౧. ఉరగవగ్గో

౧. ఖేత్తూపమపేతవత్థు

౧. ‘‘ఖేత్తూపమా అరహన్తో, దాయకా కస్సకూపమా;

బీజూపమం దేయ్యధమ్మం, ఏత్తో నిబ్బత్తతే ఫలం.

౨. ‘‘ఏతం బీజం కసి ఖేత్తం, పేతానం దాయకస్స చ;

తం పేతా పరిభుఞ్జన్తి, దాతా పుఞ్ఞేన వడ్ఢతి.

౩. ‘‘ఇధేవ కుసలం కత్వా, పేతే చ పటిపూజియ;

సగ్గఞ్చ కమతి [గమతి (క.)] ట్ఠానం, కమ్మం కత్వాన భద్దక’’న్తి.

ఖేత్తూపమపేతవత్థు పఠమం.

౨. సూకరముఖపేతవత్థు

౪. ‘‘కాయో తే సబ్బసోవణ్ణో, సబ్బా ఓభాసతే దిసా;

ముఖం తే సూకరస్సేవ, కిం కమ్మమకరీ పురే’’ [మకరా పురే (క.)].

౫. ‘‘కాయేన సఞ్ఞతో ఆసిం, వాచాయాసిమసఞ్ఞతో;

తేన మేతాదిసో వణ్ణో, యథా పస్ససి నారద.

౬. ‘‘తం త్యాహం [తాహం (క.)] నారద బ్రూమి, సామం దిట్ఠమిదం తయా;

మాకాసి ముఖసా పాపం, మా ఖో సూకరముఖో అహూ’’తి.

సూకరముఖపేతవత్థు దుతియం.

౩. పూతిముఖపేతవత్థు

౭. ‘‘దిబ్బం సుభం ధారేసి వణ్ణధాతుం, వేహాయసం తిట్ఠసి అన్తలిక్ఖే;

ముఖఞ్చ తే కిమయో పూతిగన్ధం, ఖాదన్తి కిం కమ్మమకాసి పుబ్బే’’.

౮. ‘‘సమణో అహం పాపోతిదుట్ఠవాచో [పాపో దుట్ఠవాచో (సీ.), పాపో దుక్ఖవాచో (స్యా. పీ.)], తపస్సిరూపో ముఖసా అసఞ్ఞతో;

లద్ధా చ మే తపసా వణ్ణధాతు, ముఖఞ్చ మే పేసుణియేన పూతి.

౯. ‘‘తయిదం తయా నారద సామం దిట్ఠం,

అనుకమ్పకా యే కుసలా వదేయ్యుం;

‘మా పేసుణం మా చ ముసా అభాణి,

యక్ఖో తువం హోహిసి కామకామీ’’’తి.

పూతిముఖపేతవత్థు తతియం.

౪. పిట్ఠధీతలికపేతవత్థు

౧౦. ‘‘యం కిఞ్చారమ్మణం కత్వా, దజ్జా దానం అమచ్ఛరీ;

పుబ్బపేతే చ ఆరబ్భ, అథ వా వత్థుదేవతా.

౧౧. ‘‘చత్తారో చ మహారాజే, లోకపాలే యసస్సినే [యసస్సినో (సీ. స్యా.)];

కువేరం ధతరట్ఠఞ్చ, విరూపక్ఖం విరూళ్హకం;

తే చేవ పూజితా హోన్తి, దాయకా చ అనిప్ఫలా.

౧౨. ‘‘న హి రుణ్ణం వా సోకో వా, యా చఞ్ఞా పరిదేవనా;

న తం పేతస్స అత్థాయ, ఏవం తిట్ఠన్తి ఞాతయో.

౧౩. ‘‘అయఞ్చ ఖో దక్ఖిణా దిన్నా, సఙ్ఘమ్హి సుప్పతిట్ఠితా;

దీఘరత్తం హితాయస్స, ఠానసో ఉపకప్పతీ’’తి.

పిట్ఠధీతలికపేతవత్థు చతుత్థం.

౫. తిరోకుట్టపేతవత్థు

౧౪. [ఖు. పా. ౭.౧ ఖుద్దకపాఠే] ‘‘తిరోకుట్టేసు [తిరోకుడ్డేసు (సీ. స్యా. పీ.)] తిట్ఠన్తి, సన్ధిసిఙ్ఘాటకేసు చ;

ద్వారబాహాసు తిట్ఠన్తి, ఆగన్త్వాన సకం ఘరం.

