౧. సచ్చవారో

౩౯. ఏకం సమయం భగవా బారాణసియం విహరతి…పే… ఇతి హిదం ఆయస్మతో కోణ్డఞ్ఞస్స ‘‘అఞ్ఞాసికోణ్డఞ్ఞో’’ త్వేవ నామం అహోసి.

[క] ‘‘ఇదం దుక్ఖం అరియసచ్చ’’న్తి పుబ్బే అననుస్సుతేసు ధమ్మేసు చక్ఖుం ఉదపాది, ఞాణం ఉదపాది, పఞ్ఞా ఉదపాది, విజ్జా ఉదపాది, ఆలోకో ఉదపాది.

చక్ఖుం ఉదపాదీతి – కేనట్ఠేన? ఞాణం ఉదపాదీతి – కేనట్ఠేన? పఞ్ఞా ఉదపాదీతి – కేనట్ఠేన? విజ్జా ఉదపాదీతి – కేనట్ఠేన? ఆలోకో ఉదపాదీతి – కేనట్ఠేన? చక్ఖుం ఉదపాదీతి – దస్సనట్ఠేన. ఞాణం ఉదపాదీతి – ఞాతట్ఠేన. పఞ్ఞా ఉదపాదీతి – పజాననట్ఠేన. విజ్జా ఉదపాదీతి – పటివేధట్ఠేన. ఆలోకో ఉదపాదీతి – ఓభాసట్ఠేన.

చక్ఖుం ధమ్మో, దస్సనట్ఠో అత్థో. ఞాణం ధమ్మో, ఞాతట్ఠో అత్థో. పఞ్ఞా ధమ్మో, పజాననట్ఠో అత్థో. విజ్జా ధమ్మో, పటివేధట్ఠో అత్థో. ఆలోకో ధమ్మో, ఓభాసట్ఠో అత్థో. ఇమే పఞ్చ ధమ్మా పఞ్చ అత్థా దుక్ఖవత్థుకా సచ్చవత్థుకా సచ్చారమ్మణా సచ్చగోచరా సచ్చసఙ్గహితా సచ్చపరియాపన్నా సచ్చే సముదాగతా సచ్చే ఠితా సచ్చే పతిట్ఠితా.

౪౦. ధమ్మచక్కన్తి కేనట్ఠేన ధమ్మచక్కం? ధమ్మఞ్చ పవత్తేతి చక్కఞ్చాతి – ధమ్మచక్కం. చక్కఞ్చ పవత్తేతి ధమ్మఞ్చాతి – ధమ్మచక్కం. ధమ్మేన పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. ధమ్మచరియాయ పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. ధమ్మే ఠితో పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. ధమ్మే పతిట్ఠితో పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. ధమ్మే పతిట్ఠాపేన్తో పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. ధమ్మే వసిప్పత్తో పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. ధమ్మే వసిం పాపేన్తో పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. ధమ్మే పారమిప్పత్తో పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. ధమ్మే పారమిం పాపేన్తో పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. ధమ్మే వేసారజ్జప్పత్తో పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. ధమ్మే వేసారజ్జం పాపేన్తో పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. ధమ్మం సక్కరోన్తో పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. ధమ్మం గరుం కరోన్తో [గరుకరోన్తో (స్యా.)] పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. ధమ్మం మానేన్తో పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. ధమ్మం పూజేన్తో పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. ధమ్మం అపచాయమానో పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. ధమ్మద్ధజో పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. ధమ్మకేతు పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. ధమ్మాధిపతేయ్యో పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. తం ఖో పన ధమ్మచక్కం అప్పటివత్తియం సమణేన వా బ్రాహ్మణేన వా దేవేన వా మారేన వా బ్రహ్మునా వా కేనచి వా లోకస్మిన్తి – ధమ్మచక్కం.

సద్ధిన్ద్రియం ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. వీరియిన్ద్రియం ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. సతిన్ద్రియం ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. సమాధిన్ద్రియం ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. పఞ్ఞిన్ద్రియం ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. సద్ధాబలం ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. వీరియబలం ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. సతిబలం ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. సమాధిబలం ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. పఞ్ఞాబలం ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గో ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గో ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. పీతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. పస్సద్ధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. సమాధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. సమ్మాదిట్ఠి ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. సమ్మాసఙ్కప్పో ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. సమ్మావాచా ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. సమ్మాకమ్మన్తో ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. సమ్మాఆజీవో ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. సమ్మావాయామో ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. సమ్మాసతి ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. సమ్మాసమాధి ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం.

