౬. పాటిహారియకథా

౩౦. ‘‘తీణిమాని, భిక్ఖవే [అ. ని. ౩.౬౧ పస్సితబ్బా], పాటిహారియాని. కతమాని తీణి? ఇద్ధిపాటిహారియం, ఆదేసనాపాటిహారియం, అనుసాసనీపాటిహారియం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, ఇద్ధిపాటిహారియం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో అనేకవిహితం ఇద్ధివిధం పచ్చనుభోతి – ఏకోపి హుత్వా బహుధా హోతి, బహుధాపి హుత్వా ఏకో హోతి; ఆవిభావం తిరోభావం…పే… యావ బ్రహ్మలోకాపి కాయేన వసం వత్తేతి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, ఇద్ధిపాటిహారియం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, ఆదేసనాపాటిహారియం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో నిమిత్తేన ఆదిసతి – ‘ఏవమ్పి తే మనో, ఇత్థమ్పి తే మనో, ఇతిపి తే చిత్త’న్తి. సో బహుం చేపి ఆదిసతి, తథేవ తం హోతి, నో అఞ్ఞథా. ఇధ పన, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో న హేవ ఖో నిమిత్తేన ఆదిసతి, అపి చ ఖో మనుస్సానం వా అమనుస్సానం వా దేవతానం వా సద్దం సుత్వా ఆదిసతి – ‘ఏవమ్పి తే మనో, ఇత్థమ్పి తే మనో, ఇతిపి తే చిత్త’న్తి. సో బహుం చేపి ఆదిసతి, తథేవ తం హోతి, నో అఞ్ఞథా. ఇధ పన, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో న హేవ ఖో నిమిత్తేన ఆదిసతి, నపి మనుస్సానం వా అమనుస్సానం వా దేవతానం వా సద్దం సుత్వా ఆదిసతి, అపి చ ఖో వితక్కయతో విచారయతో వితక్కవిప్ఫారసద్దం సుత్వా ఆదిసతి – ‘ఏవమ్పి తే మనో, ఇత్థమ్పి తే మనో, ఇతిపి తే చిత్త’న్తి. సో బహుం చేపి ఆదిసతి, తథేవ తం హోతి, నో అఞ్ఞథా. ఇధ పన, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో న హేవ ఖో నిమిత్తేన ఆదిసతి, నపి మనుస్సానం వా అమనుస్సానం వా దేవతానం వా సద్దం సుత్వా ఆదిసతి, నపి వితక్కయతో విచారయతో వితక్కవిప్ఫారసద్దం సుత్వా ఆదిసతి, అపి చ ఖో అవితక్కం అవిచారం సమాధిం సమాపన్నస్స చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానాతి – ‘యథా ఇమస్స భోతో మనోసఙ్ఖారా పణిహితా ఇమస్స [తథా ఇమస్స (స్యా.), యథా ఇమస్స (క.) అ. ని. ౩.౬౧ పస్సితబ్బా] చిత్తస్స అనన్తరా అముకం నామ వితక్కం వితక్కయిస్సతీ’తి [వితక్కేస్సతీతి (స్యా.) అ. ని. ౩.౬౧]. సో బహుం చేపి ఆదిసతి, తథేవ తం హోతి, నో అఞ్ఞథా. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, ఆదేసనాపాటిహారియం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, అనుసాసనీపాటిహారియం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో ఏవమనుసాసతి – ‘ఏవం వితక్కేథ, మా ఏవం వితక్కయిత్థ. ఏవం మనసి కరోథ, మా ఏవం మనసి కరిత్థ. ఇదం పజహథ, ఇదం ఉపసమ్పజ్జ విహరథా’తి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, అనుసాసనీపాటిహారియం. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, తీణి పాటిహారియాని’’.

౩౧. నేక్ఖమ్మం ఇజ్ఝతీతి – ఇద్ధి. కామచ్ఛన్దం పటిహరతీతి – పాటిహారియం. యే తేన నేక్ఖమ్మేన సమన్నాగతా, సబ్బే తే విసుద్ధచిత్తా అనావిలసఙ్కప్పాతి – ఆదేసనాపాటిహారియం. ‘‘తం ఖో పన నేక్ఖమ్మం ఏవం ఆసేవితబ్బం, ఏవం భావేతబ్బం, ఏవం బహులీకాతబ్బం, ఏవం తదనుధమ్మతా సతి ఉపట్ఠాపేతబ్బా’’తి – అనుసాసనీపాటిహారియం.

అబ్యాపాదో ఇజ్ఝతీతి – ఇద్ధి. బ్యాపాదం పటిహరతీతి – పాటిహారియం. యే తేన అబ్యాపాదేన సమన్నాగతా, సబ్బే తే విసుద్ధచిత్తా అనావిలసఙ్కప్పాతి – ఆదేసనాపాటిహారియం. ‘‘సో ఖో పన అబ్యాపాదో ఏవం ఆసేవితబ్బో, ఏవం భావేతబ్బో, ఏవం బహులీకాతబ్బో, ఏవం తదనుధమ్మతా సతి ఉపట్ఠాపేతబ్బా’’తి – అనుసాసనీపాటిహారియం.

ఆలోకసఞ్ఞా ఇజ్ఝతీతి – ఇద్ధి. థినమిద్ధం పటిహరతీతి – పాటిహారియం. యే తాయ ఆలోకసఞ్ఞాయ సమన్నాగతా, సబ్బే తే విసుద్ధచిత్తా అనావిలసఙ్కప్పాతి – ఆదేసనాపాటిహారియం. ‘‘సా ఖో పన ఆలోకసఞ్ఞా ఏవం ఆసేవితబ్బా, ఏవం భావేతబ్బా, ఏవం బహులీకాతబ్బా, ఏవం తదనుధమ్మతా సతి ఉపట్ఠాపేతబ్బా’’తి – అనుసాసనీపాటిహారియం.

