౯. బలకథా

౪౪. సావత్థినిదానం [సం. ని. ౫.౭౦౫-౭౧౬ పస్సితబ్బా]. ‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, బలాని. కతమాని పఞ్చ? సద్ధాబలం, వీరియబలం, సతిబలం, సమాధిబలం, పఞ్ఞాబలం – ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ బలాని.

‘‘అపి చ, అట్ఠసట్ఠి బలాని – సద్ధాబలం, వీరియబలం, సతిబలం, సమాధిబలం, పఞ్ఞాబలం, హిరిబలం, ఓత్తప్పబలం, పటిసఙ్ఖానబలం, భావనాబలం, అనవజ్జబలం, సఙ్గహబలం, ఖన్తిబలం, పఞ్ఞత్తిబలం, నిజ్ఝత్తిబలం, ఇస్సరియబలం, అధిట్ఠానబలం, సమథబలం, విపస్సనాబలం, దస సేఖబలాని, దస అసేఖబలాని, దస ఖీణాసవబలాని, దస ఇద్ధిబలాని, దస తథాగతబలాని’’.

కతమం సద్ధాబలం? అస్సద్ధియే న కమ్పతీతి – సద్ధాబలం. సహజాతానం ధమ్మానం ఉపత్థమ్భనట్ఠేన సద్ధాబలం, కిలేసానం పరియాదానట్ఠేన సద్ధాబలం, పటివేధాదివిసోధనట్ఠేన సద్ధాబలం, చిత్తస్స అధిట్ఠానట్ఠేన సద్ధాబలం, చిత్తస్స వోదానట్ఠేన సద్ధాబలం, విసేసాధిగమట్ఠేన సద్ధాబలం, ఉత్తరి పటివేధట్ఠేన సద్ధాబలం, సచ్చాభిసమయట్ఠేన సద్ధాబలం, నిరోధే పతిట్ఠాపకట్ఠేన సద్ధాబలం. ఇదం సద్ధాబలం.

కతమం వీరియబలం? కోసజ్జే న కమ్పతీతి – వీరియబలం. సహజాతానం ధమ్మానం ఉపత్థమ్భనట్ఠేన వీరియబలం, కిలేసానం పరియాదానట్ఠేన వీరియబలం, పటివేధాదివిసోధనట్ఠేన వీరియబలం, చిత్తస్స అధిట్ఠానట్ఠేన వీరియబలం, చిత్తస్స వోదానట్ఠేన వీరియబలం, విసేసాధిగమట్ఠేన వీరియబలం, ఉత్తరి పటివేధట్ఠేన వీరియబలం, సచ్చాభిసమయట్ఠేన వీరియబలం, నిరోధే పతిట్ఠాపకట్ఠేన వీరియబలం. ఇదం వీరియబలం.

కతమం సతిబలం? పమాదే న కమ్పతీతి – సతిబలం. సహజాతానం ధమ్మానం ఉపత్థమ్భనట్ఠేన సతిబలం…పే… నిరోధే పతిట్ఠాపకట్ఠేన సతిబలం. ఇదం సతిబలం.

కతమం సమాధిబలం? ఉద్ధచ్చే న కమ్పతీతి – సమాధిబలం. సహజాతానం ధమ్మానం ఉపత్థమ్భనట్ఠేన సమాధిబలం…పే… నిరోధే పతిట్ఠాపకట్ఠేన సమాధిబలం. ఇదం సమాధిబలం.

కతమం పఞ్ఞాబలం? అవిజ్జాయ న కమ్పతీతి – పఞ్ఞాబలం. సహజాతానం ధమ్మానం ఉపత్థమ్భనట్ఠేన పఞ్ఞాబలం…పే… నిరోధే పతిట్ఠాపకట్ఠేన పఞ్ఞాబలం. ఇదం పఞ్ఞాబలం.

