౬. ఉదయబ్బయఞాణనిద్దేసో

౪౯. కథం పచ్చుప్పన్నానం ధమ్మానం విపరిణామానుపస్సనే పఞ్ఞా ఉదయబ్బయానుపస్సనే ఞాణం? జాతం రూపం పచ్చుప్పన్నం, తస్స నిబ్బత్తిలక్ఖణం ఉదయో, విపరిణామలక్ఖణం వయో, అనుపస్సనా ఞాణం. జాతా వేదనా…పే… జాతా సఞ్ఞా… జాతా సఙ్ఖారా… జాతం విఞ్ఞాణం… జాతం చక్ఖు…పే… జాతో భవో పచ్చుప్పన్నో, తస్స నిబ్బత్తిలక్ఖణం ఉదయో, విపరిణామలక్ఖణం వయో, అనుపస్సనా ఞాణం.

౫౦. పఞ్చన్నం ఖన్ధానం ఉదయం పస్సన్తో కతి లక్ఖణాని పస్సతి, వయం పస్సన్తో కతి లక్ఖణాని పస్సతి, ఉదయబ్బయం పస్సన్తో కతి లక్ఖణాని పస్సతి? పఞ్చన్నం ఖన్ధానం ఉదయం పస్సన్తో పఞ్చవీసతి లక్ఖణాని పస్సతి, వయం పస్సన్తో పఞ్చవీసతి లక్ఖణాని పస్సతి; ఉదయబ్బయం పస్సన్తో పఞ్ఞాస లక్ఖణాని పస్సతి.

రూపక్ఖన్ధస్స ఉదయం పస్సన్తో కతి లక్ఖణాని పస్సతి, వయం పస్సన్తో కతి లక్ఖణాని పస్సతి, ఉదయబ్బయం పస్సన్తో కతి లక్ఖణాని పస్సతి? వేదనాక్ఖన్ధస్స…పే… సఞ్ఞాక్ఖన్ధస్స…పే… సఙ్ఖారక్ఖన్ధస్స…పే… విఞ్ఞాణక్ఖన్ధస్స ఉదయం పస్సన్తో కతి లక్ఖణాని పస్సతి, వయం పస్సన్తో కతి లక్ఖణాని పస్సతి, ఉదయబ్బయం పస్సన్తో కతి లక్ఖణాని పస్సతి? రూపక్ఖన్ధస్స ఉదయం పస్సన్తో పఞ్చ లక్ఖణాని పస్సతి, వయం పస్సన్తో పఞ్చ లక్ఖణాని పస్సతి; ఉదయబ్బయం పస్సన్తో దస లక్ఖణాని పస్సతి. వేదనాక్ఖన్ధస్స…పే… సఞ్ఞాక్ఖన్ధస్స… సఙ్ఖారక్ఖన్ధస్స… విఞ్ఞాణక్ఖన్ధస్స ఉదయం పస్సన్తో పఞ్చ లక్ఖణాని పస్సతి, వయం పస్సన్తో పఞ్చ లక్ఖణాని పస్సతి; ఉదయబ్బయం పస్సన్తో దస లక్ఖణాని పస్సతి.

రూపక్ఖన్ధస్స ఉదయం పస్సన్తో కతమాని పఞ్చ లక్ఖణాని పస్సతి? అవిజ్జాసముదయా రూపసముదయోతి – పచ్చయసముదయట్ఠేన రూపక్ఖన్ధస్స ఉదయం పస్సతి. తణ్హాసముదయా రూపసముదయోతి – పచ్చయసముదయట్ఠేన రూపక్ఖన్ధస్స ఉదయం పస్సతి. కమ్మసముదయా రూపసముదయోతి – పచ్చయసముదయట్ఠేన రూపక్ఖన్ధస్స ఉదయం పస్సతి. ఆహారసముదయా రూపసముదయోతి – పచ్చయసముదయట్ఠేన రూపక్ఖన్ధస్స ఉదయం పస్సతి. నిబ్బత్తిలక్ఖణం పస్సన్తోపి రూపక్ఖన్ధస్స ఉదయం పస్సతి. రూపక్ఖన్ధస్స ఉదయం పస్సన్తో ఇమాని పఞ్చ లక్ఖణాని పస్సతి.

