౨. ‘‘యథా అహూ వక్కలి ముత్తసద్ధో, భద్రావుధో ఆళవి గోతమో చ;
ఏవమేవ త్వమ్పి పముఞ్చస్సు సద్ధం,
గమిస్ససి త్వం పిఙ్గియ మచ్చుధేయ్యస్స పారం’’ [మచ్చుధేయ్యపారం (సీ.)].
౧౧౫౩. ‘‘ఏస భియ్యో పసీదామి, సుత్వాన మునినో వచో;
వివట్టచ్ఛదో సమ్బుద్ధో, అఖిలో పటిభానవా.
౧౧౫౪. ‘‘అధిదేవే అభిఞ్ఞాయ, సబ్బం వేది వరోవరం [పరో వరం (సీ. స్యా.), పరో పరం (నిద్దేస)];
పఞ్హానన్తకరో సత్థా, కఙ్ఖీనం పటిజానతం.
౧౧౫౫. ‘‘అసంహీరం అసఙ్కుప్పం, యస్స నత్థి ఉపమా క్వచి;
అద్ధా గమిస్సామి న మేత్థ కఙ్ఖా, ఏవం మం ధారేహి అధిముత్తచిత్త’’న్తి.
పారాయనవగ్గో పఞ్చమో నిట్ఠితో.