కతమం హిరిబలం? నేక్ఖమ్మేన కామచ్ఛన్దం హిరీయతీతి [హిరియతీతి (స్యా. క.)] – హిరిబలం. అబ్యాపాదేన బ్యాపాదం హిరీయతీతి – హిరిబలం. ఆలోకసఞ్ఞాయ థినమిద్ధం హిరీయతీతి – హిరిబలం. అవిక్ఖేపేన ఉద్ధచ్చం హిరీయతీతి – హిరిబలం. ధమ్మవవత్థానేన విచికిచ్ఛం హిరీయతీతి – హిరిబలం. ఞాణేన అవిజ్జం హిరీయతీతి – హిరిబలం. పామోజ్జేన అరతిం హిరీయతీతి – హిరిబలం. పఠమేన ఝానేన నీవరణే హిరీయతీతి – హిరిబలం…పే… అరహత్తమగ్గేన సబ్బకిలేసే హిరీయతీతి – హిరిబలం. ఇదం హిరిబలం.

కతమం ఓత్తప్పబలం? నేక్ఖమ్మేన కామచ్ఛన్దం ఓత్తప్పతీతి – ఓత్తప్పబలం. అబ్యాపాదేన బ్యాపాదం ఓత్తప్పతీతి – ఓత్తప్పబలం. ఆలోకసఞ్ఞాయ థినమిద్ధం ఓత్తప్పతీతి – ఓత్తప్పబలం. అవిక్ఖేపేన ఉద్ధచ్చం ఓత్తప్పతీతి – ఓత్తప్పబలం. ధమ్మవవత్థానేన విచికిచ్ఛం ఓత్తప్పతీతి – ఓత్తప్పబలం. ఞాణేన అవిజ్జం ఓత్తప్పతీతి – ఓత్తప్పబలం. పామోజ్జేన అరతిం ఓత్తప్పతీతి – ఓత్తప్పబలం. పఠమేన ఝానేన నీవరణే ఓత్తప్పతీతి – ఓత్తప్పబలం…పే… అరహత్తమగ్గేన సబ్బకిలేసే ఓత్తప్పతీతి – ఓత్తప్పబలం. ఇదం ఓత్తప్పబలం.

కతమం పటిసఙ్ఖానబలం? నేక్ఖమ్మేన కామచ్ఛన్దం పటిసఙ్ఖాతీతి – పటిసఙ్ఖానబలం. అబ్యాపాదేన బ్యాపాదం పటిసఙ్ఖాతీతి – పటిసఙ్ఖానబలం. ఆలోకసఞ్ఞాయ థినమిద్ధం పటిసఙ్ఖాతీతి – పటిసఙ్ఖానబలం. అవిక్ఖేపేన ఉద్ధచ్చం పటిసఙ్ఖాతీతి – పటిసఙ్ఖానబలం. ధమ్మవవత్థానేన విచికిచ్ఛం పటిసఙ్ఖాతీతి – పటిసఙ్ఖానబలం. ఞాణేన అవిజ్జం పటిసఙ్ఖాతీతి – పటిసఙ్ఖానబలం. పామోజ్జేన అరతిం పటిసఙ్ఖాతీతి – పటిసఙ్ఖానబలం. పఠమేన ఝానేన నీవరణే పటిసఙ్ఖాతీతి – పటిసఙ్ఖానబలం…పే… అరహత్తమగ్గేన సబ్బకిలేసే పటిసఙ్ఖాతీతి – పటిసఙ్ఖానబలం. ఇదం పటిసఙ్ఖానబలం.

కతమం భావనాబలం? కామచ్ఛన్దం పజహన్తో నేక్ఖమ్మం భావేతీతి – భావనాబలం. బ్యాపాదం పజహన్తో అబ్యాపాదం భావేతీతి – భావనాబలం. థినమిద్ధం పజహన్తో ఆలోకసఞ్ఞం భావేతీతి – భావనాబలం. ఉద్ధచ్చం పజహన్తో అవిక్ఖేపం భావేతీతి – భావనాబలం. విచికిచ్ఛం పజహన్తో ధమ్మవవత్థానం భావేతీతి – భావనాబలం. అవిజ్జం పజహన్తో ఞాణం భావేతీతి – భావనాబలం. అరతిం పజహన్తో పామోజ్జం భావేతీతి – భావనాబలం. నీవరణే పజహన్తో పఠమం ఝానం భావేతీతి – భావనాబలం…పే… సబ్బకిలేసే పజహన్తో అరహత్తమగ్గం భావేతీతి – భావనాబలం. ఇదం భావనాబలం.