వయం పస్సన్తో కతమాని పఞ్చ లక్ఖణాని పస్సతి? అవిజ్జానిరోధా రూపనిరోధోతి – పచ్చయనిరోధట్ఠేన రూపక్ఖన్ధస్స వయం పస్సతి. తణ్హానిరోధా రూపనిరోధోతి – పచ్చయనిరోధట్ఠేన రూపక్ఖన్ధస్స వయం పస్సతి. కమ్మనిరోధా రూపనిరోధోతి – పచ్చయనిరోధట్ఠేన రూపక్ఖన్ధస్స వయం పస్సతి. ఆహారనిరోధా రూపనిరోధోతి – పచ్చయనిరోధట్ఠేన రూపక్ఖన్ధస్స వయం పస్సతి. విపరిణామలక్ఖణం పస్సన్తోపి రూపక్ఖన్ధస్స వయం పస్సతి. రూపక్ఖన్ధస్స వయం పస్సన్తో ఇమాని పఞ్చ లక్ఖణాని పస్సతి. ఉదయబ్బయం పస్సన్తో ఇమాని దస లక్ఖణాని పస్సతి.

వేదనాక్ఖన్ధస్స ఉదయం పస్సన్తో కతమాని పఞ్చ లక్ఖణాని పస్సతి? అవిజ్జాసముదయా వేదనాసముదయోతి – పచ్చయసముదయట్ఠేన వేదనాక్ఖన్ధస్స ఉదయం పస్సతి. తణ్హాసముదయా వేదనాసముదయోతి – పచ్చయసముదయట్ఠేన వేదనాక్ఖన్ధస్స ఉదయం పస్సతి. కమ్మసముదయా వేదనాసముదయోతి – పచ్చయసముదయట్ఠేన వేదనాక్ఖన్ధస్స ఉదయం పస్సతి. ఫస్ససముదయా వేదనాసముదయోతి – పచ్చయసముదయట్ఠేన వేదనాక్ఖన్ధస్స ఉదయం పస్సతి. నిబ్బత్తిలక్ఖణం పస్సన్తోపి వేదనాక్ఖన్ధస్స ఉదయం పస్సతి. వేదనాక్ఖన్ధస్స ఉదయం పస్సన్తో ఇమాని పఞ్చ లక్ఖణాని పస్సతి.

వయం పస్సన్తో కతమాని పఞ్చ లక్ఖణాని పస్సతి? అవిజ్జానిరోధా వేదనానిరోధోతి – పచ్చయనిరోధట్ఠేన వేదనాక్ఖన్ధస్స వయం పస్సతి. తణ్హానిరోధా వేదనానిరోధోతి – పచ్చయనిరోధట్ఠేన వేదనాక్ఖన్ధస్స వయం పస్సతి. కమ్మనిరోధా వేదనానిరోధోతి – పచ్చయనిరోధట్ఠేన వేదనాక్ఖన్ధస్స వయం పస్సతి. ఫస్సనిరోధా వేదనానిరోధోతి – పచ్చయనిరోధట్ఠేన వేదనాక్ఖన్ధస్స వయం పస్సతి. విపరిణామలక్ఖణం పస్సన్తోపి వేదనాక్ఖన్ధస్స వయం పస్సతి. వేదనాక్ఖన్ధస్స వయం పస్సన్తో ఇమాని పఞ్చ లక్ఖణాని పస్సతి. ఉదయబ్బయం పస్సన్తో ఇమాని దస లక్ఖణాని పస్సతి.