౧౫. ‘‘పహూతే అన్నపానమ్హి, ఖజ్జభోజ్జే ఉపట్ఠితే;

న తేసం కోచి సరతి, సత్తానం కమ్మపచ్చయా.

౧౬. ‘‘ఏవం దదన్తి ఞాతీనం, యే హోన్తి అనుకమ్పకా;

సుచిం పణీతం కాలేన, కప్పియం పానభోజనం;

‘ఇదం వో ఞాతీనం హోతు, సుఖితా హోన్తు ఞాతయో’.

౧౭. ‘‘తే చ తత్థ సమాగన్త్వా, ఞాతిపేతా సమాగతా;

పహూతే అన్నపానమ్హి, సక్కచ్చం అనుమోదరే.

౧౮. ‘‘‘చిరం జీవన్తు నో ఞాతీ, యేసం హేతు లభామసే;

అమ్హాకఞ్చ కతా పూజా, దాయకా చ అనిప్ఫలా’.

౧౯. ‘‘‘న హి తత్థ కసి అత్థి, గోరక్ఖేత్థ న విజ్జతి;

వణిజ్జా తాదిసీ నత్థి, హిరఞ్ఞేన కయాకయం [కయోక్కయం (సీ. క.) కయోకయం (ఖు. పా. ౭.౬)];

ఇతో దిన్నేన యాపేన్తి, పేతా కాలగతా [కాలకతా (సీ. స్యా. పీ.)] తహిం’.

౨౦. ‘‘‘ఉన్నమే ఉదకం వుట్ఠం, యథా నిన్నం పవత్తతి;

ఏవమేవ ఇతో దిన్నం, పేతానం ఉపకప్పతి’.

౨౧. ‘‘‘యథా వారివహా పూరా, పరిపూరేన్తి సాగరం;

ఏవమేవ ఇతో దిన్నం, పేతానం ఉపకప్పతి’.

౨౨. ‘‘‘అదాసి మే అకాసి మే, ఞాతి మిత్తా [ఞాతి మిత్తో (?)] సఖా చ మే;

పేతానం దక్ఖిణం దజ్జా, పుబ్బే కతమనుస్సరం’.

౨౩. ‘‘‘న హి రుణ్ణం వా సోకో వా, యా చఞ్ఞా పరిదేవనా;

న తం పేతానమత్థాయ, ఏవం తిట్ఠన్తి ఞాతయో’.

౨౪. ‘‘‘అయఞ్చ ఖో దక్ఖిణా దిన్నా, సఙ్ఘమ్హి సుప్పతిట్ఠితా;

దీఘరత్తం హితాయస్స, ఠానసో ఉపకప్పతి’.

౨౫. ‘‘సో ఞాతిధమ్మో చ అయం నిదస్సితో, పేతాన పూజా చ కతా ఉళారా;

బలఞ్చ భిక్ఖూనమనుప్పదిన్నం, తుమ్హేహి పుఞ్ఞం పసుతం అనప్పక’’న్తి.

తిరోకుట్టపేతవత్థు పఞ్చమం.

౬. పఞ్చపుత్తఖాదపేతివత్థు

౨౬. ‘‘నగ్గా దుబ్బణ్ణరూపాసి, దుగ్గన్ధా పూతి వాయసి;

మక్ఖికాహి పరికిణ్ణా [మక్ఖికాపరికిణ్ణా చ (సీ.)], కా ను త్వం ఇధ తిట్ఠసీ’’తి.

౨౭. ‘‘అహం భదన్తే [భద్దన్తే (క.)] పేతీమ్హి, దుగ్గతా యమలోకికా;

పాపకమ్మం కరిత్వాన, పేతలోకం ఇతో గతా.

౨౮. ‘‘కాలేన పఞ్చ పుత్తాని, సాయం పఞ్చ పునాపరే;

విజాయిత్వాన ఖాదామి, తేపి నా హోన్తి మే అలం.

౨౯. ‘‘పరిడయ్హతి ధూమాయతి, ఖుదాయ [ఖుద్దాయ (క.)] హదయం మమ;

పానీయం న లభే పాతుం, పస్స మం బ్యసనం గత’’న్తి.