కతమం అనవజ్జబలం? కామచ్ఛన్దస్స పహీనత్తా నేక్ఖమ్మే నత్థి కిఞ్చి వజ్జన్తి – అనవజ్జబలం. బ్యాపాదస్స పహీనత్తా అబ్యాపాదే నత్థి కిఞ్చి వజ్జన్తి – అనవజ్జబలం. థినమిద్ధస్స పహీనత్తా ఆలోకసఞ్ఞాయ నత్థి కిఞ్చి వజ్జన్తి – అనవజ్జబలం. ఉద్ధచ్చస్స పహీనత్తా అవిక్ఖేపే నత్థి కిఞ్చి వజ్జన్తి – అనవజ్జబలం. విచికిచ్ఛాయ పహీనత్తా ధమ్మవవత్థానే నత్థి కిఞ్చి వజ్జన్తి – అనవజ్జబలం. అవిజ్జాయ పహీనత్తా ఞాణే నత్థి కిఞ్చి వజ్జన్తి – అనవజ్జబలం. అరతియా పహీనత్తా పామోజ్జే నత్థి కిఞ్చి వజ్జన్తి అనవజ్జబలం. నీవరణానం పహీనత్తా పఠమజ్ఝానే నత్థి కిఞ్చి వజ్జన్తి – అనవజ్జబలం…పే… సబ్బకిలేసానం పహీనత్తా అరహత్తమగ్గే నత్థి కిఞ్చి వజ్జన్తి – అనవజ్జబలం. ఇదం అనవజ్జబలం.

కతమం సఙ్గహబలం? కామచ్ఛన్దం పజహన్తో నేక్ఖమ్మవసేన చిత్తం సఙ్గణ్హాతీతి – సఙ్గహబలం. బ్యాపాదం పజహన్తో అబ్యాపాదవసేన చిత్తం సఙ్గణ్హాతీతి – సఙ్గహబలం. థినమిద్ధం పజహన్తో ఆలోకసఞ్ఞావసేన చిత్తం సఙ్గణ్హాతీతి – సఙ్గహబలం…పే… సబ్బకిలేసే పజహన్తో అరహత్తమగ్గవసేన చిత్తం సఙ్గణ్హాతీతి – సఙ్గహబలం. ఇదం సఙ్గహబలం.

కతమం ఖన్తిబలం? కామచ్ఛన్దస్స పహీనత్తా నేక్ఖమ్మం ఖమతీతి – ఖన్తిబలం. బ్యాపాదస్స పహీనత్తా అబ్యాపాదో ఖమతీతి – ఖన్తిబలం. థినమిద్ధస్స పహీనత్తా ఆలోకసఞ్ఞా ఖమతీతి – ఖన్తిబలం. ఉద్ధచ్చస్స పహీనత్తా అవిక్ఖేపో ఖమతీతి – ఖన్తిబలం. విచికిచ్ఛాయ పహీనత్తా ధమ్మవవత్థానం ఖమతీతి – ఖన్తిబలం. అవిజ్జాయ పహీనత్తా ఞాణం ఖమతీతి – ఖన్తిబలం. అరతియా పహీనత్తా పామోజ్జం ఖమతీతి – ఖన్తిబలం. నీవరణానం పహీనత్తా పఠమం ఝానం ఖమతీతి – ఖన్తిబలం…పే… సబ్బకిలేసానం పహీనత్తా అరహత్తమగ్గో ఖమతీతి – ఖన్తిబలం. ఇదం ఖన్తిబలం.