సఞ్ఞాక్ఖన్ధస్స…పే… సఙ్ఖారక్ఖన్ధస్స…పే… విఞ్ఞాణక్ఖన్ధస్స ఉదయం పస్సన్తో కతమాని పఞ్చ లక్ఖణాని పస్సతి? అవిజ్జాసముదయా విఞ్ఞాణసముదయోతి – పచ్చయసముదయట్ఠేన విఞ్ఞాణక్ఖన్ధస్స ఉదయం పస్సతి. తణ్హాసముదయా విఞ్ఞాణసముదయోతిపచ్చయసముదయట్ఠేన విఞ్ఞాణక్ఖన్ధస్స ఉదయం పస్సతి. కమ్మసముదయా విఞ్ఞాణసముదయోతి – పచ్చయసముదయట్ఠేన విఞ్ఞాణక్ఖన్ధస్స ఉదయం పస్సతి. నామరూపసముదయా విఞ్ఞాణసముదయోతి – పచ్చయసముదయట్ఠేన విఞ్ఞాణక్ఖన్ధస్స ఉదయం పస్సతి. నిబ్బత్తిలక్ఖణం పస్సన్తోపి విఞ్ఞాణక్ఖన్ధస్స ఉదయం పస్సతి. విఞ్ఞాణక్ఖన్ధస్స ఉదయం పస్సన్తో ఇమాని పఞ్చ లక్ఖణాని పస్సతి.

వయం పస్సన్తో కతమాని పఞ్చ లక్ఖణాని పస్సతి? అవిజ్జానిరోధా విఞ్ఞాణనిరోధోతి – పచ్చయనిరోధట్ఠేన విఞ్ఞాణక్ఖన్ధస్స వయం పస్సతి. తణ్హానిరోధా విఞ్ఞాణనిరోధోతి – పచ్చయనిరోధట్ఠేన విఞ్ఞాణక్ఖన్ధస్స వయం పస్సతి. కమ్మనిరోధా విఞ్ఞాణనిరోధోతి – పచ్చయనిరోధట్ఠేన విఞ్ఞాణక్ఖన్ధస్స వయం పస్సతి. నామరూపనిరోధా విఞ్ఞాణనిరోధోతి – పచ్చయనిరోధట్ఠేన విఞ్ఞాణక్ఖన్ధస్స వయం పస్సతి. విపరిణామలక్ఖణం పస్సన్తోపి విఞ్ఞాణక్ఖన్ధస్స వయం పస్సతి. విఞ్ఞాణక్ఖన్ధస్స వయం పస్సన్తో ఇమాని పఞ్చ లక్ఖణాని పస్సతి. ఉదయబ్బయం పస్సన్తో ఇమాని దస లక్ఖణాని పస్సతి.

పఞ్చన్నం ఖన్ధానం ఉదయం పస్సన్తో ఇమాని పఞ్చవీసతి లక్ఖణాని పస్సతి, వయం పస్సన్తో ఇమాని పఞ్చవీసతి లక్ఖణాని పస్సతి, ఉదయబ్బయం పస్సన్తో ఇమాని పఞ్ఞాస లక్ఖణాని పస్సతి. తం ఞాతట్ఠేన ఞాణం, పజాననట్ఠేన పఞ్ఞా. తేన వుచ్చతి – ‘‘పచ్చుప్పన్నానం ధమ్మానం విపరిణామానుపస్సనే పఞ్ఞా ఉదయబ్బయానుపస్సనే ఞాణం’’. రూపక్ఖన్ధో [రూపక్ఖన్ధా (స్యా.)] ఆహారసముదయో. వేదనా, సఞ్ఞా, సఙ్ఖారా – తయో [సఙ్ఖారాతి సేసా (స్యా.)] ఖన్ధా ఫస్ససముదయా. విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో నామరూపసముదయో.

ఉదయబ్బయఞాణనిద్దేసో ఛట్ఠో.