౩౦. ‘‘కిం ను కాయేన వాచాయ, మనసా దుక్కటం కతం;

కిస్స కమ్మవిపాకేన, పుత్తమంసాని ఖాదసీ’’తి.

౩౧. ‘‘సపతీ [సపత్తీ (సీ.)] మే గబ్భినీ ఆసి, తస్సా పాపం అచేతయిం;

సాహం పదుట్ఠమనసా, అకరిం గబ్భపాతనం.

౩౨. ‘‘తస్సా ద్వేమాసికో గబ్భో, లోహితఞ్ఞేవ పగ్ఘరి;

తదస్సా మాతా కుపితా, మయ్హం ఞాతీ సమానయి;

సపథఞ్చ మం కారేసి, పరిభాసాపయీ చ మం.

౩౩. ‘‘సాహం ఘోరఞ్చ సపథం, ముసావాదం అభాసిసం;

పుత్తమంసాని ఖాదామి, సచే తం పకతం మయా.

౩౪. ‘‘తస్స కమ్మస్స విపాకేన [విపాకం (స్యా. క.)], ముసావాదస్స చూభయం;

పుత్తమంసాని ఖాదామి, పుబ్బలోహితమక్ఖితా’’తి.

పఞ్చపుత్తఖాదపేతివత్థు [పఞ్చపుత్తఖాదపేతవత్థు (సీ. స్యా. పీ.) ఏవముపరిపి] ఛట్ఠం.

౭. సత్తపుత్తఖాదపేతివత్థు

౩౫. ‘‘నగ్గా దుబ్బణ్ణరూపాసి, దుగ్గన్ధా పూతి వాయసి;

మక్ఖికాహి పరికిణ్ణా, కా ను త్వం ఇధ తిట్ఠసీ’’తి.

౩౬. ‘‘అహం భదన్తే పేతీమ్హి, దుగ్గతా యమలోకికా;

పాపకమ్మం కరిత్వాన, పేతలోకం ఇతో గతా.

౩౭. ‘‘కాలేన సత్త పుత్తాని, సాయం సత్త పునాపరే;

విజాయిత్వాన ఖాదామి, తేపి నా హోన్తి మే అలం.

౩౮. ‘‘పరిడయ్హతి ధూమాయతి, ఖుదాయ హదయం మమ;

నిబ్బుతిం నాధిగచ్ఛామి, అగ్గిదడ్ఢావ ఆతపే’’తి.

౩౯. ‘‘కిం ను కాయేన వాచాయ, మనసా దుక్కటం కతం;

కిస్స కమ్మవిపాకేన, పుత్తమంసాని ఖాదసీ’’తి.

౪౦. ‘‘అహూ మయ్హం దువే పుత్తా, ఉభో సమ్పత్తయోబ్బనా;

సాహం పుత్తబలూపేతా, సామికం అతిమఞ్ఞిసం.

౪౧. ‘‘తతో మే సామికో కుద్ధో, సపత్తిం మయ్హమానయి;

సా చ గబ్భం అలభిత్థ, తస్సా పాపం అచేతయిం.

౪౨. ‘‘సాహం పదుట్ఠమనసా, అకరిం గబ్భపాతనం;

తస్సా తేమాసికో గబ్భో, పుబ్బలోహితకో [పుబ్బలోహితకో (క.)] పతి.

౪౩. ‘‘తదస్సా మాతా కుపితా, మయ్హం ఞాతీ సమానయి;

సపథఞ్చ మం కారేసి, పరిభాసాపయీ చ మం.

౪౪. ‘‘సాహం ఘోరఞ్చ సపథం, ముసావాదం అభాసిసం;

‘పుత్తమంసాని ఖాదామి, సచే తం పకతం మయా’.

౪౫. ‘‘తస్స కమ్మస్స విపాకేన, ముసావాదస్స చూభయం;

పుత్తమంసాని ఖాదామి, పుబ్బలోహితమక్ఖితా’’తి.

సత్తపుత్తఖాదపేతివత్థు సత్తమం.

౮. గోణపేతవత్థు

౪౬. ‘‘కిం ను ఉమ్మత్తరూపోవ, లాయిత్వా హరితం తిణం;

ఖాద ఖాదాతి లపసి, గతసత్తం జరగ్గవం.