కతమం పఞ్ఞత్తిబలం? కామచ్ఛన్దం పజహన్తో నేక్ఖమ్మవసేన చిత్తం పఞ్ఞపేతీతి – పఞ్ఞత్తిబలం. బ్యాపాదం పజహన్తో అబ్యాపాదవసేన చిత్తం పఞ్ఞపేతీతి – పఞ్ఞత్తిబలం. థినమిద్ధం పజహన్తో ఆలోకసఞ్ఞావసేన చిత్తం పఞ్ఞపేతీతి – పఞ్ఞత్తిబలం…పే… సబ్బకిలేసే పజహన్తో అరహత్తమగ్గవసేన చిత్తం పఞ్ఞపేతీతి – పఞ్ఞత్తిబలం. ఇదం పఞ్ఞత్తిబలం.

కతమం నిజ్ఝత్తిబలం? కామచ్ఛన్దం పజహన్తో నేక్ఖమ్మవసేన చిత్తం నిజ్ఝాపేతీతి – నిజ్ఝత్తిబలం. బ్యాపాదం పజహన్తో అబ్యాపాదవసేన చిత్తం నిజ్ఝాపేతీతి – నిజ్ఝత్తిబలం. థినమిద్ధం పజహన్తో ఆలోకసఞ్ఞావసేన చిత్తం నిజ్ఝాపేతీతి – నిజ్ఝత్తిబలం…పే… సబ్బకిలేసే పజహన్తో అరహత్తమగ్గవసేన చిత్తం నిజ్ఝాపేతీతి – నిజ్ఝత్తిబలం. ఇదం నిజ్ఝత్తిబలం.

కతమం ఇస్సరియబలం? కామచ్ఛన్దం పజహన్తో నేక్ఖమ్మవసేన చిత్తం వసం వత్తేతీతి – ఇస్సరియబలం. బ్యాపాదం పజహన్తో అబ్యాపాదవసేన చిత్తం వసం వత్తేతీతి – ఇస్సరియబలం. థినమిద్ధం పజహన్తో ఆలోకసఞ్ఞావసేన చిత్తం వసం వత్తేతీతి – ఇస్సరియబలం…పే… సబ్బకిలేసే పజహన్తో అరహత్తమగ్గవసేన చిత్తం వసం వత్తేతీతి – ఇస్సరియబలం. ఇదం ఇస్సరియబలం.

కతమం అధిట్ఠానబలం? కామచ్ఛన్దం పజహన్తో నేక్ఖమ్మవసేన చిత్తం అధిట్ఠాతీతి – అధిట్ఠానబలం. బ్యాపాదం పజహన్తో అబ్యాపాదవసేన చిత్తం అధిట్ఠాతీతి – అధిట్ఠానబలం. థినమిద్ధం పజహన్తో ఆలోకసఞ్ఞావసేన చిత్తం అధిట్ఠాతీతి – అధిట్ఠానబలం…పే… సబ్బకిలేసే పజహన్తో అరహత్తమగ్గవసేన చిత్తం అధిట్ఠాతీతి – అధిట్ఠానబలం. ఇదం అధిట్ఠానబలం.

కతమం సమథబలం? నేక్ఖమ్మవసేన చిత్తస్స ఏకగ్గతా అవిక్ఖేపో సమథబలం, అబ్యాపాదవసేన చిత్తస్స ఏకగ్గతా అవిక్ఖేపో సమథబలం, ఆలోకసఞ్ఞావసేన చిత్తస్స ఏకగ్గతా అవిక్ఖేపో సమథబలం…పే… పటినిస్సగ్గానుపస్సీ అస్సాసవసేన చిత్తస్స ఏకగ్గతా అవిక్ఖేపో సమథబలం, పటినిస్సగ్గానుపస్సీ పస్సాసవసేన చిత్తస్స ఏకగ్గతా అవిక్ఖేపో సమథబలం.

