౭. అన్తగ్గాహికాదిట్ఠినిద్దేసో

౧౪౦. అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా కతమేహి పఞ్ఞాసాయ ఆకారేహి అభినివేసో హోతి? ‘‘సస్సతో లోకో’’తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా కతిహాకారేహి అభినివేసో హోతి? ‘‘అసస్సతో లోకో’’తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా కతిహాకారేహి అభినివేసో హోతి? ‘‘అన్తవా లోకో’’తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా… ‘‘అనన్తవా లోకో’’తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా… ‘‘తం జీవం తం సరీర’’న్తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా… ‘‘అఞ్ఞం జీవం అఞ్ఞం సరీర’’న్తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా… ‘‘హోతి తథాగతో పరం మరణా’’తి…పే… న హోతి తథాగతో పరం మరణా’’తి… ‘‘హోతి చ న చ హోతి తథాగతో పరం మరణా’’తి… ‘‘నేవ హోతి న న హోతి తథాగతో పరం మరణా’’తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా కతిహాకారేహి అభినివేసో హోతి?

‘‘సస్సతో లోకో’’తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా పఞ్చహాకారేహి అభినివేసో హోతి…పే… ‘‘నేవ హోతి న న హోతి తథాగతో పరం మరణా’’తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా పఞ్చహాకారేహి అభినివేసో హోతి.

[క] ‘‘సస్సతో లోకో’’తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా కతమేహి పఞ్చహాకారేహి అభినివేసో హోతి? రూపం లోకో చేవ సస్సతం చాతి – అభినివేసపరామాసో దిట్ఠి. తాయ దిట్ఠియా సో అన్తో గహితోతి – అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి. దిట్ఠి న వత్థు, వత్థు న దిట్ఠి. అఞ్ఞా దిట్ఠి, అఞ్ఞం వత్థు. యా చ దిట్ఠి యఞ్చ వత్థు – అయం పఠమా ‘‘సస్సతో లోకో’’తి – అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి. అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి మిచ్ఛాదిట్ఠి …పే… ఇమాని సఞ్ఞోజనాని, న చ దిట్ఠియో.

వేదనా లోకో చేవ సస్సతా చాతి…పే… సఞ్ఞా లోకో చేవ సస్సతా చాతి…పే… సఙ్ఖారా లోకో చేవ సస్సతా చాతి…పే… విఞ్ఞాణం లోకో చేవ సస్సతఞ్చాతి – అభినివేసపరామాసో దిట్ఠి. తాయ దిట్ఠియా సో అన్తో గహితోతి – అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి. దిట్ఠి న వత్థు, వత్థు న దిట్ఠి. అఞ్ఞా దిట్ఠి, అఞ్ఞం వత్థు. యా చ దిట్ఠి యఞ్చ వత్థు – అయం పఞ్చమీ సస్సతో లోకోతి – అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి. అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి మిచ్ఛాదిట్ఠి…పే… ఇమాని సఞ్ఞోజనాని, న చ దిట్ఠియో. ‘‘సస్సతో లోకో’’తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా ఇమేహి పఞ్చహాకారేహి అభినివేసో హోతి.

[ఖ] ‘‘అసస్సతో లోకో’’తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా కతమేహి పఞ్చహాకారేహి అభినివేసో హోతి? రూపం లోకో చేవ అసస్సతఞ్చాతి – అభినివేసపరామాసో దిట్ఠి. తాయ దిట్ఠియా సో అన్తో గహితోతి – అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి…పే… అయం పఠమా ‘‘అసస్సతో లోకో’’తి – అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి. అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి మిచ్ఛాదిట్ఠి దిట్ఠివిపత్తి…పే… ఇమాని సఞ్ఞోజనాని, న చ దిట్ఠియో.

వేదనా లోకో చేవ అసస్సతా చాతి…పే… సఞ్ఞా లోకో చేవ అసస్సతా చాతి…పే… సఙ్ఖారా లోకో చేవ అసస్సతా చాతి…పే… విఞ్ఞాణం లోకో చేవ అసస్సతఞ్చాతి – అభినివేసపరామాసో దిట్ఠి. తాయ దిట్ఠియా సో అన్తో గహితోతి – అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి. అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి మిచ్ఛాదిట్ఠి…పే… ఇమాని సఞ్ఞోజనాని, న చ దిట్ఠియో. ‘‘అసస్సతో లోకో’’తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా ఇమేహి పఞ్చహాకారేహి అభినివేసో హోతి.