౪౭. ‘‘న హి అన్నేన పానేన, మతో గోణో సముట్ఠహే;

త్వంసి బాలో చ [బాలోవ (క.)] దుమ్మేధో, యథా తఞ్ఞోవ దుమ్మతీ’’తి.

౪౮. ‘‘ఇమే పాదా ఇదం సీసం, అయం కాయో సవాలధి;

నేత్తా తథేవ తిట్ఠన్తి, అయం గోణో సముట్ఠహే.

౪౯. ‘‘నాయ్యకస్స హత్థపాదా, కాయో సీసఞ్చ దిస్సతి;

రుదం మత్తికథూపస్మిం, నను త్వఞ్ఞేవ దుమ్మతీ’’తి.

౫౦. ‘‘ఆదిత్తం వత మం సన్తం, ఘతసిత్తంవ పావకం;

వారినా వియ ఓసిఞ్చం, సబ్బం నిబ్బాపయే దరం.

౫౧. ‘‘అబ్బహీ [అబ్బూళ్హం (బహూసు)] వత మే సల్లం, సోకం హదయనిస్సితం;

యో మే సోకపరేతస్స, పితుసోకం అపానుది.

౫౨. ‘‘స్వాహం అబ్బూళ్హసల్లోస్మి, సీతిభూతోస్మి నిబ్బుతో;

న సోచామి న రోదామి, తవ సుత్వాన మాణవ’.

౫౩. ఏవం కరోన్తి సప్పఞ్ఞా, యే హోన్తి అనుకమ్పకా;

వినివత్తయన్తి సోకమ్హా, సుజాతో పితరం యథాతి.

గోణపేతవత్థు అట్ఠమం.

౯. మహాపేసకారపేతివత్థు

౫౪. ‘‘గూథఞ్చ ముత్తం రుహిరఞ్చ పుబ్బం, పరిభుఞ్జతి కిస్స అయం విపాకో;

అయం ను కిం కమ్మమకాసి నారీ, యా సబ్బదా లోహితపుబ్బభక్ఖా.

౫౫. ‘‘నవాని వత్థాని సుభాని చేవ, ముదూని సుద్ధాని చ లోమసాని;

దిన్నాని మిస్సా కితకా [కిటకా (క.)] భవన్తి, అయం ను కిం కమ్మమకాసి నారీ’’తి.

౫౬. ‘‘భరియా మమేసా అహూ భదన్తే, అదాయికా మచ్ఛరినీ కదరియా;

సా మం దదన్తం సమణబ్రాహ్మణానం, అక్కోసతి చ పరిభాసతి చ.

౫౭. ‘‘‘గూథఞ్చ ముత్తం రుహిరఞ్చ పుబ్బం, పరిభుఞ్జ త్వం అసుచిం సబ్బకాలం;

ఏతం తే పరలోకస్మిం హోతు, వత్థా చ తే కిటకసమా భవన్తు’;

ఏతాదిసం దుచ్చరితం చరిత్వా, ఇధాగతా చిరరత్తాయ ఖాదతీ’’తి.

మహాపేసకారపేతివత్థు నవమం.

౧౦. ఖల్లాటియపేతివత్థు

౫౮. ‘‘కా ను అన్తోవిమానస్మిం, తిట్ఠన్తీ నూపనిక్ఖమి;

ఉపనిక్ఖమస్సు భద్దే, పస్సామ తం బహిట్ఠిత’’న్తి.

౫౯. ‘‘అట్టీయామి హరాయామి, నగ్గా నిక్ఖమితుం బహి;

కేసేహమ్హి పటిచ్ఛన్నా, పుఞ్ఞం మే అప్పకం కత’’న్తి.

౬౦. ‘‘హన్దుత్తరీయం దదామి తే, ఇదం దుస్సం నివాసయ;

ఇదం దుస్సం నివాసేత్వా, ఏహి నిక్ఖమ సోభనే;

ఉపనిక్ఖమస్సు భద్దే, పస్సామ తం బహిట్ఠిత’’న్తి.

౬౧. ‘‘హత్థేన హత్థే తే దిన్నం, న మయ్హం ఉపకప్పతి;

ఏసేత్థుపాసకో సద్ధో, సమ్మాసమ్బుద్ధసావకో.