అవిక్ఖేపో ఇజ్ఝతీతి – ఇద్ధి. ఉద్ధచ్చం పటిహరతీతి – పాటిహారియం. యే తేన అవిక్ఖేపేన సమన్నాగతా, సబ్బే తే విసుద్ధచిత్తా అనావిలసఙ్కప్పాతి – ఆదేసనాపాటిహారియం. ‘‘సో ఖో పన అవిక్ఖేపో ఏవం ఆసేవితబ్బో, ఏవం భావేతబ్బో, ఏవం బహులీకాతబ్బో, ఏవం తదనుధమ్మతా సతి ఉపట్ఠాపేతబ్బా’’తి – అనుసాసనీపాటిహారియం.

ధమ్మవవత్థానం ఇజ్ఝతీతి – ఇద్ధి. విచికిచ్ఛం పటిహరతీతి – పాటిహారియం. యే తేన ధమ్మవవత్థానేన సమన్నాగతా, సబ్బే తే విసుద్ధచిత్తా అనావిలసఙ్కప్పాతి – ఆదేసనాపాటిహారియం. ‘‘తం ఖో పన ధమ్మవవత్థానం ఏవం ఆసేవితబ్బం, ఏవం భావేతబ్బం, ఏవం బహులీకాతబ్బం, ఏవం తదనుధమ్మతా, సతి ఉపట్ఠాపేతబ్బా’’తి – అనుసాసనీపాటిహారియం.

ఞాణం ఇజ్ఝతీతి – ఇద్ధి. అవిజ్జం పటిహరతీతి – పాటిహారియం. యే తేన ఞాణేన సమన్నాగతా, సబ్బే తే విసుద్ధచిత్తా అనావిలసఙ్కప్పాతి – ఆదేసనాపాటిహారియం. ‘‘తం ఖో పన ఞాణం ఏవం ఆసేవితబ్బం, ఏవం భావేతబ్బం, ఏవం బహులీకాతబ్బం, ఏవం తదనుధమ్మతా సతి ఉపట్ఠాపేతబ్బా’’తి – అనుసాసనీపాటిహారియం.

పామోజ్జం ఇజ్ఝతీతి – ఇద్ధి. అరతిం పటిహరతీతి – పాటిహారియం. యే తేన పామోజ్జేన సమన్నాగతా, సబ్బే తే విసుద్ధచిత్తా అనావిలసఙ్కప్పాతి – ఆదేసనాపాటిహారియం. ‘‘తం ఖో పన పామోజ్జం ఏవం ఆసేవితబ్బం, ఏవం భావేతబ్బం, ఏవం బహులీకాతబ్బం, ఏవం తదనుధమ్మతా సతి ఉపట్ఠాపేతబ్బా’’తి – అనుసాసనీపాటిహారియం…పే….

పఠమం ఝానం ఇజ్ఝతీతి – ఇద్ధి. నీవరణే పటిహరతీతి – పాటిహారియం. యే తేన పఠమేన ఝానేన సమన్నాగతా, సబ్బే తే విసుద్ధచిత్తా అనావిలసఙ్కప్పాతి – ఆదేసనాపాటిహారియం. ‘‘తం ఖో పన పఠమం ఝానం ఏవం ఆసేవితబ్బం, ఏవం భావేతబ్బం, ఏవం బహులీకాతబ్బం, ఏవం తదనుధమ్మతా సతి ఉపట్ఠాపేతబ్బా’’తి – అనుసాసనీపాటిహారియం…పే….

అరహత్తమగ్గో ఇజ్ఝతీతి – ఇద్ధి. సబ్బకిలేసే పటిహరతీతి – పాటిహారియం. యే తేన అరహత్తమగ్గేన సమన్నాగతా, సబ్బే తే విసుద్ధచిత్తా అనావిలసఙ్కప్పాతి – ఆదేసనాపాటిహారియం. ‘‘సో ఖో పన అరహత్తమగ్గో ఏవం ఆసేవితబ్బో, ఏవం భావేతబ్బో, ఏవం బహులీకాతబ్బో, ఏవం తదనుధమ్మతా సతి ఉపట్ఠాపేతబ్బా’’తి – అనుసాసనీపాటిహారియం.

౩౨. నేక్ఖమ్మం ఇజ్ఝతీతి – ఇద్ధి. కామచ్ఛన్దం పటిహరతీతి – పాటిహారియం. యా చ ఇద్ధి యఞ్చ పాటిహారియం, ఇదం వుచ్చతి ఇద్ధిపాటిహారియం. అబ్యాపాదో ఇజ్ఝతీతి – ఇద్ధి. బ్యాపాదం పటిహరతీతి – పాటిహారియం. యా చ ఇద్ధి యఞ్చ పాటిహారియం, ఇదం వుచ్చతి ఇద్ధిపాటిహారియం. ఆలోకసఞ్ఞా ఇజ్ఝతీతి – ఇద్ధి. థినమిద్ధం పటిహరతీతి – పాటిహారియం…పే… అరహత్తమగ్గో ఇజ్ఝతీతి – ఇద్ధి. సబ్బకిలేసే పటిహరతీతి – పాటిహారియం. యా చ ఇద్ధి యఞ్చ పాటిహారియం, ఇదం వుచ్చతి ఇద్ధిపాటిహారియన్తి.

పాటిహారియకథా నిట్ఠితా.