సమథబలన్తి కేనట్ఠేన సమథబలం? పఠమేన ఝానేన నీవరణే న కమ్పతీతి – సమథబలం. దుతియేన ఝానేన వితక్కవిచారే న కమ్పతీతి – సమథబలం. తతియేన ఝానేన పీతియా న కమ్పతీతి – సమథబలం. చతుత్థేన ఝానేన సుఖదుక్ఖే న కమ్పతీతి – సమథబలం. ఆకాసానఞ్చాయతనసమాపత్తియా రూపసఞ్ఞాయ పటిఘసఞ్ఞాయ నానత్తసఞ్ఞాయ న కమ్పతీతి – సమథబలం. విఞ్ఞాణఞ్చాయతనసమాపత్తియా ఆకాసానఞ్చాయతనసఞ్ఞాయ న కమ్పతీతి – సమథబలం. ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనసమాపత్తియా విఞ్ఞాణఞ్చాయతనసఞ్ఞాయ న కమ్పతీతి – సమథబలం. నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనసమాపత్తియా ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనసఞ్ఞాయ న కమ్పతీతి – సమథబలం. ఉద్ధచ్చే చ ఉద్ధచ్చసహగతకిలేసే చ ఖన్ధే చ న కమ్పతీ న చలతి న వేధతీతి – సమథబలం. ఇదం సమథబలం.

కతమం విపస్సనాబలం? అనిచ్చానుపస్సనా విపస్సనాబలం, దుక్ఖానుపస్సనా విపస్సనాబలం…పే… పటినిస్సగ్గానుపస్సనా విపస్సనాబలం, రూపే అనిచ్చానుపస్సనా విపస్సనాబలం, రూపే దుక్ఖానుపస్సనా విపస్సనాబలం…పే… రూపే పటినస్సగ్గానుపస్సనా విపస్సనాబలం, వేదనాయ…పే… సఞ్ఞాయ… సఙ్ఖారేసు… విఞ్ఞాణే… చక్ఖుస్మిం…పే… జరామరణే అనిచ్చానుపస్సనా విపస్సనాబలం, జరామరణే దుక్ఖానుపస్సనా విపస్సనాబలం…పే… జరామరణే పటినిస్సగ్గానుపస్సనా విపస్సనాబలం. విపస్సనాబలన్తి కేనట్ఠేన విపస్సనాబలం? అనిచ్చానుపస్సనాయ నిచ్చసఞ్ఞాయ న కమ్పతీతి – విపస్సనాబలం. దుక్ఖానుపస్సనాయ సుఖసఞ్ఞాయ న కమ్పతీతి – విపస్సనాబలం. అనత్తానుపస్సనాయ అత్తసఞ్ఞాయ కమ్పతీతి – విపస్సనాబలం. నిబ్బిదానుపస్సనాయ నన్దియా న కమ్పతీతి – విపస్సనాబలం. విరాగానుపస్సనాయ రాగే న కమ్పతీతి – విపస్సనాబలం. నిరోధానుపస్సనా సముదయే న కమ్పతీతి – విపస్సనాబలం. పటినిస్సగ్గానుపస్సనాయ ఆదానే న కమ్పతీతి – విపస్సనాబలం. అవిజ్జాయ అవిజ్జాసహగతకిలేసే చ ఖన్ధే చ న కమ్పతి న చలతి న వేధతీతి – విపస్సనాబలం. ఇదం విపస్సనాబలం.

కతమాని దస సేఖబలాని, దస అసేఖబలాని? సమ్మాదిట్ఠిం [సమ్మాదిట్ఠి (క.) ఏవమీదిసేసు నవసు పదేసు దుతియన్తవచనేన. దీ. ని. ౩.౩౪౮ పస్సితబ్బా] సిక్ఖతీతి – సేఖబలం. తత్థ సిక్ఖితత్తా అసేఖబలం. సమ్మాసఙ్కప్పం సిక్ఖతీతి – సేఖబలం. తత్థ సిక్ఖితత్తా – అసేఖబలం. సమ్మావాచం…పే… సమ్మాకమ్మన్తం… సమ్మాఆజీవం… సమ్మావాయామం… సమ్మాసతిం… సమ్మాసమాధిం… సమ్మాఞాణం…పే… సమ్మావిముత్తిం సిక్ఖతీతి – సేఖబలం. తత్థ సిక్ఖితత్తా – అసేఖబలం. ఇమాని దస సేఖబలాని, దస అసేఖబలాని.