[గ] ‘‘అన్తవా లోకో’’తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా కతమేహి పఞ్చహాకారేహి అభినివేసో హోతి? ఇధేకచ్చో పరిత్తం ఓకాసం నీలకతో ఫరతి. తస్స ఏవం హోతి – ‘‘అన్తవా అయం లోకో పరివటుమో’’తి. అన్తసఞ్ఞీ హోతి. యం ఫరతి, తం వత్థు చేవ లోకో చ. యేన ఫరతి, సో అత్తా చేవ లోకో చాతి – అభినివేసపరామాసో దిట్ఠి. తాయ దిట్ఠియా సో అన్తో గహితోతి – అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి. దిట్ఠి న వత్థు, వత్థు న దిట్ఠి. అఞ్ఞా దిట్ఠి, అఞ్ఞం వత్థు. యా చ దిట్ఠి యఞ్చ వత్థు – అయం పఠమా ‘‘అన్తవా లోకో’’తి అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి. అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి మిచ్ఛాదిట్ఠి…పే… ఇమాని సఞ్ఞోజనాని, న చ దిట్ఠియో.

ఇధేకచ్చో పరిత్తం ఓకాసం పీతకతో ఫరతి… లోహితకతో ఫరతి… ఓదాతకతో ఫరతి… ఓభాసకతో ఫరతి. తస్స ఏవం హోతి – ‘‘అన్తవా అయం లోకో పరివటుమో’’తి. అన్తసఞ్ఞీ హోతి. యం ఫరతి తం వత్థు చేవ లోకో చ. యేన ఫరతి సో అత్తా చేవ లోకో చాతి – అభినివేసపరామాసో దిట్ఠి. తాయ దిట్ఠియా సో అన్తో గహితోతి – అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి…పే… అన్తవా లోకోతి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా ఇమేహి పఞ్చహాకారేహి అభినివేసో హోతి.

[ఘ] ‘‘అనన్తవా లోకో’’తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా కతమేహి పఞ్చహాకారేహి అభినివేసో హోతి? ఇధేకచ్చో విపులం ఓకాసం నీలకతో ఫరతి. తస్స ఏవం హోతి – ‘‘అనన్తవా అయం లోకో అపరియన్తో’’తి. అనన్తసఞ్ఞీ హోతి. యం ఫరతి తం వత్థు చేవ లోకో చ; యేన ఫరతి సో అత్తా చేవ లోకో చాతి – అభినివేసపరామాసో దిట్ఠి. తాయ దిట్ఠియా సో అన్తో గహితోతి – అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి. దిట్ఠి న వత్థు, వత్థు న దిట్ఠి. అఞ్ఞా దిట్ఠి, అఞ్ఞం వత్థు. యా చ దిట్ఠి యఞ్చ వత్థు – అయం పఠమా ‘‘అనన్తవా లోకో’’తి – అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి. అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి మిచ్ఛాదిట్ఠి…పే… ఇమాని సఞ్ఞోజనాని, న చ దిట్ఠియో.

ఇధేకచ్చో విపులం ఓకాసం పీతకతో ఫరతి… లోహితకతో ఫరతి… ఓదాతకతో ఫరతి… ఓభాసకతో ఫరతి. తస్స ఏవం హోతి – ‘‘అనన్తవా అయం లోకో అపరియన్తో’’తి. అనన్తసఞ్ఞీ హోతి. యం ఫరతి తం వత్థు చేవ లోకో చ; యేన ఫరతి సో అత్తా చేవ లోకో చాతి – అభినివేసపరామాసో దిట్ఠి. తాయ దిట్ఠియా సో అన్తో గహితోతి – అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి…పే… అనన్తవా లోకోతి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా ఇమేహి పఞ్చహాకారేహి అభినివేసో హోతి.

[ఙ] ‘‘తం జీవం తం సరీర’’న్తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా కతమేహి పఞ్చహాకారేహి అభినివేసో హోతి? రూపం జీవఞ్చేవ సరీరఞ్చ; యం జీవం తం సరీరం, యం సరీరం తం జీవన్తి – అభినివేసపరామాసో దిట్ఠి. తాయ దిట్ఠియా సో అన్తో గహితోతి – అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి. దిట్ఠి న వత్థు, వత్థు న దిట్ఠి. అఞ్ఞా దిట్ఠి, అఞ్ఞం వత్థు. యా చ దిట్ఠి యఞ్చ వత్థు – అయం పఠమా ‘‘తం జీవం తం సరీర’’న్తి – అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి. అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి మిచ్ఛాదిట్ఠి…పే… ఇమాని సఞ్ఞోజనాని, న చ దిట్ఠియో.