ఆధిపతేయ్యట్ఠేన ఇన్ద్రియం ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. అకమ్పియట్ఠేన బలం ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. నియ్యానికట్ఠేన బోజ్ఝఙ్గో ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. హేతుట్ఠేన మగ్గో ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. ఉపట్ఠానట్ఠేన సతిపట్ఠానా ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. పదహనట్ఠేన సమ్మప్పధానా ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. ఇజ్ఝనట్ఠేన ఇద్ధిపాదా ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. తథట్ఠేన సచ్చా ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. అవిక్ఖేపట్ఠేన సమథో ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. అనుపస్సనట్ఠేన విపస్సనా ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. ఏకరసట్ఠేన సమథవిపస్సనా ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. అనతివత్తనట్ఠేన యుగనద్ధం ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. సంవరట్ఠేన సీలవిసుద్ధి ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. అవిక్ఖేపట్ఠేన చిత్తవిసుద్ధి ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. దస్సనట్ఠేన దిట్ఠివిసుద్ధి ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. ముత్తట్ఠేన విమోక్ఖో ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. పటివేధట్ఠేన విజ్జా ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. పరిచ్చాగట్ఠేన విముత్తి ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. సముచ్ఛేదట్ఠేన ఖయే ఞాణం ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. పటిప్పస్సద్ధట్ఠేన అనుప్పాదే ఞాణం ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. ఛన్దో మూలట్ఠేన ధమ్మో. తం ధమ్మో పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. మనసికారో సముట్ఠానట్ఠేన ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. ఫస్సో సమోధానట్ఠేన ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. వేదనా సమోసరణట్ఠేన ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. సమాధి పముఖట్ఠేన ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. సతి ఆధిపతేయ్యట్ఠేన ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. పఞ్ఞా తతుత్తరట్ఠేన ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. విముత్తి సారట్ఠేన ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. అమతోగధం నిబ్బానం పరియోసానట్ఠేన ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం.

‘‘తం ఖో పనిదం దుక్ఖం అరియసచ్చం పరిఞ్ఞేయ్య’’న్తి…పే… పరిఞ్ఞాతన్తి పుబ్బే అననుస్సుతేసు ధమ్మేసు చక్ఖుం ఉదపాది…పే… ఆలోకో ఉదపాది.

చక్ఖుం ఉదపాదీతి – కేనట్ఠేన…పే… ఆలోకో ఉదపాదీతి – కేనట్ఠేన? చక్ఖుం ఉదపాదీతి – దస్సనట్ఠేన…పే… ఆలోకో ఉదపాదీతి – ఓభాసట్ఠేన. చక్ఖుం ధమ్మో, దస్సనట్ఠో అత్థో…పే… ఆలోకో ధమ్మో, ఓభాసట్ఠో అత్థో. ఇమే పఞ్చ ధమ్మా పఞ్చ అత్థా దుక్ఖవత్థుకా సచ్చవత్థుకా సచ్చారమ్మణా సచ్చగోచరా సచ్చసఙ్గహితా సచ్చపరియాపన్నా సచ్చే సముదాగతా సచ్చే ఠితా సచ్చే పతిట్ఠితా.

ధమ్మచక్కన్తి కేనట్ఠేన ధమ్మచక్కం? ధమ్మఞ్చ పవత్తేతి చక్కఞ్చాతి – ధమ్మచక్కం. చక్కఞ్చ పవత్తేతి ధమ్మఞ్చాతి – ధమ్మచక్కం. ధమ్మేన పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. ధమ్మపరియాయ పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. ధమ్మే ఠితో పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. ధమ్మే పతిట్ఠితో పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం…పే… అమతోగధం నిబ్బానం పరియోసానట్ఠేన ధమ్మో తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం.

[ఖ-ఘ] ‘‘ఇదం దుక్ఖసముదయం అరియసచ్చ’’న్తి పుబ్బే అననుస్సుతేసు ధమ్మేసు చక్ఖుం ఉదపాది…పే… ఆలోకో ఉదపాది…పే… ‘‘తం ఖో పనిదం దుక్ఖసముదయం అరియసచ్చం పహాతబ్బ’’న్తి…పే… ‘‘పహీన’’న్తి పుబ్బే అననుస్సుతేసు ధమ్మేసు చక్ఖుం ఉదపాది…పే… ఆలోకో ఉదపాది.

చక్ఖుం ఉదపాదీతి – కేనట్ఠేన…పే… ఆలోకో ఉదపాదీతి – కేనట్ఠేన? చక్ఖుం ఉదపాదీతి – దస్సనట్ఠేన…పే… ఆలోకో ఉదపాదీతి – ఓభాసట్ఠేన.

చక్ఖుం ధమ్మో, దస్సనట్ఠో అత్థో…పే… ఆలోకో ధమ్మో, ఓభాసట్ఠో అత్థో. ఇమే పఞ్చ ధమ్మా పఞ్చ అత్థా సముదయవత్థుకా సచ్చవత్థుకా…పే… నిరోధవత్థుకా సచ్చవత్థుకా…పే… మగ్గవత్థుకా సచ్చవత్థుకా సచ్చారమ్మణా సచ్చగోచరా సచ్చసఙ్గహితా సచ్చపరియాపన్నా సచ్చే సముదాగతా సచ్చే ఠితా సచ్చే పతిట్ఠితా.

ధమ్మచక్కన్తి కేనట్ఠేన ధమ్మచక్కం? ధమ్మఞ్చ పవత్తేతి చక్కఞ్చాతి – ధమ్మచక్కం. చక్కఞ్చ పవత్తేతి ధమ్మఞ్చాతి – ధమ్మచక్కం. ధమ్మేన పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. ధమ్మచరియాయ పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. ధమ్మే ఠితో పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం. ధమ్మే పతిట్ఠితో పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం…పే… అమతోగధం నిబ్బానం పరియోసానట్ఠేన ధమ్మో. తం ధమ్మం పవత్తేతీతి – ధమ్మచక్కం.