కతమాని దస ఖీణాసవబలాని? [అ. ని. ౧౦.౯౦ పస్సితబ్బా] ఇధ ఖీణాసవస్స భిక్ఖునో అనిచ్చతో సబ్బే సఙ్ఖారా యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ సుదిట్ఠా హోన్తి. యమ్పి ఖీణాసవస్స భిక్ఖునో అనిచ్చతో సబ్బే సఙ్ఖారా యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ సుదిట్ఠా హోన్తి, ఇదమ్పి ఖీణాసవస్స భిక్ఖునో బలం హోతి, యం బలం ఆగమ్మ ఖీణాసవో భిక్ఖు ఆసవానం ఖయం పటిజానాతి – ‘‘ఖీణా మే ఆసవా’’తి.

పున చపరం ఖీణాసవస్స భిక్ఖునో అఙ్గారకాసూపమా కామా యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ సుదిట్ఠా హోన్తి. యమ్పి ఖీణాసవస్స భిక్ఖునో అఙ్గారకాసూపమా కామా యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ సుదిట్ఠా హోన్తి, ఇదమ్పి ఖీణాసవస్స భిక్ఖునో బలం హోతి, యం బలం ఆగమ్మ ఖీణాసవో భిక్ఖు ఆసవానం ఖయం పటిజానాతి – ‘‘ఖీణా మే ఆసవా’’తి.

పున చపరం ఖీణాసవస్స భిక్ఖునో వివేకనిన్నం చిత్తం హోతి వివేకపోణం వివేకపబ్భారం వివేకట్ఠం నేక్ఖమ్మాభిరతం బ్యన్తీభూతం [బ్యన్తిభూతం (క.)] సబ్బసో ఆసవట్ఠానియేహి ధమ్మేహి. యమ్పి ఖీణాసవస్స భిక్ఖునో వివేకనిన్నం చిత్తం హోతి వివేకపోణం వివేకపబ్భారం వివేకట్ఠం నేక్ఖమ్మాభిరతం బ్యన్తిభూతం సబ్బసో ఆసవట్ఠానియేహి ధమ్మేహి, ఇదమ్పి ఖీణాసవస్స భిక్ఖునో బలం హోతి, యం బలం ఆగమ్మ ఖీణాసవో భిక్ఖు ఆసవానం ఖయం పటిజానాతి – ‘‘ఖీణా మే ఆసవా’’తి.

పున చపరం ఖీణాసవస్స భిక్ఖునో చత్తారో సతిపట్ఠానా భావితా హోన్తి సుభావితా. యమ్పి ఖీణాసవస్స భిక్ఖునో చత్తారో సతిపట్ఠానా భావితా హోన్తి సుభావితా, ఇదమ్పి ఖీణాసవస్స భిక్ఖునో బలం హోతి, యం బలం ఆగమ్మ ఖీణాసవో భిక్ఖు ఆసవానం ఖయం పటిజానాతి – ‘‘ఖీణా మే ఆసవా’’తి.

పున చపరం ఖీణాసవస్స భిక్ఖునో చత్తారో సమ్మప్పధానా భావితా హోన్తి సుభావితా…పే… చత్తారో ఇద్ధిపాదా భావితా హోన్తి సుభావితా… పఞ్చిన్ద్రియాని భావితాని హోన్తి సుభావితాని… పఞ్చ బలాని భావితాని హోన్తి సుభావితాని… సత్త బోజ్ఝఙ్గా భావితా హోన్తి సుభావితా…పే… అరియో అట్ఠఙ్గికో మగ్గో భావితో హోతి సుభావితో. యమ్పి ఖీణాసవస్స భిక్ఖునో అట్ఠఙ్గికో మగ్గో భావితో హోతి సుభావితో, ఇదమ్పి ఖీణాసవస్స భిక్ఖునో బలం హోతి, యం బలం ఆగమ్మ ఖీణాసవో భిక్ఖు ఆసవానం ఖయం పటిజానాతి – ‘‘ఖీణా మే ఆసవా’’తి. ఇమాని దస ఖీణాసవబలాని.