వేదనా జీవా చేవ సరీరం చ… సఞ్ఞా జీవా చేవ సరీరం చ… సఙ్ఖారా జీవా చేవ సరీరం చ… విఞ్ఞాణం జీవఞ్చేవ సరీరఞ్చ; యం జీవం తం సరీరం, యం సరీరం తం జీవన్తి – అభినివేసపరామాసో దిట్ఠి. తాయ దిట్ఠియా సో అన్తో గహితోతి – అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి…పే… ‘‘తం జీవం తం సరీర’’న్తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా ఇమేహి పఞ్చహాకారేహి అభినివేసో హోతి.

[చ] ‘‘అఞ్ఞం జీవం అఞ్ఞం సరీర’’న్తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా కతమేహి పఞ్చహాకారేహి అభినివేసో హోతి? రూపం సరీరం, న జీవం; జీవం న సరీరం. అఞ్ఞం జీవం అఞ్ఞం సరీరన్తి – అభినివేసపరామాసో దిట్ఠి. తాయ దిట్ఠియా సో అన్తో గహితోతి – అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి. దిట్ఠి న వత్థు, వత్థు న దిట్ఠి. అఞ్ఞా దిట్ఠి, అఞ్ఞం వత్థు. యా చ దిట్ఠి యఞ్చ వత్థు – అయం పఠమా ‘‘అఞ్ఞం జీవం అఞ్ఞం సరీర’’న్తి – అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి. అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి మిచ్ఛాదిట్ఠి…పే… ఇమాని సఞ్ఞోజనాని, న చ దిట్ఠియో.

వేదనా సరీరం, న జీవం… సఞ్ఞా సరీరం, న జీవం… సఙ్ఖారా సరీరం, న జీవం… విఞ్ఞాణం సరీరం, న జీవం; జీవం న సరీరం. అఞ్ఞం జీవం, అఞ్ఞం సరీరన్తి – అభినివేసపరామాసో దిట్ఠి. తాయ దిట్ఠియా సో అన్తో గహితోతి – అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి…పే… అఞ్ఞం జీవం, అఞ్ఞం సరీరన్తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా ఇమేహి పఞ్చహాకారేహి అభినివేసో హోతి.

[ఛ] ‘‘హోతి తథాగతో పరం మరణా’’తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా కతమేహి పఞ్చహాకారేహి అభినివేసో హోతి? రూపం ఇధేవ మరణధమ్మం. తథాగతో కాయస్స భేదా హోతిపి తిట్ఠతిపి ఉప్పజ్జతిపి నిబ్బత్తతిపీతి – అభినివేసపరామాసో దిట్ఠి. తాయ దిట్ఠియా సో అన్తో గహితోతి – అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి. దిట్ఠి న వత్థు, వత్థు న దిట్ఠి. అఞ్ఞా దిట్ఠి, అఞ్ఞం వత్థు. యా చ దిట్ఠి యఞ్చ వత్థు – అయం పఠమా ‘‘హోతి తథాగతో పరం మరణా’’తి – అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి. అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి మిచ్ఛాదిట్ఠి…పే… ఇమాని సఞ్ఞోజనాని, న చ దిట్ఠియో.

వేదనా ఇధేవ మరణధమ్మా…పే… సఞ్ఞా ఇధేవ మరణధమ్మా… సఙ్ఖారా ఇధేవ మరణధమ్మా… విఞ్ఞాణం ఇధేవ మరణధమ్మం. తథాగతో కాయస్స భేదా హోతిపి తిట్ఠతిపి ఉప్పజ్జతిపి నిబ్బత్తతిపీతి – అభినివేసపరామాసో దిట్ఠి. తాయ దిట్ఠియా సో అన్తో గహితోతి – అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి…పే… ‘‘హోతి తథాగతో పరం మరణా’’తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా ఇమేహి పఞ్చహాకారేహి అభినివేసో హోతి.

[జ] ‘‘న హోతి తథాగతో పరం మరణా’’తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా కతమేహి పఞ్చహాకారేహి అభినివేసో హోతి? రూపం ఇధేవ మరణధమ్మం. తథాగతోపి కాయస్స భేదా ఉచ్ఛిజ్జతి వినస్సతి; న హోతి తథాగతో పరం మరణాతి – అభినివేసపరామాసో దిట్ఠి. తాయ దిట్ఠియా సో అన్తో గహితోతి – అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి. దిట్ఠి న వత్థు, వత్థు న దిట్ఠి. అఞ్ఞా దిట్ఠి, అఞ్ఞం వత్థు. యా చ దిట్ఠి యఞ్చ వత్థు – అయం పఠమా ‘‘న హోతి తథాగతో పరం మరణా’’తి – అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి. అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి మిచ్ఛాదిట్ఠి…పే… ఇమాని సఞ్ఞోజనాని, న చ దిట్ఠియో.