కతమాని దస ఇద్ధిబలాని? అధిట్ఠానా ఇద్ధి, వికుబ్బనా ఇద్ధి, మనోమయా ఇద్ధి, ఞాణవిప్ఫారా ఇద్ధి, సమాధివిప్ఫారా ఇద్ధి, అరియా ఇద్ధి, కమ్మవిపాకజా ఇద్ధి, పుఞ్ఞవతో ఇద్ధి, విజ్జామయా ఇద్ధి, తత్థ తత్థ సమ్మా పయోగప్పచ్చయా ఇజ్ఝనట్ఠేన ఇద్ధి – ఇమాని దస ఇద్ధిబలాని.

కతమాని దస తథాగతబలాని? ఇధ తథాగతో ఠానఞ్చ ఠానతో అట్ఠానఞ్చ అట్ఠానతో యథాభూతం పజానాతి. యమ్పి తథాగతో ఠానఞ్చ ఠానతో అట్ఠానఞ్చ అట్ఠానతో యథాభూతం పజానాతి, ఇదమ్పి తథాగతస్స తథాగతబలం హోతి, యం బలం ఆగమ్మ తథాగతో ఆసభం ఠానం పటిజానాతి పరిసాసు సీహనాదం నదతి, బ్రహ్మచక్కం పవత్తేతి.

పున చపరం తథాగతో అతీతానాగతపచ్చుప్పన్నానం కమ్మసమాదానానం ఠానసో హేతుసో విపాకం యథాభూతం పజానాతి. యమ్పి తథాగతో అతీతానాగతపచ్చుప్పన్నానం కమ్మసమాదానానం ఠానసో హేతుసో విపాకం యథాభూతం పజానాతి, ఇదమ్పి తథాగతస్స తథాగతబలం హోతి, యం బలం ఆగమ్మ తథాగతో ఆసభం ఠానం పటిజానాతి, పరిసాసు సీహనాదం, నదతి, బ్రహ్మచక్కం పవత్తేతి.

పున చపరం తథాగతో సబ్బత్థగామినిం పటిపదం [సబ్బత్థగామినీపటిపదం (స్యా.) మ. ని. ౧.౧౪౮ పస్సితబ్బా] యథాభూతం పజానాతి. యమ్పి తథాగతో సబ్బత్థగామినిం పటిపదం యథాభూతం పజానాతి, ఇదమ్పి తథాగతస్స తథాగతబలం హోతి, యం బలం ఆగమ్మ తథాగతో ఆసభం ఠానం పటిజానాతి, పరిసాసు సీహనాదం నదతి, బ్రహ్మచక్కం పవత్తేతి.

పున చపరం తథాగతో అనేకధాతునానాధాతులోకం యథాభూతం పజానాతి. యమ్పి తథాగతో అనేకధాతునానాధాతులోకం యథాభూతం పజానాతి, ఇదమ్పి తథాగతస్స…పే….

పున చపరం తథాగతో సత్తానం నానాధిముత్తికతం యథాభూతం పజానాతి. యమ్పి తథాగతో సత్తానం నానాధిముత్తికతం యథాభూతం పజానాతి, ఇదమ్పి తథాగతస్స…పే….

పున చపరం తథాగతో పరసత్తానం పరపుగ్గలానం ఇన్ద్రియపరోపరియత్తం యథాభూతం పజానాతి. యమ్పి తథాగతో పరసత్తానం పరపుగ్గలానం ఇన్ద్రియపరోపరియత్తం యథాభూతం పజానాతి, ఇదమ్పి తథాగతస్స…పే….

పున చపరం తథాగతో ఝానవిమోక్ఖసమాధిసమాపత్తీనం సంకిలేసం వోదానం వుట్ఠానం యథాభూతం పజానాతి. యమ్పి తథాగతో ఝానవిమోక్ఖసమాధిసమాపత్తీనం సంకిలేసం వోదానం వుట్ఠానం యథాభూతం పజానాతి, ఇదమ్పి తథాగతస్స…పే….

పున చపరం తథాగతో అనేకవిహితం పుబ్బేనివాసం అనుస్సరతి, సేయ్యథిదం – ఏకమ్పి జాతిం ద్వేపి జాతియో…పే… ఇతి సాకారం సఉద్దేసం అనేకవిహితం పుబ్బేనివాసం అనుస్సరతి. యమ్పి తథాగతో అనేకవిహితం పుబ్బేనివాసం అనుస్సరతి. సేయ్యథిదం – ఏకమ్పి జాతిం ద్వేపి జాతియో…పే… ఇదమ్పి తథాగతస్స…పే….

పున చపరం తథాగతో దిబ్బేన చక్ఖునా విసుద్ధేన అతిక్కన్తమానుసకేన సత్తే పస్సతి చవమానే ఉపపజ్జమానే…పే… యమ్పి తథాగతో దిబ్బేన చక్ఖునా విసుద్ధేన అతిక్కన్తమానుసకేన సత్తే పస్సతి చవమానే ఉపపజ్జమానే…పే… ఇదమ్పి తథాగతస్స…పే….

పున చపరం తథాగతో ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. యమ్పి తథాగతో ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతి, ఇదమ్పి తథాగతస్స తథాగతబలం హోతి, యం బలం ఆగమ్మ తథాగతో ఆసభం ఠానం పటిజానాతి, పరిసాసు సీహనాదం నదతి, బ్రహ్మచక్కం పవత్తేతి. ఇమాని దస తథాగతబలాని.

౪౫. కేనట్ఠేన సద్ధాబలం? కేనట్ఠేన వీరియబలం? కేనట్ఠేన సతిబలం? కేనట్ఠేన సమాధిబలం? కేనట్ఠేన పఞ్ఞాబలం? కేనట్ఠేన హిరిబలం? కేనట్ఠేన ఓత్తప్పబలం? కేనట్ఠేన పటిసఙ్ఖానబలం…పే… కేనట్ఠేన తథాగతబలం?

అస్సద్ధియే అకమ్పియట్ఠేన సద్ధాబలం. కోసజ్జే అకమ్పియట్ఠేన వీరియబలం. పమాదే అకమ్పియట్ఠేన సతిబలం. ఉద్ధచ్చే అకమ్పియట్ఠేన సమాధిబలం. అవిజ్జాయ అకమ్పియట్ఠేన పఞ్ఞాబలం. హిరీయతి పాపకే అకుసలే ధమ్మేతి – హిరిబలం. ఓత్తప్పతి పాపకే అకుసలే ధమ్మేతి – ఓత్తప్పబలం. ఞాణేన కిలేసే పటిసఙ్ఖాతీతి – పటిసఙ్ఖానబలం. తత్థ జాతా ధమ్మా ఏకరసా హోన్తీతి – భావనాబలం. తత్థ నత్థి కిఞ్చి వజ్జన్తి – అనవజ్జబలం. తేన చిత్తం సఙ్గణ్హాతీతి – సఙ్గహబలం. తం తస్స ఖమతీతి – [తం ఖమతీతి (క.)] ఖన్తిబలం. తేన చిత్తం పఞ్ఞపేతీతి – పఞ్ఞత్తిబలం. తేన చిత్తం నిజ్ఝాపేతీతి – నిజ్ఝత్తిబలం. తేన చిత్తం వసం వత్తేతీతి – ఇస్సరియబలం. తేన చిత్తం అధిట్ఠాతీతి – అధిట్ఠానబలం. తేన చిత్తం ఏకగ్గన్తి – సమథబలం. తత్థ జాతే ధమ్మే అనుపస్సతీతి – విపస్సనాబలం. తత్థ సిక్ఖతీతి – సేఖబలం. తత్థ సిక్ఖితత్తా – అసేఖబలం. తేన ఆసవా ఖీణాతి – ఖీణాసవబలం. తస్స ఇజ్ఝతీతి – ఇద్ధిబలం. అప్పమేయ్యట్ఠేన తథాగతబలన్తి.

బలకథా నిట్ఠితా.