వేదనా ఇధేవ మరణధమ్మా…పే… సఞ్ఞా ఇధేవ మరణధమ్మా… సఙ్ఖారా ఇధేవ మరణధమ్మా… విఞ్ఞాణం ఇధేవ మరణధమ్మం. తథాగతోపి కాయస్స భేదా ఉచ్ఛిజ్జతి వినస్సతి. ‘‘న హోతి తథాగతో పరం మరణా’’తి – అభినివేసపరామాసో దిట్ఠి. తాయ దిట్ఠియా సో అన్తో గహితోతి – అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి…పే… ‘‘న హోతి తథాగతో పరం మరణా’’తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా ఇమేహి పఞ్చహాకారేహి అభినివేసో హోతి.

[ఝ] ‘‘హోతి చ న చ హోతి తథాగతో పరం మరణా’’తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా కతమేహి పఞ్చహాకారేహి అభినివేసో హోతి? రూపం ఇధేవ మరణధమ్మం. తథాగతో కాయస్స భేదా హోతి చ న చ హోతీతి – అభినివేసపరామాసో దిట్ఠి. తాయ దిట్ఠియా సో అన్తో గహితోతి – అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి. దిట్ఠి న వత్థు, వత్థు న దిట్ఠి. అఞ్ఞా దిట్ఠి, అఞ్ఞం వత్థు. యా చ దిట్ఠి యఞ్చ వత్థు – అయం పఠమా ‘‘హోతి చ న చ హోతి తథాగతో పరం మరణా’’తి – అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి. అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి మిచ్ఛాదిట్ఠి…పే… ఇమాని సఞ్ఞోజనాని న చ దిట్ఠియో.

వేదనా ఇధేవ మరణధమ్మా…పే… సఞ్ఞా ఇధేవ మరణధమ్మా… సఙ్ఖారా ఇధేవ మరణధమ్మా… విఞ్ఞాణం ఇధేవ మరణధమ్మం. తథాగతో కాయస్స భేదా హోతి చ న చ హోతీతి – అభినివేసపరామాసో దిట్ఠి. తాయ దిట్ఠియా సో అన్తో గహితోతి – అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి…పే… ‘‘హోతి చ న చ హోతి తథాగతో పరం మరణా’’తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా ఇమేహి పఞ్చహాకారేహి అభినివేసో హోతి.

[ఞ] ‘‘నేవ హోతి న న హోతి తథాగతో పరం మరణా’’తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా కతమేహి పఞ్చహాకారేహి అభినివేసో హోతి? రూపం ఇధేవ మరణధమ్మం. తథాగతో కాయస్స భేదా పరం మరణా నేవ హోతి న న హోతీతి – అభినివేసపరామాసో దిట్ఠి. తాయ దిట్ఠియా సో అన్తో గహితోతి – అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి. దిట్ఠి న వత్థు, వత్థు న దిట్ఠి, అఞ్ఞా దిట్ఠి, అఞ్ఞం వత్థు. యా చ దిట్ఠి యఞ్చ వత్థు – అయం పఠమా ‘‘నేవ హోతి న న హోతి తథాగతో పరం మరణా’’తి – అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి. అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి మిచ్ఛాదిట్ఠి…పే… ఇమాని సఞ్ఞోజనాని, న చ దిట్ఠియో.

వేదనా ఇధేవ మరణధమ్మా…పే… సఞ్ఞా ఇధేవ మరణధమ్మా… సఙ్ఖారా ఇధేవ మరణధమ్మా… విఞ్ఞాణం ఇధేవ మరణధమ్మం. తథాగతో కాయస్స భేదా పరం మరణా నేవ హోతి న న హోతీతి – అభినివేసపరామాసో దిట్ఠి. తాయ దిట్ఠియా సో అన్తో గహితోతి – అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి. దిట్ఠి న వత్థు, వత్థు న దిట్ఠి. అఞ్ఞా దిట్ఠి, అఞ్ఞం వత్థు. యా చ దిట్ఠి యఞ్చ వత్థు – అయం పఞ్చమీ ‘‘నేవ హోతి న న హోతి తథాగతో పరం మరణా’’తి – అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి. అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి మిచ్ఛాదిట్ఠి…పే… ఇమాని సఞ్ఞోజనాని, న చ దిట్ఠియో. ‘‘నేవ హోతి న న హోతి తథాగతో పరం మరణా’’తి – అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా ఇమేహి పఞ్చహాకారేహి అభినివేసో హోతి. అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా ఇమేహి పఞ్ఞాసాయ ఆకారేహి అభినివేసో హోతి.

అన్తగ్గాహికాదిట్ఠినిద్దేసో సత్తమో.